Present perfect yapısı: have / has + fiilin 3. hâli
Temel İngilizce · A2–B1 · Zamanlar · Okuma 7 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTo be ile cümle nasıl kurulur, I am a student ve She is tired cümlelerinin yapısı nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Özne zamirleri ve to be). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Be fiilinden sonra üç şeyden biri gelir: bir isim (I am a student. Öğrenciyim.), bir sıfat (She is tired. Yorgun.) ya da bir yer (They are at school. Okuldalar.). Türkçede bu bilgi sona eklenen “-im, -sin, -dir” ekleriyle verilir; İngilizcede am / is / are özneden hemen sonra gelir.
✎Konu anlatımı
Present perfect nasıl kurulur, have ve has ne zaman kullanılır?
Kısa cevap: Present perfect (yakın geçmiş zaman) iki parçayla kurulur: have ya da has + fiilin 3. hâli (V3). I, you, we, they ve çoğul isimler have; he, she, it ve tekil isimler has alır. Örnek: I have finished my homework. (Ödevimi bitirdim.) Selin has lost her phone. (Selin telefonunu kaybetti.)Bu zamanın adında “geçmiş” var ama gözü hep şimdidedir; yapısı ise zaten bildiğin iki parçadan oluşur.
Present perfect, simple past'tan sık sık karıştırılan, Türkçede tek bir eki olmayan bir zamandır. Bu yüzden önce yapıyı sağlam kurup sonra asıl önemli kısma, ne zaman kullanıldığına geçeceğiz. Cümlenin iskeleti şöyledir: özne + have / has + V3. We have cleaned the kitchen. (Mutfağı temizledik.) Mert has bought a new bike. (Mert yeni bir bisiklet aldı.)
Have mi has mi?
Özne zamirleri ve to be sayfasında gördüğümüz özne gruplarını hatırla. Burada iş daha kolay: I ayrıcalıklı değildir, öteki çoğullarla birlikte have alır. Tekil grup (he, she, it ve her tek isim) has alır. Buradaki have, “sahip olmak” anlamındaki have değil, cümleyi bu zamana sokan yardımcı fiildir (auxiliary). İkisi aynı cümlede yan yana bile gelebilir: I have had this phone for two years. (Bu telefon iki yıldır bende.) İlk have yardımcı fiil, had ise “sahip olmak” fiilinin 3. hâlidir.
| (+) olumlu | (−) olumsuz | (?) soru | Kısa cevap |
|---|---|---|---|
| I have told her. | I haven't told her. | Have I told her? | Yes, you have. / No, you haven't. |
| You have paid. | You haven't paid. | Have you paid? | Yes, I have. / No, I haven't. |
| She has left. | She hasn't left. | Has she left? | Yes, she has. / No, she hasn't. |
| They have won. | They haven't won. | Have they won? | Yes, they have. / No, they haven't. |
Soru sözcüğü (what, where, why) bu sıranın en önüne gelir: Where have you put my keys? (Anahtarlarımı nereye koydun?) Olumsuz soru haven't / hasn't ile başlar ve çoğu kez şaşkınlık taşır: Haven't you finished yet? (Daha bitirmedin mi?)
Fiilin 3. hâli (V3)
Düzenli fiillerde 3. hâl, 2. hâlle aynıdır: sona -ed gelir (clean – cleaned – cleaned, watch – watched – watched). Düzensiz fiillerin 3. hâli ise ezberlenir. Was, were ve simple past sayfasında gördüğün 2. hâllerin yanına şimdi bir sütun daha ekleniyor; en sık kullanılan on beşi aşağıda.
| V1 | V2 | V3 | Türkçe |
|---|---|---|---|
| be | was / were | been | olmak |
| go | went | gone | gitmek |
| see | saw | seen | görmek |
| eat | ate | eaten | yemek |
| do | did | done | yapmak |
| have | had | had | sahip olmak |
| write | wrote | written | yazmak |
| take | took | taken | almak, götürmek |
| give | gave | given | vermek |
| break | broke | broken | kırmak |
| know | knew | known | bilmek, tanımak |
| come | came | come | gelmek |
| buy | bought | bought | satın almak |
| lose | lost | lost | kaybetmek |
| read | read | read | okumak |
Kısaltma ve kısa cevap
Konuşmada have ve has özneye kısaltılır: I've, you've, we've, they've, he's, she's, it's. Olumsuzda haven't ve hasn't. Olumlu kısa cevapta ise kısaltma yapılmaz: Have you eaten? — Yes, I have. “Yes, I've.” yanlıştır, tıpkı to be'deki “Yes, I'm.” gibi.
he's: is mi has mi?
he's, she's, it's iki şeyin kısaltması olabilir: is ya da has. Karar arkadaki sözcükte: arkasında V3 varsa has (He's gone home. Eve gitti.), -ing, sıfat ya da isim varsa is (He's going home. Eve gidiyor. He's tired. Yorgun.).
Nasıl sorulurBoşluk doldurma ve “doğru cümleyi seç” sorularında şıklar çoğu kez tek parçada ayrılır: She has went / She has gone / She have gone / She gone.
TuzakDüzensiz fiilin 2. hâlini 3. hâl yerine kullanmaktır (has went ✗). İkinci tuzak, tekil isim özneyle have seçmektir (My brother have finished ✗). Diyalog sorusunda “Yes, I've.” şıkkı eleyeceğin ilk şıktır.
✎Boşluk doldur have / has + V3
Kaan finished his homework. (Kaan ödevini bitirdi.) We have this film before. (Bu filmi daha önce gördük.) My parents bought a new car. (Annemler yeni bir araba aldı.) Oh no! I have the glass. (Eyvah! Bardağı kırdım.)
?Soru çöz
Hangi cümle dil bilgisi açısından doğrudur?