Zıtlık ve geçiş bağlaçları: although, despite, however, whereas

Zıtlık, koşul, ekleme, sonuç ve örnekleme bildiren bağlaçları cümle yapısına göre (bağlaç, edat, geçiş zarfı) ayır; cloze ve paragraf sorularında anlam ilişkisini hızla bul.

6 durakYDS · YÖKDİL · YDT
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
BAĞLAÇ · ZITLIK

Although, despite, however: aynı anlam, üç ayrı yapı

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAdverbial clause nedir, when, while, as soon as, until gibi zaman bağlaçlarından sonra hangi zaman kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Adverbial clauses). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Adverbial clause (zarf cümleciği), ana cümleye zaman, sebep, amaç ya da sonuç ilişkisi ekleyen ve bir bağlaçla başlayan yan cümledir. Zaman bağlaçlarından (when, while, as soon as, until, once) sonra gelecek anlamı simple present ile verilir, will gelmez: I will call you when I arrive. (Varınca seni arayacağım.)

Zarf cümleciği ve zaman bağlaçları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Although, despite ve however arasındaki fark nedir, hangisinden sonra ne gelir?

Kısa cevap: Although, even though ve though bağlaçtır, ardından özne + yüklem gelir. Despite ve in spite of edattır, ardından isim, -ing ya da the fact that gelir. However ve nevertheless geçiş zarfıdır, iki ayrı cümleyi nokta ya da noktalı virgülle bağlar: Although it rained, we went out. (Yağmur yağmasına rağmen dışarı çıktık.)

Türkçede “-mesine rağmen” tek bir ektir; İngilizcede aynı anlam üç ayrı kapıdan girer ve her kapı arkasından farklı bir şey ister.

Adverbial clauses sayfasında because ile because of arasındaki farkı gördük: anlam aynı, yapı farklı. Zıtlıkta aynı ayrım üç katmanlıdır. Bağlaç bir yan cümle kurar, edat bir isim öbeği bağlar, geçiş zarfı (transition) ise iki bağımsız cümle arasında köprü olur. YDS'nin dil bilgisi ve cloze bölümlerinde zıtlık sorusu neredeyse her sınavda vardır ve şıklarda bu üç türden en az birer temsilci bulunur.

Önce boşluğun arkasına bak: cümle varsa bağlaç, isim varsa edat, boşluk iki cümlenin arasındaysa geçiş zarfı.Görsel: Sınav Defteri
Zıtlık üçlüsü: aynı anlam, farklı yapı
TürSözcüklerÖrnek
Bağlaç + cümlealthough, even though, thoughAlthough the test was hard, most students passed. (Sınav zor olmasına rağmen öğrencilerin çoğu geçti.)
Edat + isim / -ingdespite, in spite ofDespite the hard test, most students passed. / In spite of feeling ill, she came to class. (Hasta hissetmesine rağmen derse geldi.)
Edat + the fact that + cümledespite the fact thatDespite the fact that the test was hard, most students passed.
Geçiş zarfı (yeni cümle)however, nevertheless, nonetheless, even soThe test was hard. However, most students passed. (Sınav zordu. Ancak öğrencilerin çoğu geçti.)
Eşgüdüm bağlacıbut, yetThe test was hard, but most students passed.

Ayrıntılar: despite of yok, though cümle sonunda

Despite of diye bir kalıp yoktur; ya despite ya in spite of. Though konuşma dilinde cümle sonuna gelip “yine de” anlamı kazanabilir: The hotel was expensive. We enjoyed it, though. (Otel pahalıydı. Yine de beğendik.) Even though, although'dan daha güçlü bir zıtlık vurgusu taşır. However'ın yeri esnektir (başta, ortada, sonda), ama her zaman virgülle ayrılır ve iki cümleyi tek başına virgülle bağlayamaz: The plan was good, however it failed. yanlıştır; doğrusu The plan was good; however, it failed.

Akılda kalsın: Despite'ın arkasında yüklem yürümez. Cümle bağlamak zorundaysan despite'a “the fact that” köprüsünü ekle. However ise bağlaç değil, iki cümle arasındaki tabeladır: önünde nokta ya da noktalı virgül görürsün.
Sınavda

Nasıl sorulurŞıklarda although, despite, however ve anlamca farklı bir bağlaç (because, so that) birlikte bulunur.

TuzakTuzak, anlamı doğru ama yapısı yanlış şıktır: boşluktan sonra “the lack of funding” gibi bir isim öbeği varsa although, “funding was limited” gibi bir cümle varsa despite elenir. Önce yapıyla ele, sonra kalan iki şıkta ilişkiyi (zıtlık mı sebep mi) sına.

▭Boşluk doldurma

The project was approved the budget was limited. (Bütçe sınırlı olmasına rağmen proje onaylandı.)

The budget was limited. , the project was approved. (Bütçe sınırlıydı. Ancak proje onaylandı.)

althoughhoweverdespitebecause

?Soru çöz

---- the lack of funding, the research team completed the survey on time.

✓ C. Boşluktan sonra yalnız bir isim öbeği (the lack of funding) var ve fon eksikliği ile işin zamanında bitmesi zıttır; zıtlık edatı despite gerekir. A although bağlaçtır, cümle ister; B because of yapıca uyar ama sebep bildirir, anlam ters düşer; D however iki ayrı cümle arasında durur, isim öbeği bağlamaz.
BAĞLAÇ · KARŞITLIK

While ve whereas: karşıtlık mı, beklentiye aykırılık mı?

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaZarf cümlecikleri nasıl kısaltılır, having done ve V3 ile kısaltma ne zaman kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Adverbial clauses). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki cümlenin öznesi aynıysa zarf cümleciği kısaltılabilir: etken anlamda V-ing, önce bitmiş eylemde having V3, edilgen anlamda V3 kullanılır: Having finished the experiment, the students wrote their report. (Deneyi bitirdikten sonra öğrenciler raporlarını yazdı.) Anlam belirsizleşmesin diye bağlaç kalabilir: while working, after leaving.

Zarf cümleciği kısaltma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

While ve whereas ile although farkı nedir, no matter how ve however + sıfat nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Whereas ve while iki ayrı şeyi karşılaştırıp farklarını gösterir: Cats are independent, whereas dogs need constant attention. (Kediler bağımsızdır, oysa köpekler sürekli ilgi ister.) Although ise beklenmeyen bir sonucu bildirir. No matter how / however + sıfat “ne kadar … olursa olsun” demektir; yet ise “ama, buna rağmen” anlamında iki parçayı bağlar.

“Ali uzun boylu, kardeşi kısa.” cümlesinde şaşırtıcı bir şey yok; yalnızca iki kişi karşılaştırılıyor. İngilizce bu farkı ayrı bağlaçlarla gösterir.

İki tür zıtlık

Zıtlık bağlaçları iki farklı iş yapar. Kabul (concession) bağlaçları, yani although ve even though, bir durumun beklenen sonucunun gerçekleşmediğini söyler: Although he trained hard, he lost the race. (Çok çalışmasına rağmen yarışı kaybetti; beklenen kazanmasıydı.) Karşıtlık (contrast) bağlaçları, yani whereas ve while, iki farklı özneyi yan yana koyup farklarını gösterir: Northern Europe is cool and wet, whereas the Mediterranean is hot and dry. (Kuzey Avrupa serin ve yağışlıdır, oysa Akdeniz sıcak ve kurudur.) Burada beklentiye aykırı bir şey yoktur.

Akademik metinler whereas'ı çok sever; okuma parçalarında ve cümle tamamlamada iki ayrı grup, ülke ya da dönem karşılaştırılıyorsa whereas ya da while beklenir. While'ın “-ken” anlamını Adverbial clauses sayfasında gördük; karşıtlık anlamında genellikle virgülle ayrılır ve iki tarafın öznesi farklıdır.

Kabul ile karşıtlık
although / even thoughwhereas / while
Ne söyler?beklenen sonuç gerçekleşmediiki şey birbirinden farklı
Öznelerçoğunlukla aynı kişi ya da durumçoğunlukla iki farklı özne
ÖrnekAlthough she was tired, she kept working. (Yorgun olmasına rağmen çalışmaya devam etti.)Some species migrate, while others stay in the same area all year. (Bazı türler göç eder, oysa diğerleri yıl boyu aynı bölgede kalır.)
Türkçe ipucu-mesine rağmenoysa, -iken (… ise)

But, yet, still ve “ne kadar … olursa olsun”

But ve yet iki eşit parçayı bağlar; yet daha şaşırtıcı bir zıtlık taşır ve iki sıfatı da bağlayabilir: The solution was simple yet effective. (Çözüm basit ama etkiliydi.) Still ve even so “yine de” anlamında ikinci cümleye girer. No matter how ya da however + sıfat/zarf “ne kadar … olursa olsun” demektir: However hard he tried, he couldn't open the door. (Ne kadar uğraşsa da kapıyı açamadı.) Aynı mantıkla no matter what / whatever (ne olursa olsun), no matter where / wherever (nerede olursa olsun) kurulur.

Ek bilgi: sıfat + as + özne + yüklem

Resmî yazıda kabul anlamı sıfatı öne alarak da verilir: Tired as he was, he finished the report. (Yorgun olmasına rağmen raporu bitirdi.) Much as I admire her work, I can't support this decision. (Çalışmalarına ne kadar hayran olsam da bu kararı destekleyemem.) Bu biçimler YDS'de seyrek, okuma parçalarında daha sık görülür.

Akılda kalsın: Whereas = “oysa”: terazinin iki kefesi. Although = “-mesine rağmen”: beklentiyi bozan sonuç. İki farklı özne karşılaştırılıyorsa önce whereas'ı düşün; aynı öznenin beklenmedik davranışı varsa although'ı.
Sınavda

Nasıl sorulurCümle tamamlamada iki grup karşılaştırılır (“…, whereas younger participants…”) ve öbür grubu anlatan parça aranır.

TuzakTuzak, whereas'tan sonra aynı yönde bilgi veren şıktır: “Older people sleep less, whereas younger people also sleep little.” karşıtlık kurmaz. However'ın virgülle iki cümleyi bağladığı şık da yapıca elenir.

⇄Bilgi eşleştirme bağlaç → işlev

?Soru çöz

In the northern provinces winters are long and harsh, ---- in the south they are usually mild and short.

✓ A. İki ayrı bölge karşılaştırılıyor ve ikisinin kışı birbirine zıt; whereas (oysa) iki cümleyi bu karşıtlıkla bağlar. B however tek başına virgülle iki cümleyi bağlayamaz, nokta ya da noktalı virgül ister; C in spite of edattır, cümle alamaz; D as long as koşul bildirir (-dığı sürece).
BAĞLAÇ · KOŞUL

Even if, even though, in case: koşul bağlaçlarında ince fark

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaUnless, provided that, as long as, in case, otherwise ve but for ne anlama gelir, nasıl kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (If clauses ve wish). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Unless “-mezse” (if … not) demektir: Unless you hurry, you'll miss the bus. Provided/providing (that), as long as ve on condition that “şartıyla, yeter ki” anlamında koşulu güçlendirir. In case koşul değil önlemdir: “olur da … diye”. Otherwise “aksi hâlde” anlamında bir geçiş ifadesidir; but for ve without + isim ise “… olmasa / olmasaydı” demektir.

Unless, provided that, in case

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Even if ile even though farkı nedir, in case ve whether or not ne anlama gelir?

Kısa cevap: Even though gerçek bir durumu kabul eder (-mesine rağmen), even if ise varsayımdır (-se bile): Even if it rains, the match will be played. (Yağmur yağsa bile maç oynanacak.) In case “… olur diye, önlem olarak” demektir; whether or not “olsa da olmasa da” anlamıyla sonucun koşula bağlı olmadığını söyler.

“Yağmur yağıyor ama gidiyoruz.” ile “Yağmur yağsa bile gideriz.” cümleleri arasındaki fark tek bir sözcüktür: biri gerçeği, öbürü bir olasılığı konuşur.

If clauses ve wish sayfasında koşul cümlelerini, unless'ı (if … not) ve provided that / as long as'ı (şartıyla) gördük. Bu konu, koşul ile zıtlığın kesiştiği bağlaçları ayırır. Hepsinin ortak noktası, if'li cümleler gibi yan cümlede will kullanılmamasıdır: in case it rains, even if he comes.

Koşul ve kabul bağlaçları
BağlaçAnlamÖrnek
if-se (koşul)If it rains, we'll stay in. (Yağmur yağarsa içeride kalırız.)
even if-se bile (varsayım)Even if it rains, we'll go out. (Yağmur yağsa bile çıkarız.)
even though-mesine rağmen (gerçek)Even though it is raining, we'll go out. (Yağmur yağıyor olmasına rağmen çıkacağız.)
whether or notolsa da olmasa daWe'll go out whether or not it rains. (Yağmur yağsa da yağmasa da çıkacağız.)
in case… olur diye (önlem)Take an umbrella in case it rains. (Yağmur yağar diye şemsiye al.)
in case of + isim… durumundaIn case of fire, use the stairs. (Yangın durumunda merdiveni kullanın.)
unless-mezseUnless it rains, we'll go out. (Yağmur yağmazsa çıkarız.)

In case ile if neden aynı değil?

Take an umbrella if it rains. “yağmur yağarsa şemsiye al” der: yağmur yağmazsa şemsiyeye gerek yok. Take an umbrella in case it rains. ise “şimdi al, belki yağar” der: şemsiyeyi her durumda alırsın, yağmur ihtimali yalnız gerekçedir. In case bir tedbir bildirir; eylem koşuldan önce yapılır. Geçmişte de aynıdır: I wrote down her number in case I forgot it. (Unuturum diye numarasını not ettim.)

Whether … or not

Whether burada isim cümleciği değil, koşul bildirir: sonuç iki seçenekte de aynıdır. Whether you agree or not, the rule will be applied. (Kabul etsen de etmesen de kural uygulanacak.) Regardless of + isim aynı anlamı edatla verir: regardless of the weather (hava ne olursa olsun). Whether'ın isim cümleciği kullanımını Noun clauses ve reported speech sayfasında gördük.

Akılda kalsın: Even though = gerçek, even if = varsayım. İkisi de “bile” der, ama though gördüğün yerde olay gerçekten olmuştur. In case = şimdiden önlem: şemsiyeyi alırsın, yağmur yağsa da yağmasa da.
Sınavda

Nasıl sorulurŞıklarda even if, even though, in case ve unless birlikte bulunur.

TuzakTuzak, in case'i if gibi okumaktır: önlem anlamı varsa (yedek almak, not etmek, erken çıkmak) in case doğrudur. Even though'lu şıkta yan cümle bir varsayım (will rain, might rain) gibi duruyorsa ele. Unless'lı şık olumsuz anlam verdiği için cümleyi tersine çevirip sına.

?Soru çöz

You should keep a copy of your thesis on an external drive ---- your laptop breaks down.

✓ B. Yedek kopya, bilgisayar bozulma ihtimaline karşı şimdiden alınan bir önlemdir; in case “bozulur diye” anlamını verir. A even though gerçekleşmiş bir durumu kabul eder, oysa bozulma yalnız bir olasılık; C unless “bozulmazsa” der, anlamı tersine çevirir; D whereas iki ayrı şeyi karşılaştırır, burada karşıtlık yok.

▭Boşluk doldurma

We will hold the festival it rains tomorrow. (Yarın yağmur yağsa bile festivali yapacağız.)

it was raining heavily, the festival went ahead. (Şiddetli yağmur yağıyor olmasına rağmen festival yapıldı.)

even ifeven thoughin caseunless
BAĞLAÇ · GEÇİŞ

Geçiş ifadeleri: moreover, therefore, however ve anlam haritası

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Moreover, therefore, however gibi geçiş ifadeleri ne anlama gelir, cümlede nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Geçiş ifadeleri (transitions) iki cümle arasındaki ilişkiyi adlandırır: ekleme (moreover, furthermore), sonuç (therefore, thus, consequently), zıtlık (however, in contrast), benzerlik (likewise), örnek (for instance) ve açıklama (in other words). Yeni cümleyi başlatır ve virgülle ayrılır: Prices rose. Therefore, sales fell. (Fiyatlar arttı. Bu yüzden satışlar düştü.)

Bir paragraf, cümleleri birbirine bağlayan küçük tabelalarla okunur; tabelayı yanlış okursan yolun geri kalanı da yanlış yöne gider.

Cloze testte boşlukların önemli bir kısmı iki cümlenin arasındaki bu tabelalardır; paragraf tamamlama ve anlam bütünlüğü sorularında da ilişkiyi geçiş ifadesi ele verir. Çözüm yöntemi hep aynıdır: önceki cümle ile sonraki cümle arasındaki ilişkiyi Türkçe tek kelimeyle adlandır (üstelik, bu yüzden, ancak, benzer şekilde, örneğin, yani), sonra o kutudan seç.

Önceki ve sonraki cümle arasındaki ilişkiye Türkçe bir ad ver; doğru geçiş ifadesi o kutudadır.Görsel: Sınav Defteri

Yeri ve noktalaması

Geçiş ifadesi bağlaç değildir: iki cümleyi tek başına bağlayamaz. Ya yeni cümlenin başına gelir (The data were incomplete. Therefore, the results are uncertain. = Veriler eksikti. Bu yüzden sonuçlar belirsiz.), ya noktalı virgülden sonra (…incomplete; therefore, the results…), ya da cümlenin içine virgüllerle yerleşir (The results, therefore, are uncertain.). Sınavda boşluk noktadan sonra ve virgülden önceyse, aradığın şey neredeyse kesin bir geçiş ifadesidir.

Sonuç mu, sebep mi?

En sık hata yönü karıştırmaktır. Therefore ve as a result sebepten sonra gelir ve sonucu tanıtır: The bridge was damaged. As a result, traffic was diverted. (Köprü hasar gördü. Sonuç olarak trafik başka yöne verildi.) Cümlelerin sırası ters olsaydı (önce trafik, sonra köprü) sonuç ifadesi değil, “because” gibi bir sebep bağlantısı gerekirdi. Her geçiş ifadesinden sonra kendine sor: ikinci cümle birincinin sonucu mu, ek bilgisi mi, karşıtı mı?

Akılda kalsın: Geçiş ifadesi bir tabeladır, köprü değil: önünde nokta ya da noktalı virgül, arkasında virgül. Hangi tabela olduğunu bulmak için iki cümlenin arasına Türkçe “üstelik / bu yüzden / ancak / örneğin / yani” koyup hangisinin oturduğuna bak.
Sınavda

Nasıl sorulurCloze testte ve paragraf sorularında iki cümle arasındaki boşlukta dört geçiş ifadesi verilir.

TuzakTuzak, yönü ters olan ifadedir: ilk cümle olumlu bir özellik, ikinci cümle bir sakınca anlatıyorsa “moreover” aynı yönde ekleme yaptığı için yanlış, “however” doğrudur. İkinci tuzak, örnek veren cümleye “therefore” koymaktır; örnek, önceki genellemenin somutlaşmasıdır, sonucu değildir.

⇄Bilgi eşleştirme geçiş ifadesi → ilişki

?Soru çöz

Electric cars produce no exhaust emissions while they are being driven. ----, their batteries require minerals whose extraction can seriously damage the environment.

✓ D. İlk cümle elektrikli arabanın çevreye yararını, ikinci cümle bir sakıncasını anlatıyor; zıtlık ilişkisini however kurar. A therefore ikinci cümleyi birincinin sonucu yapar, oysa emisyonsuzluk maden çıkarımına yol açmaz; B moreover aynı yönde ekleme yapar, yön ters; C for instance önceki genellemeye örnek verir, burada örneklenen bir genelleme yok.
BAĞLAÇ · GEÇİŞ

On the other hand mı, on the contrary mi? Karıştırılan geçişler

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

On the other hand, on the contrary ve in contrast farkı nedir, otherwise ile instead nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: On the other hand bir konunun öbür yüzünü gösterir; in contrast iki şeyin farkını vurgular; on the contrary ise önceki olumsuz ifadeyi düzeltip tersini söyler: The test wasn't easy. On the contrary, it was the hardest of the year. (Sınav kolay değildi. Tam tersine, yılın en zoruydu.) Otherwise “aksi hâlde”, instead “onun yerine” demektir.

Üç ifade de Türkçeye “öte yandan” ya da “aksine” diye çevrilebilir; ama sınav, hangisinin önceki cümleyi reddettiğini, hangisinin yalnızca karşısına başka bir şey koyduğunu sorar.

Karıştırılan geçiş ifadeleri
İfadeNe yapar?Örnek
on the other handaynı konunun ikinci yüzü; ikisi de doğruThe flat is small. On the other hand, it is very central. (Daire küçük. Öte yandan çok merkezî.)
in contrast / by contrastiki ayrı şeyin farkıRural areas lost population. In contrast, cities grew rapidly. (Kırsal bölgeler nüfus kaybetti. Buna karşılık şehirler hızla büyüdü.)
on the contraryönceki ifadeyi reddeder, tersini söylerHe isn't lazy. On the contrary, he works harder than anyone. (Tembel değil. Tam tersine herkesten çok çalışır.)
otherwiseaksi hâlde (koşul)Save your work regularly; otherwise, you may lose it. (Çalışmanı düzenli kaydet; aksi hâlde kaybedebilirsin.)
insteadonun yerineWe didn't take a taxi. Instead, we walked. (Taksiye binmedik. Onun yerine yürüdük.)
in fact / indeedpekiştirir ya da beklenenden fazlasını söylerThe plan was risky. In fact, it nearly failed. (Plan riskliydi. Hatta neredeyse başarısız oluyordu.)
besides / besideüstelik, -in yanı sıra / -in yanında (yer)Besides English, she speaks Arabic. (İngilizcenin yanı sıra Arapça konuşur.)

On the contrary'nin imzası: önce bir olumsuzluk

On the contrary neredeyse her zaman olumsuz bir cümleden sonra gelir ve “öyle değil, tam tersi” der. Önceki cümle olumluysa ve yalnız başka bir özneye geçiliyorsa doğru seçim in contrast'tır. On the other hand ise iki tarafı tartan bir değerlendirmede kullanılır: genellikle önce bir yarar, sonra bir sakınca (ya da tersi) gelir ve ikisi de geçerlidir.

Otherwise ve instead

Otherwise bir koşulun olumsuzunu kısaltır: “; otherwise,” = “if you don't (do this), …”. Hurry up; otherwise, we'll miss the bus. (Acele et, yoksa otobüsü kaçıracağız.) Instead ise yapılmayan şeyin yerine yapılanı söyler; edat biçimi instead of + isim / -ing'dir: Instead of complaining, try to find a solution. (Şikâyet etmek yerine bir çözüm bulmaya çalış.) Bu tür edat öbeklerini Prepositions sayfasında toplu göreceğiz.

Akılda kalsın: On the contrary = “Hayır, tam tersi!”: önündeki olumsuz cümleyi reddeder. On the other hand = “Ama şunu da düşün”: terazinin öbür kefesi. In contrast = “Öbürü ise”: iki farklı özneyi kıyaslar.
Sınavda

Nasıl sorulurCloze testte ve paragraf tamamlamada iki cümle arasına bu ifadelerden biri istenir.

TuzakTuzak, olumsuz bir cümlenin ardından on the other hand seçmektir: “He isn't lazy. On the other hand, he works hard.” iki ayrı yüz değil, bir düzeltme anlatır; doğrusu on the contrary'dir. Otherwise'ın önündeki cümlede genellikle bir emir ya da should vardır.

↕Sıralama geçişlerle paragraf kur

Cümleleri, geçiş ifadelerinin anlamına göre tutarlı bir paragraf olacak biçimde sırala.

  1. However, local shop owners often fear that they will lose customers.
  2. Therefore, more cities are likely to follow this path.
  3. Many cities are trying to reduce car traffic in their centres.
  4. In fact, studies show that pedestrian zones usually increase sales.
  5. For instance, some have closed their main streets to private cars at weekends.

?Soru çöz

The new regulation did not reduce administrative costs. ----, it led to a sharp increase in paperwork and spending.

✓ B. İlk cümle olumsuz (maliyeti düşürmedi), ikincisi tam tersinin olduğunu söylüyor (artırdı); bu düzeltmeyi on the contrary yapar. A on the other hand ikinci bir yüz ekler, önceki ifadeyi reddetmez; C similarly benzerlik kurar, oysa iki cümle zıt; D otherwise “aksi hâlde” anlamıyla bir koşul ister.
BAĞLAÇ · İKİLİ

İkili bağlaçlar: both…and, either…or, neither…nor, not only…but also

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Both and, either or, neither nor ve not only but also nasıl kullanılır, fiil hangi özneye uyar?

Kısa cevap: İkili bağlaçlar eşleriyle birlikte kullanılır: both…and (hem…hem), either…or (ya…ya), neither…nor (ne…ne), not only…but also (yalnız…değil, aynı zamanda). Either, neither ve not only'de fiil yakındaki özneye uyar: Neither the manager nor the employees were informed. (Ne müdür ne de çalışanlar bilgilendirildi.)

Bu bağlaçlar birer anahtar-kilit çiftidir; sınav çoğu zaman yalnızca bir yarıyı verir ve öbür yarıyı senden ister.

İkili bağlaçlar ve fiil uyumu
KalıpAnlamFiilÖrnek
both … andhem … hemçoğulBoth the doctor and the nurse were tired. (Hem doktor hem hemşire yorgundu.)
either … orya … ya dayakındaki özneyeEither the students or the teacher has the key. (Anahtar ya öğrencilerde ya öğretmende.)
neither … norne … ne deyakındaki özneyeNeither my sister nor my parents know the truth. (Ne kız kardeşim ne de annemle babam gerçeği biliyor.)
not only … but alsoyalnız … değil, … deyakındaki özneyeNot only the players but also the coach was criticised. (Yalnız oyuncular değil, teknik direktör de eleştirildi.)
whether … or… mı … mı—I don't know whether to stay or leave. (Kalsam mı gitsem mi bilmiyorum.)

Üç kural

Eşini koru: both'un eşi and, either'ın eşi or, neither'ın eşi nor'dur; “neither … or”, “both … or” yanlıştır. Çift olumsuzluk yapma: neither…nor zaten olumsuzdur, fiil olumlu kalır: He neither called nor wrote. (Ne aradı ne yazdı.) “He didn't neither call…” yanlıştır. Paralellik: iki yarının arkasından aynı türden öğe gelir: She is both intelligent and hard-working. (sıfat + sıfat); You can travel either by train or by bus. (edat öbeği + edat öbeği).

Fiil uyumu: yakındaki özne kazanır

Both…and iki özneyi topladığı için fiil her zaman çoğuldur. Either…or, neither…nor ve not only…but also'da ise fiil kendisine en yakın özneye uyar: Neither the students nor the teacher was ready. / Neither the teacher nor the students were ready. Not only cümle başına gelip bir yan cümle bağlarsa devrik yapı ister (Not only did she win, but she also broke the record.); bunu Adjectives, adverbs ve comparison sayfasında inversion ile birlikte göreceğiz. Either ve neither'ın tek başına niceleyici olarak kullanımını (either of them) ise Quantifiers ve zamirler sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Eşler: both–and, either–or, neither–nor, not only–but also. Fiil için “en yakın komşu” kuralı: both dışındaki her ikilide fiil, hemen önündeki özneye bakar.
Sınavda

Nasıl sorulurKalıbın bir yarısı verilir, öbür yarısı şıklardadır; ya da iki boşluklu soruda çift birlikte istenir (---- the manager ---- the staff).

TuzakTuzak, yarısı doğru öbür yarısı yanlış eş içeren çifttir: “neither / or”, “both / nor”. Anlam tuzağı da vardır: cümlede hiçbirinin yapılmadığı söyleniyorsa neither…nor, birinin yeterli olduğu söyleniyorsa either…or.

▭Boşluk doldurma

Neither the manager the employees were informed about the change. (Ne müdür ne de çalışanlar değişiklikten haberdar edildi.)

You can pay in cash or by credit card. (Ya nakit ya da kredi kartıyla ödeyebilirsiniz.)

noreitherorboth

?Soru çöz

---- the students but also the teachers complained about the new timetable.

✓ D. Cümlede “but also” var; onun eşi not only'dir (yalnız öğrenciler değil, öğretmenler de). A both'un eşi and'dir; B either'ın eşi or'dur; C neither'ın eşi nor'dur ve olumsuz anlam verir, oysa iki grup da şikâyet etmiştir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Children ---- parents read to them regularly tend to develop stronger language skills than those who rarely hear stories at home.

✓ B. Boşluktan sonra bir isim (parents) geliyor ve anlam “ebeveynleri onlara düzenli kitap okuyan çocuklar”: sahiplik, whose. A who'dan sonra yüklem gelmeli, burada önce isim var; C whom nesne zamiridir, “parents” öznesiyle kurulan cümlecikte çocuk nesne değil (them zaten nesne); D which kişi için kullanılmaz.Kaynak: Relative clauses · Who, which, that, whom, whose

?Soru 2

The committee will announce the results as soon as it ---- all the applications.

✓ B. As soon as bir zaman bağlacıdır; gelecekte bitmiş olacak eylem present perfect (ya da simple present) ile verilir. A zaman cümleciğine will konmaz; C ana cümle gelecekken simple past zaman uyumunu bozar; D would geçmişteki geleceği anlatır, ana cümledeki will ile uyuşmaz.Kaynak: Adverbial clauses · Zarf cümleciği ve zaman bağlaçları

?Soru 3

Health experts strongly recommended that the government ---- stricter rules on the sale of sugary drinks to children.

✓ D. “Recommend that” öneri bildirir; yan cümledeki fiil şahıs ve zaman eki almadan yalın kalır (subjunctive). A üçüncü tekil -s eki subjunctive'de düşer; B ana cümle geçmiş diye yan cümleyi kaydırmıştır; C recommend'dan sonra that cümleciğinde to'lu biçim gelmez.Kaynak: Noun clauses ve reported speech · Subjunctive: insist that he be

?Soru 4

The survey was completed by 1,200 nurses, ---- reported that they had worked overtime at least once a week.

✓ A. Virgülden sonra kişilerin (nurses) bir kısmı anlatılıyor ve ikinci cümle bağlaçsız bağlanıyor: niceleyici + of + whom. B “of them” iki tam cümleyi bağlaçsız birleştirir, cümle bozulur; C which şeyler içindir, hemşireler kişidir; D “of” edatı düşmüş, nicelik kalıbı eksik kalmıştır.Kaynak: Relative clauses · Edat + which, most of whom

?Soru 5

No sooner ---- the stage than the audience began to applaud.

✓ D. No sooner cümle başındadır; yardımcı fiil özneden önce gelir ve ilk olay past perfect'tir. A zaman doğru ama devrik yapılmamış; B present perfect geçmişteki iki ardışık olayla uyuşmaz; C no sooner…than kalıbına when eklenmez, when hardly'nin eşidir.Kaynak: Adverbial clauses · By the time, until, no sooner, hardly

?Soru 6

Verilen cümleye anlamca en yakın olanı bulunuz: “You should get a second opinion before you agree to the operation,” my friend said to me.

✓ D. “You should…” bir tavsiyedir; advise + kişi + to V1 ile aktarılır, “before agreeing” de edattan sonra -ing kuralına uyar. A tavsiyeyi geçmişteki bir olayın iddiasına çevirir; B ikinci görüşü veren kişiyi arkadaş yapar ve reddetme anlamı ekler; C tavsiyeyi bir soruya dönüştürür.Kaynak: Noun clauses ve reported speech · Aktarılan soru, emir ve aktarma fiilleri

?Soru 7

---- the number of students has increased sharply, the school is planning to build a second library.

✓ A. Boşluktan sonra özne ve yüklem (the number … has increased) var ve öğrenci artışı yeni kütüphanenin sebebidir; now that “artık … olduğuna göre” anlamında sebep bağlacıdır. B because of edattır, cümle alamaz; C although zıtlık bildirir, ilişki sebeptir; D in spite of hem edattır hem zıtlık bildirir.Kaynak: Adverbial clauses · Sebep: because ve because of

?Soru 8

Göbeklitepe, ---- archaeologists have uncovered massive stone pillars, has changed our understanding of early human societies.

✓ C. Cümlecik tam: “archaeologists have uncovered massive stone pillars” (özne + yüklem + nesne); eksik öğe yok, yer bilgisi where ile bağlanır. A which eksik bir özne ya da nesne ister, nesne (pillars) zaten var; B virgüllü cümlecikte that kullanılmaz; D whose arkasına sahip olunan bir isim ister, “archaeologists” Göbeklitepe'nin sahip olduğu bir şey değil.Kaynak: Relative clauses · Where, when, why mı, which mi?

?Soru 9

---- the new policy has reduced unemployment is widely accepted, but economists disagree about its long-term effects.

✓ C. Boşluktan sonra tam bir cümle (özne + yüklem + nesne) var ve bu cümle “is widely accepted”in öznesi: that ile kurulan isim cümleciği. A “what” cümlecikte eksik bir öğenin yerini tutar, burada eksik öğe yok; B “which” sıfat cümleciği kurar, önünde nitelenecek isim yok; D “It” ile kurulsaydı “It is widely accepted that…” sırası gerekirdi.Kaynak: Noun clauses ve reported speech · That ile isim cümleciği

?Soru 10

---- by a team of volunteers, the community garden now produces vegetables for more than two hundred families.

✓ A. Bahçe gönüllüler tarafından yönetilir, yani eyleme uğrar; edilgen anlamlı zarf cümleciği V3 ile kısaltılır (Because it is managed by…). B etken anlam verir, bahçeyi yöneten yapar ve by ile çelişir; C de etkendir, üstelik önce bitmiş bir eylem söyler; D amaç bildirir, “yönetmek için” anlamı cümleye uymaz.Kaynak: Adverbial clauses · Zarf cümleciği kısaltma
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İngilizce soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →