Make mi, do mu? Sonunda ortaya bir şey çıkıyor mu?
Temel İngilizce · A2 · Kelime · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Make ile do arasındaki fark nedir, hangisi ne zaman kullanılır?
Kısa cevap: Make ve do ikisi de “yapmak”tır. Sonunda ortaya yeni bir şey çıkıyorsa make kullanılır: make a cake (kek yapmak), make a mistake (hata yapmak). Bir işi, görevi ya da etkinliği yerine getiriyorsan do kullanılır: do homework (ödev yapmak), do the dishes (bulaşık yıkamak). Örnek: I made a salad and did the dishes. (Salata yaptım ve bulaşıkları yıkadım.)Türkçede “yapmak” her işe yeter; İngilizce ise önce yaptığın şeyin sonunda elinde ne kaldığını sorar.
Make “üretmek, var etmek”tir: sen yapmadan önce o şey yoktu. Somut bir ürün olabilir (make a cake, make tea, make a video), soyut bir şey de: make a plan (plan yapmak), make a mistake (hata yapmak), make a decision (karar vermek), make a noise (gürültü yapmak). Do ise zaten var olan bir işi yerine getirmektir: ödev, ev işi, sınav, egzersiz. do homework, do the shopping, do a test, do exercise. Sonunda elinde yeni bir şey kalmaz; iş biter.
Do: iş, görev ve genel etkinlik
Do, ne yaptığını tam söylemediğin genel etkinlikler için de kullanılır: I have nothing to do. (Yapacak bir şeyim yok.) Let's do something fun. (Eğlenceli bir şey yapalım.) What do you do? ise “Ne iş yaparsın?” demektir ve mesleği sorar. Bu soruda iki do vardır: ilki soruyu kuran yardımcı fiil, ikincisi “yapmak” anlamındaki ana fiil.
Kurala uymayanlar
Make ile do arasındaki çizgi her zaman mantıkla çizilmez. Yatak toplamak bir ev işidir ama make the bed denir. İyilik ortaya çıkan bir şeydir ama do someone a favour denir. Make a choice (seçim yapmak), make a living (geçimini sağlamak) ve yemek hazırlamak anlamındaki make breakfast / lunch / dinner da kalıptır. Bunlar kuralla değil, cümleyle ezberlenir.
“Ödevimi yaptım, yatağımı topladım, anneme bir kek yaptım ve komşuma bir iyilik yaptım.” cümlesini İngilizceye çevir.
- Ödev: bir görev, ortaya ürün çıkmaz → did my homework.
- Yatak: istisna kalıbı → made my bed.
- Kek: yeni bir ürün → made my mother a cake.
- İyilik: istisna kalıbı → did my neighbour a favour.
- Zaman: hepsi geçmiş → make'in geçmişi made, do'nun geçmişi did.
Cevap: I did my homework, made my bed, made my mother a cake and did my neighbour a favour.
Nasıl sorulurKelime sorularında boşluğa make ya da do'nun doğru biçimi gelir: I always ---- mistakes in spelling. (make). YDT ve YDS'de bu çiftler collocation (eşdizim, birlikte kullanılan sözcükler) sorusu olarak karşına çıkabilir.
TuzakTürkçedeki “hata yapmak” ifadesinden yola çıkıp do seçmektir. İkinci tuzak, ev işlerinde ve ödevde make seçmektir: make homework ✗, do homework ✓.
✎Boşluk doldur make mi, do mu?
I usually my homework after dinner. (Ödevimi genellikle akşam yemeğinden sonra yaparım.) Sorry, I a mistake. (Özür dilerim, bir hata yaptım.) Can you some tea? (Biraz çay yapar mısın?) We a lot of exercise at the camp. (Kampta çok egzersiz yaptık.)
?Soru çöz
“Bugün ne yapmak istersin?” sorusunun İngilizcesi hangisidir?