Past perfect tenses: geçmişin geçmişi

“Ben geldiğimde babam çıkmıştı” neden had left, “kırk dakikadır bekliyorduk” neden had been waiting? Zaman çizgileri, dört geçmiş zaman tablosu ve 12 etkinlikle geçmişin geçmişi.

6 durakTemel İngilizce · B1
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ZAMAN · PAST PERFECT

Past perfect: have/has gider, had gelir

Temel İngilizce · B1 · Zamanlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSimple past olumsuz ve soru cümlesi nasıl kurulur, did'den sonra fiil neden yalın kalır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Was, were ve simple past). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Simple past'ta olumsuz ve soru did ile kurulur ve did bütün öznelerde aynıdır. Did geçmiş bilgisini üstlendiği için fiil yalın hâline (V1) döner: I didn't go. (Gitmedim.) Did you go? (Gittin mi?) Kısa cevap: Yes, I did. / No, I didn't. “I didn't went” ve “Did you went?” yanlıştır.

Didn't ve did: olumsuz, soru

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Past perfect tense nasıl kurulur, had + V3 olumsuz ve soru cümlesinde nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Past perfect (geçmişin geçmişi, çoğu kez “-mıştı”) had + fiilin üçüncü hâli (V3) ile kurulur ve bütün öznelerde aynıdır: I had left, she had left, they had left. Kısaltması 'd, olumsuzu hadn't; soruda had başa geçer. Örnek: When we arrived, the film had started. (Vardığımızda film başlamıştı.)

Yeni bir zaman öğrenmiyorsun; bildiğin bir zamanın bir parçasını değiştiriyorsun.

Present perfect ve for, since sayfasında have / has + V3 yapısını gördük: She has left. (Çıktı, şu an burada değil.) Past perfect aynı yapının bir basamak geçmişe taşınmış hâlidir: have / has yerine had gelir, V3 aynen kalır. She had left. (Çıkmıştı.) Had bütün öznelerde aynı olduğu için tekil–çoğul ayrımı da kalkar.

(+) Özne + had ('d) + V3. (−) Özne + hadn't (had not) + V3. (?) Had + özne + V3?kısa cevap: Yes, I had. / No, she hadn't. · soru sözcüğü en başta: Where had you been?
Present perfect → past perfect: değişen tek parça
Present perfect (şimdiye kadar)Past perfect (geçmişteki bir ana kadar)
(+)She has finished. (Bitirdi.)She had finished. (Bitirmişti.)
(−)I haven't seen it. (Görmedim.)I hadn't seen it. (Görmemiştim.)
(?)Have you eaten? (Yedin mi?)Had you eaten? (Yemiş miydin?)
Zarflarso far, recently, lately, yetbefore, by then, already, just, never

Zarflar: hangisi kalır, hangisi gider?

So far, recently, lately gibi zarflar konuşma anına, yani şimdiye bağlıdır; geçmişteki bir anı anlatan past perfect'le uyuşmaz. Already, never ve just ise kalır, çünkü bir geçmiş noktaya göre de anlamlıdır: The train had just left. (Tren daha yeni kalkmıştı.) I had never seen snow before. (Daha önce hiç kar görmemiştim.) Bu zarflar had ile V3'ün arasına girer.

Had had, 'd ve V3 tuzakları

We had had lunch. (Öğle yemeğini yemiştik.) cümlesinde ilk had yardımcı fiildir, ikincisi “yemek yemek” anlamındaki have'in V3'üdür; doğru bir cümledir. 'd kısaltması iki şeyin kısaltması olabilir: arkasından V3 geliyorsa had (I'd gone = I had gone), yalın fiil geliyorsa would'dur (I'd go = I would go). Düzensiz fiillerde V2 değil V3 gerekir: “had went” ✗ → had gone, “had saw” ✗ → had seen. Was, were ve simple past sayfasında V2'leri gördük; V3'ler için aşağıdaki kısa listeye bak.

Ek bilgi: en sık düzensiz V3'ler

go – went – gone · see – saw – seen · eat – ate – eaten · take – took – taken · write – wrote – written · break – broke – broken · forget – forgot – forgotten · leave – left – left · lose – lost – lost · buy – bought – bought · be – was/were – been · do – did – done. Düzenli fiillerde V2 ile V3 aynıdır (finished, started).

Akılda kalsın: Present perfect'in have / has'ini had yap, gerisi aynı kalır. Had herkese aynıdır; arkasından her zaman V3 gelir. 'd + V3 = had, 'd + yalın fiil = would.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluklu cümlede şıklarda had gone / has gone / went / had went gibi biçimler durur; okumada 'd'nin had mi would mu olduğunu çözmen gerekir.

TuzakDüzensiz fiilde V2 ile V3'ü karıştırmaktır (had went ✗). İkinci tuzak, past perfect'li cümleye şimdiye bağlı bir zarf koymaktır: I had seen him recently yerine I had seen him a few days before.

✎Boşluk doldur had + V3

When I phoned, Ece out. (Telefon ettiğimde Ece dışarı çıkmıştı.) I such a big crowd before. (Daha önce bu kadar büyük bir kalabalık görmemiştim.) you ever eaten sushi before that trip? (O geziden önce hiç suşi yemiş miydin?)

had gonehadn't seenhadhad wenthave

?Soru çöz

“By the time we got to the station, she'd already left.” cümlesindeki 'd neyin kısaltmasıdır?

✓ A. 'd'den sonra V3 (left) geliyor ve olay başka bir geçmiş olaydan önce: had left. B would'dan sonra yalın fiil gelir (she'd leave); C did kısaltılmaz ve V3 almaz; D could da 'd biçiminde kısaltılmaz, ardından yalın fiil gelir.
ZAMAN · OLAY SIRASI

Geçmişin geçmişi: “Vardığımızda otobüs gitmişti”

Temel İngilizce · B1 · Zamanlar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaWhen, as soon as, until gibi zaman bağlaçlarından sonra neden will kullanılmaz?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Past continuous ve when, while). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Zaman bağlacının girdiği yan cümle gelecekten söz etse bile will almaz; gelecek ana cümlede söylenir, yan cümle present simple olur: I'll call you when I arrive. (Varınca seni ararım.) Geçmişte iki yarı birlikte geçmişe kayar: I called you when I arrived. Türkçede “varınca” hiç değişmez; İngilizcede yan cümle ana cümleyle birlikte zaman değiştirir.

Bağlaçlı yarıda will yok

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Past perfect ne zaman kullanılır, geçmişteki iki olaydan hangisi had + V3 alır?

Kısa cevap: Geçmişte iki olay anlatılırken önce olan olay past perfect, sonra olan simple past olur: When we arrived at the stop, the bus had left. (Durağa vardığımızda otobüs gitmişti.) İki taraf da simple past olsaydı sıra tersine dönerdi: When we arrived at the stop, the bus left. (Biz varınca otobüs kalktı.) Past perfect için geçmişte bir referans an gerekir.

Past perfect bir hikâyede geriye doğru atılan tek bir adımdır.

Geçmişte iki olay düşün: önce otobüs duraktan kalktı (①), sonra biz durağa vardık (②). Hikâyeyi ② anından anlatırken ① bir adım daha geridedir; İngilizce bu adımı had + V3 ile gösterir. Türkçe de aynısını yapar: “Vardığımızda gitmişti.” Buradaki “-mıştı”, “bizim vardığımız andan önce” demektir.

Üstte otobüsün gidişi bizim varışımızdan önce olmuştur ve had + V3 alır. Altta iki taraf da simple past olduğu için olaylar söylendiği sırayla dizilir: biz varınca otobüs kalktı.Görsel: Sınav Defteri

Referans an olmadan past perfect olmaz

Past perfect hep bir geçmiş ana göre “önce” der; o an cümlede (when we arrived at the stop) ya da bağlamda (bir önceki cümlede) bulunmalıdır. Tek başına, bağlamsız bir tarih vermek için past perfect kullanılmaz: “Bu telefon 2015'te piyasaya çıkmıştı.” Türkçesi “-mıştı” olsa da İngilizcede referans bir olay yoksa doğrusu This phone came out in 2015. Kural: önce, neye göre önce? Cevap yoksa simple past.

“-mıştı” her zaman past perfect değildir

Türkçede “-mıştı” bazen yalnız geçmişteki bir durumu anlatır: “Ellerim üşümüştü” = My hands were cold.; “Çok yorulmuştum” = I was very tired. Burada iki olayın sırası değil, o anki durum söylenir; İngilizcede be + sıfat yeter. Past continuous ve when, while sayfasında “-ıyordu”nun iki anlamını gördük; “-mıştı” da çeviride böyle kontrol edilmelidir.

Akılda kalsın: Geçmişte iki olay varsa, önce olan bir adım daha geri gider: had + V3. İki taraf da V2 olursa olaylar söylendiği sırayla dizilir. “Neye göre önce?” sorusunun cevabı yoksa past perfect de yoktur.
Sınavda

Nasıl sorulurİki olaylı bir cümlede boşluğa zaman istenir; şıklarda had left / left / has left / was leaving durur ve doğru cevabı olayların sırası belirler.

Tuzakİki tarafı da simple past yapıp anlamı tersine çevirmektir. İkinci tuzak, present perfect'i geçmiş bir olayla birlikte kullanmaktır: When we arrived, the train has left ✗. Üçüncüsü, Türkçedeki her “-mıştı”yı had + V3 sanmaktır.

↕Sıralama olayları zamana diz

“Sena got home at six and had a shower. She had finished work at five and had gone to the market after work.” Olayları oluş sırasına koy.

  1. Sena eve geldi (got home)
  2. işini bitirdi (had finished)
  3. duş aldı (had a shower)
  4. markete gitti (had gone)

?Soru çöz

When we arrived at the station, the train ----. (İstasyona vardığımızda tren kalkmıştı.)

✓ C. Trenin kalkışı bizim varışımızdan önce olmuştur; referans andan önceki olay had + V3 alır. A iki tarafı simple past yapmış, “biz varınca tren kalktı” anlamına kayar; B present perfect şimdiye bağlanır, geçmişteki bir varışla kullanılmaz; D “tren kalkıyordu” der, kalkış o anda sürüyordu.
BAĞLAÇ · PAST PERFECT

Before, after, by the time: past perfect ne zaman şart, ne zaman değil?

Temel İngilizce · B1 · Zamanlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAfter, before, as soon as, until ve by the time ne anlama gelir, cümlede nasıl kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Past continuous ve when, while). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Zaman bağlaçları iki cümleyi zaman ilişkisiyle bağlar ve her biri Türkçedeki bir eke karşılık gelir: after (-dıktan sonra), before (-madan önce), as soon as (-ır -maz), until / till (-e kadar), by the time (-dığında artık). Örnek: As soon as the bell rang, the students ran out. (Zil çalar çalmaz öğrenciler dışarı koştu.)

After, before, as soon as, until

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Before ve after varken past perfect gerekir mi, by the time ile past perfect nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Before ve after sırayı söylediği için iki taraf da simple past olabilir: The bus left before we got to the stop. “Daha önce hiç” deneyiminde ise past perfect gerekir: I had never flown before I went to Paris. By the time ile ana cümle çoğu kez past perfect'tir: By the time we got there, the shop had closed.

Past perfect'in görevi sırayı göstermektir; sırayı başka bir sözcük zaten gösteriyorsa iş hafifler.

Past continuous ve when, while sayfasında zaman bağlaçlarını tanıdık. When tek başına sırayı söylemez; bu yüzden when'li cümlede past perfect anlamı değiştirir. Before ve after ise sırayı kendi anlamıyla verir: “-madan önce”, “-dıktan sonra”. Bu durumda past perfect kullanmak yanlış olmaz, ama çoğu zaman gerekmez: After she (had) finished her homework, she went out. İki biçim de doğrudur.

Past perfect gerekli mi?
DurumÖrnekPast perfect?
when + sıra önemliWhen we got to the stop, the bus had left.evet, yoksa anlam değişir
before / after, sıra belliThe bus left before we got to the stop.gerekmez (olabilir)
iki olay art arda, ara çok kısaAs soon as she saw me, she waved.gerekmez
“daha önce hiç” deneyimiI had never flown before I went to Paris.evet
by the time + geçmişBy the time we got there, the shop had closed.çoğu kez evet

Deneyim vurgusu: “Daha önce hiç…”

“İzmir'e taşınmadan önce hiç deniz görmemiştim.” cümlesinde before vardır, ama cümlenin derdi sıra değil, o güne kadarki deneyimdir. Present perfect'teki “hiç” sorusunun (Have you ever…?) geçmişteki karşılığıdır ve past perfect ister: I had never seen the sea before I moved to İzmir. “I never saw the sea before I moved” doğal bir anlatım değildir.

By the time ve until

By the time “o ana gelindiğinde iş çoktan olmuştu” der, bu yüzden ana cümlesi çoğunlukla past perfect'tir: By the time the ambulance arrived, the neighbours had helped him. (Ambulans geldiğinde komşular ona çoktan yardım etmişti.) Until'li olumsuz cümlelerde de past perfect sık görülür: I hadn't seen the sea until I was twelve. (On iki yaşıma kadar denizi görmemiştim.)

Present perfect ile birlikte olmaz

Present perfect şimdiye bağlıdır, past perfect ise bitmiş bir geçmiş ana. Aynı cümlede birbirine bağlanamazlar: “When I have arrived, she had left” ✗. Geçmiş anlatıda referans olay her zaman simple past'tır.

Akılda kalsın: Sırayı when söyleyemez, past perfect söyler; before ve after kendisi söyler. “Daha önce hiç” deyince ve by the time görünce had + V3'ü hazırla.
Sınavda

Nasıl sorulurCümle tamamlama ve boşluk sorularında by the time, before, until gibi bağlaçlar verilir, ana cümlenin zamanı sorulur.

TuzakBy the time'lı geçmiş cümlede ana yarıyı simple past bırakmaktır; “çoktan olmuştu” anlamı past perfect ister. İkinci tuzak, “daha önce hiç” deneyimini present perfect ile kurmaktır: geçmişte bir ana kadar olan deneyim had never'dır, have never değil.

⇄Bilgi eşleştirme cümle → anlam

?Soru çöz

I ---- sushi before I went to Japan. (Japonya'ya gitmeden önce hiç suşi yememiştim.)

✓ D. Japonya'ya gitmek geçmişteki referans andır; ona kadarki deneyim “daha önce hiç” vurgusuyla had never + V3 ister. A present perfect şimdiye kadarki deneyimi anlatır, geçmişteki bir ana bağlanamaz; B geniş zaman genel alışkanlık bildirir; C past continuous o anda süren eylemdir, deneyim anlatmaz.
ZAMAN · PAST PERFECT CONTINUOUS

Past perfect continuous: “Otobüs geldiğinde kırk dakikadır bekliyorduk”

Temel İngilizce · B1 · Zamanlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPresent perfect continuous nedir, nasıl kurulur ve ne zaman kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Present perfect ve for, since). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Present perfect continuous (geçmişte başlayıp devam eden zaman) have / has + been + fiil-ing ile kurulur ve geçmişte başlayıp şimdiye kadar süren bir etkinliği anlatır: I have been waiting for twenty minutes. (Yirmi dakikadır bekliyorum.) Türkçede çoğu kez “-dır” ile birlikte “-yor” ya da “-makta” ile karşılanır.

Present perfect continuous

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Past perfect continuous nasıl kurulur ve ne zaman kullanılır?

Kısa cevap: Past perfect continuous had been + fiil-ing ile kurulur ve geçmişteki bir ana kadar belli bir süredir devam eden eylemi anlatır: We had been waiting for forty minutes when the bus came. (Otobüs geldiğinde kırk dakikadır bekliyorduk.) Present perfect continuous'ın (have been -ing) bir adım geçmişe taşınmış hâlidir.

Türkçe “kırk dakikadır bekliyorduk” derken iki şey söyler: bekleme sürüyordu ve bir süredir sürüyordu.

Present perfect ve for, since sayfasında I have been waiting for an hour. (Bir saattir bekliyorum.) yapısını gördük: şimdiye kadar süren eylem ve süresi. Bu süreyi şimdiye değil, geçmişteki bir olaya bağlamak istediğinde have yerine had gelir: I had been waiting for an hour when she called. (O aradığında bir saattir bekliyordum.) Had been bütün öznelerde aynıdır.

(+) Özne + had been + fiil-ing. (−) Özne + hadn't been + fiil-ing. (?) Had + özne + been + fiil-ing?süre: for + süre, since + başlangıç · referans an: when, by the time, before + V2
İki bant da aynı şeyi söyler: bir süredir süren eylem. Üstteki bant geçmişteki bir olayda (otobüs geldi) biter ve had been alır; alttaki bant şimdiye dayanır ve have been alır.Görsel: Sınav Defteri

Süre ifadesi geçmişe uygun olmalı

Bazı kaynaklar bu zamanı lately, recently ile birlikte verir. Bu iki zarf konuşma anına bağlıdır ve present perfect continuous'a aittir (It has been raining a lot lately.). Geçmişteki bir ana kadar olan dönem için for weeks, since the morning, all day, in the previous weeks gibi ifadeler kullanılır: It had been raining for days when the river flooded. (Nehir taştığında günlerdir yağmur yağıyordu.) Referans an da doğal bir kesinti olmalıdır: I had been sleeping for two hours when the phone rang. Uyumak zaten uyanınca biter; “uyandığımda iki saattir uyuyordum” demek bir şey anlatmaz.

Durum fiilleri yine dışarıda

Know, own, believe gibi durum fiilleri continuous olmadığı için süre bildirirken past perfect simple alır: When Mert moved abroad, I had known him since primary school. (Mert yurt dışına taşındığında onu ilkokuldan beri tanıyordum.) “had been knowing” ✗. Feel gibi bedensel durum fiilleri ise continuous de olabilir: She had been feeling ill for days.

Akılda kalsın: Geçmişteki bir ana kadar “… süredir -yordu” = had been + -ing. Şimdiye kadarsa have been; geçmişteki bir ana kadarsa had been. Lately ve recently şimdiye aittir.
Sınavda

Nasıl sorulurCümlede bir süre (for two hours, since 2015) ve geçmişte bir referans olay (when the bus came) verilir, ana fiilin zamanı sorulur.

TuzakTürkçedeki “bekliyordu”yu past continuous ile çevirmektir: was waiting süreyi geçmişteki ana bağlamaz. İkinci tuzak, present perfect continuous seçmektir: referans an geçmişte olduğu için have been değil had been gerekir.

✎Boşluk doldur had been + -ing

We for forty minutes when the bus finally came. (Otobüs sonunda geldiğinde kırk dakikadır bekliyorduk.) Arda was tired because he all night. (Arda bütün gece ders çalıştığı için yorgundu.) When Mert moved abroad, I him since primary school. (Mert yurt dışına taşındığında onu ilkokuldan beri tanıyordum.)

had been waitinghad been studyinghad knownhad been knowingwere waiting

?Soru çöz

By 2020, Burak ---- for the same company for ten years. (2020'ye gelindiğinde Burak on yıldır aynı şirkette çalışıyordu.)

✓ B. Referans an geçmiştedir (by 2020) ve o ana kadar on yıldır süren bir çalışma anlatılır: had been + -ing. A present perfect continuous şimdiye kadar olanı anlatır, geçmişteki 2020'ye bağlanamaz; C past continuous süreyi o ana bağlamaz, yalnız o anda sürdüğünü söyler; D şimdiki zaman geçmiş bir yılla kullanılmaz.
ZAMAN · KARŞILAŞTIRMA

“Gözleri kızarmıştı, ağlamıştı”: iz, sonuç ve süreç

Temel İngilizce · B1 · Zamanlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPresent perfect ile present perfect continuous arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Present perfect ve for, since). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki zaman da geçmişten şimdiye bakar; fark neye baktıklarıdır. Present perfect sonuca ve sayıya bakar: I have read three chapters. (Üç bölüm okudum.) Present perfect continuous sürece ve süreye bakar: I have been reading for two hours. (İki saattir okuyorum.) Kaç tane ise have done, ne kadar süredir ise have been doing.

Have done mı, have been doing mi?

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Past continuous, past perfect ve past perfect continuous arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Past continuous geçmişteki bir anda sürmekte olanı, past perfect o andan önce bitmiş olanı ve sonucunu, past perfect continuous o ana kadar bir süredir devam edeni ya da izi görülen süreci anlatır: Her eyes were red. She had been crying. (Gözleri kızarmıştı. Ağlamıştı.) Sayı ve sonuç past perfect, süreç ve süre past perfect continuous ister.

Bir odaya giriyorsun: yerde boya kutuları, duvar yarısına kadar boyalı, arkadaşının elleri boya içinde. Ne olmuştu?

Gördüğün şey bir iz, bir sonuçtur; ona yol açan şey ise bir süreçtir. İngilizce bu süreci past perfect continuous ile anlatır: She had been painting the room. (Odayı boyuyormuş, boyamaktaydı.) Present perfect ve for, since sayfasında aynı mantığı şimdide gördük (You're out of breath. Have you been running?); burada her şey bir basamak geçmiştedir.

Geçmişteki bir an (when I came in) ve dört zaman
ZamanÖrnekNe söylüyor?
Past continuousWhen I came in, she was painting the room.ben girdiğimde boyama sürüyordu
Past perfectWhen I came in, she had painted the room.ben girmeden boyama bitmişti
Past perfect continuousWhen I came in, she had been painting the room for hours.saatlerdir boyuyordu (süre, süreç)
Present perfect continuousShe has been painting the room for hours.şimdiye kadar saatlerdir boyuyor

Sonuç ve sayı mı, süreç ve süre mi?

Past perfect bitmiş işi ve onun sonucunu sayar: By noon, Defne had read three chapters. (Öğlene kadar Defne üç bölüm okumuştu.) Past perfect continuous ise işin kendisini, ne kadar sürdüğünü anlatır: Defne had been reading for hours. (Defne saatlerdir okuyordu.) “Kaç tane?” sorusu past perfect'i, “Ne kadar süredir?” sorusu past perfect continuous'ı çağırır.

Since + past continuous olmaz

Türkçe “sabahtan beri ders çalışıyordu” cümlesi -yordu ile bittiği için past continuous'a benzer, ama since bir başlangıç noktasından bir ana kadar süreyi ölçer ve perfect ister: Kaan had been waiting since nine o'clock. “Kaan was waiting since nine o'clock” ✗. Süre ifadesi olmayan cümlede ise iki zaman da doğrudur: They were waiting. (bekliyorlardı, o anda) / They had been waiting. (bir süredir bekliyorlardı).

Akılda kalsın: O anda sürüyordu → was -ing; o andan önce bitmişti → had V3; o ana kadar … süredir sürüyordu → had been -ing. İzden geriye bakıyorsan (kızarmış göz, ıslak yol) süreç had been -ing'tir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir durum ya da iz verilir (The ground was wet.) ve onu açıklayan cümle istenir; ya da bir süre ifadesiyle zaman seçilir.

TuzakSince ya da for + süre içeren geçmiş cümlede past continuous seçmektir. İkinci tuzak, sayı verilen cümlede (three chapters, five letters) had been -ing seçmektir; sayılan, bitmiş iş past perfect ister.

?Soru çöz

Her eyes were red and her face was wet. She ----. (Gözleri kızarmış, yüzü ıslaktı. Ağlamıştı.)

✓ A. Kızarmış göz ve ıslak yüz geçmişteki bir izdir; izi bırakan süreç had been + -ing ile anlatılır. B present perfect continuous şimdiye bağlanır, oysa anlatı geçmişte (were, was); C since ile past continuous kullanılmaz, süre perfect ister; D been'den sonra -ing'i unutmuş.

⇄Bilgi eşleştirme iz → süreç

ZAMAN · ANLATI

Hikâye anlatmak: dört geçmiş zamanı tek metinde kullanmak

Temel İngilizce · B1 · Zamanlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPresent perfect ile simple past arasındaki fark nedir?Önceki sayfadan (Present perfect ve for, since). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Simple past, geçmişte bitmiş ve zamanı belli bir olayı anlatır: I lost my keys yesterday. Present perfect ise zamanı söylenmeyen ama sonucu şimdi süren olayı anlatır: I have lost my keys. (Anahtarlarımı kaybettim; hâlâ yoklar.) Karar için iki soru sor: zaman belli mi, şimdiye bağ var mı?

PP mi simple past mı?

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bir hikâye anlatırken simple past, past continuous ve past perfect birlikte nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Hikâyede olaylar simple past ile ilerler; arka plan past continuous ile kurulur; hikâyenin anından önce olanlar past perfect, o ana kadar bir süredir sürenler past perfect continuous ile anlatılır: When I got home, it was raining. I had lost my keys, and I had been walking for an hour. (Eve vardığımda yağmur yağıyordu. Anahtarlarımı kaybetmiştim ve bir saattir yürüyordum.)

Dört geçmiş zaman, bir filmin dört kamerası gibidir: biri olayı çeker, biri dekoru, ikisi geriye bakar.

Geçmiş zamanları tek tek öğrenmek, onları bir metinde birlikte görmek kadar kalıcı olmaz. Aşağıdaki kısa anlatıda dört zamanın hepsi var; okurken her fiilin hangi “kamera” olduğunu düşün.

It was a cold evening in January. The streets were empty and snow was falling softly. When Kerem reached the bus stop, he realised that the last bus had already gone. He had been working late all week, and he was exhausted. He called his sister, and twenty minutes later she picked him up.

Örnek metin: Sınav Defteri
Anlatıdaki fiiller ve görevleri
FiilZamanGörevi
was fallingpast continuousdekor: o akşam süren durum
reached, realised, called, picked upsimple pasthikâyeyi ilerleten olaylar
had gonepast perfecthikâyenin anından önce bitmiş olay
had been workingpast perfect continuouso ana kadar bir süredir süren durum, yorgunluğun nedeni
Çözümlü örnek

“Sınıfa girdiğimde ders başlamıştı; öğretmen bir şey anlatıyordu.” cümlesini İngilizceye çevir.

  1. Referans an: sınıfa girdim → simple past: When I entered the classroom.
  2. Ondan önce bitmiş olay: ders başlamıştı → had + V3: the lesson had started.
  3. O anda süren olay: öğretmen anlatıyordu → was + -ing: the teacher was explaining something.
  4. Kontrol: had started yerine started yazsaydın anlam “girince ders başladı” olurdu.

Cevap: When I entered the classroom, the lesson had started; the teacher was explaining something.

Past perfect başka nerede çıkacak?

Had + V3'ü ileride iki yerde daha sık göreceksin: dolaylı anlatımda zamanın bir basamak geri kaymasında (She said she had lost her phone.) ve geçmişe dair gerçekleşmemiş koşulda (If I had known, I would have called.). Birincisini Reported speech ve noun clauses sayfasında, ikincisini If clauses ve wish sayfasında göreceğiz; geleceğin aynı mantığını (will have done) İleri future ve future in the past sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Hikâyede referans anı bul (simple past). Ondan önce biten → had + V3; o ana kadar süredir süren → had been + -ing; o anda süren dekor → was / were + -ing.
Sınavda

Nasıl sorulurKısa bir anlatı ya da iki boşluklu bir cümle verilir, şıklarda zaman çiftleri durur (came / was cooking, had come / cooked). Önce referans anı bul, sonra her boşluk için “o anda mı, önce mi, ne kadar süredir mi?” diye sor.

TuzakBütün fiilleri tek zamana çekmektir; hikâyede zamanlar bir arada kullanılır. Sınav düzeyindeki ayrıntısı YDS/YDT serisinin Perfect ve future tenses sayfasında.

?Soru çöz

When I ---- home, my mother ---- dinner, so I helped her. (Eve geldiğimde annem yemek yapıyordu, ben de ona yardım ettim.)

✓ C. Eve gelmek referans andır (simple past); yemek yapmak o anda sürmektedir (past continuous) ve yardım etmeyi mümkün kılar. A yemek önceden bitmiş olur, yardım edemezdin; B referans anı past perfect yapmış, oysa ondan önceki bir olay anlatılmıyor; D zamanları ters kurmuş: kısa olay continuous, süren olay simple past.

✎Boşluk doldur dört kamera

When we at the hotel, it heavily. Luckily, we a room a month before. (Otele vardığımızda şiddetli yağmur yağıyordu. Neyse ki bir ay önceden oda ayırtmıştık.)

arrivedwas raininghad bookedhad arrivedrained

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

“Yarın akşam dokuzda Selin'le buluşuyorum; restoranda masa ayırttık.” cümlesinin en doğal İngilizcesi hangisidir?

✓ A. Saat ve yer belli, masa ayrılmış: ayarlanmış plan present continuous ile en doğal söylenir. B geniş zaman bir tarife ya da alışkanlık gibi durur; C will o anda verilmiş bir karar izlenimi verir, oysa buluşma zaten ayarlanmış; D am'den sonra -ing'i unutmuş.Kaynak: Future · Present continuous ile plan

?Soru 2

At ten o'clock last night we ---- a film, so we didn't hear the doorbell. (Dün gece saat onda film izliyorduk, bu yüzden kapı zilini duymadık.)

✓ D. “Saat onda” geçmişte bir andır ve film izleme o anda sürmektedir: were + watching. A bitmiş bir olay anlatır, “izledik” olur ve zili neden duymadığımızı açıklamaz; B present perfect şimdiye bağlanır, “last night” ile kullanılmaz; C were'ü doğru seçmiş ama -ing'i unutmuş.Kaynak: Past continuous ve when, while · Belirli an ve arka plan

?Soru 3

— Were you sleeping when I called you? — ---- I'm sorry I didn't answer. (— Seni aradığımda uyuyor muydun? — …. Açmadığım için üzgünüm.)

✓ B. Kısa cevapta yalnız özne ve yardımcı fiil kalır; you'ya I ile cevap verilir, I de was alır. A kısa cevaba fiili eklemiş, üstelik -ing'siz; C sorudaki were'ü kopyalamış, I were olmaz; D did'i simple past sorusundan taşımış, sorudaki yardımcı fiil was / were'dür.Kaynak: Past continuous ve when, while · Past continuous: was/were + -ing

?Soru 4

Hangi cümle dil bilgisi açısından doğrudur?

✓ B. Deniz tekil olduğu için has, eat fiilinin 3. hâli eaten. A went 2. hâldir, has'tan sonra gone gerekir; C my friends çoğuldur, have alır; D saw 2. hâldir, have'den sonra seen gelir.Kaynak: Present perfect ve for, since · Yapı: have/has + V3

?Soru 5

— Why are you buying so much flour? — I ---- a cake for Defne's birthday. (— Neden bu kadar un alıyorsun? — Defne'nin doğum günü için pasta yapacağım.)

✓ D. Unu almak için mağazaya gelmiş biri pasta kararını önceden vermiştir; önceden verilmiş karar be going to ister. A will o anda verilen kararı anlatır, oysa alışveriş planın bir parçası; B geniş zaman alışkanlık anlatır, “her zaman pasta yaparım” olur; C geçmiş zamandır, pasta henüz yapılmadı.Kaynak: Future · Going to: plan ve kanıt

?Soru 6

I love this novel. I've ---- it three times. (Bu romanı çok seviyorum. Üç kez okudum.)

✓ C. Three times bir sayıdır; sayılan, tamamlanmış okumalardır: present perfect, I've read. A continuous süreyi anlatır, sayı bildiren ifadeyle kullanılmaz; B have'den sonra -ing tek başına gelmez, ya V3 ya been + -ing gerekir; D been + V3 edilgen yapıdır (okunmak), özne okuyan kişi.Kaynak: Present perfect ve for, since · Have done mı, have been doing mi?

?Soru 7

I'm not hungry, thanks. I have ---- had lunch. (Aç değilim, teşekkürler. Öğle yemeğini çoktan yedim.)

✓ A. Cümle olumludur ve “çoktan” anlamı ister; already have ile V3'ün arasına girer. B yet olumsuz ve soru cümlesinde, sonda kullanılır; C ever olumlu düz cümlede “hiç” anlamıyla kullanılmaz; D ago kesin geçmiş bildirir, present perfect ile gelmez ve fiilin önüne girmez.Kaynak: Present perfect ve for, since · Just, already, yet, ever, never

?Soru 8

“Çocukken her yaz köyde kalıyorduk.” cümlesinin en uygun İngilizcesi hangisidir?

✓ A. “Her yaz” ve “çocukken” tekrar eden eski bir alışkanlığı gösterir; bu used to (ya da simple past) ister. B “-ıyordu” ekini birebir çevirmiş, oysa olay tek bir anda süren eylem değil; C şimdiki zamanı geçmiş dönemle karıştırmış; D present perfect şimdiye bağlanır, bitmiş “çocukluk” dönemiyle kullanılmaz.Kaynak: Past continuous ve when, while · -ıyordu tuzağı, durum fiilleri

?Soru 9

“Sanırım bu akşam partiye gelmeyeceğim.” cümlesinin en doğal İngilizcesi hangisidir?

✓ A. Gelecekle ilgili görüş will ister ve İngilizce olumsuzluğu think'e taşır: I don't think I'll come. B gelecek yerine geniş zaman kullanmış, “gelmem (genelde)” anlamına kayar; C olumsuzluğu doğru yere taşımış ama will'i unutmuş; D think'ten sonra virgül koymuş ve won't'tan sonra to eklemiş.Kaynak: Future · Will: yapı

?Soru 10

I started working at this café three years ago. → I have worked at this café ----.

✓ A. Üç yıl ölçülen bir süredir ve iş hâlâ sürüyor: present perfect + for three years. B since bir başlangıç noktası ister, süre değil (since 2023 gibi); C ago kesin geçmiş bildirir, present perfect ile kullanılmaz; D during “ne zaman, hangi dönemde” sorusunu cevaplar, “ne kadar” için for gelir.Kaynak: Present perfect ve for, since · For ve since
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İngilizce soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →