Medine'de ilk icraatlar: Mescid-i Nebevi, kardeşlik ve Medine Sözleşmesi
DHBT-1 · DHBT-2 · MBSTS · Siyer ve İslam tarihi · Okuma 7 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİsra ve Miraç nedir, ne zaman oldu, Birinci ve İkinci Akabe biatlerinin farkları nelerdir?Bağlantılı konudan (Siyer 1). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Taif'ten sonra yaşanan İsra'da Hz. Peygamber bir gecede Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksa'ya, Miraç'ta oradan göğe yükseltildi; beş vakit namaz Miraç'ta farz kılındı. 620'de altı Hazrecli Akabe'de Müslüman oldu. 621'de on iki kişiyle Birinci Akabe biati yapıldı ve Mus'ab b. Umeyr Yesrib'e gönderildi. 622'deki İkinci Akabe biatinde yetmiş beş Yesribli Hz. Peygamber'i korumaya söz verdi.
İsra-Miraç ve Akabe biatleri (620–622)
✎Konu anlatımı
Hicretten sonra Medine'de ilk olarak neler yapıldı, Mescid-i Nebevi'nin işlevleri nelerdir, muahat ve Medine Sözleşmesi nedir?
Kısa cevap: Hicretten sonra Hz. Peygamber önce Mescid-i Nebevi'yi yaptırdı; mescit ibadetin yanında eğitim, yönetim, elçi kabulü, yargı ve barınma merkeziydi (suffe). Muhacirlerle ensar arasında muahat (kardeşlik) kuruldu. Medine Sözleşmesi muhacirleri, ensarı ve onlara bağlı Yahudi gruplarını tek bir siyasi birlikte topladı ve anlaşmazlıklarda Hz. Peygamber'i hakem kıldı. Ayrıca nüfus sayımı yapıldı ve Medine pazarı kuruldu.Siyer 1 sayfasında gördüğümüz gibi Mekke'de Müslümanlar bir azınlıktı; Medine'de ise ilk kez bir toplumu sıfırdan kurdular.
Mescid-i Nebevi: bir binada bütün kurumlar
Hz. Peygamber'in devesinin çöktüğü arsada Mescid-i Nebevi'nin yapımına başlandı; bitişiğine Hz. Peygamber'in ailesi için odalar yapıldı. Yesrib artık “Peygamber'in şehri” anlamında Medine diye anılıyor, sınırları belirlenerek harem ilan ediliyordu.
Ek bilgi: ilk konak ve mescidin yapısı
Medine'ye giren Hz. Peygamber, kendisini misafir etmek için yarışanları kırmamak için devesinin çöktüğü yere en yakın ev olan Ebu Eyyub el-Ensari'nin (Halid b. Zeyd) evine indi. Direkleri hurma gövdesinden, çatısı hurma dallarından olan sade mescit yaklaşık yedi ayda tamamlandı.
Mescidin arka tarafında yoksul, kimsesiz ve bekâr sahabilerin kaldığı gölgelikli bir alan vardı: suffe. Burada kalanlara Ashab-ı suffe denir. Hz. Peygamber'in yanından ayrılmayan bu topluluk ilk düzenli eğitim halkasıydı; tebliğ için başka bölgelere gönderilen öğretmenlerin önemli bir kısmı buradan seçildi.
Muahat: kan bağının yerine din kardeşliği
Mallarını Mekke'de bırakıp gelen muhacirler ile onlara kucak açan Medineli ensar (Evs ve Hazrec'ten Müslümanlar) arasında, her iki taraftan kırk beşer kişi ikişer ikişer kardeş ilan edildi. Bu uygulamaya muahat denir. Muahat barınma ve geçim sorununu geçici olarak çözdü, ama asıl önemi kabile dayanışmasının yerine inanca dayalı bir dayanışma koymasıdır.
Ek bilgi: Sa'd b. Rebi ile Abdurrahman b. Avf
Ensardan Sa'd b. Rebi malının yarısını kardeşi Abdurrahman b. Avf'a teklif etti; Abdurrahman ise ondan yalnız çarşının yolunu istedi.
Medine Sözleşmesi (Medine Vesikası)
Şehirde Müslümanlarla birlikte Yahudi gruplar ve henüz Müslüman olmamış Araplar yaşıyordu. Hz. Peygamber, hicretin ilk yılında, Bedir'den önce bütün bu kesimlerin hak ve yükümlülüklerini yazılı bir metne bağladı. Ana hükümleri şunlardır: imzalayanlar diğer insanlardan ayrı bir ümmettir; şehir dışarıdan gelen saldırıya karşı birlikte savunulur ve Yahudiler savunma masrafına katılır; Yahudilerin dini kendilerine, Müslümanların dini kendilerinedir; Kureyş'e ve ona yardım edenlere himaye verilmez; ihtilaf çıkarsa iş Allah'a ve Hz. Muhammed'e götürülür. Bu son madde Hz. Peygamber'in şehrin hakemi ve devlet başkanı olarak kabul edildiğini gösterir.
| Grup | Kimdir? | Tanıyıcı ölçüt |
|---|---|---|
| Muhacir | Mekke'den göç eden Müslüman | Malını bırakıp gelen; muahatta “kardeş edinilen” |
| Ensar | Medineli Müslüman (Evs ve Hazrec) | Yardım eden, kardeşiyle evini ve kazancını paylaşan |
| Münafık | Müslüman görünüp gizlice karşı çıkan | Lideri Abdullah b. Übey b. Selul; zor anda safı terk eden |
| Yahudiler | Kaynuka, Nadir, Kurayza ve ensara bağlı gruplar | Sözleşmenin tarafı; dinleri kendilerine |
Toplumun temelleri ekonomiyle tamamlandı. Hicretin ilk yılında Müslümanların sayısını tespit eden bir nüfus sayımı yapıldı (yaklaşık 1.500 kişi). Yahudilerin elindeki çarşıya karşı Müslümanlar için ayrı bir Medine pazarı kuruldu.
Lisans düzeyi için ek: Medine Vesikası'nın tarafları ve madde sayısı
Metin Kureyşli muhacirleri ve Avf, Haris, Saide, Neccar gibi ensar kollarını tek tek sayar; Yahudileri de bu kollara bağlı gruplar olarak anar. Büyük üç Yahudi kabilesi olan Kaynuka, Nadir ve Kurayza'nın adı metinde geçmez; şehirdeki müşrik Araplara yalnız dolaylı atıf vardır. Madde sayısı bölümlemeye göre değişir: Wellhausen 47, Muhammed Hamidullah 52 madde sayar. Hamidullah metni tarihte bilinen yazılı ilk anayasa olarak niteler; pek çok araştırmacı da onu yazılı ilk anayasalardan biri sayar. Yeni kurulan Medine pazarında vergi alınmadı, kimseye sabit tezgâh verilmedi ki yer tutup tekel kurulamasın.
Nasıl sorulurMescid-i Nebevi'nin işlevleri sayılır ve “hangisi bu işlevlerden biri değildir?” diye sorulur; ya da bir paragraftan suffe, muahat, vesika kavramı istenir. Medine Sözleşmesi sorusunda taraflar sayılır: muhacirler, ensar, onlara bağlı Yahudiler.
TuzakSözleşmeye Kureyş müşriklerini taraf olarak koymaktır; vesika tam tersine Kureyş'e himayeyi yasaklar. Muahat ile Akabe biatlerini karıştırma: biat Mekke'de Yesriblilerle, muahat Medine'de iki Müslüman grup arasında yapıldı.
⇄Bilgi eşleştirme tanıyıcı tarif ↔ grup
?Soru çöz
Hz. Peygamber'in hicretten sonra hazırlattığı Medine Sözleşmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?