II. TBMM'nin açılışı: savaş meclisinden kuruluş meclisine
MEB 12. sınıf · Modern Türk Devleti'nin doğuşu · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaI. TBMM'nin özellikleri nelerdir, neden kurucu ve ihtilalci meclis denir?Bağlantılı konudan (Misak-ı Millî, TBMM ve Sevr). Önce kendin cevapla, sonra aç.
I. TBMM yasama, yürütme ve yargı yetkisini kendinde toplayan (güçler birliği), meclis hükümeti sistemiyle çalışan olağanüstü yetkili bir meclistir. Yeni bir devlet kurduğu için kurucu, saltanatı kaldırdığı için ihtilalci meclis sayılır; içinde siyasi parti yoktu, farklı görüşler gruplar hâlinde temsil edildi.
I. Meclis: özellikler, gruplar, kanunlar
✎Konu anlatımı
I. TBMM neden seçim kararı aldı, II. TBMM'nin ilk önemli işi nedir?
Kısa cevap: I. TBMM, 1 Nisan 1923'te seçimlerin yenilenmesine karar verdi. Seçimlerden sonra II. TBMM 11 Ağustos 1923'te açıldı ve ilk önemli işi olarak Lozan Barış Antlaşması'nı onayladı (23 Ağustos 1923).Savaşı kazanan meclis, barışın ardından yeni devleti kuracak meclis olamadı; çünkü kendi içinde artık derin biçimde bölünmüştü.
Hatırlarsan Lozan görüşmeleri 4 Şubat 1923'te kesilmiş, Ankara bu arada seçimlerin yenilenmesine karar vermişti. I. TBMM, 1920'de olağanüstü şartlarda, işgal altındaki bir ülkede toplanmıştı. Savaş yıllarında görev süresini uzatarak çalışmıştı ve yıpranmıştı. Saltanatın kaldırılması ve Lozan'da verilecek tavizler üzerine yapılan tartışmalar, Meclis'teki muhalefeti iyice sertleştirmişti.
İkinci Grup ve bir önerge
Mustafa Kemal'e karşı olan milletvekilleri İkinci Grup adıyla bir araya gelmişti. Bu çevreden bazı milletvekilleri, milletvekili olabilmek için Türkiye'nin o günkü sınırları içinde doğmuş olma ya da seçim bölgesinde en az beş yıl oturmuş olma şartı getiren bir önerge verdi (Aralık 1922). Önerge Selanik doğumlu Mustafa Kemal'i yeni Meclis'in dışında bırakmaya yönelikti ve kabul edilmedi. Bu olay, barışı imzalayacak ve yeni devleti kuracak meclisin uyumlu bir meclis olması gerektiğini Mustafa Kemal'e bir kez daha gösterdi. Sonuçta Meclis 1 Nisan 1923'te seçimlerin yenilenmesine karar verdi.
Yeni Meclis, yeni görev
Seçimlere Mustafa Kemal'in başkanlığındaki Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu, Dokuz Umde (dokuz ilke) adlı bildirgeyle girdi; İkinci Grup ise ayrı bir liste olarak seçime katılmadı. Böylece Meclis büyük ölçüde Mustafa Kemal'i destekleyen milletvekillerinden oluştu. II. TBMM 11 Ağustos 1923'te açıldı; ilk oturumu, en yaşlı üye sıfatıyla tarihçi Abdurrahman Şeref Bey yönetti. Meclis ilk önemli iş olarak Lozan Barış Antlaşması'nı onayladı (23 Ağustos 1923). Bu sayfadaki kararların neredeyse hepsini bu Meclis aldı: başkent, cumhuriyet, halifelik ve 1924 Anayasası.
Nasıl sorulur“II. TBMM'nin ilk önemli icraatı” sorulur: Lozan Barış Antlaşması'nın onaylanması.
TuzakLozan heyetini gönderen I. TBMM'dir, antlaşmayı onaylayan II. TBMM. Saltanatı kaldıran da II. değil, I. TBMM'dir.
↕Kronolojik sıralama oklarla diz
- II. TBMM açıldı
- Lozan görüşmeleri kesildi
- Lozan Barış Antlaşması Meclis'te onaylandı
- I. TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verdi
?Soru çöz ÖSYM tarzı
11 Ağustos 1923'te açılan II. TBMM'nin ilk önemli icraatı aşağıdakilerden hangisidir?