Son Osmanlı Mebusan Meclisi: Ankara'nın sözü İstanbul'da
MEB 12. sınıf · Modern Türk Devleti'nin doğuşu · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaErzurum Kongresi'nin kararları ve önemi nelerdir?Bağlantılı konudan (Kurtuluş Savaşı hazırlık dönemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Erzurum Kongresi 23 Temmuz – 7 Ağustos 1919'da doğu illerinin delegeleriyle toplandı; başkanı Mustafa Kemal'di. Toplanış amacı bölgesel, kararları ulusaldır: millî sınırlardan ve manda-himayenin reddinden ilk kez burada söz edildi, Mustafa Kemal başkanlığında 9 kişilik Temsil Heyeti kuruldu.
✎Konu anlatımı
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ne zaman açıldı, Mustafa Kemal'in bu meclisten istekleri nelerdi?
Kısa cevap: Son Osmanlı Mebusan Meclisi, Amasya Görüşmesi'nde varılan uzlaşma üzerine yapılan seçimlerden sonra 12 Ocak 1920'de İstanbul'da açıldı. Seçimleri büyük ölçüde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adayları kazandı; Meclis'in en önemli kararı 28 Ocak 1920'de Misak-ı Millî'yi kabul etmesidir.Temsil Heyeti'nin yıllardır istediği meclis sonunda toplandı; ama Ankara'da değil, işgal askerlerinin sokaklarında dolaştığı İstanbul'da.
Hatırlarsan Sivas Kongresi'nden sonra Damat Ferit hükümeti düşmüş, yerine gelen Ali Rıza Paşa hükümetiyle Amasya'da bir uzlaşmaya varılmıştı. Bu uzlaşmanın en somut sonucu, kapalı olan Mebusan Meclisi'nin yeniden açılması için seçime gidilmesiydi. Seçimleri Müdafaa-i Hukuk çizgisindeki adaylar kazandı. Böylece millî hareketin görüşleri ilk kez seçilmiş bir Osmanlı meclisine taşınmış oldu.
Neden Mustafa Kemal gitmedi?
Mustafa Kemal de Erzurum mebusu seçildi, ama İstanbul'a gitmedi. Sebep açıktı: işgal altındaki bir şehirde hem kendisi tutuklanabilirdi hem de meclis İtilaf devletlerinin baskısı altında özgürce karar veremezdi. O yüzden Temsil Heyeti'yle birlikte Ankara'da kaldı ve İstanbul'a giden mebuslarla burada görüştü.
Üç istek, tek sonuç
Mustafa Kemal mebuslardan üç şey istedi: mecliste bir Müdafaa-i Hukuk grubu kurulmasını, kendisinin meclis başkanı seçilmesini ve Misak-ı Millî'nin kabul edilip ilan edilmesini. İlk ikisi olmadı. Başkanlığa Reşat Hikmet Bey seçildi; millî hareketi destekleyen mebuslar da grubu bu adla değil, Felah-ı Vatan (vatanın kurtuluşu) adıyla kurdu. Üçüncü istek ise gerçekleşti: 28 Ocak 1920'deki gizli oturumda Felah-ı Vatan grubunun desteğiyle Misak-ı Millî kabul edildi.
| İstek | Sonuç |
|---|---|
| Mecliste Müdafaa-i Hukuk grubu | ✗ Grup kuruldu ama Felah-ı Vatan adıyla |
| Mustafa Kemal'in meclis başkanı seçilmesi | ✗ Reşat Hikmet Bey seçildi; ölünce Celaleddin Arif |
| Misak-ı Millî'nin kabulü | ✓ 28 Ocak 1920, gizli oturum |
Reşat Hikmet Bey başkanlıkta uzun kalamadı; Mart 1920 başında ölünce yerine Erzurum mebusu Celaleddin Arif Bey seçildi. Böylece Celaleddin Arif, Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin son başkanı oldu. İstanbul'un işgalinden sonra Ankara'ya geçti, TBMM'de Erzurum milletvekili olarak yer aldı ve ilk hükümette Adliye Vekili oldu. Onun yolculuğu, meşruiyetin İstanbul'dan Ankara'ya taşınmasının küçük bir özetidir.
Nasıl sorulur“Mustafa Kemal'in Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nden isteklerinden hangisi gerçekleşmiştir?” Cevap Misak-ı Millî'nin kabulüdür.
TuzakTuzak şık “Müdafaa-i Hukuk grubunun kurulması”dır; grup kuruldu ama Felah-ı Vatan adıyla.
?Soru çöz ÖSYM tarzı
Mustafa Kemal'in Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nden beklediklerinden hangisi gerçekleşmiştir?
▭Boşluk doldurma
Mustafa Kemal, Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne mebusu olarak seçildi. Millî hareketi destekleyen mebuslar mecliste grubunu kurdu.