I. Dünya Savaşı'nın sebepleri: tek kıvılcım, dolu bir barut fıçısı
MEB 11. sınıf · Savaşlar sarmalında Osmanlı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırla20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti'nin durumu nasıldı?Bağlantılı konudan (Trablusgarp ve Balkan savaşları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
20. yüzyıla girerken Osmanlı Devleti 1908'de II. Meşrutiyet'i ilan etmiş, yönetimde İttihat ve Terakki öne çıkmıştı. Ancak iç karışıklıklardan yararlanan Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti, Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek'i ilhak etti, Girit de Yunanistan'a bağlandığını duyurdu.
✎Konu anlatımı
I. Dünya Savaşı'nın sebepleri nelerdir?
Kısa cevap: I. Dünya Savaşı'nın (1914–1918) asıl sebepleri sanayileşen devletlerin sömürge ve pazar rekabeti, Almanya ile Fransa arasındaki Alsas-Loren sorunu, Balkanlarda Panslavizm ile Pangermenizmin çatışması ve silahlanma yarışıdır. Savaşı başlatan olay, 28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesidir.1914 yazında Saraybosna'da patlayan iki el silah, dört yıl sürecek ve dört imparatorluğu yıkacak bir savaşı başlattı. Ama barut fıçısı çok önceden doldurulmuştu.
Hatırlarsan sanayi inkılabı Avrupa'yı hammadde ve pazar peşinde dünyaya açmıştı. İngiltere ve Fransa sömürgelerini çoktan paylaşmıştı. 1871'de siyasi birliğini kuran Almanya ise hızla sanayileşti ama sofraya geç oturdu; elinde büyüyen bir sanayi, önünde paylaşılmış bir dünya vardı. Yeni pazar ve hammadde arayışı onu İngiltere ile karşı karşıya getirdi. Savaşın en derindeki sebebi bu sömürge ve pazar rekabetidir.
Eski hesaplar, yeni ideolojiler
Almanya 1871'de Fransa'yı yenip demir ve kömür zengini Alsas-Loren bölgesini almıştı; Fransa bu toprakları geri almanın fırsatını bekliyordu. Balkanlarda ise iki fikir çarpışıyordu: Rusya bütün Slavları kendi önderliğinde toplamak isteyen Panslavizmi, Almanya ve Avusturya-Macaristan ise Almanları tek çatı altında birleştirmeyi hedefleyen Pangermenizmi savunuyordu. Rusya'nın Balkan Slavlarını kışkırtması, çok uluslu Avusturya-Macaristan için doğrudan bir varlık tehdidiydi.
Herkes birbirinden korktuğu için herkes silahlandı. Bu silahlanma yarışı (militarizm) devletleri yalnız bırakmadı; her biri kendini güvenceye almak için ittifaklar kurdu. Sonunda Avrupa iki büyük bloğa ayrıldı.
Saraybosna: bahane
28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Arşidük Franz Ferdinand, Bosna'nın merkezi Saraybosna'da Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip tarafından öldürüldü. Avusturya-Macaristan bir ay sonra Sırbistan'a savaş açtı; ittifaklar birer birer devreye girdi ve birkaç hafta içinde bütün büyük devletler savaştaydı. Suikast savaşın sebebi değil, bahanesidir: fıçı zaten doluydu, Saraybosna yalnızca kıvılcımdı.
Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi savaşın nedenlerinden biri değildir?” biçiminde gelir.
TuzakSavaştan sonra ortaya çıkan bir gelişmedir: Milletler Cemiyeti, Wilson İlkeleri ya da manda yönetimi. Bunlar sonuçtur, sebep değil.
⇄Bilgi eşleştirme sebep ve anlamı
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı'nın nedenlerinden biri değildir?