Atatürk'ün çocukluğu: Selanik'te iki okul arasında bir seçim
MEB 8. sınıf · Bir Kahraman Doğuyor · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Atatürk nerede doğdu, ilk hangi okullarda okudu?
Kısa cevap: Mustafa Kemal 1881'de Selanik'te doğdu; babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Öğrenimine annesinin isteğiyle mahalle mektebinde başladı, babasının isteğiyle yeni usulle eğitim veren Şemsi Efendi Mektebi'ne geçti; babası ölünce girdiği Selanik Mülkiye Rüştiyesi'nden kısa sürede ayrıldı.Mustafa Kemal'in hayatındaki ilk büyük karar, o daha okuma yazma bilmezken evde verildi: hangi okula gidecekti?
Mustafa, 1881'de Osmanlı'nın Avrupa'daki en canlı liman şehirlerinden Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, gümrük memurluğundan sonra kereste ticaretine atılmış bir memurdu; annesi Zübeyde Hanım dindar ve kararlı bir ev kadınıydı. Ailenin çocuklarının çoğu küçük yaşta öldü; Mustafa ile birlikte yetişkinliğe ulaşan tek kardeşi Makbule'ydi.
Eski mektep mi, yeni okul mu?
Annesi, oğlunun ilahilerle uğurlandığı geleneksel mahalle mektebine başlamasını istedi. Babası ise derslerin sırayla, tahtayla, yeni yöntemlerle (usul-i cedit) işlendiği Şemsi Efendi Mektebi'ni istiyordu. Ali Rıza Efendi ikisini de kırmayan bir yol buldu: Mustafa törenle mahalle mektebine başladı, birkaç gün sonra Şemsi Efendi Mektebi'ne geçti. Bu küçük ev tartışması, Mustafa Kemal'in hayatı boyunca içinde yaşayacağı eski ile yeni arasındaki gerilimin ilk sahnesiydi.
Çiftlik, rüştiye ve bir dayak
Babasını küçük yaşta kaybedince annesiyle birlikte dayısının Selanik yakınlarındaki çiftliğine gitti; okul bir süre kesildi. Tarlada karga kovaladığı bu günlerden sonra annesi onu yeniden Selanik'e gönderdi ve Selanik Mülkiye Rüştiyesi'ne yazdırdı. Burada bir öğretmenin onu sınıftaki bir kavga yüzünden sert biçimde dövmesi üzerine okulu bıraktı. Sivil memurluğa giden yol böylece kapanmıştı; sıradaki kapı askerlikti.
Nasıl sorulur“İlk okulu” sorulursa cevap mahalle mektebidir; “yenilikçi (usul-i cedit) eğitimle tanıştığı okul” sorulursa Şemsi Efendi Mektebi.
TuzakŞemsi Efendi Mektebi'ni askerî bir okul sanmak.
↕Kronolojik sıralama Selanik'teki okullar
- Selanik Mülkiye Rüştiyesi
- Mahalle mektebi
- Selanik Askerî Rüştiyesi
- Şemsi Efendi Mektebi
?Soru çöz
Ali Rıza Efendi'nin oğlunu Şemsi Efendi Mektebi'ne göndermek istemesi, onun aşağıdakilerden hangisini önemsediğini gösterir?