Toplumsal ve hukuk devrimleri: Şapka Kanunu'ndan Medeni Kanun'a

Fesin yerini şapkanın aldığı günden kadınların Meclis'e girdiği seçime, toplumsal hayatı ve hukuku değiştiren inkılapları sırayla anlatıyoruz. Her durağın sonunda kendini dene, önemli bilgiyi tek dokunuşla defterine ekle.

8 durak1925 → 1935
16 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 16tamamlanan etkinlik
88 sorubu konuda çözebileceğin
AĞUSTOS 1925 – ARALIK 1934 · KASTAMONU, ANKARA

Şapka Kanunu: bir başlığın neden kanunla değiştirildiği

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAtatürk inkılapları hangi alanlarda yapıldı, hangi ilkelerle ilişkilidir?Bağlantılı konudan (Eğitim ve kültür devrimleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Atatürk inkılapları siyasi, hukuk, eğitim-kültür, toplumsal ve ekonomi olmak üzere beş alanda toplanır. Her inkılap bir ya da birkaç ilkeyle ilişkilendirilir: halifeliğin kaldırılması laiklikle, Türk Tarih ve Türk Dil kurumları milliyetçilikle, Millet Mektepleri ve Halkevleri halkçılıkla, Beş Yıllık Sanayi Planı devletçilikle, Harf Devrimi ve Üniversite Reformu inkılapçılıkla bağlıdır.

İnkılapların alanları ve ilkeler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Şapka Kanunu ne zaman çıkarıldı, amacı nedir?

Kısa cevap: Şapka Kanunu 25 Kasım 1925'te TBMM'de kabul edildi. Mustafa Kemal'in Ağustos 1925'teki Kastamonu-İnebolu gezisinde şapkayı halka tanıtmasının ardından çıkarılan kanunla fesin yerini şapka aldı. Amaç, dış görünüşte çağdaş dünyayla uyum sağlamak ve fesin simgelediği eski zihniyetten kopmaktı.

Fes, 1829'da Osmanlı'ya bir yenilik olarak girmişti; yüz yıl sonra ise eskinin simgesi olarak çıkarıldı.

Hatırlarsan II. Mahmut, sarığın yerine fesi getirerek kıyafette ilk büyük değişikliği yapmıştı. Cumhuriyet'in ilk yıllarında ise fes, Osmanlı'yla ve eski düzenle özdeşleşmiş bir simgeydi. Mustafa Kemal için başlık bir moda meselesi değildi: dışarıdan bakıldığında çağdaş bir toplum görünmek, içeride de çağdaş düşünmenin bir parçasıydı. O, bu düşünceyi “medeni ve milletlerarası kıyafet” sözüyle anlatıyordu.

Önce tanıtım, sonra kanun

Mustafa Kemal Ağustos 1925'te Kastamonu ve İnebolu'ya gitti ve halkın karşısına ilk kez şapkayla çıktı. Yaptığı konuşmalarda şapkanın neden giyilmesi gerektiğini anlattı. Eylül'de hükümet, devlet memurlarına şapka giyme zorunluluğu getirdi. Ardından Şapka Kanunu 25 Kasım 1925'te Meclis'te kabul edildi ve şapka bütün erkekler için genel başlık oldu.

Şapka önce halka tanıtıldı, sonra kanunlaştı: inkılap, yöntemiyle de bir mesaj veriyordu.Görsel: Kamu malı · Wikimedia Commons

Kanun her yerde sessizce karşılanmadı. Hatırla, ülke Takrir-i Sükûn dönemindeydi: Şeyh Sait Ayaklanması'nın üzerinden bir yıl bile geçmemişti ve bazı şehirlerde çıkan şapka karşıtı gösteriler İstiklal Mahkemelerinde yargılandı. Bu tepkilere çok partili hayat denemelerini anlattığımız bölümde değinmiştik; burada önemli olan, kanunun geri adım atılmadan uygulanmasıdır.

1934: kıyafet düzenlemesi tamamlanıyor

3 Aralık 1934'te çıkarılan Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun, din adamlarının dinî kıyafetlerini yalnız ibadet yerlerinde ve ayinlerde giyebileceğini düzenledi. Her din ve mezhebin hükümetçe tanınan bir ruhani lideri bu sınırlamanın dışında tutuldu; Diyanet İşleri Reisi, Rum ve Ermeni patrikleri ile Hahambaşı bu izni alanlar arasındaydı. Böylece dinî kıyafet, sokaktaki bir ayrıcalık ve nüfuz işareti olmaktan çıktı.

Akılda kalsın: Kıyafet inkılabını iki tarihle düşün: 1925 başlık (Şapka Kanunu, herkese), 1934 dinî kıyafet (din adamlarına, ibadet yeri dışında). Arada dokuz yıl, aynı amaç: çağdaş görünüm.
Sınavda

Nasıl sorulurŞapka Kanunu'nun amacı ya da ilgili olduğu ilke sorulur; cevap çağdaşlaşma, inkılapçılıktır.

TuzakTuzak şık “ticari ilişkileri kolaylaştırmak”tır; o, takvim, saat ve ölçü düzenlemelerinin amacıdır.

⇄Bilgi eşleştirme kıyafet inkılabı

?Soru çöz ÖSYM tarzı

25 Kasım 1925 tarihli Şapka Kanunu ile öncelikle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?

✓ B. Şapka Kanunu kıyafette çağdaşlaşmayı hedefler. A dinî kurumların denetimi 1925 tekke-zaviye kanunudur; C unvanların kaldırılması 1934 Soyadı Kanunu'yladır; D ticaret amaçlı düzenlemeler takvim-saat-ölçü değişiklikleridir.
30 KASIM 1925 · TÜRKİYE

Tekke ve zaviyelerin kapatılması: tarikatlar neden kapatıldı?

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHalifelik neden kaldırıldı, halifeliğin kaldırılmasının sonuçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Cumhuriyetin ilanı ve 1924 Anayasası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Halifelik, TBMM'nin 3 Mart 1924'te kabul ettiği kanunla kaldırıldı ve Osmanlı hanedanı üyeleri yurt dışına çıkarıldı. Halifenin eski rejim yanlılarının toplandığı bir merkez hâline gelmesi ve cumhuriyet için tehlike oluşturması bu kararı getirdi; sonuçta laiklik yolunda önemli bir adım atıldı.

Halifeliğin kaldırılması

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tekke ve zaviyeler neden kapatıldı, hangi ilkeyle ilgilidir?

Kısa cevap: Tekke, zaviye ve türbeler 30 Kasım 1925'te çıkarılan kanunla kapatıldı; şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik gibi unvanlar ve bu unvanlara bağlı hizmetler yasaklandı. Amaç, dinin siyasete ve kişisel çıkara araç edilmesini önlemekti; düzenleme laiklik ilkesiyle ilgilidir.

Şeyh Sait bir tarikat şeyhiydi; isyanın bıraktığı ders, tarikatların kaderini belirledi.

Osmanlı'da tekke ve zaviyeler uzun süre önemli işler gördü: yolcuları ağırladı, fethedilen topraklarda yerleşmeyi kolaylaştırdı, halka dinî ve ahlaki eğitim verdi. Hatırlarsan Anadolu'nun Türkleşmesinde Ahi ve derviş zaviyelerinin payı büyüktü. Ama zamanla bu kurumların birçoğu asıl işlevini yitirdi. Cumhuriyet'in ilk yıllarında bazıları, inkılaplara karşı çıkan çevrelerin toplandığı ve halkın dinî duygularının istismar edildiği yerlere dönüşmüştü.

Kanun neyi kapattı, neyi yasakladı?

30 Kasım 1925'te çıkarılan kanunla bütün tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı. Tarikat unvanları da kaldırıldı: şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, çelebilik gibi unvanları kullanmak ve bunlara bağlı hizmet vermek yasaklandı. Kanun, falcılık, büyücülük ve üfürükçülük gibi uğraşları da yasakladı. Türbelerin bekçiliğini yapan türbedarlık da sona erdi.

30 Kasım 1925 kanunu · ne kapandı, neye dokunulmadı?
KapsamÖrnekler
Kapatılan kurumlarTekke, zaviye, türbe (türbedarlık sona erdi)
Kaldırılan unvanlarŞeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, çelebilik
Yasaklanan uğraşlarFalcılık, büyücülük, üfürükçülük
DokunulmayanDinin kişisel inanç olarak yaşanması → laiklik

Kanunun arkasındaki düşünce

Mustafa Kemal bu adımı Kastamonu gezisinde açıkça duyurmuştu: Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler ülkesi olamazdı. Devlet, dinin kişisel inanç olarak yaşanmasına dokunmuyordu; karşı çıktığı, dinin bir örgüt aracılığıyla siyasete ve kişisel çıkara araç edilmesiydi. Bu yüzden düzenleme laiklik ilkesinin en tipik örneklerinden biridir. Beş yıl sonra Menemen'de bir tarikat mensubunun çıkardığı olay, bu tehlikenin ortadan kalkmadığını gösterecekti.

Akılda kalsın: Kasım 1925'in iki kanununu beş gün ayırır: 25 Kasım şapka (görünüş), 30 Kasım tekke (din örgütü). Birincisi çağdaşlaşma, ikincisi laiklik.
Sınavda

Nasıl sorulur“Bu kanunla yapılmayan” kalıbında tuzak şık hep medreselerin kapatılmasıdır. Medreseler 3 Mart 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla kapanmıştı; 1925 kanunu tekke, zaviye ve türbeleri kapsar.

▭Boşluk doldurma

30 Kasım 1925 tarihli kanunla tekke, zaviye ve kapatıldı. Bu düzenleme en çok ilkesiyle ilgilidir.

türbelermedreselerlaiklikdevletçilik

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi 30 Kasım 1925 tarihli kanunla yapılan düzenlemelerden biri değildir?

✓ D. Medreseler 3 Mart 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla kapatılmıştı; 1925 kanunu tekke, zaviye ve türbeleri kapsar.
26 ARALIK 1925 – 27 MAYIS 1935 · TÜRKİYE

Takvim, saat ve ölçü değişiklikleri: zamanı ve ölçüyü dünyaya ayarlamak

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHarf Devrimi ne zaman yapıldı, amaçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Eğitim ve kültür devrimleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Harf Devrimi, 1 Kasım 1928'de TBMM'nin kabul ettiği kanunla Arap harfleri yerine Latin kökenli yeni Türk alfabesinin kullanılmaya başlanmasıdır. Amaç, Türkçenin ses yapısına uygun bir yazıyla okuma-yazmayı kolaylaştırıp yaygınlaştırmak ve Batı kültürüyle bağı güçlendirmekti. İnkılapçılık ve milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir.

Harf Devrimi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Takvim, saat ve ölçülerde hangi değişiklikler yapıldı, amacı nedir?

Kısa cevap: 26 Aralık 1925'te kabul edilen kanunlarla miladi takvim ve uluslararası saat 1 Ocak 1926'dan itibaren kullanılmaya başlandı. 1928'de uluslararası rakamlar, 1931'de metre ve kilogram esaslı ölçüler kabul edildi; 1935'te hafta tatili Cuma'dan Pazar'a alındı. Amaç, zaman ve ölçüde birliği sağlamak ve dünyayla, özellikle Batı ile ticari ilişkileri kolaylaştırmaktı.

1925'te bir İstanbul tüccarı bir tarih yazmak için üç takvimden birini seçmek zorundaydı.

Osmanlı'dan devralınan düzen karmaşıktı. Dinî işlerde hicri takvim, devlet işlerinde rumi takvim kullanılıyordu; Avrupa ile ticarette ise miladi tarihe çevirmek gerekiyordu. Saat de güneşin batışına göre ayarlanan ezani (alaturka) saatti: “saat on iki” her gün başka bir ana denk geliyordu. Bu ikilik, Batı'yla iş yapan tüccardan devlet dairesine kadar her yerde zaman kaybı ve yanlışlık demekti.

1925: takvim ve saat

26 Aralık 1925'te iki kanun birlikte kabul edildi: biri miladi takvimi, öteki uluslararası saati getirdi. İkisi de 1 Ocak 1926'dan itibaren uygulandı. Böylece gün gece yarısında başladı ve Türkiye'nin tarihi, dünyanın büyük bölümünün kullandığı takvime bağlandı.

1928 ve 1931: rakamlar ve ölçüler

Harf inkılabını bir önceki bölümde gördük; yeni harflerden kısa süre önce, 1928'de uluslararası rakamlar kabul edildi. 1931'de çıkarılan Ölçüler Kanunu'yla da arşın, endaze (uzunluk), okka (ağırlık) ve kile (hacim) gibi birbirinden farklı eski ölçüler bırakıldı; yerine onlu sisteme dayanan metre ve kilogram geldi. Pazarda bir şehirden ötekine değişen ölçüler, artık her yerde ve dünyada aynıydı.

1935: hafta tatili ve bayramlar

Hafta tatili ilk kez 1924'te çıkarılan Hafta Tatili Kanunu'yla bütün ülkede Cuma günü olarak birleştirilmişti. Son halka 27 Mayıs 1935'te tamamlandı. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'la hafta tatili Cuma'dan Pazar'a alındı: Cuma tatili yüzünden Avrupa ile ortak iş günü azalıyordu; bu engel de kalktı. Aynı kanun, ulusal bayramın Cumhuriyet'in ilan edildiği gün olduğunu belirledi; 23 Nisan Ulusal Egemenlik Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı ve 1 Mayıs Bahar Bayramı gibi günler de resmî tatil oldu.

Zaman ve ölçü · eskisi → yenisi
AlanEskiYeniTarih
TakvimHicri (din), rumi (devlet)MiladiKanun 26 Aralık 1925, uygulama 1 Ocak 1926
SaatEzani (alaturka)Uluslararası saatKanun 26 Aralık 1925, uygulama 1 Ocak 1926
RakamEski rakamlarUluslararası rakamlar1928
ÖlçüArşın, endaze, okka, kileMetre, kilogram (onlu sistem)1931 Ölçüler Kanunu
Hafta tatiliCuma (1924'te ülke çapında)Pazar27 Mayıs 1935
Akılda kalsın: Dört adımı on yıla diz: 1925 zaman (takvim + saat) → 1928 sayı (rakam) → 1931 ölçü (metre + kilogram) → 1935 hafta (Pazar tatili). Hepsinin ortak sözcüğü: ticaret ve dünya ile birlik.
Sınavda

Nasıl sorulur“Batı ile ekonomik ve ticari ilişkileri kolaylaştırmaya yönelik düzenlemeler” istenir; takvim, saat, rakam, ölçü ve hafta tatili doğru cevaplardır.

TuzakTuzak şık tekke ve zaviyelerin kapatılması ya da Soyadı Kanunu'dur; onların amacı ticaret değildir.

↕Kronolojik sıralama oklarla diz

  1. Metre ve kilogram kabul edildi
  2. Miladi takvim ve uluslararası saat kabul edildi
  3. Hafta tatili Pazar gününe alındı
  4. Uluslararası rakamlar kabul edildi

?Soru çöz ÖSYM tarzı

Aşağıdaki düzenlemelerden hangisinin Batı ile ekonomik ve ticari ilişkileri kolaylaştırma amacı taşıdığı söylenemez?

✓ A. Tekke ve zaviyelerin kapatılması laiklikle ilgilidir; takvim, ölçü ve hafta tatili düzenlemeleri dünyayla ticari uyumu amaçlar.
17 ŞUBAT – 4 EKİM 1926 · ANKARA

Türk Medeni Kanunu: Mecelle'den İsviçre modeline aile ve kadın hakları

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTanzimat döneminde hangi yenilikler yapıldı, Mecelle'yi kim hazırladı?Bağlantılı konudan (19. yüzyıl Osmanlı ıslahatları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tanzimat döneminde Avrupa hukukundan kanunlar alınıp karma ve nizamiye mahkemeleri açıldı, Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında Mecelle hazırlandı. İlk kâğıt para (kaime), ilk dış borç (1854), ilk bankalar, telgraf, İzmir–Aydın demiryolu ve Islah-ı Sanayi Komisyonu (1864) bu dönemdedir; 1875 Ramazan Kararnamesi mali iflası gösterdi. Eğitimde Maarif Nezareti, Darülmuallimin, Mekteb-i Mülkiye, Galatasaray Sultanisi, Darülfünun girişimi ve kademeleri belirleyen 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi öne çıkar.

Tanzimat dönemi yenilikleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türk Medeni Kanunu ne zaman kabul edildi, hangi yenilikleri getirdi?

Kısa cevap: Türk Medeni Kanunu, İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlandı; 17 Şubat 1926'da TBMM'de kabul edildi, 4 Ekim 1926'da yürürlüğe girdi. Mecelle'nin ve dine dayalı aile hukukunun yerini aldı; resmî nikâhı ve tek eşliliği zorunlu kıldı, kadına boşanma hakkı, mirasta ve tanıklıkta eşitlik getirdi. Hukuk birliğini sağlayan bu kanun laiklik ilkesinin temel adımlarındandır.

1926'ya kadar aynı şehirde yaşayan bir Müslüman, bir Rum ve bir Yahudi ayrı kurallarla evleniyor, ayrı kurallarla miras bölüşüyordu.

Hatırlarsan Tanzimat'tan sonra Osmanlı hukuku ikiye bölünmüştü: ticaret ve ceza gibi alanlarda Avrupa'dan çeviri kanunlar, medeni hukukta ise dine dayalı kurallar. Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir heyetin hazırladığı Mecelle, İslam hukukunu derleyen bir kanundu; aile hukukunu ise hiç içermiyordu. Evlenme, boşanma ve miras her topluluğun kendi din kurallarına bırakılmıştı. Bu düzen hem kadın-erkek eşitliğine hem de bir vatandaşlık hukukuna kapalıydı.

Neden İsviçre?

Yeni bir kanunu sıfırdan yazmak yıllar sürecekti; Adalet Bakanı Mahmut Esat (Bozkurt) döneminde en yeni ve en sade Avrupa kanunlarından biri olan İsviçre Medeni Kanunu örnek alındı. Kanun 17 Şubat 1926'da kabul edildi, 4 Ekim 1926'da yürürlüğe girdi. İki tarih sık karıştırılır: biri Meclis'in oylaması, öteki uygulamanın başlangıcıdır.

Medeni Kanun'un asıl devrimi son satırdadır: aile hayatı dinin değil, herkes için aynı olan kanunun alanına girdi.Görsel: Sınav Defteri

Ailede ve toplumda ne değişti?

  • Resmî nikâh zorunlu oldu; evlilik devlet görevlisi önünde kıyılır hâle geldi.
  • Tek eşlilik getirildi, çok eşlilik yasaklandı.
  • Boşanma mahkeme kararına bağlandı; kadına da boşanma davası açma hakkı tanındı.
  • Mirasta kız ve erkek çocuklar eşit pay aldı; tanıklıkta kadın ile erkeğin beyanı eşit sayıldı.
  • Evlenme yaşı kanunla belirlendi; evlat edinme ve çocuk üzerindeki velayet de kanunla düzenlendi.
  • Din seçme özgürlüğü: ergin (reşit) olan kişinin dinini seçmekte serbest olduğu kabul edildi.
  • Hukuk birliği sağlandı: gayrimüslim toplulukların aile ve miras işleri de aynı kanuna bağlandı.

Medeni Kanun kadını hukuk önünde erkekle büyük ölçüde eşitledi; bu eşitlik, birkaç yıl sonra gelecek siyasi hakların zeminini hazırladı.

Akılda kalsın: Medeni Kanun'un tarihlerini sırayla ezberle: Şubat'ta oylandı, Ekim'de uygulandı (17 Şubat → 4 Ekim 1926). Getirdiklerini de dört “e” ile hatırla: evlilik resmî, eş tek, eşit miras, eşit tanıklık.
Sınavda

Nasıl sorulur“Medeni Kanun'un sonuçlarından biri değildir” kalıbında tuzak şık genellikle kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkıdır; o 1934'te anayasa değişikliğiyle geldi. Tarih sorulursa “kabul” ile “yürürlük”e dikkat et.

▭Boşluk doldurma

Türk Medeni Kanunu Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlandı ve Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında hazırlanmış olan 'nin yerini aldı.

İsviçreAlmanyaMecelleKanun-ı Esasi

?Soru çöz ÖSYM tarzı

Türk Medeni Kanunu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Kanun 17 Şubat 1926'da kabul edildi, ancak 4 Ekim 1926'da yürürlüğe girdi. A doğrudur: İsviçre Medeni Kanunu örnek alındı; B doğrudur: resmî nikâh ve tek eşlilik zorunlu oldu; D doğrudur: mirasta kız ve erkeğe eşit pay verildi.
1926 – 1929 · ANKARA

Ceza, Borçlar ve Ticaret kanunları: hangi kanun hangi ülkeden alındı?

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOsmanlı'da şer'i ve örfi hukuk nedir, kadının görevleri nelerdi, hangi mahkemeler vardı?Bağlantılı konudan (Osmanlı devlet teşkilatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Osmanlı hukuku Selçuklu hukukunu örnek aldı ve iki kaynağa dayandı: Kur'an ve hadislere dayanan şer'i hukuk ile şer'i hukuka aykırı olmamak şartıyla padişahın koyduğu kanunlardan oluşan örfi hukuk. Davalara kadı bakardı; gayrimüslimler aile ve miras işlerinde kendi cemaat mahkemelerine, kapitülasyonlardan yararlanan yabancılar konsolosluk mahkemelerine başvurabilirdi.

Hukuk ve mahkemeler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türk Ceza Kanunu, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu hangi ülkelerden alındı?

Kısa cevap: Medeni Kanun'la birlikte 1926–1929 arasında hukukun bütün alanları yenilendi: Borçlar Kanunu (1926) İsviçre'den, Ceza Kanunu (1926) İtalya'dan, Ticaret Kanunu (1926) ağırlıkla Almanya'dan, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu (1927) İsviçre'den, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu (1929) Almanya'dan, İcra ve İflas Kanunu (1929; 1932'de yenisi çıkarıldı) İsviçre'den alındı. Böylece laik ve çağdaş bir hukuk düzeni kuruldu.

Bir hukuk düzeni tek kanunla değişmez; Medeni Kanun yalnızca ilk taştı.

Hatırlarsan şer'iye mahkemeleri 1924'te kaldırılmış, bütün davalar devletin mahkemelerine geçmişti. Ama mahkemelerin elindeki kanunlar hâlâ farklı dönemlerin ve farklı kaynakların karışımıydı. Cumhuriyet yönetimi her alan için o alanda en başarılı sayılan Avrupa kanununu seçti ve Türkiye'nin ihtiyacına göre uyarladı. Bu, kapitülasyonları Lozan'da kaldırmış bir devletin yabancılara da “hukukumuz çağdaştır” diyebilmesi demekti.

Kanunlar ve kaynakları

Hangi kanun hangi ülkeden?
ÜlkeAlanKanunlar (yıl)
İsviçreAile, sözleşme, hukuk davası, icraMedeni Kanun (1926), Borçlar Kanunu (1926), Hukuk Muhakemeleri Usulü (1927), İcra ve İflas (1929; 1932'de yenilendi)
İtalyaSuç ve cezaTürk Ceza Kanunu (1926)
AlmanyaTicaret ve ceza yargılamasıTicaret Kanunu (1926, ağırlıkla), Ceza Muhakemeleri Usulü (1929), Deniz Ticareti (1929)

Tabloya dikkatle bakınca bir düzen görünür: medeni hukuk ailesi (Medeni, Borçlar, hukuk yargılaması, icra) İsviçre'den; ticaret ve ceza yargılaması Almanya'dan; ceza kanunu ise İtalya'dandır.

Akılda kalsın: Üç ülke, üç alan: İsviçre = aile ve sözleşme (Medeni, Borçlar), İtalya = suç ve ceza (Ceza Kanunu), Almanya = ticaret ve yargılama (Ticaret, Ceza Muhakemeleri, Deniz Ticareti).
Sınavda

Nasıl sorulur“Kanun – örnek alınan ülke” eşleştirmesinde yanlış olanı bulman istenir.

TuzakEn sık tuzaklar Ceza Kanunu – Almanya (doğrusu İtalya) ve Borçlar Kanunu – Almanya (doğrusu İsviçre) eşleştirmeleridir. “Ceza Kanunu” ile “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu”nu karıştırma: biri İtalya'dan, öteki Almanya'dandır.

⇄Bilgi eşleştirme kanun → kaynak

?Soru çöz

Cumhuriyet'in ilk yıllarında kabul edilen kanunlarla örnek alındıkları ülkeler eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Borçlar Kanunu, Medeni Kanun gibi İsviçre'den alınmıştır; Almanya ile Ticaret ve Ceza Muhakemeleri kanunları karıştırılmamalı. A Medeni Kanun–İsviçre, B Ceza Kanunu–İtalya, C Ceza Muhakemeleri–Almanya eşleşmeleri doğrudur.
1930 – 1935 · TÜRKİYE

Kadınlara seçme ve seçilme hakkı: belediyeden Meclis'e üç adım

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMillî Mücadele'nin kadın kahramanları kimlerdir, ne yaptılar?Bağlantılı konudan (Moskova'dan Sakarya'ya). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Millî Mücadele'de kadınlar hem cephe gerisinde hem cephede savaştı. Kara Fatma (Fatma Seher Erden) kurduğu milis birliğiyle savaşıp üsteğmen rütbesine yükseldi, Şerife Bacı İnebolu'dan cepheye cephane taşırken donarak şehit oldu; Halime Çavuş, Halide Edip ve Gördesli Makbule de bu kahramanlar arasındadır.

Kadın kahramanlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı hangi yıllarda verildi?

Kısa cevap: Türk kadını 1930'da Belediye Kanunu'yla belediye seçimlerinde, 1933'te Köy Kanunu'nda yapılan değişiklikle muhtarlık ve ihtiyar heyeti seçimlerinde, 5 Aralık 1934'te anayasa değişikliğiyle milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı. 1935 seçimlerinde 17 kadın milletvekili Meclis'e girdi, bir ara seçimle sayı 18'e çıktı. Türkiye bu hakları Fransa, İtalya ve Belçika gibi birçok Avrupa ülkesinden önce tanıdı.

Medeni Kanun kadını evde ve mahkemede eşitlemişti; sıra sandıktaydı.

Siyasi haklar tek seferde değil, yerelden ulusala doğru üç adımda verildi. Önce kadının en yakın çevresinin, şehrinin ve köyünün yönetimine katılması sağlandı; ardından Meclis'in kapısı açıldı. Bu yöntem, inkılapların halkın kabulüyle kökleşmesini gözeten anlayışın bir örneğiydi.

Üç adım, üç ayrı hukuki yol

Kadınların siyasi hakları · üç adım
TarihHakHukuki yol
3 Nisan 1930Belediye seçimlerinde seçme ve seçilmeBelediye Kanunu (kanun)
26 Ekim 1933Muhtar ve ihtiyar heyeti seçimleriKöy Kanunu'nda değişiklik (kanun)
5 Aralık 1934Milletvekili seçme ve seçilme1924 Anayasası'nda değişiklik

Hatırlarsan 1924 Anayasası'nın değişikliklerini incelerken 1934'ü görmüştük. Burada dikkat edilecek nokta şudur: ilk iki hak kanunla, üçüncüsü anayasa değişikliğiyle verildi. Arada köy seçimlerinde de ilk adım atıldı: 1933'te Aydın'ın Çine ilçesine bağlı Demircidere köyünde Gül Esin ilk kadın muhtar seçildi. 8 Şubat 1935 seçimlerinde 17 kadın milletvekili Meclis'e girdi; 1936'daki bir ara seçimle sayı 18'e çıktı.

Aynı yıl, Nisan 1935'te İstanbul'da toplanan Uluslararası Kadınlar Birliği Kongresi, Türkiye'deki bu değişimi dünyaya gösterdi. Kongrede Mısırlı delege Hüda Şaravi, Atatürk'ü “Ataşark” (Doğu'nun atası) diye selamladı. İlk kadınların adlarını ve “ilk”lerini Cumhuriyet dönemi kültür, sanat ve bilim sayfasında ayrıca topluyoruz.

Avrupa ile karşılaştırma

Türk kadınının milletvekili seçme ve seçilme hakkı, Fransa (1944), İtalya (1945), Belçika (1948) ve İsviçre (1971) gibi birçok Avrupa ülkesinden önce gelir. Ama Türkiye bu hakkı tanıyan ilk ülke değildir; Yeni Zelanda, İngiltere ve Almanya gibi ülkeler daha erken davranmıştı.

Toplumsal alanda diğer adımlar

Aynı yıllarda toplum sağlığı ve aile için de düzenlemeler yapıldı. Kimsesiz ve yoksul çocuklara sahip çıkmak için çalışan Himaye-i Etfal Cemiyeti (bugünkü Çocuk Esirgeme Kurumu) 1921'de Ankara'da yeniden örgütlenmişti. 1930'da çıkarılan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ise bulaşıcı hastalıklarla mücadeleden ana-çocuk sağlığına kadar toplum sağlığını korumayı devletin görevi yaptı. Sağlık Bakanlığı'nın kuruluşunu, Refik Saydam dönemini, Kızılay ve Yeşilay'ı ve nüfus politikasını Cumhuriyet dönemi kültür, sanat ve bilim sayfasında ayrıntılı işliyoruz.

Akılda kalsın: Kadın haklarını küçükten büyüğe say: şehir (1930) → köy (1933) → ülke (1934). Yıllar 30, 33, 34; araçlar kanun, kanun, anayasa.
Sınavda

Nasıl sorulurSıralama ya da “hangisi en son” sorulur; cevap milletvekilliği (1934).

TuzakTuzak şıklar: “Türkiye kadınlara oy hakkı veren ilk ülkedir”, “Haklar Medeni Kanun'la verildi” ve “Belediye hakkı anayasa değişikliğiyle verildi”. Üçü de yanlıştır.

↕Kronolojik sıralama

  1. Kadınlar muhtarlık seçimlerine katılma hakkı kazandı
  2. İlk kadın milletvekilleri Meclis'e girdi
  3. Kadınlar belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı
  4. Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı

?Soru çöz ÖSYM tarzı

1930–1934 yılları arasında Türk kadınına tanınan siyasi haklarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ A. Önce belediye (1930), sonra köy (1933), en son milletvekilliği (1934) hakkı verildi; ilk ikisi kanunla, sonuncusu anayasa değişikliğiyle geldi. B bu yüzden yanlıştır: haklar tek değişiklikle değil, üç aşamada verildi; C Türkiye ilk ülke değildir, pek çok Avrupa ülkesinden önce davranmıştır; D Medeni Kanun (1926) siyasi değil, aile ve miras haklarını düzenledi.
21 HAZİRAN – 26 KASIM 1934 · ANKARA

Soyadı Kanunu: ağa, paşa ve efendinin yerine eşit vatandaşlar

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürk Medeni Kanunu ne zaman kabul edildi, hangi yenilikleri getirdi?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Türk Medeni Kanunu, İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlandı; 17 Şubat 1926'da TBMM'de kabul edildi, 4 Ekim 1926'da yürürlüğe girdi. Mecelle'nin ve dine dayalı aile hukukunun yerini aldı; resmî nikâhı ve tek eşliliği zorunlu kıldı, kadına boşanma hakkı, mirasta ve tanıklıkta eşitlik getirdi. Hukuk birliğini sağlayan bu kanun laiklik ilkesinin temel adımlarındandır.

Türk Medeni Kanunu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Soyadı Kanunu ne zaman çıkarıldı, hangi ilkeyle ilgilidir?

Kısa cevap: Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edildi ve herkese soyadı alma zorunluluğu getirdi. 24 Kasım 1934'te çıkarılan özel bir kanunla Mustafa Kemal'e “Atatürk” soyadı verildi; 26 Kasım 1934'te ağa, bey, efendi, paşa gibi lakap ve unvanlar kaldırıldı. Bu düzenlemeler toplumsal eşitliği amaçladığı için halkçılık ilkesiyle ilgilidir.

1934'ten önce bir mahkeme kaydında aynı köyde yaşayan üç “Ahmet oğlu Mehmet”i birbirinden ayırmak neredeyse imkânsızdı.

Osmanlı'da soyadı yoktu. İnsanlar babalarının adıyla, memleketleriyle, meslekleriyle ya da lakaplarıyla anılıyordu: Hasan oğlu Ali, Kayserili Ahmet, Kör Mehmet. Bu düzen nüfus kaydında, askerlikte, mirasta ve mahkemede sürekli karışıklık doğuruyordu. Üstelik isimlerin yanındaki ağa, bey, efendi, paşa, hacı, hafız gibi sıfatlar, insanları doğuşlarına ya da konumlarına göre bölen bir toplumsal sınıflandırma taşıyordu.

Bir kanun, iki tamamlayıcı adım

Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edildi ve her Türk vatandaşına soyadı alma zorunluluğu getirdi. Soyadlarının Türkçe olması, rütbe ve memuriyet bildirmemesi, yabancı ırk ve millet adı taşımaması, genel ahlaka aykırı ya da gülünç olmaması istendi. 24 Kasım 1934'te Meclis, özel bir kanunla Mustafa Kemal'e “Atatürk” soyadını verdi; bu soyadı başkası tarafından alınamayacaktı. İsmet Paşa da İnönü soyadını aldı; Atatürk'ün kız kardeşi Makbule Hanım'a Atadan soyadı verildi. İki gün sonra, 26 Kasım 1934'te lakap ve unvanların kaldırılmasına dair kanun çıkarıldı. Bu kanun Osmanlı'dan kalan sivil rütbeleri, nişan ve madalyaları da kaldırıp taşınmasını yasakladı; yalnız harp madalyaları bu yasağın dışında kaldı. General ve amiral gibi askerî rütbe adlarının belirlenmesi ise ayrı bir karara bırakıldı.

1934'ün üç düzenlemesi
DüzenlemeTarihNe getirdi?
Soyadı Kanunu21 Haziran 1934Herkese soyadı zorunluluğu; Türkçe, rütbe ve memuriyet bildirmeyen, yabancı ırk ve millet adı taşımayan soyadı
“Atatürk” soyadı24 Kasım 1934Özel kanunla Mustafa Kemal'e; başkası alamaz
Lakap ve unvanların kaldırılması26 Kasım 1934Ağa, bey, efendi, paşa gibi unvanlar; sivil rütbe, nişan ve madalyalar kalktı (harp madalyaları hariç)

Neden halkçılık?

Halkçılık, hiçbir kişiye, aileye ya da sınıfa ayrıcalık tanınmamasını ister. Unvanların kaldırılması herkesi hukuk önünde aynı çizgiye çekti; soyadı ise her vatandaşı devletin kayıtlarında tek ve eşit bir kimliğe kavuşturdu. Bu yüzden iki düzenleme de sınavda halkçılık ilkesiyle eşleşir; soyadlarının Türkçe olması istendiği için milliyetçilikle de ilişkilendirilir.

Akılda kalsın: 1934'ü üç tarihle düşün: 21 Haziran herkese soyadı → 24 Kasım Atatürk'e soyadı → 26 Kasım unvanlara son. Hepsinin ilkesi tek kelime: halkçılık (eşitlik).
Sınavda

Nasıl sorulurSoyadı Kanunu ile unvanların kaldırılması verilip ilke sorulur; cevap halkçılıktır.

TuzakTuzak şık laikliktir: “hacı, hafız, molla” gibi dinî çağrışımlı sıfatlar kaldırıldığı için çekici görünür, ama kanunun amacı toplumsal ayrıcalıkları kaldırmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme düzenleme → amaç

?Soru çöz

1934'te çıkarılan Soyadı Kanunu ile ağa, bey, efendi, paşa gibi lakap ve unvanların kaldırılması, aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

✓ C. Unvanların kaldırılması ve herkese soyadı verilmesi, kimseye ayrıcalık tanımayan toplumsal eşitliği, yani halkçılığı yansıtır. A devletçilik ekonomide devlet yatırımıdır; B laiklik din-devlet ayrılığıdır, unvanlarla ilgili değil; D cumhuriyetçilik yönetim biçimi ve millet egemenliğiyle ilgilidir.
1924 – 1937 · SENTEZ

Laiklik adım adım: halifelikten anayasaya on üç yıl

MEB 12. sınıf · Türk İnkılabı ve Atatürkçülük · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla3 Mart 1924'te hangi kanunlar çıkarıldı, hangi ilkelerle ilgilidir?Bağlantılı konudan (Cumhuriyetin ilanı ve 1924 Anayasası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılmasıyla birlikte Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarıldı; Şer'iye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu; Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti kaldırılarak Genelkurmay Bakanlar Kurulu dışına alındı. Bu kararlar laiklik, eğitim birliği ve ordunun siyasetten ayrılmasıyla ilgilidir.

3 Mart 1924 kanunları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Atatürk döneminde laiklik alanında hangi adımlar atıldı?

Kısa cevap: Türkiye'de laiklik tek bir kararla değil, aşamalarla kuruldu: 1924'te halifelik, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti ve şer'iye mahkemeleri kaldırıldı, eğitim birleştirildi; 1925'te tekke ve zaviyeler kapatıldı; 1926'da Medeni Kanun kabul edildi; 1928'de “Devletin dini İslam'dır” maddesi anayasadan çıkarıldı; 1934'te dinî kıyafet ibadet yerleriyle sınırlandı; 1937'de laiklik anayasaya girdi.

Laiklik anayasaya 1937'de girdi; ama o gün yeni bir şey başlamadı, on üç yıllık bir yolun adı konuldu.

Bu sayfanın ve önceki sayfaların laik adımlarını yan yana koyunca bir yöntem görünür. Devlet önce kurumları ayırdı (halifelik, bakanlık, mahkeme, okul), sonra toplumsal örgütleri (tekke, zaviye), ardından bireyin hayatını düzenleyen hukuku (Medeni Kanun); en sonunda bütün bunları anayasaya yazdı.

Laiklik önce kurumlarda, sonra toplumda ve hukukta, en son anayasada yer aldı.Görsel: Sınav Defteri

Hangi adım nerede anlatıldı?

Halifeliğin, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılmasını ve 1928, 1937 anayasa değişikliklerini 1924 Anayasası sayfasında; Tevhid-i Tedrisat'ı eğitim devrimleri sayfasında gördük. Bu sayfada eklenen halkalar tekke ve zaviyeler, Medeni Kanun ve 1934 kıyafet kanunudur. Tepkilerin de aynı çizgiyi izlediğini hatırla: Şeyh Sait (1925) kurumlara, Menemen (1930) ve Bursa (1933) toplumsal değişime karşı çıktı.

İlkeyi doğru eşle

Sınavda en çok kaybettiren şey, her inkılabı laiklike bağlamaktır. Dinî kurumları ya da dine dayalı hukuku değiştiren düzenleme laikliktir. Ama Soyadı Kanunu ve unvanların kaldırılması halkçılık, takvim, saat, ölçü ve Şapka Kanunu ise inkılapçılık ve çağdaşlaşmayla eşleşir.

Akılda kalsın: Laikliğin dört basamağı: kurum (1924) → tarikat (1925) → hukuk (1926) → anayasa (1928'de dinî madde çıktı, 1937'de laiklik girdi).
Sınavda

Nasıl sorulur“Laiklik ilkesine yönelik düzenlemelerden biri değildir” kalıbı çok sorulur. Doğru cevap çoğunlukla Soyadı Kanunu, ölçülerin değişmesi ya da aşar vergisinin kaldırılması gibi başka bir ilkenin örneğidir.

↕Kronolojik sıralama laiklik yolu

  1. “Devletin dini İslam'dır” maddesi anayasadan çıkarıldı
  2. Şer'iye mahkemeleri kaldırıldı
  3. Laiklik ilkesi anayasaya girdi
  4. Tekke ve zaviyeler kapatıldı

?Soru çöz ÖSYM tarzı

Aşağıdakilerden hangisi laiklik ilkesi doğrultusunda yapılan düzenlemelerden biri değildir?

✓ B. Soyadı Kanunu toplumsal eşitliği amaçlar ve halkçılıkla ilgilidir; diğer üçü din ile devlet işlerini ayıran laik düzenlemelerdir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

1933 Üniversite Reformu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. 1933 reformuyla Darülfünun kapatılıp İstanbul Üniversitesi kuruldu. Ankara Üniversitesi 1946'da, medreselerin kapanması 1924'te, Köy Enstitüleri 1940'tadır.Kaynak: Eğitim ve kültür devrimleri · 1933 Üniversite Reformu

?Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi halifeliğin kaldırılmasının doğrudan sonuçlarından biridir?

✓ B. Halifelik İslam dünyasına (ümmete) bağlı bir makamdı; kaldırılmasıyla devlet yalnız Türk milletine dayandı. A saltanatın, C cumhuriyetin ilanının, D ise 1934 anayasa değişikliğinin sonucudur.Kaynak: Cumhuriyetin ilanı ve 1924 Anayasası · Halifeliğin kaldırılması

?Soru 3

Menemen Olayı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ C. SCF 17 Kasım 1930'da kendini feshetmişti; Menemen Olayı bundan sonra, 23 Aralık 1930'da yaşandı. A doğrudur: laik düzene yönelik gericilik tepkisidir; B doğrudur: bölgede sıkıyönetim ilan edildi; D doğrudur: Atatürk döneminde yeni bir muhalefet denemesi yapılmadı.Kaynak: Çok partili hayat denemeleri ve tepkiler · Menemen Olayı

?Soru 4

Halkevleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Halkevleri ekonomik değil, kültür ve eğitim amaçlı kurumlardır; halkçılık ilkesiyle ilişkilidir. B doğrudur: Cumhuriyet Halk Fırkası'na bağlıydı; C doğrudur: Türk Ocakları kapanınca yerine açıldı; D doğrudur: temsil, köycülük gibi şubelerle halkı eğitti.Kaynak: Eğitim ve kültür devrimleri · Halkevleri

?Soru 5

11 Ağustos 1923'te açılan II. TBMM'nin ilk önemli icraatı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. II. TBMM açıldıktan kısa süre sonra Lozan'ı onayladı. Saltanatı kaldıran ve ilk Teşkilat-ı Esasiye'yi yapan I. TBMM'dir; Tevhid-i Tedrisat ise 1924'te geldi.Kaynak: Cumhuriyetin ilanı ve 1924 Anayasası · Seçimler ve II. TBMM

?Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Harf Devrimi'nin gerekçelerinden biridir?

✓ A. Arap alfabesi Türkçenin ünlülerini karşılamıyor, okuma-yazmayı zorlaştırıyordu. B Tevhid-i Tedrisat'ın, D Türk Tarih Kurumu'nun gerekçesidir; C ise 1933 Vagon-li Olayı'dır.Kaynak: Eğitim ve kültür devrimleri · Harf Devrimi

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangisinin Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasında etkili olduğu söylenemez?

✓ A. Şeyh Sait Ayaklanması 1925'te çıktı ve TCF'nin kapatılmasına yol açtı; SCF'nin 1930'daki kuruluşuyla ilgisi yoktur. B 1929 Buhranı'nın yarattığı hoşnutsuzluk, C hükümeti denetleme ihtiyacı ve D çok partili hayata geçme isteği SCF'nin gerçek kuruluş nedenleridir.Kaynak: Çok partili hayat denemeleri ve tepkiler · Serbest Cumhuriyet Fırkası

?Soru 8

Mustafa Kemal'in İzmir Suikastı girişiminden sonra söylediği “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.” sözü, aşağıdakilerden hangisini vurgular?

✓ B. Mustafa Kemal kendi ölümlülüğünü Cumhuriyet'in kalıcılığıyla karşılaştırarak suikastın rejime yönelik olduğunu ve rejimin kişilere bağlı olmadığını vurgular. A, C ve D sözde geçmez: söz faillerden, partilerden ya da yargılamadan değil, Cumhuriyet'in kalıcılığından söz eder.Kaynak: Çok partili hayat denemeleri ve tepkiler · İzmir Suikastı girişimi

?Soru 9

Aşağıdaki inkılaplardan hangisi diğerlerinden farklı bir alanda gerçekleştirilmiştir?

✓ B. Kabotaj Kanunu (1926) kıyılarda taşımacılık hakkını Türk vatandaşlarına veren ekonomi alanındaki bir düzenlemedir; diğer üçü eğitim-kültür alanındadır.Kaynak: Eğitim ve kültür devrimleri · İnkılapların alanları ve ilkeler

?Soru 10

3 Mart 1924'te kabul edilen kanunlarla aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmemiştir?

✓ D. Medeni Kanun 17 Şubat 1926'da kabul edildi. Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat ve Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması aynı gün, 3 Mart 1924'te kabul edilen kanunlardır.Kaynak: Cumhuriyetin ilanı ve 1924 Anayasası · 3 Mart 1924 kanunları
88
Daha fazla soru çözmek ister misin?Atatürk inkılapları konusundan 88 soru seni bekliyor. Çözümlü; yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →