Taraflar, davalar ve dava şartları: ehliyet, dava arkadaşlığı, müdahale, dava çeşitleri, ilk itirazlar ve ıslah

Davada kimin taraf olabileceğini, dava türlerini, mahkemenin kendiliğinden baktığı dava şartlarını ve ilk itirazları, ıslahın sınırlarını HMK maddeleriyle öğren.

7 durakHMGS · İYÖS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
HUKUK YARGILAMASI · KAVRAM

Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, kanuni temsil ve taraf sıfatı

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVekâletsiz iş gören masraflarını ne zaman geri isteyebilir? Ticari temsilci ile ticari vekil arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Vekâletsiz iş gören, başkasının işini onun menfaatine ve varsayılan iradesine uygun görür; iş, iş sahibinin menfaatine yapılmışsa zorunlu ve yararlı masraflar faiziyle ödenir (TBK m.526, 529). Ticari temsilci işletmeyi ticaret unvanı altında temsil eder; ticari vekil bu yetki olmadan işletmenin işlerini yürütür ve açık yetki olmadıkça dava açamaz (m.547, 551).

Vekâletsiz iş görme, komisyon, tacir yardımcıları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Taraf ehliyeti ile dava ehliyeti arasındaki fark nedir? Dava ehliyeti olmayan kişi davada nasıl temsil edilir?

Kısa cevap: Medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan taraf ehliyetine sahiptir; dava ehliyeti medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir (HMK m.50–51). Kullanma ehliyeti olmayanlar davada kanuni temsilcileri, tüzel kişiler yetkili organları eliyle temsil edilir (m.52). İkisi de dava şartıdır; mahkeme davanın her aşamasında kendiliğinden inceler (m.114/1-d, 115).

Üç kişinin şirket kurmadan işlettiği bir kafe, bir tedarikçiye dava açtı; dilekçede davacı olarak yalnız "Lezzet Kafe Ortaklığı" yazıyor. Mahkeme ne yapar?

Taraf ehliyeti davada davacı ya da davalı olabilme ehliyetidir ve hak ehliyetinin usuldeki karşılığıdır: her gerçek ve tüzel kişi taraf ehliyetine sahiptir (m.50). Hak ve fiil ehliyeti Hukuk (KPSS A) serisindeki Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında anlatılıyor. İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri sayfasında gördüğümüz adi ortaklık tüzel kişi olmadığı için taraf ehliyetine sahip değildir; davada ortaklar taraf olur.

Dava ehliyeti ve kanuni temsil

Dava ehliyeti, davayı bizzat ya da atadığı vekil eliyle yürütebilme ehliyetidir ve kullanma ehliyetine göre belirlenir (m.51). Ehliyetsizler kanuni temsilcileri, tüzel kişiler organları eliyle temsil edilir (m.52). Ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlılar ise kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarına ilişkin davaları kendileri açabilir (TMK m.16). Kanuni temsilcinin dava açması bir makamın iznine bağlıysa izin belgesi, tüzel kişi organının temsil belgesi dilekçeyle verilir; gecikmesinde sakınca varsa mahkeme eksikliğin giderilmesi şartıyla işleme izin verir; belge süresinde verilmezse dava açılmamış sayılır (m.54). Taraflardan biri ölürse mirasçılar mirası kabul ya da reddetmemişse yasal süreler geçinceye kadar dava ertelenir; acele hâlde hâkim kayyım atar (m.55).

Ehliyet, yetki ve sıfat
KavramNeye göre?Yokluğunun sonucu
Taraf ehliyetiHak ehliyeti (m.50)Dava şartı noksanlığı
Dava ehliyetiFiil ehliyeti (m.51)Dava şartı noksanlığı; kanuni temsilciyle giderilebilir
Dava takip yetkisiMaddi hukuktaki tasarruf yetkisi (m.53)Dava şartı noksanlığı
Taraf sıfatıMaddi hukuk: hakkın sahibi ve yükümlüsü kim?Dava şartı değildir; dava esastan reddedilir

Taraf sıfatı

Taraf sıfatı, dava konusu hakkın sahibi ile o haktan sorumlu kişinin davada taraf olmasıdır; aktif sıfat davacıda, pasif sıfat davalıda aranır. Sıfat maddi hukuka ilişkindir, m.114'te sayılmaz; hâkim yine de dosyadan anlaşılıyorsa kendiliğinden gözetir ve sıfat yoksa davayı esastan reddeder. Girişteki dilekçede taraf ehliyeti olmayan bir topluluk davacı gösterilmiştir. Yanılgı kabul edilebilirse hâkim ortakların davacı olarak gösterilmesine izin verebilir (m.124/4); aksi hâlde dava usulden reddedilir.

Akılda kalsın: Taraf ehliyeti = hak ehliyeti; dava ehliyeti = fiil ehliyeti. Ehliyetsiz → kanuni temsilci, tüzel kişi → organ. Adi ortaklık taraf olamaz, ortaklar taraf olur. Ehliyet dava şartı; sıfat maddi hukuk, yokluğunda esastan ret.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda eksik olanın taraf ehliyeti mi, dava ehliyeti mi, sıfat mı olduğu sorulur.

TuzakTaraf sıfatını m.114'teki dava şartlarından saymak.

Sınavda işaretleayırt etme gücüne sahip kısıtlı, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarına ilişkin davayı kendisi açabilir.

⇄Bilgi eşleştirme olay → eksiklik

?Soru çöz

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi m.114'te sayılan dava şartlarından biri değildir?

✓ C. Davalının borçtan sorumlu olması pasif sıfattır; maddi hukuka ilişkindir ve m.114'te sayılmaz. A m.114/1-d'de, B m.114/1-h'de, D m.114/1-e'de sayılan dava şartlarıdır.
HUKUK YARGILAMASI · KAVRAM

Dava takip yetkisi ve davaya vekâlet: vekâletname, özel yetki, istifa ve azil

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVekil hangi işlemler için özel yetkiye muhtaçtır? Vekâlet sözleşmesi nasıl sona erer?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Vekâlette vekil, vekâlet verenin bir işini görmeyi ya da işlemini yapmayı üstlenir; sözleşme ya da teamül varsa ücrete hak kazanır (TBK m.502). Vekil işi bizzat, sadakat ve özenle görür; ölçüt basiretli vekildir (m.506). Taraflar sözleşmeyi her zaman tek taraflı sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren karşı tarafın zararını öder (m.512).

Vekâlet, kredi mektubu, simsarlık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dava takip yetkisi nedir? Avukat hangi işlemler için vekâletnamede özel yetkiye ihtiyaç duyar?

Kısa cevap: Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir ve kural olarak maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre belirlenir (HMK m.53). Avukat noterce onaylanan ya da düzenlenen vekâletnameyi vermedikçe dava açamaz (m.76–77). Sulh, feragat, kabul, davanın tamamen ıslahı, hâkimin reddi ve yemin gibi işlemler vekâletnamede özel yetki ister (m.74).

Bir avukat, genel dava vekâletnamesiyle takip ettiği alacak davasında karşı tarafla anlaşıp davadan feragat etti. Vekâletnamede feragat yetkisi yazmıyor. Feragat müvekkili bağlar mı?

Dava takip yetkisi kural olarak tasarruf yetkisine bağlıdır; kanunun saydığı istisnalarda hak sahibi olmayan biri davayı kendi adına takip eder ya da hak sahibi bu yetkiyi kaybeder (m.53). Örneğin iflas eden borçlu masaya giren mallar üzerinde tasarruf yetkisini yitirdiği için bu mallara ilişkin davaları iflas idaresi takip eder. Dava takip yetkisi bir dava şartıdır (m.114/1-e).

Davaya vekâlet

Dava ehliyeti olan herkes davasını kendisi ya da vekil eliyle takip eder (m.71); davaya vekâlette Borçlar Kanunu'nun temsil hükümleri uygulanır (m.72). Davaya vekâlet, hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken bütün işlemleri, hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsilini kapsar; bu kapsamı daraltan kayıtlar karşı tarafa karşı geçersizdir (m.73). İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri sayfasında gördüğümüz TBK m.504'teki özel yetkilerin usuldeki karşılığı m.74'tür: açıkça yetki verilmemişse vekil sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, başkasını tevkil edemez, tahkim sözleşmesi yapamaz, alternatif çözüm yollarına başvuramaz, davadan ya da kanun yollarından feragat edemez, davayı kabul edemez, yargılamanın iadesini isteyemez.

Vekâletname, istifa ve azil
KonuKuralDayanak
VekâletnameNoterce onaylı ya da düzenlenmiş asıl ya da avukatın onayladığı örnek; kamu avukatında yetkili amirin temsil belgesiHMK m.76
Vekâletnamesiz işlemGecikmede zarar varsa kesin süre verilir; vekâletname gelmez ya da asıl taraf onaylamazsa dava açılmamış sayılırHMK m.77/1
Avukat tutma, istifa, azilYargılama başka güne bırakılmaz; dosyayı incelemeyen avukata geçerli özürde bir kez kısa süreHMK m.77/3-4
İstifaVekâlet görevi istifanın müvekkile tebliğinden itibaren 2 hafta sürerHMK m.82
AzilVekâlet veren 2 hafta içinde yeni vekil atamazsa yokluk hükümleri uygulanırHMK m.83

Kendisinin de hazır olduğu duruşmada vekilinin açıklamalarına derhâl ve açıkça itiraz etmeyen taraf bunlara rıza göstermiş sayılır (m.78). Girişteki feragat, özel yetki olmadan yapıldığı için müvekkili bağlamaz.

Akılda kalsın: Dava takip yetkisi = tasarruf yetkisi; iflasta iflas idaresi. Genel vekâlet: işlemler, icra, gider tahsili. Özel yetki: sulh, feragat, kabul, tamamen ıslah, ret, yemin, tahkim. İstifa: 2 hafta görev sürer; azilde 2 hafta içinde yeni vekil.
Sınavda

Nasıl sorulurVekilin özel yetki olmadan yapabileceği ya da yapamayacağı işlem sorulur.

TuzakKısmen ıslahın da özel yetki gerektirdiğini sanmak; özel yetki davanın tamamen ıslahı için aranır.

Sınavda işaretleistifa eden vekilin görevi tebliğden itibaren iki hafta sürer.

✎Boşluk doldurma davaya vekâlet

İstifa eden vekilin görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren sürer. Gecikmesinde zarar doğabilecek hâlde mahkeme, vekâletnamesiz dava açan avukata vekâletnameyi getirmesi için süre verir. Açıkça yetki verilmemişse vekil davanın ıslah edemez.

iki haftakesintamamınıbir aybir kısmını

?Soru çöz

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre vekâletnamesinde özel yetki bulunmayan avukat aşağıdakilerden hangilerini yapabilir?

I. Hükmün yerine getirilmesini istemek ve yargılama giderlerini tahsil etmek
II. Karşı tarafla sulh olmak
III. Davayı kısmen ıslah etmek

✓ D. I davaya vekâletin kanuni kapsamındadır (m.73/1). III yapılabilir; özel yetki yalnız davanın tamamının ıslahı için aranır (m.74). II sulh ise özel yetki ister (m.74). A III'ü atlar; B I'i atlar; C sulhu genel yetkiye sokar.
HUKUK YARGILAMASI · KARŞILAŞTIRMA

Dava arkadaşlığı: ihtiyari ve mecburi dava arkadaşlığı

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSaklama sözleşmesinde saklayanın borçları nelerdir? Otel işleteni konaklayanın eşyasından ne ölçüde sorumludur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Saklayan, bırakılan taşınırı güvenli bir yerde korur; izinsiz kullanamaz ve süre konmuş olsa bile saklatan istediğinde geri verir (TBK m.561–564). Otel gibi konaklama yerlerini işletenler, getirilen eşyanın yok olması, zarar görmesi ya da çalınmasından kusur aranmaksızın sorumludur; kusur yoksa sorumluluk günlük konaklama ücretinin üç katıyla sınırlıdır (m.576).

Saklama, otel ve otopark

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İhtiyari ve mecburi dava arkadaşlığı arasındaki fark nedir? Mecburi dava arkadaşlarından biri davaya katılmazsa ne olur?

Kısa cevap: İhtiyari dava arkadaşlığında birden çok kişi ortak bir hak ya da borç, ortak bir işlem veya aynı ya da benzer vakıalar sebebiyle birlikte davacı ya da davalı olabilir; davalar birbirinden bağımsızdır (HMK m.57–58). Mecburi dava arkadaşlığında maddi hukuk hakkın birlikte kullanılmasını ve tek hüküm verilmesini gerektirir; arkadaşlar birlikte dava açar ve birlikte hareket eder (m.59–60).

Ölen babalarından kalan taşınmazın tapusunun iptali için üç mirasçıdan yalnız biri dava açtı; diğer ikisi davaya katılmak istemiyor. Dava bu hâliyle görülebilir mi?

İhtiyari dava arkadaşlığı

Birden çok kişi şu hâllerde birlikte dava açabilir ya da aleyhlerine birlikte dava açılabilir: dava konusu hak ya da borç elbirliği mülkiyeti dışındaki bir sebeple ortaksa, ortak bir işlemle hepsi yararına hak doğmuş ya da hepsi borç altına girmişse, davaların temelindeki vakıalar ve hukuki sebepler aynı ya da benzerse (m.57). Örneğin aynı otobüs kazasında yaralanan yolcular şirkete birlikte dava açabilir. Burada davalar bağımsızdır: her arkadaş ötekinden bağımsız hareket eder; birinin ikrarı, feragati ya da kanun yoluna başvurması diğerini etkilemez (m.58). Birlikte dava açmak zorunluluk değil, usul ekonomisinin sağladığı bir imkândır.

Mecburi dava arkadaşlığı

Maddi hukuka göre bir hakkın birden çok kişi tarafından birlikte kullanılması ya da birden çok kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gerekiyorsa mecburi dava arkadaşlığı vardır (m.59). Tipik örnekleri elbirliği ilişkileridir: miras ortaklığı ve İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri sayfasında gördüğümüz adi ortaklık. Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi davası da bütün paydaşların taraf olmasını gerektirir. Mecburi arkadaşlar ancak birlikte dava açar ya da aleyhlerine birlikte açılır ve birlikte hareket eder; usulüne uygun davet edildiği hâlde duruşmaya gelmeyenler bakımından, gelenlerin yaptığı usul işlemleri de hüküm ifade eder (m.60).

İhtiyari ve mecburi dava arkadaşlığı
Ölçütİhtiyari (m.57–58)Mecburi (m.59–60)
KaynakOrtak hak ya da borç, ortak işlem, aynı ya da benzer vakıaMaddi hukuk: hak birlikte kullanılır, tek hüküm gerekir
Dava açmaBirlikte açmak zorunlu değilAncak birlikte açılır ya da birlikte aleyhe açılır
HareketHer biri bağımsızBirlikte hareket zorunlu
ÖrnekAynı kazanın yaralıları; borçlu ile kefile birlikte davaMirasçılar; adi ortaklar; ortaklığın giderilmesinde paydaşlar

Girişteki mirasçılar terekede elbirliğiyle maliktir; dava mecburi dava arkadaşlığı gerektirir. Davacı diğer mirasçıların davaya katılmasını ya da olurunu sağlamalı veya miras ortaklığına temsilci atanmasını istemelidir (TMK m.640); bunlar sağlanmazsa dava bu hâliyle sonuca ulaşamaz.

Akılda kalsın: İhtiyari: ortak hak ya da borç, ortak işlem, aynı ya da benzer vakıa; davalar bağımsız. Mecburi: maddi hukuktan, tek hüküm; birlikte açılır, birlikte hareket. Gelenlerin işlemi, davet edilip gelmeyeni de bağlar. Elbirliği → mecburi.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda dava arkadaşlığının türü ya da arkadaşlardan birinin işleminin diğerlerine etkisi sorulur.

Tuzakİhtiyari dava arkadaşlığında birinin ikrarının diğerlerini de bağladığını sanmak.

Sınavda işaretleelbirliği mülkiyeti ihtiyari dava arkadaşlığının sebepleri arasında açıkça dışlanmıştır.

⇄Bilgi eşleştirme olay → arkadaşlık türü

?Soru çöz

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre mecburi dava arkadaşlığıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Bu kural m.60'tadır. A ve C ihtiyari dava arkadaşlığının özelliğidir (m.58); D aynı ya da benzer vakıa ihtiyari dava arkadaşlığının sebeplerinden biridir (m.57/1-c), mecburi arkadaşlığın kaynağı maddi hukuktur.
HUKUK YARGILAMASI · KARŞILAŞTIRMA

Üçüncü kişiler davada: davanın ihbarı, asli ve fer'i müdahale, taraf değişikliği

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAlıcı bedeli ödemezse satıcı sözleşmeden nasıl döner? Taksitle satış sözleşmesinin şekli ve şartları nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Satış, mal değişim ve bağışlama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Peşin satışta alıcı temerrüde düşerse satıcı başka işleme gerek kalmadan döner ve bunu hemen bildirir; mal bedel ödenmeden teslim edilmişse geri almak için dönme hakkının açıkça saklı tutulmuş olması gerekir (TBK m.235). Taksitle satış yazılı yapılır; alıcı nüshayı aldıktan sonra 7 gün içinde irade açıklamasını geri alabilir (m.253, 255).

Alıcının borçları ve taksitle satış

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Davanın ihbarı, asli müdahale ve fer'i müdahale arasındaki fark nedir? Davada taraf değişikliği hangi şartla yapılır?

Kısa cevap: Davayı kaybederse üçüncü kişiye rücu edeceğini düşünen taraf, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı ona yazılı ihbar eder (HMK m.61–62). Dava konusu üzerinde hak iddia eden üçüncü kişi hüküm verilinceye kadar iki tarafa karşı asli müdahale davası açar (m.65); davada hukuki yararı olan üçüncü kişi tahkikat sona erinceye kadar bir tarafın yanında fer'i müdahil olur (m.66).

Satış, mal değişim ve bağışlama sayfasında gördüğümüz koleksiyoncuya, el yazmasını geri almak için kütüphane dava açtı. Koleksiyoncu, eseri satan sahafı davaya nasıl dahil eder?

Davanın ihbarı

Taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde üçüncü kişiye rücu edeceğini ya da üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı ona ihbar edebilir; ihbar edilen de aynı şartlarla başkasına ihbar eder (m.61). İhbar yazılıdır; ihbar yüzünden duruşma ertelenmez (m.62). İhbar edilen, hukuki yararı olan tarafın yanında davaya katılabilir (m.63); ihbarın rücu davasındaki etkisi fer'i müdahaledeki gibidir (m.64).

Asli ve fer'i müdahale

Asli müdahalede dava konusu hak ya da şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar yargılamanın iki tarafına karşı aynı mahkemede dava açar; iki dava birlikte yürütülür ve karara bağlanır (m.65). Fer'i müdahalede davayı kazanmasında hukuki yararı olan üçüncü kişi, tahkikat sona erinceye kadar, dilekçeyle bir tarafın yanında ona yardım için yer alır (m.66–67). Müdahil davayı ancak bulunduğu noktadan takip eder; yanında katıldığı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan işlemleri yapabilir (m.68). Hüküm taraflar hakkında verilir; müdahil sonraki rücu davasında, geç ihbar gibi istisnalar dışında, "yanlış karar verildi" diyemez (m.69).

İhbar, fer'i müdahale ve asli müdahale
Ölçütİhbar (m.61–64)Fer'i müdahale (m.66–69)Asli müdahale (m.65)
Kimden?Taraftan, rücu ilişkisi olan üçüncü kişiyeHukuki yararı olan üçüncü kişidenDava konusunda hak iddia edenden
Ne zamana kadar?Tahkikat sonuçlanıncaya kadarTahkikat sona erinceye kadarHüküm verilinceye kadar
KonumKatılırsa bir tarafın yanındaYardımcı; taraf olmazİki tarafa karşı davacı

Taraf değişikliği

İradi taraf değişikliği karşı tarafın açık rızasına bağlıdır; maddi hatadan doğan ya da kabul edilebilir yanılgıya dayanan değişiklik rıza aranmadan kabul edilir (m.124). Davalı dava konusunu devrederse davacı devralana karşı devam eder ya da davayı tazminat davasına dönüştürür; davacı devrederse devralan onun yerine geçer (m.125). Girişteki koleksiyoncu davayı sahafa ihbar eder; sahaf onun yanında fer'i müdahil olur.

Akılda kalsın: İhbar: rücu. Fer'i: hukuki yarar, bulunduğu noktadan. Asli: hak iddiası, iki tarafa karşı, hükme kadar. Taraf değişikliği: açık rıza.
Sınavda

Nasıl sorulurÜçüncü kişinin davaya giriş yolu ya da son giriş anı sorulur.

TuzakAsli müdahili, bir tarafın yanında yer alan yardımcı sanmak; o, iki tarafa karşı kendi hakkını ileri süren davacıdır.

Sınavda işaretleasli müdahale hüküm verilinceye, fer'i müdahale tahkikat sona erinceye kadar mümkündür.

✎Boşluk doldurma üçüncü kişiler

Davanın ihbarı, tahkikat kadar yapılabilir. Fer'i müdahil davayı ancak itibaren takip edebilir. İradi taraf değişikliği kural olarak karşı tarafın ile mümkündür.

sonuçlanıncayabulunduğu noktadanaçık rızasıdavanın başındanhüküm verilinceye

?Soru çöz

Aşağıdaki olaylar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki hangi kurumlarla sırasıyla ilgilidir?

I. Bir alacak davasında davalının kefili, davalının kazanmasında hukuki yararı olduğu için onun yanında davaya katılıyor.
II. İki kişi arasında bir taşınmazın mülkiyeti tartışılırken üçüncü bir kişi, taşınmazın kendisine ait olduğunu ileri sürüp iki tarafa karşı aynı mahkemede dava açıyor.
III. Tazminat davası açılan işveren, kaybederse kusurlu işçisine rücu edeceği için davayı işçiye bildiriyor.

✓ A. I hukuki yararı olan üçüncü kişinin bir tarafın yanında katılmasıdır (m.66); II dava konusunda hak iddia edenin iki tarafa karşı davasıdır (m.65); III rücu ihtimaline dayanan bildirimdir (m.61). B ilk ikisini yer değiştirir; C ihbarı taraf değişikliği sanır; D birinci ve üçüncüyü karıştırır.
HUKUK YARGILAMASI · DAVA

Dava çeşitleri: eda, tespit ve inşai dava; kısmi, terditli, seçimlik ve topluluk davası

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKiraya veren konut kiracısını hangi sebeplerle tahliye ettirebilir? Tahliye davası hangi sürede açılmalıdır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kira sözleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Konut ve çatılı işyerinde kiraya veren sözleşmeyi ancak kanundaki sebeplerle dava yoluyla sona erdirebilir: kendisinin ya da yakınlarının gereksinimi, yeniden inşa ve imar, yeni malikin gereksinimi, kiracının yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının aynı ilçede konutunun bulunması (TBK m.350–352). Dava kural olarak 1 ay içinde açılır.

Tahliye sebepleri ve dava süreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Eda, tespit ve inşai dava arasındaki fark nedir? Kısmi dava açan davacı talebini sonradan artırabilir mi?

Kısa cevap: Eda davasında davalının bir şeyi vermeye, yapmaya ya da yapmamaya mahkûm edilmesi, tespit davasında bir hak ya da hukuki ilişkinin varlığının veya yokluğunun belirlenmesi, inşai davada yeni bir hukuki durum yaratılması istenir (HMK m.105–108). Belirsiz alacak davası 2026'da kaldırıldı; kısmi davada alacak bir kez, tahkikatın sonuna kadar artırılabilir (m.107, 109/4).

Bir işçi, fazla çalışma alacağının tutarını bilemediği için Eylül 2026'da "şimdilik 10.000 TL" diyerek dava açtı. Bilirkişi alacağı 85.000 TL hesapladı. İşçi talebini artırabilir mi; artırılan kısımda zamanaşımı ne olur?

Eda davası en yaygın türdür: davalının bir şeyi vermeye, yapmaya ya da yapmamaya mahkûm edilmesi istenir ve hüküm icraya konabilir (m.105). Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz tahliye davası bir eda davasıdır. Tespit davasında bir hak ya da hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu ya da bir belgenin sahte olup olmadığı belirlenir; istisnalar dışında davacının hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır ve maddi vakıalar tek başına tespit davasının konusu olamaz (m.106). İnşai davada yeni bir hukuki durum yaratılması, var olanın değiştirilmesi ya da kaldırılması istenir; inşai hakkın dava yoluyla kullanılması zorunluysa bu dava açılır ve inşai hükümler kanunda aksi yoksa geçmişe etkili değildir (m.108).

Eda, tespit ve inşai dava
TürÖrnekHükmün etkisi
Eda (m.105)Alacak, tahliye, el atmanın önlenmesiİcraya konabilir
Tespit (m.106)Kira ilişkisinin varlığı, senedin sahteliğiYalnız belirler; güncel yarar şart
İnşai (m.108)Boşanma, ortaklığın giderilmesiYeni hukuki durum; kural olarak ileriye etkili

Kısmi dava ve 2026 değişikliği

Talep bölünebiliyorsa yalnız bir kısmı dava edilebilir; kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe kısmi dava feragat sayılmaz (m.109). 7589 sayılı Kanun'la (16/7/2026, yürürlük 31/7/2026) belirsiz alacak davası (m.107) yürürlükten kaldırıldı; yerine kısmi davada alacağın bir defaya mahsus, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sonuna kadar artırılabileceği kuralı geldi. Zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (m.109/4). Eski kaynaklarda belirsiz alacak davası hâlâ yazar.

Diğer dava türleri

Bağımsız talepler tek dilekçede birleştirilebilir (davaların yığılması, m.110). Terditli davada talepler aralarında hukuki ya da ekonomik bağlantı bulunmak şartıyla asli ve fer'i olarak sıralanır; asli talep esastan reddedilmedikçe fer'i talep incelenemez (m.111). Seçimlik borçta seçim hakkı olan kaçınırsa alacaklı seçimlik dava açar (m.112). Dernek ve diğer tüzel kişiler üyelerinin ya da temsil ettikleri kesimin menfaati için kendi adlarına topluluk davası açabilir (m.113). Girişteki işçi talebini bir kez, tahkikatın sonuna kadar 85.000 TL'ye çıkarabilir; zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiştir.

Akılda kalsın: Eda: mahkûmiyet, icra. Tespit: güncel hukuki yarar, maddi vakıa olmaz. İnşai: yeni durum, kural olarak ileriye. Belirsiz alacak davası 31/7/2026'da kalktı; kısmi davada bir kez artırma, zamanaşımı dava tarihinde kesilir. Terditli: asli esastan ret olmadan fer'i yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBir talebin hangi dava türüne girdiği ya da kısmi davada artırmanın şartları sorulur.

TuzakBelirsiz alacak davasını hâlâ yürürlükte sanmak; 7589 sayılı Kanun'la kaldırıldı.

Sınavda işaretleterditli davada asli talep esastan reddedilmedikçe fer'i talep incelenmez.

⇄Bilgi eşleştirme talep → dava türü

?Soru çöz

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2026 itibarıyla yürürlükteki hâline göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kısmi davada alacak, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sonuna kadar bir kez artırılabilir.
II. İnşai hükümler, kanunlarda aksi belirtilmedikçe geçmişe etkili değildir.
III. Maddi vakıalar tek başına tespit davasının konusu olabilir.

✓ C. I 7589 sayılı Kanun'la eklenen m.109/4'ü, II m.108/3'ü doğru verir. III yanlıştır: maddi vakıalar tek başına tespit davasının konusu olamaz (m.106/3). A I'i atlar; B ve D III'ü doğru sayar.
HUKUK YARGILAMASI · SÜREÇ

Dava şartları ve ilk itirazlar: kendiliğinden inceleme, kesin süre, cevap dilekçesi

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKesin yetki nedir, hangi davalarda vardır? Yetki sözleşmesini kimler yapabilir, geçerlilik şartları nelerdir? Yetki itirazı ne zaman ileri sürülür?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hukuk yargılamasının ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer (HMK m.12), mirasın paylaşılması ve tenkis gibi davalarda ölenin son yerleşim yeri (m.11) kesin yetkilidir; kesin yetki dava şartıdır, sözleşmeyle değiştirilemez. Yetki sözleşmesini yalnız tacirler ya da kamu tüzel kişileri yazılı olarak yapabilir (m.17–18). Kesin olmayan yetkide itiraz cevap dilekçesinde, yetkili mahkeme gösterilerek yapılır (m.19).

Kesin yetki ve yetki sözleşmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

HMK'ya göre dava şartları nelerdir ve nasıl incelenir? İlk itiraz nedir, ne zaman ileri sürülür?

Kısa cevap: Dava şartları, mahkemenin esasa girebilmesi için bulunması gereken şartlardır; HMK m.114'te sayılır ve mahkeme davanın her aşamasında bunları kendiliğinden inceler (m.115). İlk itirazlar yalnız kesin olmayan yetki itirazı ile tahkim itirazıdır; cevap dilekçesinde ileri sürülmezse dinlenmez ve dava şartlarından sonra incelenir (m.116–117).

Bir alacak davasında davalı cevap dilekçesini verdi; bir hafta sonra, cevap süresi henüz dolmadan "mahkeme yetkisiz" ve "aramızda tahkim şartı var" diye ek dilekçe verdi. Mahkeme bu itirazları inceler mi?

Dava şartı yoksa mahkeme esasa girmez, davayı usulden reddeder. Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz görev ve kesin yetki de bu listededir. Diğer kanunlardaki dava şartları saklıdır (m.114/2); Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz kira uyuşmazlıklarındaki zorunlu arabuluculuk bunlardan biridir.

HMK m.114'teki dava şartları
GrupDava şartıBent
Mahkemeye ilişkinTürk mahkemelerinin yargı hakkı, yargı yolunun caizliği, görev, kesin yetkia, b, c, ç
Taraflara ilişkinTaraf ve dava ehliyeti, kanuni temsilcinin niteliği, dava takip yetkisi, vekâlet ehliyeti ve vekâletname, gider avansı, teminatd, e, f, g, ğ
Dava konusuna ilişkinHukuki yarar, aynı davanın derdest olmaması, aynı davada kesin hüküm bulunmamasıh, ı, i

İnceleme

Mahkeme dava şartlarını her aşamada kendiliğinden araştırır; taraflar da noksanlığı her zaman ileri sürebilir. Noksanlık giderilebiliyorsa mahkeme tamamlanması için kesin süre verir, giderilmezse davayı usulden reddeder. Esasa girilmeden fark edilmemiş ve ileri sürülmemiş noksanlık hüküm anında giderilmişse dava bu yüzden reddedilmez (m.115).

İlk itirazlar

İlk itirazlar yalnız ikidir: kesin yetki kuralı bulunmayan hâllerde yetki itirazı ve uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiği itirazı (m.116). İş bölümü itirazı 7251 sayılı Kanun'la 2020'de kaldırıldı; eski kaynaklarda üçüncü ilk itiraz olarak yazar. İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır, aksi hâlde dinlenmez; dava şartlarından sonra, ön sorun gibi incelenir (m.117). Cevap dilekçesi verildikten sonra cevap süresi dolmamış olsa bile ilk itiraz ileri sürülemez (m.131). Girişteki itirazlar bu yüzden incelenmez; alacak davasında kesin yetki olmadığından mahkeme yetkiyi kendiliğinden de gözetmez.

Dava şartı her zaman, ilk itiraz yalnız cevapta ileri sürülür.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Dava şartı: m.114, kendiliğinden, her aşamada; giderilebilirse kesin süre. İlk itiraz iki: kesin olmayan yetki ve tahkim; iş bölümü itirazı 2020'de kalktı. Yalnız cevap dilekçesinde; dilekçe verildi mi süre bitmiş sayılır.
Sınavda

Nasıl sorulurHangi itirazın ilk itiraz, hangisinin dava şartı olduğu ya da ne zaman ileri sürüleceği sorulur.

TuzakKesin yetkiye aykırılığı ilk itiraz sanmak; o bir dava şartıdır ve her aşamada gözetilir.

Sınavda işaretleilk itirazlar dava şartlarından sonra incelenir.

↕Sıralama inceleme sırası

  1. Mahkeme ilk itirazları ön sorun gibi karara bağlar
  2. Dava dilekçesi kaydedilir ve davalıya tebliğ edilir
  3. Engel kalmadığı için mahkeme esası inceler
  4. Davalı yetki ve tahkim itirazını cevap dilekçesinde ileri sürer
  5. Mahkeme dava şartlarını inceler

?Soru çöz

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi cevap dilekçesinde ileri sürülmezse artık dinlenmez?

✓ C. Kesin olmayan yetki itirazı ilk itirazdır; cevap dilekçesinde ileri sürülmezse dinlenmez (m.116–117). A görev, B kesin yetki (m.12), D dava ehliyeti dava şartıdır; mahkeme bunları her aşamada kendiliğinden gözetir (m.114–115).
HUKUK YARGILAMASI · SÜRE

Davanın açılmasının sonuçları, karşı dava ve ıslah

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Davanın açılması hangi sonuçları doğurur? Islah kaç kez ve ne zamana kadar yapılabilir?

Kısa cevap: Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118); aynı dava başka mahkemede görülemez ve zamanaşımı kesilir. Karşı dava cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde açılır (m.133). Islah aynı davada taraflarca yalnız bir kez ve tahkikatın sonuna kadar yapılabilir; ikrar, tanık ifadeleri ve bilirkişi raporu ıslahla geçersiz olmaz (m.176–179).

Davacı, tanıklar dinlendikten ve bilirkişi raporu geldikten sonra dava dilekçesindeki vakıaları değiştirmek için ıslah dilekçesi verdi. Davalı "o hâlde tanık ifadeleri ve rapor da geçersiz olsun" diyor. Haklı mı?

Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (m.118). Bundan itibaren aynı taraflar arasında aynı konuda ikinci dava açılırsa derdestlik dava şartı noksanlığıdır (m.114/1-ı). Dava açılmasıyla zamanaşımı kesilir; zamanaşımının kesilmesi Hukuk (KPSS A) serisindeki Borcun ifası ve sona ermesi sayfasında anlatılıyor. Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davayı ancak davalının açık rızasıyla geri alabilir; geri alınan dava açılmamış sayılır (m.123).

Karşı dava

Karşı dava için asıl dava açılmış ve görülüyor olmalı, iki talep arasında takas ya da mahsup ilişkisi veya bağlantı bulunmalıdır; şartlar yoksa mahkeme davaları ayırır (m.132). Karşı davaya karşı dava açılamaz. Karşı dava cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle açılır; süreden sonra açılırsa davalar ayrılır (m.133). Asıl davanın sona ermesi karşı davanın görülmesine engel değildir (m.134).

Islah

Taraflar usul işlemlerini kısmen ya da tamamen ıslah edebilir; ama aynı davada yalnız bir kez (m.176). Islah tahkikatın sona ermesine kadar yapılır; bozma ya da kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesi tahkikata ilişkin işlem yaparsa yine tahkikat sonuna kadar yapılabilir, ama bozmaya uymakla doğan hukuki durum kaldırılamaz (m.177). Islah eden, geçersiz kalan işlemlerin giderleri ve karşı tarafın zararı için hâkimin belirlediği teminatı 1 hafta içinde yatırır, yoksa ıslah yapılmamış sayılır (m.178). Tamamen ıslahta yeni dava dilekçesi 1 hafta içinde verilir (m.180). Kötüniyetli ıslah dikkate alınmaz (m.182). Kısmi davada alacağın artırılması (m.109/4) ise ıslah yapılmadan mümkündür. Dilekçeler aşamasını ve iddianın genişletilmesi yasağını Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında göreceğiz. Girişteki davalı haklı değildir: ikrar, tanık ifadeleri, bilirkişi raporu, keşif ve isticvap tutanakları ıslahla geçersiz kılınamaz (m.179/2).

Taraflar, davalar ve dava şartları: süreler ve sayılar
KonuSüre / sayıDayanak
Dava dilekçesindeki bazı eksikler1 hafta kesin süre; tamamlanmazsa dava açılmamış sayılırHMK m.119/2
Gider avansının yetmemesi2 hafta kesin süreHMK m.120/2
Vekilin istifası / azliGörev tebliğden 2 hafta sürer / 2 hafta içinde yeni vekilHMK m.82, 83
İhbar / fer'i / asli müdahaleTahkikat sonuçlanıncaya / tahkikat sona erinceye / hüküm verilinceye kadarHMK m.61, 66, 65
İlk itiraz ve karşı davaCevap dilekçesinde; cevap süresi içindeHMK m.117, 133
Kısmi davada artırmaBir kez, tahkikat sonuna kadarHMK m.109/4
IslahBir kez, tahkikat sonuna kadar; teminat ve yeni dilekçe 1 haftaHMK m.176–180
Akılda kalsın: Dava kayıt tarihinde açılır → derdestlik, zamanaşımı kesilir. Geri alma açık rızayla. Karşı dava: bağlantı, cevapla; karşı davaya karşı dava yok. Islah: bir kez, tahkikat sonuna kadar, teminat 1 hafta; ikrar, tanık, bilirkişi korunur.
Sınavda

Nasıl sorulurIslahın sayısı, zamanı ya da hangi işlemleri geçersiz kılamayacağı sorulur.

TuzakIslahla bütün delil işlemlerinin ortadan kalktığını sanmak.

Sınavda işaretlekarşı davaya karşı dava açılamaz; asıl dava sona erse de karşı dava görülür.

✎Boşluk doldurma ıslah

Islah, aynı davada taraflarca ancak yapılabilir. Islah, kadar yapılabilir. Davasını tamamen ıslah eden taraf, bildirimden itibaren içinde yeni bir dava dilekçesi verir.

?Soru çöz

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi ıslahla geçersiz kılınabilir?

✓ A. Islah, tarafın kendi usul işlemlerini, örneğin dava dilekçesindeki vakıaları değiştirmesine imkân verir (m.176). B, C ve D'deki tanık ifadeleri, bilirkişi raporu ve keşif tutanağı ıslahla geçersiz kılınamaz (m.179/2).

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre vekil, özel olarak yetkili kılınmamışsa aşağıdakilerden hangisini yapabilir?

✓ C. Vekâlet, işin görülmesi için gerekli hukuki işlemleri yapma yetkisini kendiliğinden kapsar (m.504/2). A dava açma, B taşınmazı devretme ve sınırlandırma, D kefil olma ise özel yetki gerektirir (m.504/3).Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Vekâlet, kredi mektubu, simsarlık

?Soru 2

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre ürün kirasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kiracı, kiraya verenin rızası olmadan kiralananın tamamını alt kiraya verebilir.
II. Kiracı, yerel âdete uygun olarak küçük onarımları yapmakla yükümlüdür.
III. Kiracının iflası kiraya verene yalnız güvence isteme hakkı verir; sözleşme kendiliğinden sona ermez.

✓ C. II küçük onarım borcunu (m.365) doğru verir. I yanlıştır: alt kira kiraya verenin rızasına bağlıdır (m.366). III yanlıştır: genel kiradaki güvence kuralının (m.332) aksine sözleşme iflasla kendiliğinden sona erer (m.370). A, B ve D bu yanlışlardan birini doğru sayar.Kaynak: Kira sözleşmesi · Ürün kirası ve kira süreleri

?Soru 3

Bir tazminat davasında mahkeme, davacının dilekçesinde yalnızca olayları anlattığını, hangi kanun maddesine dayandığını belirtmediğini görmüş; olayı haksız fiil olarak nitelendirip TBK hükümlerini uygulamış ve kararında tarafların bütün itirazlarını tek tek tartışmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre bu olay sırasıyla hangi ilkelerle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Vakıaları davacının getirmesi m.25, hukuki nitelendirmenin hâkimce yapılması m.33, itirazların tartışılıp gerekçelendirilmesi m.27 ile ilgilidir. B davanın açılmasını ve hükmün kapsamını, C hâkimin vakıa araştırmasını ve süreyi, D hükmün taleple sınırını olayın merkezine koyar; olayda bunlar tartışılmamıştır.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Hukuki dinlenilme ve diğer ilkeler

?Soru 4

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre kefaletle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kefil, kefalete ilişkin kanuni haklarından kural olarak önceden feragat edebilir.
II. Adi kefalette alacak rehinle güvence altına alınmışsa kefil, alacağın öncelikle rehin konusundan alınmasını isteyemez.
III. Kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.

✓ B. III m.589/son'u doğru verir. I yanlıştır: kanundan aksi anlaşılmadıkça kefil haklarından önceden feragat edemez (m.582/son). II yanlıştır: adi kefil alacağın önce rehinden alınmasını isteyebilir; borçlunun iflası ya da konkordato mehli hariç (m.585/2). A, C ve D bu yanlışlardan birini doğru sayar.Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Kefalet

?Soru 5

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki hâllerden hangisinde yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulamaz?

✓ C. m.21/1-ç yetkisizlik kararlarında yargı yeri belirlenmesini yalnız kesin yetki hâlleriyle sınırlar. A engel hâlini (m.21/1-a), B iki kesinleşmiş görevsizliği (m.21/1-c), D yargı çevresi tereddüdünü (m.21/1-b) doğru verir; üçünde de bu yola gidilir.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Görevsizlik, yetkisizlik, yargı yeri belirlenmesi

?Soru 6

6100 sayılı HMK'ya göre yetki sözleşmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. Tacirler ve kamu tüzel kişileri doğmuş ya da doğabilecek uyuşmazlık için yetki sözleşmesi yapabilir (m.17), sözleşme yazılı olmalıdır (m.18/2). B kesin yetkide sözleşme yasağını (m.18/1) atlar; C yazılılık şartını yok sayar; D m.17'deki "aksi kararlaştırılmadıkça" kaydını tersine çevirir.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Kesin yetki ve yetki sözleşmesi

?Soru 7

İzmir'de oturan A, Eskişehir'de Bursa'da oturan B'nin kullandığı aracın çarpması sonucu yaralanmıştır. Dava açılmadan önce B Konya'ya taşınmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre A'nın açacağı tazminat davasında aşağıdaki yer mahkemelerinden hangisi yetkili değildir?

✓ B. Genel yetki davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerine bağlıdır; B dava açılmadan Konya'ya taşındığı için Bursa yetkisini yitirmiştir (m.6). A zarar görenin yerleşim yeri (m.16), C fiilin işlendiği yer (m.16), D davalının güncel yerleşim yeri (m.6) olarak yetkilidir.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Genel ve özel yetki

?Soru 8

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre konut kirasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Komşulara saygı borcuna aykırı davranan kiracıya kiraya veren, kural olarak en az 30 gün süre vererek yazılı ihtarda bulunur.
II. Kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça kiralananı başkasına kiralayamaz.
III. Kiracı ile kiraya veren, kira sözleşmesinden doğan alacaklarını takas etme hakkından önceden feragat edebilir.

✓ C. I 30 günlük ihtarı (m.316/2), II alt kiradaki yazılı rızayı (m.322/2) doğru verir. III yanlıştır: takastan önceden feragat edilemez (m.326). A II'yi atlar; B ve D III'ü doğru sayar.Kaynak: Kira sözleşmesi · Kiracının borçları, alt kira ve devir

?Soru 9

Bir işyeri kira sözleşmesinde kira bedeli Amerikan doları olarak kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin üçüncü yılında kiraya veren, kur artışı yetersiz kaldığı için bedelin artırılmasını istemektedir; aşırı ifa güçlüğünün şartları yoktur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Yabancı para olarak kararlaştırılan kira bedelinde, aşırı ifa güçlüğü dışında, beş yıl geçmedikçe değişiklik yapılamaz (m.344/4). A TL kiralardaki yıllık tavanı, C beş yıldan sonraki belirlemeyi bu olaya taşır; D konut kiralarındaki ve süresi dolmuş %25 sınırıdır.Kaynak: Kira sözleşmesi · Kira artışı ve bedelin belirlenmesi

?Soru 10

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre adi ortaklıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Bu anlaşma yalnız katılım payı olarak emeğini koyan ortak için geçerlidir (m.623/son). A m.623/1'i, B m.632'yi, D m.640'ı doğru verir.Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Adi ortaklık, ömür boyu gelir, bakma
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →