Bağlaçlar ve ikili bağlaçlar: and, but, both…and, neither…nor

Neither'lı cümlede fiil neden olumlu kalır, fiil hangi özneye bakar, not only başa gelince ne değişir? Şema, tablo ve 10 etkinlikle bağlaçların temeli.

5 durakTemel İngilizce · A2–B1
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
BAĞLAÇ · EŞ BAĞLAMA

And, but, or, so: iki cümleyi eşit bağlayan dört bağlaç

Temel İngilizce · A2 · Bağlaçlar · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaWhen ve while arasındaki fark nedir, past continuous ile nasıl kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Past continuous ve when, while). Önce kendin cevapla, sonra aç.

While ve as “-iken” demektir ve süren olaya (past continuous) bağlanır; when “-dığında” demektir ve çoğu kez kesen kısa olaya (simple past) bağlanır: While I was cooking, the phone rang. = I was cooking when the phone rang. (Yemek yaparken telefon çaldı.) Just as “tam -irken” demektir.

When, while, as, just as

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İngilizcede and, but, or ve so bağlaçları ne anlama gelir, nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Bağlaç (conjunction), sözcükleri ya da cümleleri birbirine bağlayan sözcüktür. En sık kullanılan dördü iki eşit parçayı bağlar: and (ve, ekleme), but (ama, zıtlık), or (ya da, seçenek), so (bu yüzden, sonuç). Örnek: I was tired, so I went to bed early. (Yorgundum, bu yüzden erken yattım.)

Tek tek doğru cümle kurmayı öğrendin; bağlaçlar o cümleleri birbirine dikerek düşünceni tek bir akışa çevirir.

Bu sayfaya kadar kurduğun cümlelerin çoğu tek bir bilgi taşıyordu. Gerçek konuşmada bilgiler birbirine bağlanır: bir şey olur, ama başka bir şey engel olur; bir sebep vardır, bu yüzden bir sonuç çıkar. İngilizcede bu bağı bağlaçlar kurar ve bağlaçlar iki ailede toplanır. Aşağıdaki şema iki aileyi aynı olay üzerinde gösteriyor.

Aynı iki olay iki yolla bağlanır. Eş bağlaçta iki yan eşittir; yan cümle bağlacı ise eklendiği cümleyi ana cümleye muhtaç bir yan cümleye çevirir.Görsel: Sınav Defteri

Eş bağlaç ve yan cümle bağlacı

And, but, or, so gibi eş bağlaçlar (coordinating conjunctions) iki parçayı eşit bağlar: iki taraf da tek başına bir cümledir. When, because, although, if gibi bağlaçlar ise eklendiği cümleyi bir yan cümleye (subordinate clause) çevirir; yan cümle anlam için bir ana cümleye (main clause) muhtaçtır. Because I was tired. tek başına eksiktir, tıpkı Türkçede “Yorgun olduğum için.” gibi. Bu sayfanın geri kalan dört konusu, iki öğeyi birbirine kilitleyen ikili (eşli) bağlaçları anlatıyor.

Hatırla: zaman bağlaçları da yan cümle kurar

When (-ınca), while (-ken), as soon as (-ır -maz), until (-e kadar) ve by the time (-dığında çoktan) da yan cümle bağlacıdır; bu aileyi ve zaman uyumunu Past continuous ve when, while sayfasında gördük. Oradaki tek kuralı buraya taşı: zaman bağlaçlı yarıda will olmaz, gelecek ana cümlede durur: I'll call you when I get home. (Eve varınca seni arayacağım.) “when I will get” ✗.

Dört eş bağlaç: anlam ilişkisi
BağlaçTürkçeİlişkiÖrnek
andveeklemeMert plays the guitar and sings. (Mert gitar çalar ve şarkı söyler.)
butama, fakatzıtlıkThe flat is small but cheap. (Daire küçük ama ucuz.)
orya da, veyaseçenekShall we walk or take a taxi? (Yürüyelim mi, taksiye mi binelim?)
sobu yüzdensonuçIt was late, so we took a taxi. (Geç olmuştu, bu yüzden taksiye bindik.)

Virgül, tekrar etmeyen özne, olumsuzda or

İki tam cümleyi but ya da so ile bağlarken öncesine çoğu kez virgül konur: I called her, but she didn't answer. (Onu aradım ama açmadı.) And ile bağlanan kısa cümlelerde virgül isteğe bağlıdır. İki parçanın öznesi aynıysa ikinci özne düşebilir: Elif opened the door and smiled. (Elif kapıyı açtı ve gülümsedi.) Üç ya da daha çok öğe sayarken and yalnız sonuncunun önüne gelir: We need bread, eggs and milk. Olumsuz cümlede iki şeyi birden reddederken genellikle or kullanılır: I don't drink tea or coffee. (Ne çay ne kahve içerim.) Bu cümlenin neither … nor'lu hâlini aşağıda göreceksin.

So mu, because mu: sonuç mu, sebep mi?

So sonucu, because sebebi getirir; ikisi aynı olayı iki yönden anlatır: It was raining, so we stayed at home. = We stayed at home because it was raining. (Yağmur yağıyordu, bu yüzden evde kaldık. / Yağmur yağdığı için evde kaldık.) Türkçede “Yağmur yağdığı için, bu yüzden evde kaldık” demediğimiz gibi İngilizcede de aynı bağ iki kez kurulmaz: Because it was raining, so we stayed at home. ✗ Aynı hata zıtlıkta da yapılır: although ile but aynı cümlede kullanılmaz. Although'u Zıtlık bağlaçları sayfasında, because ve so'nun ailesini Sebep, sonuç ve amaç bağlaçları sayfasında göreceğiz.

Ek bilgi: yet, for, nor

İngilizcede yedi eş bağlaç sayılır; and, but, or, so dışındaki üçü daha seyrektir. yet “ama yine de” demektir: It was cold, yet we swam. (Hava soğuktu, yine de yüzdük.) for “çünkü” demektir ve resmî, edebî bir tondur: She left early, for she was tired. nor olumsuz bir cümleden sonra “… de değil” anlamı katar ve arkasından soru düzeni gelir: I don't eat meat, nor do I eat fish. Okulda ve günlük İngilizcede asıl dört bağlacı güvenle kullanman yeterli.

Akılda kalsın: And ekler, but ters çevirir, or seçtirir, so sonuca bağlar. Bir bağı tek bağlaç kurar: because varsa so yok, although varsa but yok.
Sınavda

Nasıl sorulurOkul sınavlarında ve testlerde iki yarı verilir, boşluğa anlamca uyan bağlacı seçersin: I studied hard, ---- I passed the exam. YDT'nin cümle boşluğu ve cümle tamamlama sorularında da aynı karar verilir: iki yarı arasındaki ilişki ekleme mi, zıtlık mı, seçenek mi, sonuç mu?

TuzakSo ile because'ı karıştırmaktır: so'dan sonra sonuç, because'dan sonra sebep gelir. İkinci tuzak, iki yarı birbirine ters düşerken and seçmektir: The test was hard, but I finished it.

✎Boşluk doldur and / but / or / so

Mert plays the guitar sings. (Mert gitar çalar ve şarkı söyler.) I like tea, I don't like coffee. (Çayı severim ama kahveyi sevmem.) Do you want rice pasta? (Pilav mı istersin, makarna mı?) I was hungry, I made a sandwich. (Acıkmıştım, bu yüzden sandviç yaptım.)

andbutorsobecausealthough

?Soru çöz

The shop was closed, ---- we went to another one.

✓ B. Dükkânın kapalı olması sebep, başka dükkâna gitmek sonuçtur; sonucun önüne so gelir. A because sebep getirir, burada arkasından sonuç geliyor (yön ters); C or seçenek sunar, iki yarı arasında seçim yok; D but zıtlık kurar, oysa kapalı dükkândan başkasına gitmek beklenen bir sonuçtur.
BAĞLAÇ · İKİLİ

Both … and: hem … hem de, ve iki yanın aynı türden olma kuralı

Temel İngilizce · A2 · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Both and ne demek, both … and ile kurulan cümlede fiil tekil mi çoğul mu olur?

Kısa cevap: Both … and, Türkçedeki “hem … hem de”dir ve iki öğeyi birlikte vurgular. İki yan aynı türden olmalıdır: iki sıfat, iki isim ya da iki fiil. Özne both … and ile kurulursa fiil her zaman çoğuldur: Both Ece and her brother are doctors. (Hem Ece hem de kardeşi doktor.)

Türkçede “hem … hem de” bir çift olarak gelir; İngilizcede de öyle, ama çiftin ikinci teki both değil and'dir.

İkili ya da eşli bağlaçlar (correlative conjunctions) iki parçalıdır ve iki öğeyi birbirine kilitler. Dört çift vardır: both … and, either … or, neither … nor ve not only … but also. Dördünün ortak kuralı şemada: parçaların arkasından gelen iki öğe aynı türden olur. Bu konuda ilk çifti, sonraki konularda diğerlerini açıyoruz.

Her çiftte A ile B aynı türdendir: iki sıfat, iki isim ya da iki fiil. Fiil uyumunda both … and ayrı durur (her zaman çoğul); diğer üç çiftte fiil sağdaki, yani yakındaki özneye bakar.Görsel: Sınav Defteri

Boşluklara ne gelir?

Both … and'in iki yanına iki isim, iki sıfat, iki fiil ya da iki öbek gelebilir: Both cats and dogs make good pets. (Hem kediler hem köpekler iyi evcil hayvandır.) The test was both long and difficult. (Sınav hem uzun hem zordu.) She both writes and draws. (Hem yazar hem çizer.) Both, kilitlediği ilk öğenin hemen önüne gelir: iki fiili bağlıyorsan fiilin önüne, iki sıfatı bağlıyorsan sıfatın önüne.

Fiil her zaman çoğul

Both … and özneyi kurarsa en az iki kişi ya da şey vardır, fiil çoğuldur: Both my mother and my aunt work at the hospital. (Hem annem hem teyzem hastanede çalışır.) Burada work -s almaz. Bu, birazdan göreceğin either … or ve neither … nor'dan ayrılan kuraldır: onlarda fiil yakındaki özneye bakar ve tekil de olabilir.

Paralellik: iki yan aynı türden

“Bu telefon hem ucuz hem de iyi bir kamerası var.” Türkçede bile aksayan bu cümle İngilizcede açık bir hatadır: This phone is both cheap and has a good camera. ✗ Bir yanda sıfat (cheap), öbür yanda fiil öbeği (has a good camera) var. Onarmanın üç yolu vardır: iki yanı da sıfat yap (This phone is both cheap and reliable.), both'u atıp düz and kullan (This phone is cheap and has a good camera.) ya da both'u iki fiil öbeğinin önüne al (This phone both costs little and takes great photos.). “And it has” diye özne eklemek sorunu çözmez; o zaman bir yan sıfat, öbür yan tam cümle olur.

Akılda kalsın: Both'un eşi and'dir, fiili hep çoğuldur. İki yana bakıp sor: ikisi de sıfat mı, ikisi de fiil mi? Biri sıfat, öbürü fiilse cümle aksar.
Sınavda

Nasıl sorulurOkul sınavlarında ve YDT cümle boşluklarında çiftin bir parçası verilir, öbürü sorulur: Both Ayşe ---- Mert are in the team. Bazen de fiil seçtirilir: is mi, are mi?

TuzakBoth'un eşi olarak or ya da nor seçmektir; both yalnız and ile kilitlenir. İkinci tuzak, Türkçedeki “hem … hem”i birebir çevirip both … both yazmak ya da yalnız Ayşe'nin tekilliğine bakıp is seçmektir.

↕Sıralama both … and ile cümle kur

“Kaan hem yüzer hem koşar.” cümlesini kur: parçaları doğru sıraya koy.

  1. and
  2. Kaan
  3. runs.
  4. both
  5. swims

?Soru çöz

Hangi cümle dil bilgisi açısından doğrudur?

✓ C. Both … and iki özneyi kilitlemiş, fiil çoğul (are); iki yan da isim. A both … and özneyi çoğul yaptığı hâlde tekil is seçmiş; B paralellik bozuk: bir yanda sıfat (light), öbür yanda fiil öbeği (has strong brakes); D both'un eşi or değil, and'dir.
BAĞLAÇ · İKİLİ

Either … or ve neither … nor: ya … ya da, ne … ne de

Temel İngilizce · B1 · Bağlaçlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Either or ve neither nor ne demek, bu yapılarda fiil hangi özneye göre çekilir?

Kısa cevap: Either … or “ya … ya da” demektir ve iki seçenekten birini söyler; neither … nor “ne … ne de” demektir ve ikisini birden reddeder. Neither zaten olumsuzdur, fiil olumlu kalır. Özne bu çiftlerle kurulursa fiil yakındaki, yani or ya da nor'dan sonraki özneye uyar: Neither Kaan nor his friends were at home. (Ne Kaan ne de arkadaşları evdeydi.)

Either ile neither arasındaki iki harflik fark, “ikisinden biri” ile “ikisi de değil” arasındaki farktır.

Either … or iki seçenek sunar ve birinin geçerli olduğunu söyler: You can either call me or send a message. (Ya beni arayabilirsin ya da mesaj atabilirsin.) We'll meet either on Friday or on Saturday. (Ya cuma ya cumartesi buluşacağız.) Neither … nor aynı iki seçeneği birlikte kapatır: Neither Friday nor Saturday is good for me. (Bana ne cuma ne cumartesi uyar.) Both … and'deki paralellik kuralı burada da geçerlidir: iki yan aynı türden olur.

Çift olumsuz yok

Neither ve nor zaten olumsuzluk taşır; fiile ayrıca not eklenmez: I like neither tea nor coffee. (Ne çayı ne kahveyi severim.) “I don't like neither tea nor coffee” ✗, Türkçe konuşmadaki “ne çay ne kahve içmem” sözünün aktarımıdır; Türkçe yazı dilinde de “ne … ne” bağlacıyla olumsuz yüklem anlatım bozukluğu sayılır. Fiili olumsuz kurmak istersen either … or'a geçersin: I don't like either tea or coffee. Aynı anlamın en sade hâlini ilk konuda gördün: I don't like tea or coffee.

Fiil kime bakar?

Either … or ve neither … nor özneyi kurduğunda fiil en yakındaki özneye, yani or ya da nor'dan sonra gelene uyar: Either my parents or my sister is coming. / Either my sister or my parents are coming. (Ya ablam ya da annemle babam gelecek.) Anlam aynıdır, değişen yalnız sıradır ve fiil bu sıraya göre tekil ya da çoğul olur. Kulağa daha doğal geldiği için çoğul özneyi sona koymak yaygındır.

Eşli bağlaçlar: anlam ve fiil uyumu
ÇiftTürkçeFiil kime bakar?Örnek
both … andhem … hem deher zaman çoğulBoth Ece and Mert are here.
either … orya … ya daor'dan sonrakineEither Ece or her friends are here.
neither … norne … ne de (fiil olumlu)nor'dan sonrakineNeither the boys nor Ece is here.
not only … but alsosadece … değil, … debut also'dan sonrakineNot only Ece but also her friends are here.

İkiden çok seçenek ve eş karışması

Either … or ile neither … nor esas olarak iki seçenek içindir. Konuşmada üç seçenek de duyulur (either tea, coffee or juice), ama yazıda iki seçenekli kalıp en güvenlisidir. Çiftler birbirine karışmaz: either'ın eşi or, neither'ın eşi nor'dur; “either … nor” ve “neither … or” standart İngilizcede hatalı sayılır.

Akılda kalsın: N'li bağlaç n'li eşini alır: neither–nor; n'siz olan n'siz eşini: either–or. Neither zaten “ne”dir, yanına not koyma; fiil ise en yakındaki özneye bakar.
Sınavda

Nasıl sorulurYDS ve YDT'de iki tür soru gelir: çiftin eksik parçasını tamamlama (Neither the manager ---- his assistant was at the meeting.) ve özne–fiil uyumunu seçme (is / are, has / have).

TuzakFiili ilk özneye göre çekmektir; bakılacak özne or ya da nor'dan sonrakidir. İkinci tuzak, neither'lı cümleye not ya da olumsuz bir fiil eklemektir: çift olumsuzluk İngilizcede yanlıştır.

✎Boşluk doldur eş ve fiil uyumu

Either my parents or my sister coming. (Ya annemle babam ya da ablam gelecek.) Neither Defne nor her friends at home. (Ne Defne ne de arkadaşları evde.) You can call me or send an e-mail. (Ya beni arayabilirsin ya da e-posta atabilirsin.) I like neither milk cheese. (Ne sütü ne peyniri severim.)

isareeithernororbothdon't

?Soru çöz

Neither Ali nor his brothers ---- the answer.

✓ A. Fiil nor'dan sonraki özneye, yani çoğul his brothers'a bakar: know. B fiili ilk özneye (Ali) göre tekil çekmiş; C neither zaten olumsuz olduğu hâlde fiile not eklemiş, bu çift olumsuzluktur; D hem çift olumsuz hem de ilk özneye göre tekil.
SÖZCÜK · İKİ ŞEY

Both, either, neither ve none: bağlaç olmadan, tek başına

Temel İngilizce · B1 · Bağlaçlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİngilizcede question tag (soru eki) nasıl yapılır, isn't it, doesn't he gibi ekler nasıl seçilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Question tags ve so, neither). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Question tag (soru eki), cümlenin sonuna eklenen kısa “değil mi?” sorusudur. Üç adımda kurulur: cümlenin yardımcı fiilini bul, olumluyu olumsuza, olumsuzu olumluya çevir, özneyi zamire dönüştür. Yardımcı fiil görünmüyorsa geniş zamanda do / does, geçmişte did gelir. Örnek: Your brother plays chess, doesn't he? (Kardeşin satranç oynuyor, değil mi?)

Question tags: üç adım

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Both, either, neither ve none of tek başına nasıl kullanılır, aralarındaki fark nedir?

Kısa cevap: Both, either ve neither bağlaç olmadan da iki şeyden söz eder: both “ikisi de”, either “ikisinden biri (hangisi olsa)”, neither “ikisi de değil” demektir. Both çoğul isimle, either ve neither tekil isimle gelir; of ile çoğul alırlar. İkiden çok şey için neither değil none kullanılır: Neither of my brothers smokes. (Kardeşlerimin ikisi de sigara içmez.)

Çiftlerin bağlaç hâlini gördün; aynı üç sözcük tek başına, bir ismin önünde de sık sık karşına çıkar.

Tek başına kullanıldığında bu sözcükler hep iki şeyden söz eder. Both answers are correct. (İki cevap da doğru.) Either answer is fine. (İki cevaptan hangisi olsa olur.) Neither answer is correct. (İki cevap da doğru değil.) Both'tan sonra isim çoğuldur, either ve neither'dan sonra tekildir. Türkçede “her iki köpek” tekil söylenir; İngilizcede both dogs çoğuldur.

Tek başına both, either, neither, none
SözcükAnlamArdındanÖrnek
bothikisi deçoğul isim · both of + çoğulBoth of them are tired.
eitherikisinden biritekil isim · either of + çoğulEither day is OK for me.
neitherikisi de değiltekil isim · neither of + çoğulNeither of us was ready.
nonehiçbiri (ikiden çok)none of + çoğulNone of my friends came.

Of ile kullanım ve fiil

Arkadan the, my, these gibi bir belirleyici ya da them, us gibi bir zamir geliyorsa araya of girer: both of my parents, either of the roads, neither of them. Both of'lu özne çoğuldur. Either of ve neither of'tan sonra resmî dilde ve sınavda fiil tekil tercih edilir: Neither of the roads is open. (Yolların ikisi de açık değil.) Günlük konuşmada çoğul fiil de duyulur. Both özneden sonra da gelebilir: We both like jazz. They are both tired. “The both” ise yanlıştır.

Neither mi, none mu?

Both of'u ve none of'u The ve all, some, most, none sayfasında gördük; burada aradaki farkı sayı belirler: neither iki, none ikiden çok şey içindir. Neither of my two sisters lives here. (İki kız kardeşimin ikisi de burada yaşamıyor.) None of my five cousins lives here. (Beş kuzenimin hiçbiri burada yaşamıyor.)

Olumsuz cümlede: neither = not … either ≠ not … both

“İkisini de izlemedim” iki doğru yolla söylenir. Olumsuz fiille either kullanılır, neither değil; yoksa çift olumsuzluk olur. Dikkat: not … both başka bir anlam verir, “ikisini birden değil”, yani yalnız birini.

I watched neither of them. = I didn't watch either of them. ≠ I didn't watch both of them.neither (olumlu fiil) = not … either (olumsuz fiil) · not … both = yalnız birini izledim

Türkçedeki “ikisini de izlemedim”i “not both” diye çevirmek anlamı değiştirir. Kısa katılmalardaki Me neither ve Neither do I kalıplarını Question tags ve so, neither sayfasında gördük; orada da neither olumsuzluğu tek başına taşıyordu.

Akılda kalsın: Both iki evet, either bir evet, neither iki hayır; üç ve fazlasında none. Olumsuz fiil gördüysen either'a geç; not … both “ikisi birden değil” demektir.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluklu cümlede both, either, neither, none ya da all arasından seçim yapılır; karar iki ipucundan çıkar: kaç şey var (iki mi, daha çok mu) ve fiil olumlu mu, olumsuz mu. I have two brothers, but ---- of them lives here. (neither).

TuzakOlumsuz fiilli cümlede neither seçmektir (I can't find neither of them ✗). İkinci tuzak, üç ya da daha çok kişi için neither kullanmaktır; o durumda none gerekir.

⇄Bilgi eşleştirme hangisi ne diyor?

?Soru çöz

I've got two umbrellas, but I can't find ---- of them. (İki şemsiyem var ama ikisini de bulamıyorum.)

✓ D. Fiil olumsuz (can't find); olumsuz fiille “ikisini de” anlamını either verir. A neither zaten olumsuzdur, can't ile çift olumsuzluk kurar; B not … both “ikisini birden bulamıyorum” demektir, yani biri bulunmuştur; C none ikiden çok şey içindir ve o da olumsuz fiille çift olumsuzluk kurar.
BAĞLAÇ · İKİLİ

Not only … but also: sadece … değil, … de ve cümle başındaki devrik yapı

Temel İngilizce · B1 · Bağlaçlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Not only but also ne demek, not only cümle başına gelince neden devrik yapı kullanılır?

Kısa cevap: Not only … but also “sadece … değil, … de” demektir ve vurguyu ikinci öğeye verir: She not only speaks Spanish but also teaches it. (Sadece İspanyolca konuşmuyor, onu öğretiyor da.) Not only cümlenin başına gelirse ilk yarıda soru düzeni (devrik yapı) kullanılır: Not only does she speak Spanish, but she also teaches it.

Both … and iki şeyi yan yana koyar; not only … but also ise ikincisini sahneye bir sürpriz gibi çıkarır.

Not only … but also anlamca both … and'e yakındır, ama vurgu ikinci öğededir: The hotel was not only cheap but also very clean. (Otel sadece ucuz değil, aynı zamanda çok temizdi.) Paralellik kuralı aynen geçerlidir: iki sıfat, iki fiil, iki isim. Also bazen düşer ya da yerine cümle sonunda too veya as well gelir: He not only cooked dinner but washed the dishes too. (Sadece yemeği pişirmedi, bulaşıkları da yıkadı.) Özne bu çiftle kurulursa fiil but also'dan sonraki özneye bakar: Not only the students but also the teacher was surprised. (Sadece öğrenciler değil, öğretmen de şaşırdı.)

Not only başa gelince: devrik yapı

Not only cümlenin en başına alınır ve bir fiili ya da cümleyi kilitlerse ilk yarı soru düzenine girer: yardımcı fiil öznenin önüne geçer. Yardımcı fiil yoksa zamana göre do, does ya da did eklenir; be ve modal fiiller (can, will…) kendisi öne geçer. İkinci yarı normal düzendedir; also çoğu kez öznenin arkasına gelir.

Normal düzen ve not only başta (devrik yapı)
Normal düzenNot only başta
He not only writes songs but also sings them.Not only does he write songs, but he also sings them.
They not only missed the bus but also lost their tickets.Not only did they miss the bus, but they also lost their tickets.
The room is not only small but also dark.Not only is the room small, but it is also dark.
We will not only paint the room but also fix the door.Not only will we paint the room, but we will also fix the door.

Devrik yapı yalnız not only cümle başındayken ve bir fiili ya da cümleyi kilitlerken gelir. Not only yalnız özneyi kilitliyorsa devrik yapı olmaz: Not only the students but also the teacher was surprised. Ortada duran not only de normal düzeni bozmaz: He not only writes songs…

Çözümlü örnek

“Ece hem İngilizce hem Almanca konuşuyor.” cümlesini dört eşli bağlaçla kur: hem … hem de, ya … ya da, ne … ne de, sadece … değil … de.

  1. Paralel öğeleri bul: English ve German, iki isim; fiil speaks. Öğeler değişmez, yalnız bağlaç değişir.
  2. Hem … hem de → both … and: Ece speaks both English and German.
  3. Ya … ya da → either … or: Ece speaks either English or German. (Hangisi olduğunu bilmiyoruz.)
  4. Ne … ne de → neither … nor; fiil olumlu kalır: Ece speaks neither English nor German. (doesn't speak neither ✗)
  5. Sadece … değil … de → not only … but also: Ece speaks not only English but also German. Başa alırsan devrik yapı: Not only does Ece speak English, but she also speaks German.

Cevap: both … and · either … or · neither … nor (fiil olumlu) · not only … but also (başta: Not only does Ece speak…)

Akılda kalsın: Not only başa geçerse soru düzeni gelir: Not only does he…, Not only is it…, Not only can she…. Ortadaysa düzen normaldir. Vurgu her zaman but also'dan sonraki öğededir.
Sınavda

Nasıl sorulurYDS ve YDT'de not only çoğu kez cümle başında gelir ve boşluğa devrik yapı ister: Not only ---- the bridge, but they also repaired the road. (did they build). Bazen de çiftin eşi sorulur: not only'nin eşi but (also)'dur, and değil.

TuzakCümle başındaki not only'den sonra normal düzeni seçmektir (Not only they built ✗). İkinci tuzak, iki yanın türünü bozmaktır. Sınav düzeyindeki ayrıntıyı YDS/YDT serisinin “Zıtlık ve geçiş bağlaçları” sayfası ele alır.

↕Sıralama devrik yapı kur

“Sadece resim yapmıyor, şiir de yazıyor.” cümlesini not only başta olacak biçimde kur: parçaları doğru sıraya koy.

  1. paint,
  2. but she also
  3. Not only
  4. writes poems.
  5. does she

?Soru çöz

Not only ---- the exam, but he also got the highest score. (Sadece sınavı geçmedi, en yüksek notu da aldı.)

✓ C. Not only cümle başında olduğu için ilk yarı soru düzenine girer: did + özne + yalın fiil. A normal düzende kalmış, devrik yapı kurulmamış; B asıl fiili öne almış, oysa İngilizcede asıl fiil devrilmez, did gerekir; D did'i eklemiş ama özneden sonraya koymuş: bu vurgulu olumlu cümle düzenidir, devrik değil.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Mount Ağrı, ---- is the highest mountain in Türkiye, is in the east of the country.

✓ D. Ağrı Dağı tek ve belli bir isimdir, cümlecik virgüllüdür (ek bilgi) ve dağ cümlecikte öznedir: which. A that virgülden sonra kullanılmaz; B who insanlar içindir; C where bir yer öbeğinin yerine geçer, burada dağ cümleciğin öznesi (is the highest mountain).Kaynak: Relative clauses · Virgüllü ve virgülsüz cümlecik

?Soru 2

Aylin said that she ---- the film before, so she didn't want to watch it again. (Aylin filmi daha önce izlediğini, bu yüzden yeniden izlemek istemediğini söyledi.)

✓ D. Doğrudan söz “I have seen the film before.” idi; said geçmiş olduğu için present perfect bir basamak iner: had seen. A has seen kaydırmayı unutmuş, Türkçedeki “izlediğini” değişmediği için seçilir; B sees bir alışkanlık bildirir, “daha önce” ile uyuşmaz; C will see geleceği anlatır, oysa izleme önceden olmuş.Kaynak: Reported speech ve noun clauses · Zaman kaydırma: bir basamak geri

?Soru 3

Hangi cümlede fiilin kaydırılmadan (present) kalması doğrudur?

✓ A. Işığın sesten hızlı gitmesi genel bir bilimsel gerçektir; aktarma fiili geçmişte olsa da present kalabilir. B “that night” o gecenin geçtiğini gösterir, is going to → was going to olmalı; C taşınma geçen ay söylenmiş ve o hafta geçmiştir, will → would gerekir; D “the day before” geçmiş bir anı gösterir, has finished → had finished olmalı.Kaynak: Reported speech ve noun clauses · Zarflar, zamirler, kaymayan fiiller

?Soru 4

The volunteers ---- clean the beach every weekend are mostly university students. (Her hafta sonu sahili temizleyen gönüllüler çoğunlukla üniversite öğrencisi.)

✓ D. Nitelenen isim (the volunteers) insandır ve cümlecikte öznedir: who. A which insan için kullanılmaz; B what ismin arkasına gelmez, “şey”i kendi içinde taşır; C whose iyelik bildirir, arkasından bir isim gelmeliydi (whose parents gibi).Kaynak: Relative clauses · Who, which, that: kişi mi, şey mi?

?Soru 5

The new students ---- a tour of the campus on their first day. (Yeni öğrencilere ilk gün kampüs gezdirildi.)

✓ C. Kişi (the new students) özne olunca öbür nesne arkada kalır ve to gerekmez; özne çoğul: were given. A etkendir, turu öğrenciler vermedi; B kişi özneli biçimde to fazladır, to yalnız “A tour was given to the students” biçiminde gelir; D tekil was çoğul özneyle uyuşmaz.Kaynak: Passive ve causative · İki nesneli ve edatlı fiiller

?Soru 6

The museum ---- we visited yesterday was built in the 1800s. (Dün gezdiğimiz müze 1800'lerde yapılmış.)

✓ A. Visit edatsız nesne alan bir fiildir ve nesnesi eksiktir (we visited the museum): silinen öğe nesnedir, which. B müzenin yer olmasına bakıp where seçmiş, ama cümlecikte nesne eksik; C in which “müzenin içinde ziyaret ettik” gibi edatlı bir öbek arar, visit edat almaz; D when zaman öbeğinin yerine geçer, burada zaman ismi yok.Kaynak: Relative clauses · Where, when, why ve which tuzağı

?Soru 7

I have two job offers and I really can't decide ----. (İki iş teklifim var ve hangisini kabul edeceğime gerçekten karar veremiyorum.)

✓ B. İki teklif arasında seçim yapılıyor: which (one) + to + fiil “hangisini … -eceğimi” demektir. A why to kalıbı yoktur, ayrıca anlam “neden” değil “hangisi”; C if to yerine whether to kullanılır, o da “kabul edip etmemek” anlamına gelirdi; D which zaten nesnedir, sona it eklemek nesneyi iki kez yazmaktır.Kaynak: Reported speech ve noun clauses · Wh- + to: what to do, how to

?Soru 8

People believe that the bridge was built by the Romans. → The bridge ---- by the Romans. (Köprünün Romalılar tarafından yapıldığına inanılıyor.)

✓ A. İnanma şimdi, yapılma geçmişte: to have + V3; köprü kendini yapmaz, edilgen: to have been built. B zaman farkını kaybetmiş, “şimdi yapılıyor” anlamı verir; C etkendir, köprü ne inanır ne inşa eder; D özneyle başlayan kalıpta that gelmez, that için cümle It ile başlamalı.Kaynak: Passive ve causative · Being done, to be done, it is said

?Soru 9

When my manager saw that I was tired, she ---- early. (Yorgun olduğumu görünce müdürüm erken çıkmama izin verdi.)

✓ D. “-mesine izin vermek” = let + kişi + yalın fiil. A make zorlama bildirir, izin değil; B have bir görev verme anlamı taşır (“çıkmamı sağladı”); C get + kişiden sonra to gerekir (got me to leave) ve izin değil iknayı anlatır.Kaynak: Passive ve causative · Causative: make, have, get, let

?Soru 10

Excuse me, could you tell me ----? (Afedersiniz, müzenin ne zaman açıldığını söyler misiniz?)

✓ D. Soru, could you tell me cümlesinin içine girdiği için düz sıraya döner: when + özne + fiil; does kalkar, -s fiile geçer. A soru düzenini ve does'u korumuş, Türklerin en sık hatası; B özneyi fiilin arkasına atmış; C that bilgi bağlar, “ne zaman” anlamını veremez.Kaynak: Reported speech ve noun clauses · Noun clauses: that, wh-, if
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İngilizce soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →