Büyük Taarruz'a hazırlık: sabırla geçen bir yıl
MEB 12. sınıf · Modern Türk Devleti'nin doğuşu · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaSakarya Meydan Muharebesi ne zaman yapıldı, sonuçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Moskova'dan Sakarya'ya). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sakarya Meydan Muharebesi, 23 Ağustos – 13 Eylül 1921'de Başkomutan Mustafa Kemal yönetimindeki Türk ordusunun Yunan ordusunu yendiği savaştır. Yunanlılar taarruzdan savunmaya, Türk ordusu savunmadan taarruza geçti; TBMM, 19 Eylül 1921'de Mustafa Kemal'e Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verdi.
✎Konu anlatımı
Büyük Taarruz öncesinde hangi hazırlıklar yapıldı?
Kısa cevap: Sakarya Zaferi'nden sonra Türk ordusu yaklaşık bir yıl boyunca saldırıya hazırlandı: birlikler batıya kaydırıldı, Tekâlif-i Milliye uygulaması sürdü, Sovyet Rusya'dan ve çekilen İtalyan ve Fransızlardan silah sağlandı. TBMM, Mustafa Kemal'in Başkomutanlık yetkisini 20 Temmuz 1922'de süresiz uzattı.Sakarya'da Yunan ordusu durduruldu ama Anadolu'dan çıkarılmadı. Bunu yapacak darbe için tam bir yıl beklemek gerekti.
Hatırlarsan Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra Mustafa Kemal'e mareşal rütbesi ve gazi unvanı verilmişti. Savunma dönemi bitmişti, ama saldırı için ordu henüz hazır değildi: Yunan ordusu Eskişehir–Afyon hattına çekilip güçlü bir savunma kurmuştu. Onu kırmak için daha çok asker, daha çok top ve cephane gerekiyordu.
Silah nereden geldi?
Sakarya'nın diplomatik meyveleri burada işe yaradı. Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) ile Güney Cephesi kapanan Fransa, bölgeden çekilirken silah ve cephane bıraktı; İtalya da Anadolu'dan çekilirken aynısını yaptı. Moskova Antlaşması'yla dostluk kurulan Sovyet Rusya'dan da para ve malzeme yardımı geldi. İçeride ise Tekâlif-i Milliye emirleri uygulanmaya devam etti; halkın verdiği her çift çorap, her kağnı cepheye taşındı. Güney ve doğudaki birlikler de batıya, asıl savaşın olacağı cepheye kaydırıldı.
Bekleyiş Meclis'i gerdi
Aylar geçtikçe Meclis'te sabırsızlık büyüdü. “Neden hâlâ saldırmıyoruz?” diye soranlar, Mustafa Kemal'e karşı muhalefetin sesini yükseltti. Bu sırada İtilaf devletleri Mart 1922'de bir ateşkes önerdi; TBMM bunu reddetti, çünkü öneri ateşkesle birlikte işgal altındaki toprakların boşaltılmasını şart koşmuyordu. Muhalefete rağmen Meclis, Mustafa Kemal'in Başkomutanlık yetkisini önce birkaç kez uzattı, 20 Temmuz 1922'de de süresiz hâle getirdi. Artık son darbe için yol açıktı.
Masada barış, sahada son hazırlık
Ankara iki yolu birlikte denedi. Dışişleri Vekili Yusuf Kemal (Tengirşenk) 1922 başında barışın yolunu yoklamak için Avrupa başkentlerine gönderildi; görüşmelerden sonuç çıkmayınca söz yeniden orduya kaldı. Batı Cephesi'nin karargâhı cepheye yakın Akşehir'e taşındı, Ankara'da kısa süreli kurslarla eksik subaylar yetiştirildi ve birlikler savunmayı değil saldırıyı öğrenecek biçimde eğitildi. Mustafa Kemal'in tutumu açıktı: yarım bir hazırlıkla saldırmak, hiç saldırmamaktan daha tehlikeliydi; bu yüzden taarruz ancak ordu tam hazır olunca başlayacaktı.
Nasıl sorulur“Büyük Taarruz'un uzun süre ertelenmesinin Meclis'teki sonucu” sorulur: muhalefetin güçlenmesi.
TuzakBu muhalefet Başkomutanlığın kaldırılmasıyla sonuçlanmadı; tersine yetki süresiz uzatıldı.
↕Kronolojik sıralama oklarla diz
- İtilaf devletlerinin ateşkes önerisi reddedildi
- Sakarya Meydan Muharebesi kazanıldı
- Başkomutanlık yetkisi süresiz uzatıldı
- Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı
?Soru çöz ÖSYM tarzı
TBMM, İtilaf devletlerinin Mart 1922'deki ateşkes önerisini aşağıdakilerden hangisi nedeniyle kabul etmemiştir?