Emir ve öneri cümleleri: imperatives, let’s, shall, would you mind

Please'li emir neden her zaman kibar değildir, would you mind sorusuna neden “No” denir? Öneri anahtarı, kibarlık merdiveni ve 14 etkinlikle emir, öneri ve rica.

7 durakTemel İngilizce · A1–A2
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
YAPI · EMİR KİPİ

Emir cümlesi (imperative): to'yu at, fiil tek başına emir olsun

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİngilizce iyelik sıfatları nelerdir, my, your, his, her, its, our, their nasıl kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İyelik ve nesne zamirleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İyelik sıfatı (possessive adjective) Türkçedeki iyelik ekinin karşılığıdır ve ismin önüne gelir: my (benim), your (senin/sizin), his, her, its (onun), our (bizim), their (onların). Türkçede ek yeter, İngilizcede bu sözcük düşmez: My car is blue. (Arabam mavi.) İyelik sıfatı çoğul olmaz ve fiili seçmez: My friends are here.

İyelik sıfatları: my, your, his

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İngilizcede emir cümlesi nasıl kurulur, imperative nedir?

Kısa cevap: İngilizcede emir cümlesi (imperative) fiilin yalın hâliyle kurulur: sözlükteki to come (gelmek) biçiminden to atılır, kalan come “gel” demektir. Özne yazılmaz, çünkü emir karşındaki kişiye verilir; fiil kime söylenirse söylensin değişmez. Örnek: Open the window. (Pencereyi aç.) Sıfatla emirde be gelir: Be careful. (Dikkatli ol.)

Türkçede “Gel!” tek sözcüklük bir cümledir; İngilizcede de öyle, yeter ki sözlükteki fiilin önündeki to'yu kaldırmayı bil.

Sözlükte fiiller çoğu kez to ile verilir: to open (açmak), to drink (içmek), to sleep (uyumak). Buradaki to, Türkçedeki “-mek, -mak” ekinin işini görür. To'nun bir de bir ismin önünde yön gösterme işi vardır: to school (okula), to Ankara (Ankara'ya). Bu “-e, -a” anlamı çoğunlukla işler ama her zaman değil; şimdilik fiilin önündeki to'ya bak. Emir için o to'yu silersin: to open “açmak” → Open! “Aç!”

Sözlükteki to düşünce kalan yalın fiil emirdir. Olumsuz için önüne Don't, “asla” için Never gelir; sıfatla emir be ile kurulur. Olumsuz biçimleri bir sonraki konuda açacağız.Görsel: Sınav Defteri

Özne neden yok?

Emir her zaman karşındaki kişiye ya da kişilere verilir; kime söylendiği bellidir. Bu yüzden İngilizcede başka cümlelerde düşmeyen özne, emirde yazılmaz: Close the door. (Kapıyı kapat.) Fiil de değişmez; tek kişiye, bir sınıfa ya da kalabalık bir gruba söylesen de close'dur, -s almaz. Özne zamirleri ve to be sayfasında “İngilizcede özne düşmez” demiştik; emir bu kuralın en bilinen istisnasıdır.

Türkçedeki ek, İngilizcede ayrı sözcük

Türkçe emirde iyelik eki sözcüğe yapışır: “Ödevini yap.” İngilizcede bu ek ayrı bir sözcüktür: Do your homework. (do homework = ödev yapmak) “Odanı topla” da Tidy your room. olur. İyelik sıfatlarını İyelik ve nesne zamirleri sayfasında gördük; emirde en sık your geçer, çünkü emir karşındakine söylenir.

Sıfatla emir: be

Türkçede “ol” ile kurduğumuz emirler İngilizcede be + sıfattır: Be quiet. (Sessiz ol.) Be ready at eight. (Sekizde hazır ol.) Be burada am / is / are'ın çekimsiz hâlidir; emirde kimseye göre değişmez. “Are quiet” ya da “Is careful” emir değildir.

Emir kipinin dört işi
İşÖrnekTürkçe
Talimat (tarif, yönerge)Read the text and answer the questions.Metni oku ve soruları cevapla.
TavsiyeDrink more water.Daha çok su iç.
UyarıBe careful! The floor is wet.Dikkat et! Yer ıslak.
Davet, ikramCome in. Have some tea.İçeri gel. Biraz çay al.
Ek bilgi: nokta mı, ünlem mi?

Emir cümlesi nokta ya da ünlemle biter. Ünlem aciliyet ya da güçlü duygu katar: Stop! (Dur!) Run! (Koş!) Tarif ve yönergeler gibi sakin talimatlarda nokta yeterlidir. İşaret dili değişse de yapı aynıdır: yalın fiil, özne yok.

Akılda kalsın: Emirde özne yok, fiil çıplak. Sözlükteki to'yu at, kalan fiil emirdir: to open → Open. “Ol” ile kurulan emir be + sıfattır: Be careful.
Sınavda

Nasıl sorulurOkul sınavlarında yönerge, tarif ve uyarı cümleleri emir kipiyle gelir; boşluğa doğru fiil biçimini seçersin: ---- the door, please. Diyalog sorularında bir talimata uygun cevap da istenebilir.

TuzakEmirde to'yu bırakmak (To open the door ✗) ya da fiile -s eklemektir (Opens the door ✗). İkinci tuzak, sıfatlı emirde be'yi atlamak ya da çekimlemektir: Are quiet ✗ → Be quiet.

✎Boşluk doldur Türkçeden emre

Pencereyi aç. → the window. Ödevini yap. → Do homework. Dikkatli ol. → careful. Su iç. → some water.

openyourbedrinkto openyouare

?Soru çöz

“Bu akşam erken yat.” cümlesinin İngilizcesi hangisidir?

✓ C. Emir fiilin yalın hâliyle kurulur, özne yazılmaz: Go. A sözlükteki to'yu atmamış, to go “gitmek” demektir, emir değil; B fiile -s eklemiş, emirde fiil kimseye göre çekimlenmez; D be fiilini gereksiz yere koymuş, go zaten fiildir ve be ile yan yana gelmez.
YAPI · OLUMSUZ EMİR

Olumsuz emir: don't, do not ve never ile “yapma” demek

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizcede olumsuz emir nasıl yapılır, don't ve never ne zaman kullanılır?

Kısa cevap: Olumsuz emirde yalın fiilin önüne don't gelir: Don't run. (Koşma.) Tam biçim do not daha resmî ya da vurguludur ve tabelalarda sık görülür. “Asla yapma” demek için never + yalın fiil kullanılır, yanına not eklenmez: Never give up. (Asla pes etme.) Sıfatlı emrin olumsuzu don't be'dir: Don't be late.

Bir emri olumsuz yapmak için fiile dokunmazsın; önüne tek bir sözcük koyarsın.

Don't kimseye göre değişmez: tek kişiye de bir sınıfa da Don't talk. (Konuşma / Konuşmayın.) Arkasındaki fiil yine yalındır; ne to gelir ne -s. Don't, do not'un kısaltmasıdır. Do'nun başka cümlelerdeki işini Simple present ve present continuous sayfasında göreceğiz; burada onu “yapma” kalıbının sabit parçası olarak öğrenmen yeter.

Do not: resmî ve vurgulu

Konuşmada don't doğaldır. Do not ayrı yazıldığında ya da iki sözcük ayrı ayrı vurgulanarak söylendiğinde daha kesin ve resmî tınlar; bu yüzden kurallarda, yönergelerde ve tabelalarda sık görülür: Do not enter. (Girmeyiniz.) Do not use your phone during the exam. (Sınav sırasında telefonunu kullanma.) Tabelalarda kısa yasak için No + -ing kalıbı da vardır: No smoking. (Sigara içilmez.)

Never ve always

Never “asla” demektir ve kendisi olumsuzdur; yanına don't ya da not eklenmez: Never touch a hot pan. (Sıcak tavaya asla dokunma.) “Don't never” standart İngilizcede yanlıştır. Olumlu tarafta always “her zaman” bir emri kalıcı kurala çevirir: Always wear a helmet. (Her zaman kask tak.)

Geç kalma: neden “Don't be late”?

Türkçede “geç kalmak” bir fiildir; İngilizcede late bir sıfattır (geç). Bu yüzden İngilizce “geç olma” der: Don't be late. Aynı kalıp başka sıfatlarla da işler: Don't be shy. (Utanma.) Don't be sad. (Üzülme.) Ama be yalnız sıfatla gelir; asıl fiil varsa be kullanılmaz: Don't shout. (Bağırma.) “Don't be shout” yanlıştır.

Olumsuz emirde sık hatalar
Hatalı ✗Doğru ✓Neden?
Don't to go.Don't go.Emirde to yok.
Not go!Don't go!Not tek başına emir yapmaz; don't gerekir.
Don't goes.Don't go.Fiil yalın kalır, -s almaz.
Don't late. / Not be late.Don't be late.Late sıfattır; be gerekir, önüne don't gelir.
Don't be shout.Don't shout.Asıl fiil varken be gelmez.
Don't never give up.Never give up.Never zaten olumsuzdur.

Edatlı fiillere dikkat

Bazı fiiller nesneye kendi edatıyla bağlanır: Don't shout at me. (Bana bağırma; kızgınlıkla bağırmak.) Don't look at the answers. (Cevaplara bakma.) Edat değişince anlam da değişir: shout to someone, birine duyulsun diye seslenmektir. Nesne yoksa edat da düşer: Don't shout. Bu fiilleri edatlarıyla birlikte öğrenmek gerekir; Edatlar ve edat alan fiiller sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Yapma = Don't + yalın fiil; asla yapma = Never + yalın fiil. Türkçede fiil olan “geç kal, utan, üzül” İngilizcede sıfattır, bu yüzden Don't be late, Don't be shy.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluk doldurmada olumsuz emrin doğru biçimi sorulur: ---- late for the bus! Tabela ve uyarı metinlerinde (okul kuralları, müze afişi) bir işaretin anlamı ya da kurala uyan cümle istenir.

TuzakTürkçedeki “geç kalma”yı fiil sanıp “Don't late” seçmektir. İkinci tuzak, never'ın yanına not ya da don't ekleyen şıktır: never tek başına olumsuzdur.

⇄Bilgi eşleştirme tabela ne diyor?

?Soru çöz

---- late for the exam tomorrow! (Yarın sınava geç kalma!)

✓ A. Late bir sıfattır (geç); sıfatla olumsuz emir Don't be + sıfat ile kurulur. B Türkçedeki “geç kalmak”ı fiil sanmış, be eksik kalmış; C olumsuz emri not ile yapmaya çalışmış, emirde don't gerekir; D does özneye göre çekimlenen biçimdir, emirde özne olmadığı için hep don't kullanılır.
SÖZCÜK · TAKE, BRING

Take mi, bring mi: “götür” ile “getir” ve emirde nesne zamirleri

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİngilizcede mine, yours, hers ne demek, my ile mine arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İyelik ve nesne zamirleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İyelik zamiri (possessive pronoun) “iyelik sıfatı + isim”in yerini tutar ve arkasından isim gelmez: mine (benimki), yours, his, hers, ours, theirs. This is my bag. = This bag is mine. (Bu çanta benim.) It'in iyelik zamiri yoktur. Bu zamirlerde kesme işareti kullanılmaz: yours doğru, “your's” yanlış.

İyelik zamirleri: mine, yours

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Take ve bring arasındaki fark nedir, emir cümlesinde me, it, them nereye gelir?

Kısa cevap: Bring “getir”dir: bir şeyi konuşanın bulunduğu yere doğru taşımak. Take “götür”dür: bir şeyi buradan başka bir yere taşımak; take'in “almak” anlamı da vardır. Emirde nesne zamiri fiilden hemen sonra gelir: Bring me a glass of water. (Bana bir bardak su getir.) Take it to the park. (Onu parka götür.)

Annen mutfaktan “Tabakları buraya getir” der, sen de kardeşine “Bu kitabı kütüphaneye götür” dersin: İngilizce bu iki yönü iki ayrı fiille söyler.

Bring ile take arasındaki fark yöndür. Hareket konuşana doğruysa bring: Bring your notebook tomorrow. (Yarın defterini getir.) Hareket konuşandan uzağa doğruysa take: Take these plates to the kitchen. (Bu tabakları mutfağa götür.) Take'in en bilinen anlamı “almak”tır (Take an apple. Bir elma al.), ama “götürmek” anlamı da en az o kadar sık geçer; cümlede bir varış yeri (to the kitchen, to school) varsa take çoğu kez “götür” diye çevrilir.

Take ve bring yan yana
FiilYönÖrnekTürkçe
bringoradan → buraya (konuşana)Bring me the remote.Bana kumandayı getir.
takeburadan → orayaTake the dog to the park.Köpeği parka götür.
take(yön yok) almakTake a seat.Bir yere otur. (Bir sandalye al.)

Emirde kişi: me, it, them

Emirde fiilden sonra gelen kişi zamiri nesne biçimindedir: me, him, her, it, us, them. Take me to the station. (Beni istasyona götür.) Bring them here. (Onları buraya getir.) İyelik ve nesne zamirleri sayfasında gördüğümüz gibi nesne zamiri fiilin arkasına gelir; “Take I” ya da “Me take” yanlıştır. Hayvan ve eşya it olur: Take it to the park. (Onu, yani köpeği, parka götür.)

İki nesneli emir: kime ve ne?

Bring, buy, give gibi fiiller iki nesne alabilir: kime ve ne. İki sıra vardır ve anlam aynıdır: Bring me a coffee. = Bring a coffee for me. Buy us some bread. = Buy some bread for us. Kişi önce gelirse edat yoktur; kişi sona giderse önüne to ya da for gelir: Give the book to Elif. Sayılamayan bir şeyi isterken kap sözcüğü kullanılır: Buy me a jar of honey. (Bana bir kavanoz bal al.) Bu kalıbı Sayılabilen ve sayılamayan isimler sayfasında gördük.

Ek bilgi: to hospital mı, to the hospital mı?

“Beni hastaneye götür” İngiliz İngilizcesinde çoğu kez the'siz söylenir: Take me to hospital. (hasta olarak gitmek). Amerikan İngilizcesinde Take me to the hospital. denir. Sınav metinlerinde iki biçim de görülebilir; ikisi de doğrudur. The'nin kurallarını The ve all, some, most, none sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Bring = buraya (getir), take = oraya (götür). Emirde kişi fiilden hemen sonra nesne biçiminde gelir: Bring me, Take them. Kişi sona giderse önüne to / for: Bring a coffee for me.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluk doldurmada bring ile take, ya da me ile I arasında seçim yapılır: ---- me your notebook, please. Diyalogda yön ipucu cümlenin içindedir: here, to me, home (konuşan evdeyse) bring'i; to school, to the park take'i çağırır.

TuzakTake'i yalnız “almak” bilip “götür” cümlesinde bring seçmektir. İkinci tuzak, emirde özne zamiri kullanmaktır: Take I to the station ✗ → Take me.

✎Boşluk doldur bring / take, nesne

Bana bir bardak su getir. → me a glass of water. Köpeği parka götür. → the dog to the park. Beni okula götür. → Take to school. Onlara biraz ekmek al. → Buy some bread.

bringtakemethemIthey

?Soru çöz

(Elif evde, annesine telefonda:) Mum, ---- some bread home tonight, please. (Anne, bu akşam eve biraz ekmek getir, lütfen.)

✓ D. Ekmek, konuşanın bulunduğu eve doğru gelecek; yön “buraya” olduğu için bring, emirde de yalın fiil. A yönü ters çevirmiş, take “oraya götür” demektir; B emirde fiil -s almaz; C emirde to kullanılmaz, to bring “getirmek” anlamında mastardır.
KALIP · RİCA

Please yetmez: emirden kibar ricaya basamak basamak

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İngilizcede kibar rica nasıl yapılır, please ile kurulan emir kibar mıdır?

Kısa cevap: Please eklenmiş bir emir (Open the window, please.) yine emirdir; arkadaşa, aileye ya da bir talimatta uygundur. Tanımadığın birinden, öğretmeninden ya da bir büyüğünden bir şey isterken soru biçimi daha kibardır: Could you open the window, please? (Pencereyi açabilir misiniz, lütfen?) Daha da yumuşak bir yol Would you mind opening…? kalıbıdır.

Türkçede “Lütfen kapıyı kapat” kibar sayılır; İngilizcede aynı cümle bir öğretmene ya da bir yabancıya söylendiğinde buyurgan tınlayabilir.

Please başa ya da sona gelir: Please sit down. / Sit down, please. Emri yumuşatır ama onu soruya çevirmez; cümle hâlâ “otur” der. Kafede Give me a tea, please. anlaşılır, ama Can I have a tea, please? daha doğal ve kibardır. Konuşmada ses tonu da işin bir parçasıdır: aynı emir sert ya da yumuşak söylenebilir. Yazıda ise tonu sözcük seçimi taşır.

Will you? ve do: ısrar, kibarlık değil

Emrin sonuna eklenen will you? (olur mu?) çoğu kez sabırsızlık ya da ısrar bildirir: Turn the music down, will you? (Müziği kıssana, olur mu?) Fiilden önce vurgulu do ise “ne olur, mutlaka” anlamı katar: Please do come to my party! (Ne olur partime gel!) İkisi de yakın ilişkide doğaldır, ama kibar rica değildir. Emrin ve cümlenin arkasına eklenen soru eklerini Question tags ve so, neither sayfasında göreceğiz.

You ile emir: kişiyi seçmek

Emirde özne yazılmaz dedik; you eklenirse kişi seçilir ya da vurgu yapılır: You sit here, and you sit there. (Sen buraya otur, sen de oraya.) You be quiet! (Sen sus!) Bu kullanım kaç kişiye konuşulduğuyla ilgili değildir ve çoğu kez kaba tınlar; öğretmen ya da bir büyükle konuşurken kullanma. You'dan sonra kısa bir duraklama olur; olmazsa cümle “burada oturursun” gibi bir bilgi cümlesine benzer.

Kibarlık merdiveni: aynı istek, beş basamak
BasamakÖrnekKime, ne zaman?
1. EmirOpen the window.talimat, acil durum, çok yakın biri
2. Please'li emirOpen the window, please.arkadaş, aile, kısa günlük istek
3. Can you…?Can you open the window?arkadaş, sınıf arkadaşı (günlük rica)
4. Could you…, please?Could you open the window, please?öğretmen, yabancı, büyük
5. Would you mind + -ing?Would you mind opening the window?resmî ortam, karşıdakine zahmet veren rica

Merdivenin 3. ve 4. basamağındaki can ve could'un rica dışındaki işlerini (yetenek, izin) Can, could ve be able to sayfasında göreceğiz; 5. basamak bu sayfanın son konusu.

Çözümlü örnek

“Lütfen kapıyı açık bırakma, olur mu?” cümlesini önce kardeşine, sonra apartmandaki komşuna söyle.

  1. Cümle türü: “bırakma” olumsuz emir → Don't + yalın fiil.
  2. Fiil ve nesne: bırakmak = leave; açık = open (sıfat) → Don't leave the door open.
  3. Lütfen: please başa → Please don't leave the door open.
  4. “Olur mu?”: kardeşe, biraz ısrarla → sona will you?: Please don't leave the door open, will you?
  5. Komşuya: emir yerine soru biçimli rica → Could you please not leave the door open?

Cevap: kardeşe “Please don't leave the door open, will you?”; komşuya “Could you please not leave the door open?”

Akılda kalsın: Please emri yumuşatır ama soruya çevirmez. Büyüğe ve yabancıya soru biçimiyle git: Could you…, please? Will you? ve vurgulu do kibarlık değil, ısrar katar; you'lu emir kişiyi işaret eder.
Sınavda

Nasıl sorulurYDT'nin durum sorularında ve okul sınavlarındaki diyaloglarda bir durum anlatılır (ör. otobüste yanındaki kişiden pencereyi kapatmasını istiyorsun) ve söylenecek en uygun cümle sorulur.

TuzakPlease gördüğün şıkkı kendiliğinden kibar sanmaktır; durum resmîyse soru biçimli rica (Could you…? / Would you mind…?) daha uygundur. İkinci tuzak, will you? eklenmiş emri kibar sanmaktır; çoğu kez ısrar ya da sabırsızlık taşır.

↕Sıralama en az kibardan en kibara

Aynı isteği, en buyurgan biçimden en kibar biçime doğru sırala.

  1. Can you close the door?
  2. Close the door.
  3. Could you close the door, please?
  4. Close the door, please.

?Soru çöz

Otobüste yanında oturan, tanımadığın yaşlı bir kadından pencereyi kapatmasını kibarca istiyorsun. Ne dersin?

✓ B. Tanımadığın bir büyükten rica, soru biçimiyle ve please ile yapılır: Could you…, please? A ünlemli yalın emir buyurgandır; C you'lu emir karşıdakini işaret eder ve kaba tınlar; D will you? kibarlık değil, sabırsızlık ya da ısrar katar.
KALIP · ÖNERİ VE TEKLİF

Let's ve shall: “-elim” ve “-elim mi?” diye öneri yapmak

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİngilizce soru kelimeleri nelerdir, what, where, when, who ne demek?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Soru kelimeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İngilizcede bilgi isteyen sorular bir soru kelimesiyle (question word) başlar: what (ne), where (nerede), when (ne zaman), which (hangi), who (kim), whose (kimin), why (neden) ve how (nasıl). İlk yedisi wh- ile başladığı için bu sorulara Wh- soruları denir. Örnek: Where is the station? (İstasyon nerede?)

Soru kelimeleri listesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Let's ve shall nasıl kullanılır, Shall I ile Shall we arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Let's (let us) + yalın fiil Türkçedeki “-elim”dir: Let's go. (Gidelim.) Olumsuzu let's not'tır. Shall öneride soru biçiminde ve yalnız I ve we ile kullanılır: Shall we go? (Gidelim mi?) bir öneri, Shall I help you? (Yardım edeyim mi?) bir tekliftir. İkisinden sonra da yalın fiil gelir.

Emir karşındakine bir iş verir; öneri ise o işi birlikte yapmaya davet eder.

Let's = let + us

Let “izin vermek, bırakmak”, us “bizi, bize” demektir; let us kısalınca let's olur ve “-elim” anlamı taşır: Let's study together. (Birlikte çalışalım.) Özne yoktur, ardından yalın fiil gelir: “Let's to study” ve “Let's studying” yanlıştır. Olumsuzda not, let's'in hemen arkasına gelir: Let's not wait. (Beklemeyelim.) Konuşmada let's cümlesinin sonuna onay istemek için “…, shall we?” eklenir: Let's start, shall we? (Başlayalım, olur mu?)

Shall: “-elim mi?”, “-eyim mi?”

Shall öneri ve teklifte yalnız soru biçiminde, yalnız I ve we ile kullanılır; ardından yalın fiil gelir: Shall we start? (Başlayalım mı?) “Shall you…?” ya da “Shall he…?” bu anlamda kullanılmaz. Soru kelimesi başa eklenebilir: Where shall we meet? (Nerede buluşalım?) What shall I bring? (Ne getireyim?) Soru kelimesinin cümlenin en başına geldiğini Soru kelimeleri sayfasında gördük; burada da aynı sıra işler.

Shall I, shall we, let's: ne yapar, nasıl cevaplanır?
KalıpNe yapar?ÖrnekCevap
Shall I…?teklif: işi ben yapayımShall I carry your bag? (Çantanı taşıyayım mı?)Yes, please. / No, thanks.
Shall we…?öneri: birlikte yapalım mı?Shall we take a break? (Mola verelim mi?)Yes, let's. / Good idea. / No, let's not.
Let's…öneri: birlikte yapalımLet's take a break. (Mola verelim.)OK. / Sounds good.
Let me…teklif ya da izin: bırak ben yapayımLet me help you. (Sana yardım edeyim.)Thanks!

Let's ile let me, let them aynı şey değil

Yalnız let's bir öneri kalıbıdır. Let me, let him, let them gibi biçimlerde let kendi anlamıyla (izin ver, bırak) kullanılır ve cümle bir emirdir: Let him play. (Bırak oynasın.) Let them go. (Bırak gitsinler.) Let me ise kendini öne süren bir tekliftir: Let me check. (Bir bakayım.) Let'ten sonra me, him, them gibi nesne zamirleri geldiğine dikkat: İyelik ve nesne zamirleri sayfasında gördüğümüz biçimler. Bir yazım tuzağı da var: kesme işaretli let's “-elim”dir; kesmesiz lets ise “izin verir” anlamında bir fiildir: My dad lets me drive. (Babam araba sürmeme izin verir.)

Ek bilgi: shall ile gelecek zaman ve açık yazılan let us

Shall, İngiliz İngilizcesinde I ve we ile resmî bir gelecek zaman yardımcısı olarak da duyulur: We shall see. (Göreceğiz.) Kanun ve sözleşme metinlerinde “-ecektir” anlamında geçer. Günlük konuşmada gelecek için will daha yaygındır; bunu Future will ve going to sayfasında göreceğiz. Açık yazılan let us resmî metinlerde öneri anlamı taşır, ama “bize izin verin” anlamına da gelebilir: Let us go! (Bırakın gidelim!) Bu düzeyde shall'ı öneri ve teklif sorusu, let's'i öneri olarak öğrenmen yeterli.

Akılda kalsın: Shall soruyu, let's düz cümleyi alır: Shall we go? — Yes, let's. Shall I = teklif (ben yapayım), shall we = öneri (birlikte yapalım). Let's'ten sonra yalın fiil; let me / let him ise izin ya da teklif.
Sınavda

Nasıl sorulurDiyalog tamamlamada bir öneri ya da teklif verilir, uygun cevap istenir: — Shall I open the window? — ---- Bazen de cevap verilir, ona yol açan öneri sorulur.

TuzakShall I'ı ortak öneri sanıp “Yes, let's” seçmektir; teklif “Yes, please” ya da “No, thanks” ile cevaplanır. İkinci tuzak, let's'ten sonra to ya da -ing kullanan şıktır (Let's to go, Let's going): let's yalın fiil ister.

⇄Bilgi eşleştirme öneri mi, izin mi?

?Soru çöz

— Shall I carry your bag? It looks heavy.
— ----

✓ A. Shall I bir tekliftir (taşıyayım mı?); kabul “Yes, please”, ret “No, thanks” ile olur. B shall I'ı birlikte yapma önerisi sanmış, “Yes, let's” shall we sorusunun cevabıdır; C cümle eksik ve buyurgandır, teklife teşekkürle karşılık verilir; D let's not ortak bir öneriyi reddeder, oysa teklif eden kişi çantayı tek başına taşıyacaktı.
KALIP · ÖNERİ VE CEVAP

How about, why don't we: aynı öneri dört kalıpta ve öneriye cevap

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

How about, what about ve why don't ile öneri nasıl yapılır, how about'tan sonra -ing mi gelir?

Kısa cevap: How about ve what about “… ne dersin?” demektir ve ardından bir isim ya da -ing'li fiil gelir: How about going to the cinema? (Sinemaya gitmeye ne dersin?) Why don't we / why don't you + yalın fiil, “neden … -mıyoruz?” biçiminde bir öneridir, sebep sorusu değildir: Why don't we walk? (Neden yürümüyoruz? = Yürüyelim mi?)

“Neden bu akşam dışarıda yemiyoruz?” diye soran arkadaşın senden bir sebep beklemez; seni dışarıda yemeye çağırır.

Bir önceki konuda let's ve shall'ı gördün. Aynı öneriyi iki kalıpla daha söyleyebilirsin. Aşağıdaki şemada içerik hiç değişmiyor (sinemaya gitmek); değişen yalnız kalıp ve kalıbın arkasından gelen fiilin biçimi.

Türkçedeki ek kalıbı seçer: -elim → Let's, -elim mi → Shall we, ne dersin → How about, neden …-mıyoruz → Why don't we. Üç kalıp yalın fiil ister; yalnız how about -ing (ya da isim) ister.Görsel: Sınav Defteri

How about, what about + isim ya da -ing

İkisi de “… ne dersin?” demektir. Ardından ya bir isim gelir (How about pizza? Pizzaya ne dersin? What about Saturday? Cumartesiye ne dersin?) ya da fiilin -ing'li hâli: How about playing chess? (Satranç oynamaya ne dersin?) About bir edattır ve edattan sonra fiil -ing alır; “How about play” ve “How about to play” yanlıştır. -ing'in yazımını Simple present ve present continuous sayfasında, edattan sonra -ing kuralını Gerund, infinitive ve would rather sayfasında göreceğiz. What about ayrıca unutulan birini ya da bir şeyi hatırlatır: We've got the tickets. What about the snacks? (Biletler tamam. Peki ya atıştırmalıklar?)

Why don't we / why don't you

Biçim olarak olumsuz bir sorudur, işlev olarak öneridir: Why don't we take the bus? (Neden otobüse binmiyoruz? = Otobüse binelim mi?) Why don't you ask your teacher? (Neden öğretmenine sormuyorsun? = Öğretmenine sorsana.) Why don't you…? karşındakine yapılan bir tavsiyedir. Soru sırası bozulmaz: “Why you don't…?” yanlıştır. Kısa biçim Why not + yalın fiil de aynı işi görür: Why not take the bus?

Öneriye cevap: kabul ve kibar ret
KabulKibar ret (çoğu kez bir sebeple)
Good idea! (İyi fikir!)Sorry, I can't. I've got an exam. (Kusura bakma, yapamam. Sınavım var.)
Sounds great. (Harika olur.)I'd rather not. (Pek istemem.)
Yes, let's. (Evet, yapalım.)No, let's not. (Hayır, yapmayalım.)
Why not? (Neden olmasın?)Maybe another time. (Belki başka zaman.)
Çözümlü örnek

“Bu akşam film izleyelim mi?” önerisini dört kalıpla kur; sonra bir kabul, bir ret cevabı ver.

  1. Türkçe ipucu: “-elim mi?” = birlikte + soru → Shall we + yalın fiil: Shall we watch a film tonight?
  2. Düz öneri (-elim): Let's + yalın fiil: Let's watch a film tonight.
  3. “Ne dersin?”: How about + -ing: How about watching a film tonight?
  4. “Neden …-mıyoruz?”: Why don't we + yalın fiil: Why don't we watch a film tonight?
  5. Cevap: kabul Good idea!; ret sebeple: Sorry, I can't. I've got a lot of homework.

Cevap: Shall we / Let's / Why don't we + watch; How about + watching. Kabul “Good idea!”, ret “Sorry, I can't…”

Ek bilgi: we could, you should ve how about we

We could watch a film. (Film izleyebiliriz.) yumuşak, baskısız bir öneridir. You should… ise öneriden çok tavsiyedir; Must, should ve have to sayfasında göreceğiz. Gündelik konuşmada How about we watch a film? biçimi de duyulur; sınavda güvenli olan how about + -ing'dir.

Akılda kalsın: Let's, shall we, why don't we yalın fiil; how about -ing (ya da isim). Why don't we…? bir sebep sorusu değil, öneridir; cevabı “Because…” değil, “Good idea” ya da “Sorry, I can't”tir.
Sınavda

Nasıl sorulurOkul sınavı ve LGS tarzı diyaloglarda bir öneri verilir, kabul ya da ret cevabını seçersin; bazen de cevap verilir ve ona uyan öneri sorulur: — ---- — Sorry, I can't.

TuzakI've got a guitar lesson. Tuzak, how about'tan sonra yalın fiil seçmektir (How about go ✗). İkinci tuzak, why don't we'yi sebep sorusu sanıp “Because…” ile başlayan cevabı seçmektir. Ret cevabındaki sebep, sorudaki önerinin ne olduğunu ele verir.

⇄Bilgi eşleştirme Türkçe ipucu → kalıp

?Soru çöz

— ----
— Sorry, I can't. I've got a piano lesson at five.

✓ D. “Sorry, I can't” bir öneriyi reddeder, beşteki piyano dersi de okul sonrası buluşmaya engel olan sebeptir; why don't we + yalın fiil bir öneridir. A gecikmenin sebebini soruyor, “Sorry, I can't” bu soruya cevap olmaz; B how about'tan sonra -ing gerekir (going); C shall I bir tekliftir, reddi “No, thanks” olurdu ve sebep teklifle uyuşmuyor.
KALIP · KİBAR RİCA VE İZİN

Would you mind: “sakıncası var mı?” sorusuna neden “No” deriz?

Temel İngilizce · A1–A2 · Temeller · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Would you mind ve do you mind nasıl kullanılır, nasıl cevap verilir?

Kısa cevap: Would you mind / Do you mind “sakıncası var mı?” demektir. İşi karşındaki yapacaksa ardından -ing'li fiil gelir: Would you mind closing the door? (Kapıyı kapatır mısınız?) İşi sen yapacaksan if I gelir: Do you mind if I sit here? (Buraya otursam sakıncası var mı?) İzin vermek için “No” denir: No, not at all. (Hiç sakıncası yok.)

Mind “rahatsız olmak, umursamak” demektir; bu yüzden bu soruya “Yes” diyen kişi aslında “rahatsız olurum” der.

Mind isim olarak “akıl, zihin”, fiil olarak “rahatsız olmak, umursamak”tır. Would you mind…? birebir “… sizi rahatsız eder mi?” demektir; Türkçeye “sakıncası var mı?” ya da “-ir misiniz?” diye çevrilir. Would you mind biraz daha resmî ve yumuşaktır; do you mind da kibardır ve günlük konuşmada çok yaygındır. Aralarındaki fark küçüktür; asıl fark, işi kimin yapacağına göre değişen yapıdadır.

Önce işi kimin yapacağına bak: karşındaki yapacaksa mind + -ing, sen yapacaksan mind + if I. Cevapta mantık terstir: “No” rahatsız olmadığını, yani izin verdiğini söyler.Görsel: Sınav Defteri

Karşındaki yapacaksa: mind + -ing

Would you mind helping me? (Bana yardım eder misiniz?) Do you mind waiting a minute? (Bir dakika bekler misin?) Mind'dan sonra to'lu ya da yalın fiil gelmez: “Would you mind to help” ve “Would you mind help” yanlıştır. Bir önceki konuda how about'tan sonra gördüğün -ing burada da var.

Sen yapacaksan: if I + fiil

Kendin bir şey yapmak için izin isterken if I eklenir. Do ile fiil yalın kalır: Do you mind if I turn on the fan? (Vantilatörü açsam sakıncası var mı?) Would ile kibarlık bir adım artar ve fiil geçmiş biçime geçer: Would you mind if I turned on the fan? Geçmiş biçimlerin kuralını Was, were ve simple past sayfasında göreceğiz; şimdilik eşleşmeyi bil: do → yalın fiil, would → geçmiş biçim. If'ten sonra başka özne de gelebilir: Do you mind if we start now? / Would you mind if we started now? Bir şeyi yapmamak için izin isterken not eklenir; do ile don't, would ile didn't: Do you mind if I don't join the trip? / Would you mind if I didn't join the trip? (Geziye katılmasam sakıncası olur mu?)

Mind sorusuna cevap
Soruİzin / kabulRet
Would you mind closing the window?No, of course not.Sorry, it's really hot in here.
Do you mind if I sit here?No, go ahead.Sorry, this seat is taken.
Would you mind if I used your phone?Sure, go ahead.I'd rather you didn't.

Sure neden “No” ile aynı anlamda?

Sure ve go ahead olumlu sözcükler gibi görünür ama burada soruya değil isteğe cevap verir: “Elbette, buyur.” Bu yüzden No, not at all ile aynı anlamdadır. Tek başına “Yes” ise “evet, rahatsız olurum” diye anlaşılır; sert bir rettir. Açıkça reddetmek istersen bile kibar yol bir özür ve sebeptir: Sorry, … ya da I'd rather you didn't. (Yapmasan daha iyi olur.)

Ek bilgi: me / my + -ing, I don't mind, never mind

Would you mind if I turned on the fan? aynı anlamda Would you mind me turning on the fan? ya da daha resmî Would you mind my turning on the fan? diye de kurulabilir; en yaygını if'li biçimdir. Komşu kalıplar karıştırılır: I don't mind. “bana uyar, fark etmez” demektir (— Tea or coffee? — I don't mind.). Never mind. “boş ver, önemli değil”dir. Sert bir tonla, soru gibi değil ünlem gibi söylenen Do you mind! ise “Lütfen ama!” diye rahatsızlığı bildirir.

Akılda kalsın: Mind = rahatsız olmak: “No” dersen izin vermiş olursun. Karşındaki yapacaksa mind + -ing; sen yapacaksan if I: do ile yalın fiil (don't), would ile geçmiş biçim (didn't).
Sınavda

Nasıl sorulurYDT'nin durum sorularında ve okul diyaloglarında izin isteme ya da rica cümlesi, ya da ona verilecek cevap sorulur: — Would you mind if I borrowed your pen? — ---- Tuzak, izin vermek için “Yes” ile başlayan şıkkı seçmektir; mind sorusunda yes “rahatsız olurum” anlamına çekilir, izin No, not at all ya da Sure, go ahead ile verilir.

Tuzakİkinci tuzak, mind'dan sonra to'lu fiil seçmektir: Would you mind closing ✓, to close ✗. Üçüncüsü would ile yalın, do ile geçmiş biçim eşleyen şıktır.

✎Boşluk doldur mind kalıpları

Would you mind the door? (Kapıyı kapatır mısınız?) Do you mind if I the window? (Pencereyi açsam sakıncası var mı?) Would you mind if I your pen? (Kalemini kullansam sakıncası olur mu?) Do you mind if I stay for dinner? (Yemeğe kalmasam sakıncası var mı?)

closingopenuseddon'tto closeusedidn't

?Soru çöz

Kütüphanede biri soruyor; yanındaki sandalyeye oturmasına izin vermek istiyorsun.
— Do you mind if I sit next to you?
— ----

✓ B. Mind “rahatsız olmak”tır; izin vermek için “rahatsız olmam” demek gerekir: No, not at all. Go ahead. A “Yes, I do” rahatsız olacağını söyler, ardından gelen davetle çelişir; C cevap veren kişi kendinden söz eder, özne you değil I olmalı ve cevap yine ret anlamına çekilir; D kibar bir rettir, izin vermek istediğin durumla çelişir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Hangi cümle dil bilgisi açısından doğrudur?

✓ B. Milk sayılamaz; the alabilir ve fiili tekil is'tir. A sayılamayan water'a a getirmiş, doğrusu water ya da a bottle of water; C sayılamayan rice'ı çoğul sanıp are seçmiş, is olmalı; D sayılabilen tekil bike'ı yalnız bırakmış, a new bike gerekir.Kaynak: Sayılabilen ve sayılamayan isimler · Sayılabilen mi, sayılamayan mı?

?Soru 2

Aşağıdaki isimlerden hangisi sayılabilir?

✓ D. Idea soyut olduğu hâlde sayılır: an idea, two ideas. A luggage bavulların ortak adıdır, grup adı olarak sayılmaz (tek tanesi a bag); B sugar küçük taneli bir maddedir; C music soyut bir kavramdır, “two musics” denmez.Kaynak: Sayılabilen ve sayılamayan isimler · Sayılamayan isim grupları

?Soru 3

Hangi cümlede çoğul biçim doğru yazılmıştır?

✓ A. Woman'ın çoğulu düzensizdir: women, ek almaz. B sessiz + y kuralını uygulamamış, babies olmalı; C -ch ile biten sözcüğe yalnız -s eklemiş, watches olmalı; D zaten çoğul olan children'a bir de -s eklemiş.Kaynak: Sayılabilen ve sayılamayan isimler · Çoğul eki: -s, -es, -ies, -ves

?Soru 4

“Annemin saçı uzun.” cümlesinin İngilizcesi hangisidir?

✓ A. Saçın uzunluğu yatay bir uzunluktur: long; hair burada tek bir bütündür ve is alır. B tall insan, ağaç gibi yukarı uzanan şeyler içindir; C Türkçedeki “saçları”nı aktarıp hair'i çoğul sanmış ve are seçmiş; D high dağ, duvar gibi yükseklik içindir.Kaynak: Sıfatlar ve have got · Tall, long, high; small, little

?Soru 5

Hangi cümle dil bilgisi açısından doğrudur?

✓ A. Homework sayılamaz; a lot of hem sayılabilen hem sayılamayan isimle gelir, homework -s almadan kalır. B advice'ı Türkçedeki gibi çoğul yapmış, two pieces of advice olmalı; C news'ü -s'sine bakıp çoğul sanmış, fiil is olmalı; D sayılamayan information'a an getirmiş, some information ya da a piece of information gerekir.Kaynak: Sayılabilen ve sayılamayan isimler · Informations, advices: Türk hataları

?Soru 6

Hangi cümle dil bilgisi açısından doğrudur?

✓ D. Sıfat be fiilinden sonra geliyor ve özne çoğul olsa da ek almıyor: yellow. A sıfatı isimden sonraya koymuş, doğrusu a tall girl; B sıfata çoğul eki eklemiş, doğrusu red apples; C be'den sonraki sıfatı Türkçedeki “ucuzlar” gibi çoğul yapmış, doğrusu cheap.Kaynak: Sıfatlar ve have got · Sıfatın yeri: a red car

?Soru 7

My grandfather is ---- hospital. He had an operation yesterday. (Dedem hastanede yatıyor. Dün ameliyat oldu.)

✓ A. Ameliyat olan dede hasta olarak yatıyor; bunun kalıbı the'siz in hospital'dır. B on yüzey ve ekran içindir, hastaneyle kullanılmaz; C ziyaretçi ya da çalışan kastedilseydi at the hospital olurdu, the'siz at hospital standart değildir; D into içeri girme hareketidir, be ile konum söylenmez.Kaynak: Yer edatları ve there is · At home, in hospital, on TV

?Soru 8

— Where are you, Can?
— I'm ---- the bus stop. The bus is late. (Duraktayım. Otobüs gecikti.)

✓ D. Durak, haritada bir nokta gibi düşünülen bir yerdir; nokta at alır. A in sınırları olan bir alanın içi içindir, durağın içine girilmez; B on yüzey ve büyük taşıt içindir, otobüsün kendisiyle (on the bus) karıştırılmış; C to bir yöne gitmeyi anlatır, be ile konum söylenmez.Kaynak: Yer edatları ve there is · In, at, on: üç ayrı -de

?Soru 9

Our school is big. There are ---- 900 students in it. (Okulumuzda 900'den fazla öğrenci var.)

✓ C. Bir sayıdan “fazla” demek için over kullanılır: over 900 students. A above bir ölçekteki yeri söyler (above zero, above average), öğrenci sayısı için doğal değil; B among bir kalabalığın içi demektir, sayı bildirmez; D between iki sınır ister: between 800 and 900.Kaynak: Yer edatları ve there is · Over, above, between, among

?Soru 10

— Have you got a brother?
— ---- His name is Mert.

✓ D. Soru have got ile soruluyor ve devamı (adı Mert) cevabın olumlu olduğunu gösteriyor; kısa cevapta yalnız özne + have kalır. A kısa cevaba got eklemiş ve olumluda kısaltma yapmış; B do'lu soruya verilecek cevabı have got sorusuna vermiş; C olumsuz cevap, arkasından gelen “His name is Mert” ile çelişir.Kaynak: Sıfatlar ve have got · Haven't got, Have you got?
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İngilizce soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →