İngilizceye nasıl çalışılır: kelime, gramer ve tekrar planı

Tekrar tekrar izlemek neden yetmez, kelime nasıl kalıcı olur, neden anlıyorum ama konuşamıyorum? Öğrenme bilimine dayalı plan, şemalar ve 16 etkinlik.

8 durakTemel İngilizce · Başlangıç
16 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 16tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
STRATEJİ · ÖĞRENME BİLİMİ

Öğrenmek bakmak değil hatırlamaktır: İngilizcede işe yarayan dört ilke

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizce çalışırken en etkili öğrenme yöntemleri hangileridir?

Kısa cevap: Kalıcı öğrenmeyi en çok dört ilke sağlar: geri getirme (bakmadan hatırlamak), aralıklı tekrar (tekrarı günlere yaymak), harmanlama (konuları karıştırarak sınamak) ve ikili kodlama (sözü şemayla desteklemek). Tekrar tekrar okumak ya da izlemek tanıdık gelir ama az kalıcıdır. Örnek: “Yorgunum.”u görüp I am tired. cümlesini bakmadan kurmak.

Bir konu anlatımını beşinci kez izlerken her şey tanıdık gelir; kitabı kapatıp tek bir cümle kurmaya çalıştığında o tanıdıklığın ne kadar az şey taşıdığını görürsün.

Psikologlar öğrencilerin en sık kullandığı çalışma tekniklerini yıllardır karşılaştırıyor. On tekniği yüzlerce deneyle tartan geniş bir derleme (Dunlosky ve arkadaşları, 2013) yalnız iki tekniği “yüksek fayda” sınıfına koydu: kendini sınamak ve tekrarı zamana yaymak. Yeniden okumak, altını çizmek ve özet çıkarmak “düşük fayda” sınıfında kaldı. Sebep basit: okurken beyin bilgiyi tanır; hatırlamaya çalışırken onu yeniden kurar ve her kuruluş izi biraz daha derinleştirir.

Kanıtı güçlü dört ilke ve İngilizcedeki karşılıkları
İlkeNe demek?İngilizcede nasıl?Kanıt
Geri getirme (retrieval)bakmadan hatırlamakTürkçe cümleyi görüp İngilizcesini kendin kurmak; kartın arkasını çevirmeden cevap söylemekyüksek fayda
Aralıklı tekrar (spacing)tekrarı günlere yaymakaynı kelimeyi bugün, iki gün sonra, bir hafta sonra sınamakyüksek fayda
Harmanlama (interleaving)konuları karıştırarak sınamakam / is / are sorularını soru kelimesi sorularıyla karışık çözmekorta fayda
İkili kodlama (dual coding)sözü görselle eşlemekkuralı bir şema ya da tabloyla birlikte öğrenmekçoklu ortam araştırmaları

İzlemek öğrenmek değildir

Yaygın bir öneri, konu anlatımını “ezbere anlatabilecek hâle gelene kadar” tekrar tekrar izlemektir. Niyet doğru, yol yanlış: her yeni izleyişte bilgi biraz daha tanıdık gelir ve bu tanıdıklık öğrenilmiş gibi hissettirir. Buna tanıdıklık yanılsaması denir. Verimli yol dört adımdır: bir kez dikkatle izle ya da oku, kapat, kuralı ve bir örneği kendi cümlenle yaz ya da sesli anlat, sonra açıp kontrol et. Eksik kalan yer, ikinci kez bakman gereken yerdir.

Bu sayfalar ilkeleri nasıl uygular?

Bu serinin her konusu “Önce hatırla” kutusuyla açılır: bir önceki konuyu, okumadan hatırlamaya çalışırsın. Her konunun sonunda en az iki etkinlik vardır; sayfa sonundaki Karma tekrar ise bu sayfanın ve önceki sayfaların sorularını karıştırarak sorar. Tablolar ve şemalar kuralı sözün yanında bir de görüntüyle verir. Yani aralıklı tekrar ve harmanlama sayfaların yapısına gömülüdür; sana düşen, cevaba bakmadan önce gerçekten bir cevap vermektir.

Ek bilgi: kanıtı zayıf ama yaygın teknikler ve kaynaklar

Altını çizmek, yeniden okumak ve ses benzerliğiyle hikâye kurmak (anahtar sözcük yöntemi) yasak değildir, ama tek başına kullanıldığında kalıcılığı düşüktür. Altını çizdiğin satırı sonra kendini sınamak için kullanırsan işe yarar. Kaynaklar: Dunlosky ve ark. 2013 (on çalışma tekniğinin karşılaştırması), Roediger ve Karpicke 2006 (sınama etkisi), Cepeda ve ark. 2006 (aralıklı tekrar), Rohrer ve Taylor 2007 (harmanlama), Paivio 1986 ve Mayer 2009 (ikili kodlama ve çoklu ortamla öğrenme).

Akılda kalsın: İzlemek öğrenmek değildir: kapat, hatırla, kontrol et. Bir şeyi bildiğinden emin olmak istiyorsan kendine sor: buna bakmadan söyleyebiliyor muyum?
Sınavda

Nasıl sorulurÇalışma yöntemi sınavda sorulmaz, ama sınavın kendisi bir geri getirme işidir: kâğıtta kural yazmaz, kuralı senin hatırlaman gerekir. Okul sınavından YDT'ye kadar boşluk doldurma ve doğru cümleyi seçme soruları, tanıdık görünen ama küçük bir yerinden bozuk şıklarla kurulur.

Tuzak“bu cümleyi görmüştüm” duygusuyla şık işaretlemektir; bir cümleyi görmüş olmak, kuralı uygulayabilmek demek değildir.

⇄Bilgi eşleştirme davranış → ilke

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi geri getirme (bakmadan hatırlama) pratiğidir?

✓ B. Kitap kapalıyken kuralı yazmak bilgiyi bakmadan yeniden kurdurur; kontrol etmek de eksiği gösterir. A yeniden izlemektir, tanıdıklık yanılsaması yaratır; C altını çizmek düşük faydalı bir okuma alışkanlığıdır; D kopyalamak cümleyi gözle aktarır, hatırlamayı sınamaz.
STRATEJİ · PLAN

İngilizce çalışma planı: az ama her gün, dört adımlı oturum

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizceye günde kaç saat çalışılmalı, nasıl bir çalışma planı yapılmalı?

Kısa cevap: İngilizcede uzun ama seyrek değil, kısa ama her gün çalışmak kalıcıdır. Başlangıçta günde 30–45 dakika yeter. Her oturum dört adımdır: önceki kartları sına, yeni konuyu bir kez oku ve kapatıp yaz, etkinlikleri çöz, günün beş cümlesini sesli kur. Örnek: A little every day. (Her gün biraz.)

Haftada bir gün üç buçuk saat oturmak ile her gün yarım saat çalışmak kâğıt üstünde aynı süredir; bellekte aynı iz değildir.

Aralıklı çalışma (distributed practice), öğrenme araştırmalarının en sağlam bulgularından biridir: aynı toplam süre günlere yayıldığında bilgi, tek oturuma yığıldığından (massed practice) çok daha uzun süre kalır. Sebeplerden biri, her yeni günde dünü hatırlamak zorunda kalmandır; bu küçük zorluk öğrenmenin kendisidir. Bu yüzden “Bugün yapamadım, yarın iki saat otururum.” hesabı tutmaz: kaçan gün, ertesi gün iki kat çalışmakla telafi edilmez.

Aynı 3,5 saat, iki farklı plan
Yığma: pazar günü 3,5 saatAralıklı: her gün 30 dakika
Hatırlamakonu bir kez işlenirher gün dünkü konu yeniden hatırlanır
Dikkatikinci saatten sonra düşeroturum dikkat bitmeden biter
Unutmapazartesiden itibaren başlar, hafta boyu dönüş yokbilgi her gün tazelenir
Kaçan günbütün hafta kaçarzincirden yalnız bir halka eksilir
Her oturum dünü hatırlamakla açılır ve kendi cümlenle kapanır. Haftanın bir günü yeni konuya değil, eskileri karışık tekrar etmeye ayrılır.Görsel: Sınav Defteri

Bir oturum: kırk dakika, dört adım

Önce önceki günlerin kelime kartlarını arkasına bakmadan sınarsın; böylece oturum bir hatırlama ile başlar. Sonra yeni konuyu bir kez dikkatle okur, kapatıp kuralı ve bir örneği kendi cümlenle yazarsın. Etkinlikleri çözüp yanlışların nedenini okursun. Son beş dakikada o gün aklına gelen beş Türkçe cümleyi İngilizce kurar ve sesli söylersin. Haftanın yedinci günü yeni konu açmazsın: haftanın konularını ve eski kartları karışık sorarsın; bu, harmanlamadır.

Gerçekçi süre, gerçekçi hedef

“Üç ayda akıcı İngilizce” ya da “uykuda öğrenme” gibi vaatlerin arkasında kanıt yoktur. Bir dili kullanılabilir düzeye taşımak yüzlerce saatlik düzenli çalışma ister; bunu kesin bir yıl sayısıyla söylemek de doğru olmaz, çünkü süre başladığın düzeye, hedefine ve günlük çalışmana bağlıdır. Basit bir hesap umut verir: günde 45 dakika, bir yılda 270 saati aşar. Kötü bir günde zinciri koparma: yalnız kartlardan oluşan on dakikalık bir “asgari gün” bile ertesi günü kurtarır.

Bir de sıra meselesi var: konular kolaydan zora dizilir. To be bilinmeden soru cümlesi, soru cümlesi bilinmeden zamanlar oturmaz. Bu seri de bu sırayla ilerler; bütün durakları bu sayfanın son konusundaki yol haritasında bulacaksın.

Akılda kalsın: Az ama her gün: süreyi değil sürekliliği artır. Bir oturum dört adımdır: kartlar, yeni konu (oku → kapat → yaz), etkinlikler, beş cümle.
Sınavda

Nasıl sorulurPlan sınavda sorulmaz, ama sınav sonucunu en çok plan belirler. LGS'de, okul sınavında ya da YDT'de sorular aynı temel yapıları (to be, zamanlar, soru cümlesi) farklı cümlelerde tekrar tekrar yoklar; bu yapılar ancak aylar boyunca sık sık hatırlanarak otomatikleşir.

TuzakÇalışmayı sınavdan önceki haftaya yığmaktır: son gece okunan konu sabah tanıdık gelir, ama birkaç gün içinde büyük ölçüde silinir. Sınav haftasında yeni konu açma; eski konuların karma tekrarlarını çöz.

↕Sıralama bir günlük oturum

Bir çalışma oturumunun adımlarını doğru sıraya koy.

  1. Kapat; kuralı ve bir örneği kendi cümlenle yaz, sonra kontrol et.
  2. Günün beş Türkçe cümlesini İngilizce kur ve sesli söyle.
  3. Önceki günlerin kelime kartlarını arkasına bakmadan sına.
  4. Konunun etkinliklerini çöz, yanlışların nedenini oku.
  5. Yeni konuyu bir kez dikkatle oku.

?Soru çöz

Bir öğrenci haftada toplam 3,5 saat İngilizce çalışabiliyor. Hangi dağılım en kalıcı öğrenmeyi sağlar?

✓ D. Aynı süre yedi güne yayılmış; her gün dünkü bilgi yeniden hatırlanır, bu da aralıklı çalışmanın etkisidir. A bütün süreyi tek güne yığmış, dikkat düşer ve hafta boyu dönüş yok; B yalnız iki güne yaymış, beş gün boşluk kalıyor; C neredeyse tek oturumdur, yarım saatlik ek oturum aralığı kurtarmaz.
SÖZCÜK · KELİME KARTI

Kelime ezberleme: hangi kelime, nasıl bir kart?

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizce kelime nasıl ezberlenir, günde kaç kelime çalışılmalı?

Kısa cevap: Kelimeyi okuduğun ya da duyduğun bir cümleden seç, önce en sık kullanılan kelimelerden başla ve günde 10–20 yeni kelimeyle yetin. Kartın ön yüzüne Türkçesini, arka yüzüne İngilizcesini, türünü, birlikte kullanıldığı kalıbı ve kendi cümleni yaz; sesli söyle. Örnek kart: karar vermek → make a decision.

Dil bilgisi cümlenin iskeletini kurar; kelime olmadan o iskeletin içine konacak bir şey kalmaz.

Her kelime aynı değerde değildir. İngilizcede en sık kullanılan iki bin kadar sözcük, gündelik metinlerin büyük bölümünü tek başına karşılar; bu yüzden başlangıçta nadir kelimeye değil sık kelimeye yatırım yapılır. Kelimeyi hazır bir listeden değil, okuduğun bir metinden ya da çözdüğün bir alıştırmadan seçmek de işe yarar: kelime, geçtiği cümleyle birlikte akılda kalır.

Günde kaç kelime?

Günde 40 yeni kelime hedefi kâğıt üstünde hızlı görünür, ama her yeni kelime sonraki günlerin tekrar yüküne eklenir: on gün sonra 400 kartlık bir tekrar yığını oluşur ve çalışma çoğu kez burada bırakılır. Başlangıç için günde 10–20 yeni kelime ve onların tekrarı daha sürdürülebilir bir hızdır. Tekrar düzenin oturdukça hız artabilir.

Kelime kartı: ön yüz ve arka yüz
Kartın yeriNe yazılır?Örnek
Ön yüzTürkçe karşılık (konuşurken Türkçeden İngilizceye gidersin)ayırtmak, rezervasyon yapmak
Arka yüz: sözcükİngilizcesi; sözlükteki ses kaydını dinlebook
Arka yüz: tür ve yan anlamisim mi fiil mi; en sık ikinci anlam(fiil) ayırtmak · (isim) kitap
Arka yüz: kalıpbirlikte kullanıldığı sözcükler (collocation = eşdizim)book a table, book a ticket
Arka yüz: kendi cümlenkendi hayatından kısa bir cümleI want to book a ticket. (Bilet ayırtmak istiyorum.)

Kartı iki yönde çalış

Kartı önce İngilizce yüzünden çalışmak (book → ayırtmak) kelimeyi tanımayı öğretir; okurken ve dinlerken işine yarar. Konuşurken ise yön terstir: aklında Türkçe bir düşünce vardır ve İngilizcesini bulman gerekir. Bu yüzden kelimeyi tanımaya başladıktan sonra kartı Türkçe yüzünden sor: “ayırtmak” → book. Bu yön daha zordur ve tam da bu yüzden daha kalıcıdır.

Sesli söyle, kendi cümleni yaz

Kartı sessizce okumak yerine kelimeyi ve cümleni sesli söylemek hatırlamayı güçlendirir; buna üretim etkisi (production effect) denir. Kelimeyi kendi kurduğun cümlede kullanmak da hazır bir cümleyi okumaktan daha kalıcıdır. Kartı elle yazmak isteğe bağlıdır: yazarken de kodlarsın, ama asıl kazanç kartı yazmaktan değil, sonra bakmadan hatırlamaktan gelir. Konunun özünü sayfadaki “Bu bilgiyi notuma ekle” düğmesiyle Ders notlarım bölümüne de kaydedebilirsin.

Ek bilgi: kelimenin türü neden karta yazılır?

Aynı sözcük farklı türde farklı iş görür: book isim olarak kitap, fiil olarak ayırtmak; rent isim olarak kira, fiil olarak kiralamak; draw fiil olarak hem çizmek hem çekmek. İlk anlamın yanına en sık ikinci anlamı ve türünü yazarsan, okuduğun bir cümlede “kelimeyi biliyorum ama anlam tutmuyor” durumuna daha az düşersin.

Akılda kalsın: Kelime tek başına değil, kalıbı ve kendi cümlenle kartlanır. Önce tanı (book → ayırtmak), sonra üret (ayırtmak → book): konuşurken Türkçeden İngilizceye gidersin.
Sınavda

Nasıl sorulurKelime bilgisi her soru türünün altındadır: boşluk doldurma, diyalog tamamlama, okuma ve çeviri. LGS'de ve okul sınavlarında kelime çoğu kez tek başına değil, bir cümlenin ya da kısa bir metnin içinde sorulur.

TuzakKelimenin yalnız ilk öğrendiğin anlamını bilmektir: book'u yalnız “kitap” bilen öğrenci I want to book a room. cümlesinde takılır. İkinci tuzak, kalıbı bölmektir: “karar vermek” give a decision değil, make a decision'dır.

✎Boşluk doldur kartı kur

Yeni kelimeyi hazır listeden değil, okuduğun bir seç. Kartın ön yüzüne kelimenin yaz. Arka yüze İngilizcesini, türünü ve birlikte kullanıldığı ekle. En sonda kelimeyle kendi kur ve sesli söyle.

cümledenTürkçesinikalıbıcümlenisözlüktenİngilizce tanımını

?Soru çöz

Aşağıdaki kelime kartlarından hangisi en iyi kurulmuştur?

✓ A. Ön yüz Türkçe olduğu için kelime üretim yönünde sorulur; arka yüzde kalıp (make a decision) ve kendi cümlen var. B tek sözcük eşlemesidir, kalıbı (make) öğretmez ve yalnız tanıma yönündedir; C sıra ezberine döner, bir önceki kelime sonrakinin ipucu olur; D başlangıçta İngilizce tanımı çözmek ayrı bir yüktür, Türkçe karşılık anlamı daha hızlı ve net verir.
STRATEJİ · ARALIKLI TEKRAR

Aralıklı tekrar ve Leitner kutusu: bildiğin kart seyrekleşir, bilemediğin başa döner

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Aralıklı tekrar nedir, Leitner kutusu ile kelime nasıl tekrar edilir?

Kısa cevap: Aralıklı tekrar, bir bilgiyi giderek açılan aralıklarla yeniden hatırlamaktır. Leitner kutusunda bildiğin kart bir sonraki, daha seyrek sorulan kutuya geçer; bilemediğin kart hangi kutuda olursa olsun 1. kutuya döner. Örnek: borrow (ödünç almak) bugün, iki gün sonra, dört gün sonra ve bir hafta sonra sorulur.

Unutmak öğrenmenin düşmanı değil, zamanlayıcısıdır: bir kelimeyi tam unutmak üzereyken hatırlamak, onu en çok güçlendiren andır.

Bir kelimeyi aynı gün dört kez tekrarlamak o akşam iyi hissettirir; ama tekrarlar birbirine çok yakın olduğu için hatırlama zahmetsizdir ve iz zayıf kalır. Aynı dört tekrar günlere yayıldığında her biri biraz çaba ister ve kalıcılık belirgin biçimde artar. “Kelime dördüncü tekrarda öğrenilir” gibi sabit bir sayı da yoktur: kaç tekrar gerektiğini kelimenin zorluğu ve aralıklar belirler. Leitner kutusu bu düzeni elle kurmanın en basit yoludur.

Bildiğin kart sağa, daha seyrek sorulan kutuya ilerler; bilemediğin kart 1. kutuya döner ve yeniden her gün sorulur. Emek, zorluk çıkan kelimeye gider.Görsel: Sınav Defteri

Takıldığında listenin başına dönme

Uzun bir listede takılınca kendine ceza verip en başa dönmek disiplinli görünür ama verimsizdir: listenin başındaki zaten bildiğin kelimeler defalarca, sonundaki zor kelimeler ise neredeyse hiç tekrar edilmez. Leitner mantığı tersini yapar: bilemediğin kart 1. kutuya döner ve sık sorulur, bildiğin kart seyrekleşir.

Kartları karıştır, eskileri yenilere kat

Kartları hep aynı sırayla çalışırsan bir kelime bir sonrakinin ipucu olur; kelimeleri değil sırayı ezberlersin. Her oturumdan önce desteyi karıştır. Eski kutulardaki kartlar zaten yenilerle karışık gelir; geçen ayın kelimesi bu haftanınkinin yanında sorulur. Sayfa sonlarındaki Karma tekrar da aynı mantıkla çalışır. Hemen dene: bu hafta okuduğun bir metinden on kelime seç, kartlarını kur ve iki gün sonra arkalarına bakmadan sına.

İnatçı kelimeye benzetme

Bazı kelimeler bütün tekrarlara direnir. Onlar için ses benzerliğiyle bir görüntü kurmak (anahtar sözcük yöntemi) yardımcı olabilir: tie (kravat) “tay” gibi okunur; kravat takmış bir tay düşün. Bu yöntem kısa sürede işe yarar ama tek başına kalıcılığı zayıftır ve her kelimeye uymaz; yalnız inatçı kelimeler için yedek araç olarak kullan.

Akılda kalsın: Bakarak değil, hatırlayarak öğrenirsin; tekrarı günlere yay. Bildiğin kart ileri, bilemediğin kart 1. kutuya.
Sınavda

Nasıl sorulurYöntem sorulmaz; ama sınavda kelimeyi bir iki saniyede hatırlaman gerekir ve bu hız aralıklı tekrarla gelir. Sınavdan önceki haftalarda yeni kart açmayı azalt, 1. ve 2. kutudaki kartları bitir.

TuzakSon gece yüzlerce kelimeyi bir kerede okumaktır: sabah hepsi tanıdık gelir, ama şıklar arasında doğru anlamı seçerken o tanıdıklık yetmez.

⇄Bilgi eşleştirme kart nereye gider?

?Soru çöz

Kelime çalışırken borrow (ödünç almak) kelimesine takıldın. En verimli hamle hangisidir?

✓ C. Bilemediğin kart 1. kutuya döner ve ertesi gün yeniden sorulur; emek zor kelimeye gider. A baştaki bildiğin kelimeleri gereksiz yere tekrar eder, sondakiler ihmal edilir; B tekrarı aynı güne yığar, aralık yoktur; D zor kelimeden kaçmaktır, kelime hiç öğrenilmez.
STRATEJİ · TÜRKÇE VE KALIP

Türkçeyle öğrenmek yanlış mı? “İngilizce düşünmek” aslında ne demek?

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizce öğrenirken Türkçe kullanmak yanlış mı, İngilizce düşünmek ne demek?

Kısa cevap: Yanlış değil: başlangıçta kuralı ve yeni sözcüğün anlamını Türkçeyle öğrenmek hızlı ve nettir; pratiği ise İngilizce cümleyle, sesli ve aralıklı tekrarla yaparsın. “İngilizce düşünmek” her şeyi İngilizce düşünmek değil, cümleyi İngilizcenin kalıbıyla kurmaktır: kaza geçirmek pass an accident değil, have an accident'tır.

Bazı dil kurslarında derste Türkçe konuşmak yasaktır; bu serinin bütün anlatımı ise Türkçedir. İkisi de bir tercihtir ve araştırmalar hangisinin ne zaman işe yaradığını söyler.

Yeni bir sözcüğün anlamı yalnız İngilizce tanımla, resimle ya da el kol hareketiyle verildiğinde öğrenci çoğu kez tahmin eder ve tahmin yanlış olabilir. Ana dildeki karşılık ise anlamı hızlı ve kesin biçimde yerine oturtur; sözcük öğrenimi araştırmalarında ana dil karşılığıyla öğrenilen sözcüklerin daha iyi hatırlandığı bulunmuştur (ör. Laufer ve Shmueli, 1997). Dil bilgisi kuralını ana dilde açıklamak da başlangıçta zihnin yükünü azaltır. Bu seri bu yüzden kuralları Türkçe anlatır, her örneği İngilizce verip Türkçesini yanına yazar.

Dengenin öbür ucu da önemlidir. Dili akıcı kullanmak için İngilizceyi bol bol duymak, okumak ve İngilizce cümle kurmak gerekir; Türkçe yalnız kapıyı açar. Dil öğretimi araştırmacılarının savunduğu da tam bir yasak değil, ölçülü ve amaçlı ana dil kullanımıdır (Cook, 2001): anlamı Türkçeyle yakala, kullanımı İngilizceyle pekiştir.

“İngilizce düşün” öğüdü ne demek?

Her şeyi İngilizce düşünmek başlangıçta mümkün değildir; zihin bilmediği sözcükte Türkçeye döner. Öğüdün işe yarar anlamı başkadır: cümleyi Türkçenin değil İngilizcenin kalıbıyla kurmak. Türkçede kaza “geçirilir”, İngilizcede kazaya “sahip olunur”: have an accident. Türkçede fiil sona gelir (Ben okula gidiyorum.); İngilizcede fiil özneden hemen sonra gelir: I am going to school. (özne + fiil + yer).

Türkçe gibi kurulan ↔ İngilizcedeki gibi kurulan
Türkçe düşünceTürkçe gibi ✗İngilizcedeki gibi ✓
Kaza geçirdim.I passed an accident.I had an accident.
Hata yaptım.I did a mistake.I made a mistake.
Karar verdim.I gave a decision.I made a decision.
Fotoğraf çektim.I pulled a photo.I took a photo.
Okula gidiyorum.I school to going.I am going to school.
(Hava) soğuk.Is cold.It is cold.
Duş aldım.I took a shower. Bu kez kalıp Türkçeyle aynı!

Son satır önemlidir: kalıp bazen Türkçeyle aynıdır, bazen değildir ve hangisi olduğunu önceden kestiremezsin. Bu yüzden sözcüğü tek başına değil kalıbıyla öğren: decision değil make a decision, photo değil take a photo. Make, do ve take gibi fiillerin kalıplarını Make, do, say, tell ve get sayfasında göreceğiz. Türkçeyle karşılaştırmak yasaklanacak bir şey değil, en güçlü aracındır: farkı bilinçli gördüğün yer, hatanın önlendiği yerdir.

Akılda kalsın: Anlamı Türkçeyle yakala, kullanımı İngilizceyle pekiştir. Sözcüğü değil kalıbı öğren: kaza geçirilmez, have edilir.
Sınavda

Nasıl sorulurÇeviri sorularında ve “doğru cümleyi seç” sorularında çeldiricilerin bir kısmı Türkçenin birebir çevirisidir: I did a mistake, She gave a decision. Türkçeye geri çevrildiğinde kusursuz anlaşılırlar, ama İngilizcede kalıp yanlıştır.

TuzakŞıkkı Türkçe anlamına bakarak işaretlemektir; önce fiil–isim kalıbına bak: hata make, ödev do, fotoğraf take ile kurulur.

⇄Bilgi eşleştirme Türkçe kalıp → İngilizce kalıp

?Soru çöz

“Kaza geçirmek” kalıbının İngilizcesi hangisidir?

✓ A. İngilizcede kaza “sahip olunan” bir olaydır; kalıp have an accident'tır. B Türkçedeki “geçirmek” fiilini birebir çevirmiş; C do'yu “yapmak” sanıp kalıba eklemiş; D make bir şeyi bilerek üretmeye çeker, kazanın kalıbı değildir.
STRATEJİ · KONUŞMA

Neden anlıyorum ama konuşamıyorum? Anlamak ile cümle kurmak arasındaki fark

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizce anlıyorum ama konuşamıyorum, neden ve ne yapmalıyım?

Kısa cevap: Anlamak hazır cümleyi çözmektir, konuşmak cümleyi sıfırdan kurmaktır; ikisi ayrı beceridir ve ayrı çalışılır. Okumak ve şık seçmek konuşmayı tek başına kurmaz. Konuşmayı, Türkçe bir cümleyi bakmadan İngilizce kurarak, sesli söyleyerek ve doğrusuyla karşılaştırarak geliştirirsin: “Evdeyim.” → I am at home.

Maç izleyerek futbolcu olunmaz; kuralları bilen izleyici sahaya çıkınca topun ne kadar hızlı geldiğini ilk kez fark eder.

Dil araştırmalarında bu fark iki tür bilgi olarak adlandırılır: alıcı bilgi (receptive), duyduğunu ve okuduğunu anlamak; üretici bilgi (productive), konuşurken ve yazarken cümle kurmak. Alıcı bilgi her zaman öndedir: bir cümleyi anlayıp aynısını kuramamak normaldir. Okulda en çok okuma ve şık seçme çalışıldığı için birçok öğrenci anlar ama kuramaz. Çözüm, üretimi ayrıca çalışmaktır.

Anlamak ile konuşmak: iki ayrı beceri
AnlamakKonuşmak
Ne yaparsın?hazır cümleyi çözersincümleyi sıfırdan kurarsın
Yönİngilizce → anlamTürkçe düşünce → İngilizce
Ne çalıştırır?okuma, dinleme, şık seçmeçeviri, kendi cümleni kurma, sesli söyleme
Eksik nerede görünür?bilmediğin sözcüktebildiğini sandığın kuralda

Üretim nasıl çalışılır?

  • “Bunu İngilizce nasıl derim?” Gün içinde duyduğun ya da söylediğin kısa bir Türkçe cümleyi zihninde İngilizceye aktarmayı dene. Takıldığın yer, eksiğinin tam adresidir; onu fark etmek öğrenmeyi başlatır.
  • Beş cümle defteri: takıldığın cümleleri not et, doğrusunu sayfalardan ya da sözlükten bul, ertesi gün Türkçesinden yeniden kur.
  • Çift yönlü çeviri: bir sayfadaki İngilizce örnekleri önce Türkçeye çevir; birkaç gün sonra aynı cümleleri Türkçesinden İngilizce kur. İlk çevirin, kendi cevap anahtarın olur.
  • Sesli ve kayıtlı: cümleleri sesli söyle, telefona kaydet, dinle. Aynı kısa konuşmayı üç kez, her seferinde biraz daha kısa sürede tekrarlamak akıcılığı artırır.

Başlangıçta bu yöntem zorlayabilir: henüz bilmediğin yapılarla dolu bir Türkçe cümleyi çevirmeye çalışmak moral bozar. Çözüm basit cümlelerle başlamaktır; bu serinin ilk sayfalarından sonra “Yorgunum, evdeyim, öğretmenim” gibi cümleler yeter. Cümle uzadıkça şu sırayı izle: önce durumu düşün (ne zaman, kim, ne kadar kesin), sonra yapıyı seç. Bu karar zincirini Zamanlar haritası ve cümle kurma sayfasında bir tabloya dökeceğiz.

Çözümlü örnek

Otobüste aklına “Yorgunum ama mutluyum.” cümlesi geldi. Bu tek cümleyle nasıl çalışırsın?

  1. Bakmadan dene: birkaç saniye düşün, aklına geleni söyle: “I tired but happy.” Yanlış olabilir; önemli olan denemek.
  2. Takıldığın yeri gör: “-um” eki İngilizcede ayrı bir sözcük istiyor mu? Emin değilsin; eksik tam burası.
  3. Kontrol et: “Yorgunum” İngilizcede I am tired diye kurulur; Türkçedeki “-um” eki burada am sözcüğüdür. Doğrusu: I am tired but happy.
  4. Kaydet: cümleyi Türkçesiyle beş cümle defterine yaz ve sesli söyle.
  5. Yeniden kur: yarın ve üç gün sonra yalnız Türkçesine bakarak cümleyi yeniden kur.

Sonuç: tek bir cümlede geri getirme, eksiği fark etme, geri bildirim ve aralıklı tekrar birlikte çalıştı.

Akılda kalsın: Anladığın cümle senin değil; kurduğun cümle senindir. Tanımak ile kurabilmek ayrı becerilerdir; her gün ikisine de zaman ayır.
Sınavda

Nasıl sorulurÇoktan seçmeli sınavlar çoğunlukla tanımayı yoklar: doğru şıkkı seçersin. Ama okul yazılılarında cümle kurma ve çeviri, YDT'de ise Türkçe–İngilizce çeviri soruları vardır; kendi cümlesini kurabilen öğrenci şıklar arasındaki küçük farkı da daha hızlı görür.

TuzakBoşluk doldurmayı konuşma pratiği sanmaktır: şıklar yapıyı sana hazır verir, üretimde ise yapıyı kendin bulursun.

✎Boşluk doldur anlamak mı, kurmak mı?

Hazır bir cümleyi çözmek ; cümleyi sıfırdan kurmak . Eksiğini görmek için cümleyi önce kendin kur, sonra doğrusuyla . Kurduğun cümleyi söyle ve kaydet.

anlamaktırkonuşmaktırkarşılaştırsesliezberlesessizce

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi üretim (kendi cümleni kurma) pratiğidir?

✓ D. Cümleyi Türkçe düşünceden sıfırdan kurup söylemek üretimdir. A okuduğunu anlamaktır, alıcı bilgidir; B şıklar yapıyı hazır verdiği için tanımadır, konuşma pratiği değildir; C dinlemeyi ve kelimeyi geliştirir ama cümle kurdurmaz.
STRATEJİ · DİNLEME VE OKUMA

Dizi, altyazı, kitap ve telaffuz: İngilizceyi kulaktan ve gözden beslemek

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizce öğrenmek için dizi film İngilizce altyazıyla mı izlenmeli, telaffuz ne kadar önemli?

Kısa cevap: Düzeyine uygun kısa içeriği İngilizce sesle ve İngilizce altyazıyla izle, seviyene uygun kitaplar oku: sayfada bilmediğin sözcük az olsun. Türkçe dublaj içeriği tanıtır ama dil girdisi vermez. Telaffuzda hedef kusursuz aksan değil, anlam ayıran seslerdir: ship (gemi) ile sheep (koyun) farklı sözcüklerdir.

Kurduğun her cümle, daha önce bir yerde duyduğun ya da okuduğun parçalardan yapılır; bu parçaların kaynağı girdidir.

Konuşmak için üretim gerekir, ama üretimin malzemesi dinleme ve okumadan gelir. Burada ölçüt anlaşılır girdidir: çoğunu anladığın, küçük bir kısmını bağlamdan tahmin ettiğin içerik. Hiç anlamadığın bir filmi saatlerce izlemek dil vermez; düzeyine uygun kısa bir sahneyi birkaç kez izlemek verir.

Dizi ve film: İngilizce ses, İngilizce altyazı

Aynı dilde altyazı (İngilizce ses + İngilizce altyazı), duyduğun sesi yazılı biçimiyle eşleştirir; araştırmaların derlemesi bu yolun dinlemeyi ve kelime öğrenimini desteklediğini gösterir (Montero Perez ve ark., 2013). Türkçe dublaj ise içeriği tanıtır ama İngilizce girdi vermez; dil çalışması sayılmaz. Başlangıçta uzun bir film yerine kısa ve tanıdık içerik seç: bir çizgi film bölümü ya da bildiğin bir dizinin iki üç dakikalık bir sahnesi. Bir sahnede “hangi cümle hangi durumda söyleniyor” sorusu da cevap bulur: teşekkür, özür, rica gibi kalıpları yaşandıkları anla birlikte duyarsın.

Kısa sahne, dört geçiş (başlangıç düzeyi için)
GeçişSesAltyazıAmaç
1İngilizceTürkçekonuyu ve durumu anla
2İngilizceİngilizcesesi yazıyla eşle, yeni kalıpları not et
3İngilizceyokyalnız kulakla takip et
4İngilizcedurdur, tekrarlabir iki cümleyi sesli tekrar et

Okuma: seviyene uygun kitap

Çok okumak kelimeyi ve kalıpları en doğal yoldan çoğaltır; bunun için düzeylere göre yazılmış seviyeli okuma kitapları vardır. Seviye seçimi önemlidir: bilmediğin sözcük her yüz sözcükte iki ile beşi geçerse okuma sözlük işine döner ve zevki kaçar. “Bir üst seviyeyi seç” önerisini bu ölçüyle dengele: zorlayan ama boğmayan metin. Sesli kitabı varsa önce oku, sonra dinleyerek takip et.

Şarkılar ve telaffuz

Şarkı sözleri kafiye ve ritim için uzar, kısalır, sözcükler birbirine kaynar; bu yüzden başlangıçta şarkıyı anlamaya çalışmak moral bozabilir. Ama sözleriyle birlikte söylemek kelimeyi ve ses kalıbını tekrarlamanın keyifli bir yoludur: şarkıyı anlamak için değil, birlikte söylemek için kullan.

Telaffuzda hedef, ana dili İngilizce olan biri gibi konuşmak değil, anlaşılırlıktır: dünyada İngilizceyi aksanla ama rahatça anlaşılarak konuşan milyonlarca insan vardır. Dikkat edilecek yer, anlamı değiştiren seslerdir: ship – sheep, live (yaşamak) – leave (ayrılmak), three (üç) – tree (ağaç). Yeni kelimenin sözlükteki ses kaydını dinleyip sesli tekrar etmek bunun için yeterli bir başlangıçtır.

Akılda kalsın: Girdi anlaşılır olmalı: çoğunu anla, azını tahmin et. İngilizce ses + İngilizce altyazı; seviyene uygun kitap; telaffuzda aksan değil, anlam ayıran ses.
Sınavda

Nasıl sorulurLGS'de ve YDT'de soruların önemli bir kısmı kısa metin ve diyalog üzerine kuruludur; okuma hızı ve bağlamdan anlam çıkarma doğrudan puana döner. Bu beceri düzenli okuma ve dinlemeyle yavaş ama sağlam gelişir.

TuzakHer bilinmeyen sözcükte durmaktır: sınavda da günlük okumada da önce cümlenin genel anlamını yakala, bilinmeyeni bağlamdan tahmin et.

⇄Bilgi eşleştirme tek ses, iki anlam

?Soru çöz

Başlangıç düzeyindeki bir öğrenci için en verimli dizi izleme yolu hangisidir?

✓ B. Kısa sahne anlaşılır girdidir; altyazı adım adım geri çekilir (önce Türkçe, sonra İngilizce, en son altyazısız) ve sonunda sesli tekrarla üretime geçilir. A dublaj içeriği tanıtır ama İngilizce girdi vermez; C anlaşılmayan uzun girdi dil öğretmez, yalnız yorar; D şarkı sözleri kafiye ve ritim için bükülür, sözcük sözcük çevirmek normal konuşmayı öğretmez.
STRATEJİ · YOL HARİTASI

Temel İngilizce yol haritası: kırk sayfa, A1'den B1'e

Temel İngilizce · Başlangıç · Başlarken · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizceye sıfırdan başlarken konular hangi sırayla çalışılmalı?

Kısa cevap: Sıra kolaydan zoradır: önce özne zamirleri ve to be, soru kelimeleri, zamirler ve temel kalıplar (A1); sonra zamanlar ve modallar (A2–B1); en sonda cümle yapıları ve bağlaçlar (B1). Her sayfa bir öncekinin üstüne kurulur: I am a student. (Öğrenciyim.) cümlesi serinin ilk taşıdır.

Bir dili öğrenmek bir binayı kat kat çıkmaya benzer: üçüncü kata merdivensiz çıkılmaz.

Bu seri kırk sayfadır ve sırası rastgele değildir. Sonraki sayfalar, öncekilerde kurulan cümle iskeletini kullanır: soru kelimeleri to be'li sorunun önüne eklenir, zamanlar özne ile fiil ilişkisine dayanır, bağlaçlar ise iki tam cümleyi birbirine bağlar. Bu yüzden sayfaları sırayla çalışmak, takıldığın bir yerde ise atlayıp geçmek yerine o sayfanın karma tekrarına dönmek en güvenli yoldur.

Dokuz durak, kırk sayfa: A1 temellerden B1 cümle yapılarına. Sağdaki etiket, o duraktaki sayfaların düzeyini gösterir.Görsel: Sınav Defteri

İlk duraklar

İlk adımı sonraki sayfada atacağız: Özne zamirleri ve to be sayfasında I, you, he, she, it ile am, is, are'ı göreceğiz. Ardından Kendini tanıtmak sayfasında adını, yaşını ve memleketini söylemeyi, Soru kelimeleri sayfasında what, where, when ile soru kurmayı göreceğiz. Zamanlar bölümünün sonunda bütün zamanları Zamanlar haritası ve cümle kurma sayfasında tek tabloda toplayacağız; burada sözünü ettiğimiz “önce durumu düşün, sonra yapıyı seç” yöntemi orada bir karar tablosuna dönüşecek.

Bir sayfa nasıl çalışılır?

  • Önce hatırla: her konu bir önceki konunun sorusuyla açılır; cevabı açmadan önce kendin söyle.
  • Kısa cevap ve anlatım: önce kısa cevabı, sonra anlatımı oku; bir kez, dikkatle.
  • Etkinlikler: cevabı göstermeden önce mutlaka bir cevap ver; yanlışsa “Neden?” açıklamasını oku. Yanlış yaptığın etkinlikler Tekrar listen'e düşer.
  • Notuma ekle: konunun özünü Ders notlarım bölümüne kaydet; tekrar ederken önce notu değil, kendi hafızanı yokla.
  • Karma tekrar: sayfanın sonunda bu sayfanın ve önceki sayfaların soruları karışık gelir; sayfayı bitirdiğin gün değil, bir iki gün sonra çöz.
  • Uygulama soruları: uygulamadaki soru bankasında yanlış yaptığın sorular Hata Defteri'ne kaydedilir; haftada bir oraya dön.

Günde bir iki konu yeterli bir hızdır; bir sayfa böylece birkaç günde biter. Yeni sayfaya geçmeden önce bir öncekinin karma tekrarını çöz, haftada bir de daha eski bir sayfaya dön. Bu seri temeli B1 düzeyine kadar taşır; sınav düzeyindeki ayrıntı YDS/YDT serisinin İngilizce sınavları sayfasında başlar.

Akılda kalsın: Sırayla ilerle, geriye dönerek ilerle: yeni sayfadan önce eski sayfanın karma tekrarı. Her etkinlikte önce cevap ver, sonra bak.
Sınavda

Nasıl sorulurSerinin A1–A2 sayfaları LGS İngilizce ve okul sınavlarının düzeyine denk gelir: kısa diyalog ve metin içinde boşluk doldurma, doğru cümleyi seçme, diyalog tamamlama. B1 sayfaları ise YDT ve YDS'deki dil bilgisi sorularının temelini kurar. Her konudaki bu kutu, o yapının hangi kalıpla yoklandığını gösterir.

TuzakTemeli atlayıp doğrudan deneme çözmektir: to be ve soru cümlesi oturmadan çözülen deneme, yanlışların nedenini göstermez.

↕Sıralama serinin sırası

Bu serideki beş sayfayı çalışma sırasına koy.

  1. Present perfect ve for, since
  2. Özne zamirleri ve to be
  3. If clauses ve wish
  4. Simple present ve present continuous
  5. Soru kelimeleri

?Soru çöz

Bu serinin bir sayfasını çalışırken hangisi araçları en verimli kullanır?

✓ C. Önce cevap vermek geri getirmeyi, günler sonra karma tekrar ise aralıklı tekrarı ve harmanlamayı çalıştırır. A etkinlikleri sona yığar, okuma yalnız tanıdıklık yaratır; B cevabı önce görmek hatırlama denemesini yok eder; D kutuları ezberlemek tanımada kalır, kuralı uygulamayı sınamaz.

Karma tekrar

Bu sayfadan karışık 8 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bu serinin bir sayfasını çalışırken hangisi araçları en verimli kullanır?

✓ C. Önce cevap vermek geri getirmeyi, günler sonra karma tekrar ise aralıklı tekrarı ve harmanlamayı çalıştırır. A etkinlikleri sona yığar, okuma yalnız tanıdıklık yaratır; B cevabı önce görmek hatırlama denemesini yok eder; D kutuları ezberlemek tanımada kalır, kuralı uygulamayı sınamaz.Kaynak: bu sayfa · Serinin yol haritası

?Soru 2

Başlangıç düzeyindeki bir öğrenci için en verimli dizi izleme yolu hangisidir?

✓ B. Kısa sahne anlaşılır girdidir; altyazı adım adım geri çekilir (önce Türkçe, sonra İngilizce, en son altyazısız) ve sonunda sesli tekrarla üretime geçilir. A dublaj içeriği tanıtır ama İngilizce girdi vermez; C anlaşılmayan uzun girdi dil öğretmez, yalnız yorar; D şarkı sözleri kafiye ve ritim için bükülür, sözcük sözcük çevirmek normal konuşmayı öğretmez.Kaynak: bu sayfa · Dinleme, okuma, telaffuz

?Soru 3

“Kaza geçirmek” kalıbının İngilizcesi hangisidir?

✓ A. İngilizcede kaza “sahip olunan” bir olaydır; kalıp have an accident'tır. B Türkçedeki “geçirmek” fiilini birebir çevirmiş; C do'yu “yapmak” sanıp kalıba eklemiş; D make bir şeyi bilerek üretmeye çeker, kazanın kalıbı değildir.Kaynak: bu sayfa · Türkçe ve İngilizce kalıp

?Soru 4

Aşağıdaki kelime kartlarından hangisi en iyi kurulmuştur?

✓ A. Ön yüz Türkçe olduğu için kelime üretim yönünde sorulur; arka yüzde kalıp (make a decision) ve kendi cümlen var. B tek sözcük eşlemesidir, kalıbı (make) öğretmez ve yalnız tanıma yönündedir; C sıra ezberine döner, bir önceki kelime sonrakinin ipucu olur; D başlangıçta İngilizce tanımı çözmek ayrı bir yüktür, Türkçe karşılık anlamı daha hızlı ve net verir.Kaynak: bu sayfa · Kelime kartı

?Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi üretim (kendi cümleni kurma) pratiğidir?

✓ D. Cümleyi Türkçe düşünceden sıfırdan kurup söylemek üretimdir. A okuduğunu anlamaktır, alıcı bilgidir; B şıklar yapıyı hazır verdiği için tanımadır, konuşma pratiği değildir; C dinlemeyi ve kelimeyi geliştirir ama cümle kurdurmaz.Kaynak: bu sayfa · Anlamak ve konuşmak

?Soru 6

Kelime çalışırken borrow (ödünç almak) kelimesine takıldın. En verimli hamle hangisidir?

✓ C. Bilemediğin kart 1. kutuya döner ve ertesi gün yeniden sorulur; emek zor kelimeye gider. A baştaki bildiğin kelimeleri gereksiz yere tekrar eder, sondakiler ihmal edilir; B tekrarı aynı güne yığar, aralık yoktur; D zor kelimeden kaçmaktır, kelime hiç öğrenilmez.Kaynak: bu sayfa · Leitner kutusu

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi geri getirme (bakmadan hatırlama) pratiğidir?

✓ B. Kitap kapalıyken kuralı yazmak bilgiyi bakmadan yeniden kurdurur; kontrol etmek de eksiği gösterir. A yeniden izlemektir, tanıdıklık yanılsaması yaratır; C altını çizmek düşük faydalı bir okuma alışkanlığıdır; D kopyalamak cümleyi gözle aktarır, hatırlamayı sınamaz.Kaynak: bu sayfa · Kanıtlı dört ilke

?Soru 8

Bir öğrenci haftada toplam 3,5 saat İngilizce çalışabiliyor. Hangi dağılım en kalıcı öğrenmeyi sağlar?

✓ D. Aynı süre yedi güne yayılmış; her gün dünkü bilgi yeniden hatırlanır, bu da aralıklı çalışmanın etkisidir. A bütün süreyi tek güne yığmış, dikkat düşer ve hafta boyu dönüş yok; B yalnız iki güne yaymış, beş gün boşluk kalıyor; C neredeyse tek oturumdur, yarım saatlik ek oturum aralığı kurtarmaz.Kaynak: bu sayfa · Az ama her gün: plan
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İngilizce soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →