İstanbul'un fethi: gemilerin karadan yürüdüğü kuşatma
MEB 10. sınıf · Cihan devleti Osmanlı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaEdirne-Segedin Antlaşması nedir, Varna ve II. Kosova savaşlarının sonuçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Osmanlı kuruluş dönemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
II. Murad, Anadolu'da Karamanoğulları ve Bizans, Balkanlarda Sırbistan ve Macaristan ile mücadele etti; zor durumda kalınca 1444'te Macarlarla on yıllık Edirne-Segedin Antlaşması'nı imzaladı. Antlaşmayı bozan Haçlılar 1444 Varna ve 1448 II. Kosova savaşlarında yenildi; Balkanlarda üstünlük kesin olarak Osmanlı'ya geçti.
II. Murad: Varna ve II. Kosova
✎Konu anlatımı
İstanbul'un fethi için hangi hazırlıklar yapıldı?
Kısa cevap: II. Mehmed (Fatih), İstanbul'u 6 Nisan'da başlayan yaklaşık iki aylık kuşatmanın sonunda 29 Mayıs 1453'te fethetti. Rumeli Hisarı'nın yapılması, büyük topların döktürülmesi, donanmanın güçlendirilmesi ve gemilerin karadan Haliç'e indirilmesi fethin başlıca hazırlık ve hamleleridir.Bir şehri almak için önce onu yalnız bırakmak gerekir; genç padişah işe İstanbul'un bütün yollarını kapatarak başladı.
Hatırlarsan II. Mehmed ilk kez 1444'te, çocuk yaşta tahta çıkmış, Varna tehlikesi yüzünden babası II. Murad tahta geri dönmüştü. 1451'de ikinci kez padişah olduğunda aklında tek bir hedef vardı. Bizans artık küçük bir şehir devletiydi ama tam yanlış yerde duruyordu: Osmanlı'nın Anadolu ve Rumeli topraklarını ikiye bölüyor, Osmanlı şehzadelerini taht için kışkırtıyor ve Avrupa'yı yeni Haçlı seferlerine çağırıyordu. Yıldırım Bayezid'den II. Murad'a kadar Osmanlı şehri birkaç kez kuşatmış, ama alamamıştı.
Fethi isteyen yalnız siyaset değildi. Şehir Boğazları ve Karadeniz ile Akdeniz arasındaki ticaret yollarını denetliyordu; bin yıllık bir imparatorluk başkenti olarak büyük bir kültür merkeziydi. Hz. Muhammed'in İstanbul'un fethini müjdeleyen hadisi de Müslüman hükümdarlar için güçlü bir manevi teşvikti. Bu hedefin peşindeki padişah da sıradan biri değildi: kaynaklarda yedi yabancı dil bildiği rivayet edilen, Avnî mahlasıyla şiirler yazan ve 1466'da Batlamyus'un haritasını yeniden tercüme ettiren meraklı bir hükümdardı.
Önce kuşat, sonra kuşatmaya başla
Fatih bu kez hiçbir açık kapı bırakmadı. Boğaz'ın Avrupa yakasına Rumeli Hisarı'nı (Boğazkesen) yaptırdı (1452). Karşı kıyıda Yıldırım Bayezid'in Anadolu Hisarı zaten duruyordu; iki hisar arasında kalan Boğaz'dan artık Karadeniz'den Bizans'a yardım geçemezdi. Macar ustası Urban'a İstanbul'un kalın surlarını yıkabilecek büyük toplar döktürdü, donanmayı güçlendirdi. Venedik ve Macaristan gibi devletlerle anlaşmalar yaparak Haçlı yardımını geciktirdi. Kuşatmaya şahi denen dev toplar, yüzlerce gemilik bir donanma, mancınıklar ve surlara yanaştırılan yürüyen kuleler katıldı.
Bizans ne yaptı?
Bizans da boş durmadı: surları onardı, Haliç'in ağzını zincirle kapattı, halkı silahlandırdı ve düşman gemilerini yakan Rum ateşine güvendi. İmparator XI. Konstantinos Avrupa'dan yardım istedi; Papa yardımı Ortodoks ve Katolik kiliselerinin birleşmesine bağladı ve 12 Aralık 1452'de Ayasofya'da birleşme ilan edildi. Ama halk buna tepki gösterdi; Bizanslı devlet adamı Lukas Notaras'ın “Latin külahı görmektense Türk sarığını görmeyi yeğlerim” anlamındaki sözü bu tepkiyi özetler. Beklenen büyük Haçlı ordusu gelmedi; yalnız Venedik, Ceneviz ve Ege adalarından sınırlı destek ulaştı.
Zinciri aşan gemiler
Kuşatma 6 Nisan 1453'te başladı. Bizanslılar Haliç'in ağzına kalın bir zincir germişti; Osmanlı donanması içeri giremiyor, surların deniz tarafı korunuyordu. Fatih bu sorunu denizden değil karadan çözdü: 21 Nisan'ı 22 Nisan'a bağlayan gece yaklaşık yetmiş gemi yağlanmış kızaklar üzerinde Galata'nın arkasından kaydırılarak Haliç'e indirildi. Bizans artık iki cepheden savunma yapmak zorundaydı. 29 Mayıs sabahı yapılan genel saldırıyla şehir alındı; son Bizans imparatoru XI. Konstantinos surlarda öldü. Osmanlı kaynakları bu zafere “apaçık fetih” anlamında Feth-i Mübîn der.
Nasıl sorulur“Rumeli Hisarı'nın yapılmasının amacı” sorulur; cevap Karadeniz'den Bizans'a gelecek yardımı engellemektir.
TuzakAnadolu Hisarı'nı Fatih'e mal etmek. Onu Yıldırım Bayezid yaptırmıştı. Notaras'ın sözü verilip “Bizans halkının kilise birliğine tepkisi” sorulabilir.
↕Kronolojik sıralama oklarla diz
- Gemiler karadan Haliç'e indirildi
- II. Mehmed ikinci kez tahta çıktı
- Genel saldırıyla İstanbul alındı
- Rumeli Hisarı yaptırıldı
?Soru çöz
Fatih'in İstanbul kuşatmasından önce Rumeli Hisarı'nı yaptırmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?