20. yüzyıl başında Osmanlı: meşrutiyetin ilk faturası
MEB 11. sınıf · Savaşlar sarmalında Osmanlı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaII. Meşrutiyet ne zaman ve neden ilan edildi, sonuçları nelerdir?Bağlantılı konudan (I. ve II. Meşrutiyet). Önce kendin cevapla, sonra aç.
II. Meşrutiyet, İttihat ve Terakki'ye bağlı subayların Makedonya'da ayaklanması üzerine II. Abdülhamit'in 23 Temmuz 1908'de Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymasıyla ilan edildi. Yakın sebebi, İngiltere ile Rusya'nın Reval Görüşmesi'nde Makedonya'nın geleceğini konuşmasıydı.
✎Konu anlatımı
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti'nin durumu nasıldı?
Kısa cevap: 20. yüzyıla girerken Osmanlı Devleti 1908'de II. Meşrutiyet'i ilan etmiş, yönetimde İttihat ve Terakki öne çıkmıştı. Ancak iç karışıklıklardan yararlanan Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti, Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek'i ilhak etti, Girit de Yunanistan'a bağlandığını duyurdu.Meşrutiyet'in ilanıyla İstanbul sokaklarında “hürriyet” bayramı yapılırken, Avrupa başkentlerinde başka bir hesap yapılıyordu: kargaşa, toprak koparmak için en uygun andır.
Hatırlarsan 1908'de II. Meşrutiyet ilan edilmiş, İttihat ve Terakki yönetimde söz sahibi olmuş, 31 Mart Olayı (1909) Hareket Ordusu'yla bastırılmıştı. Ordu ve siyaset iç içe geçmişti; hükümetler sık değişiyordu. Bu iç sarsıntı, dışarıdaki komşular için bir fırsat penceresiydi.
1908'in üç darbesi
Meşrutiyet'in ilanından birkaç ay sonra, aynı günlerde üç kayıp birden yaşandı. Osmanlı'ya vergi ödeyen bir prenslik olan Bulgaristan tam bağımsızlığını ilan etti. Berlin Antlaşması'ndan (1878) beri yönettiği Bosna-Hersek'i Avusturya-Macaristan resmen ilhak etti. Girit ise Yunanistan'a bağlandığını duyurdu. Osmanlı bunların hiçbirine savaşla karşılık verecek güçte değildi.
| Bölge | Ne oldu? | Kim kazandı? |
|---|---|---|
| Bulgaristan | Vergi ödeyen prenslik tam bağımsızlığını ilan etti | Bulgaristan |
| Bosna-Hersek | 1878'den beri yönettiği bölgeyi resmen ilhak etti | Avusturya-Macaristan |
| Girit | Yunanistan'a bağlandığını duyurdu | Yunanistan |
İki blok, ortada bir imparatorluk
Avrupa da ikiye ayrılıyordu: bir yanda Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya (Üçlü İttifak), öbür yanda İngiltere, Fransa ve Rusya (Üçlü İtilaf). Bu bloklar sömürge ve pazar için yarışıyordu; Osmanlı toprakları da bu yarışın ödülleri arasındaydı. Bu sayfadaki savaşların hepsi bu iki bloğun gölgesinde geçecek; bloklar sonunda I. Dünya Savaşı'nda karşı karşıya gelecek.
Hatırlarsan Meşrutiyet sayfasında II. Meşrutiyet'in Makedonya'yı elde tutma kaygısıyla ilan edildiğini görmüştük. Acı olan şu: ilanın hemen ardından Balkanlardaki kayıplar hızlandı.
Nasıl sorulur“Meşrutiyet'in ilanından sonra yaşanan gelişmeler” sorulur.
TuzakBosna-Hersek'in 1878'de değil, 1908'de resmen ilhak edildiğidir; 1878'de Avusturya yalnız yönetimini almıştı.
⇄Bilgi eşleştirme 1908 krizi
?Soru çöz
20. yüzyılın başında Avrupa'da oluşan Üçlü İttifak bloğunda aşağıdaki devletlerden hangisi yer almaz?