Kişilere karşı suçlar: hayata, vücut ve cinsel dokunulmazlığa, hürriyete, şerefe ve özel hayata karşı suçlar

Kasten öldürmenin nitelikli hâllerinden yaralamanın derecelerine, kişiyi hürriyetinden yoksun kılmadan hakarete kadar kişilere karşı suçları TCK maddeleriyle ayırt etmeyi öğren.

7 durakHMGS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
CEZA HUKUKU · SUÇ

Uluslararası suçlar ve kasten öldürmenin nitelikli hâlleri

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Soykırım ile insanlığa karşı suç arasındaki fark nedir? Göçmen kaçakçılığı ile insan ticareti nasıl ayrılır? Kasten öldürmenin nitelikli hâlleri nelerdir?

Kısa cevap: Soykırım bir grubu yok etme maksadıyla, insanlığa karşı suç toplumun bir kesimine karşı sistemli bir planla işlenir; ikisinde de zamanaşımı işlemez (TCK m.76–77). Göçmen kaçakçılığı maddi menfaat için yasa dışı geçiş sağlamak, insan ticareti sömürü amacıyla kişiyi tedarik etmektir (m.79–80). Kasten öldürmenin cezası müebbet, nitelikli hâllerde ağırlaştırılmış müebbettir (m.81–82).

Bir kişi, boşandığı eşini, aralarındaki bir alacak tartışması sırasında öfkeyle bıçaklayarak öldürdü. Mahkeme hangi maddeyi uygular; fail "boşandık, artık eşim değil" diyebilir mi?

Suçun genel unsurları, kast ve taksir Hukuk (KPSS A) serisindeki Ceza hukukunun temel ilkeleri sayfasında anlatılıyor; burada özel hükümlerin ayırt edici unsurlarına bakıyoruz. TCK'nın ikinci kitabı uluslararası suçlarla açılır. Soykırım, millî, etnik, ırki ya da dinî bir grubu tamamen ya da kısmen yok etme maksadıyla, bir planın icrası olarak grup üyelerine karşı öldürme, ağır bedensel ya da ruhsal zarar, yok edici yaşam koşulları, doğumu engelleme ya da çocukları zorla başka gruba nakletme fiillerinden birinin işlenmesidir (m.76). İnsanlığa karşı suç ise siyasal, felsefi, ırki ya da dinî saiklerle toplumun bir kesimine karşı bir plan doğrultusunda sistemli olarak öldürme, yaralama, işkence, köleleştirme gibi fiillerin işlenmesidir (m.77). İkisinde de tüzel kişilere güvenlik tedbiri uygulanır ve zamanaşımı işlemez.

Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti

Göçmen kaçakçılığında fail doğrudan ya da dolaylı maddi menfaat için bir yabancıyı yasa dışı yoldan ülkeye sokar ya da birinin yurt dışına çıkmasını sağlar; suç teşebbüste kalsa da tamamlanmış gibi cezalandırılır (m.79). İnsan ticaretinde amaç sömürüdür: zorla çalıştırma, fuhuş, esaret ya da organ verdirme amacıyla tehdit, cebir, kandırma ya da çaresizlikten yararlanma yoluyla kişi tedarik edilir, nakledilir ya da barındırılır; bu araçlar varsa mağdurun rızası geçersizdir, on sekiz yaşından küçüklerde araç fiil aranmaz (m.80).

Kasten öldürme

Bir insanı kasten öldürenin cezası müebbet hapistir (m.81). m.82'deki hâllerde ağırlaştırılmış müebbet verilir: tasarlayarak; canavarca hisle ya da eziyet çektirerek; yangın, bombalama gibi genel tehlikeli araçlarla; üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş ya da kardeşe karşı; çocuğa ya da kendini savunamayacak kişiye karşı; kadına karşı (2022); kamu görevi nedeniyle; bir suçu gizlemek ya da yakalanmamak amacıyla; bir suçu işleyememenin infialiyle; kan gütme ve töre saikiyle. Haksız tahrik ise nitelikli hâl değil, kusurluluğa etki eden bir indirim sebebidir; Hukuk (KPSS A) serisindeki Suç teorisi ve yaptırımlar sayfasında anlatılıyor. Girişteki fail boşandığı eşini öldürmüştür; 2021'den beri bu da nitelikli hâldir (m.82/1-d); ağırlaştırılmış müebbet uygulanır.

Göçmen kaçakçılığı ile insan ticareti
ÖlçütGöçmen kaçakçılığı (m.79)İnsan ticareti (m.80)
AmaçMaddi menfaatSömürü: zorla çalıştırma, fuhuş, esaret, organ
Mağdurun iradesiGöçmen genellikle isteyerek katılırAraç fiil varsa rıza geçersiz
FiilYasa dışı giriş, kalış ya da çıkış sağlamaTedarik, kaçırma, nakil, barındırma
ÖzellikTeşebbüs tamamlanmış gibi cezalandırılır18 yaş altında araç fiil aranmaz
Akılda kalsın: Soykırım: grubu yok etme maksadı; insanlığa karşı: sistemli plan; ikisinde zamanaşımı yok. Kaçakçılık: menfaat; insan ticareti: sömürü. Nitelikli öldürme: tasarlama, canavarca his, yakın akraba ve boşandığı eş, çocuk, kadın, kamu görevi, töre, kan gütme.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olaydaki öldürmenin nitelikli olup olmadığı ya da uluslararası suçların unsurları sorulur.

TuzakHaksız tahriki nitelikli hâl sanmak; o cezayı indirir.

Sınavda işaretleboşandığı eş 2021'den, kadına karşı işlenme 2022'den beri nitelikli hâldir.

⇄Bilgi eşleştirme olay → suç

?Soru çöz

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdakilerden hangisi kasten öldürme suçunun nitelikli hâllerinden biri değildir?

✓ C. Haksız tahrik cezayı indiren bir kusurluluk hâlidir (m.29), ağırlaştırmaz. A m.82/1-d, B m.82/1-j, D m.82/1-h'de sayılan nitelikli hâllerdir.
CEZA HUKUKU · SUÇ

İhmali öldürme, intihara yönlendirme ve taksirle öldürme

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVekil hangi işlemler için özel yetkiye muhtaçtır? Vekâlet sözleşmesi nasıl sona erer?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Vekâlette vekil, vekâlet verenin bir işini görmeyi ya da işlemini yapmayı üstlenir; sözleşme ya da teamül varsa ücrete hak kazanır (TBK m.502). Vekil işi bizzat, sadakat ve özenle görür; ölçüt basiretli vekildir (m.506). Taraflar sözleşmeyi her zaman tek taraflı sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren karşı tarafın zararını öder (m.512).

Vekâlet, kredi mektubu, simsarlık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kasten öldürme ihmali davranışla nasıl işlenir? İntihara yönlendirme hangi hâllerde kasten öldürme sayılır? Taksirle öldürme ile yaralama sonucu ölüm nasıl ayrılır?

Kısa cevap: İhmalle ölüme neden olan, kanundan ya da sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü varsa ya da önceki davranışıyla tehlike yaratmışsa kasten öldürmeden sorumludur (TCK m.83). İntihara yönlendirme ayrı bir suçtur; ancak algılama yeteneği olmayanı intihara sevk etmek ya da cebirle intihara zorlamak kasten öldürmedir (m.84). Taksirle ölüme neden olan m.85'e göre cezalandırılır.

Bir otelin cankurtaranı, havuzda boğulmakta olan çocuğu kurtarabilecekken telefonuna bakmaya devam etti ve çocuk öldü. Cankurtaran hangi suçtan sorumludur?

Öldürme yalnız bir hareketle değil, yapılması gereken bir hareketi yapmamakla da işlenebilir. Ancak bunun için ihmalin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir: kişinin kanundan ya da sözleşmeden doğan bir hareket yükümlülüğü bulunmalı ya da önceki davranışı başkalarının hayatı için tehlikeli bir durum yaratmış olmalıdır (m.83/1–2). Bu hâlde hâkim ağırlaştırılmış müebbet yerine 20–25 yıl, müebbet yerine 15–20 yıl hapse hükmedebilir, ama indirim yapmayabilir de (m.83/3). Girişteki cankurtaran iş sözleşmesiyle çocuğu koruma yükümlülüğü altındadır; kasten öldürmeden ihmali davranışla sorumludur ve mağdur çocuk olduğu için nitelikli hâl de gündeme gelir. Yükümlülüğü olmayan sıradan bir izleyici ise ancak yardım ya da bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemekten sorumludur (m.98).

İntihara yönlendirme

Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, intihar kararını kuvvetlendiren ya da intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi intihara yönlendirme suçunu işler; intihar gerçekleşirse ceza artar, intihara alenen teşvik de ayrıca cezalandırılır (m.84/1–3). Sınır çizgisi m.84/4'tedir: işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş ya da ortadan kalkmış kişiyi intihara sevk eden ya da kişiyi cebir veya tehditle intihara mecbur eden kasten öldürmeden sorumlu tutulur.

Taksirle öldürme ve yaralama sonucu ölüm

Taksirle bir insanın ölümüne neden olan taksirle öldürme suçunu işler; birden çok ölüm ya da ölümle birlikte yaralanma varsa cezanın üst sınırı yükselir (m.85). Kast yalnız yaralamaya yönelikken ölüm meydana gelirse suç kasten öldürme değil, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamadır (m.87/4). Hekimin tıbbi hatası da taksir sorumluluğu doğurabilir; İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri sayfasında gördüğümüz vekilin özen borcunun ceza hukukundaki karşılığı budur.

Ölüm neticesinde kastın yönü
Failin iradesiSuçDayanak
Ölümü istemiş ya da göze almışKasten öldürme (olası kastta indirim)m.81, 21/2
Yalnız yaralamak istemiş, ölüm olmuşNeticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamam.87/4
Ne ölümü ne yaralamayı istemiş, dikkatsizlikTaksirle öldürmem.85
Hukuki yükümlülüğe rağmen hareketsiz kalmışİhmali davranışla kasten öldürmem.83
Akılda kalsın: İhmal = icrai davranış, yalnız kanun ya da sözleşme yükümlülüğü ya da önceki tehlikeli davranış varsa. İntihara yönlendirme: azmettirme, teşvik, kuvvetlendirme, yardım; algılama yeteneği yoksa ya da cebir-tehdit varsa kasten öldürme. Yaralama kastıyla ölüm: m.87/4.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda ölüm neticesinin hangi suçu oluşturduğu kavram üçlüsüyle ya da şıklarla sorulur.

TuzakYaralama kastıyla meydana gelen ölümü kasten öldürme saymak.

Sınavda işaretleyükümlülüğü olmayan kişinin hareketsizliği yalnız yardım ya da bildirim yükümlülüğünün ihlalidir.

✎Boşluk doldurma hayata karşı

İhmalle ölüme neden olan kişinin kasten öldürmeden sorumlu olması için kanundan ya da doğan bir yükümlülüğü bulunmalıdır. Kişiyi cebir veya tehditle intihara mecbur eden, suçundan sorumlu tutulur. Kast yaralamaya yönelikken ölüm meydana gelirse suç neticesi sebebiyle ağırlaşmış olur.

sözleşmedenkasten öldürmeyaralamataksirle öldürmeörf ve adetten

?Soru çöz

Bir cankurtaran, boğulmakta olan çocuğu kurtarabilecekken bilerek kurtarmamış ve çocuk ölmüştür. A, intihar etmeye karar verdiğini bildiği ergin arkadaşına istediği ilacı temin etmiş, arkadaşı ölmüştür. B ise kırmızı ışıkta geçerken yayaya çarpıp ölümüne neden olmuştur. 5237 sayılı TCK'ya göre bu olaylar sırasıyla hangi suçlarla ilgilidir?

✓ A. Sözleşmeden doğan koruma yükümlülüğüne rağmen hareketsiz kalan cankurtaran m.83'e, ergin ve iradesi sağlam kişinin intiharına yardım eden m.84/1–2'ye, dikkatsizlikle ölüme yol açan sürücü m.85'e girer. B ve D cankurtaranın yükümlülüğünü yok sayar; B ve C ilacı veren arkadaşı, D sürücüyü kasten öldürmeye bağlar.
CEZA HUKUKU · SUÇ

Vücut dokunulmazlığı: yaralama, işkence ve eziyet

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Kasten yaralamanın nitelikli hâlleri ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlleri nelerdir? Hangi yaralamalar şikâyete bağlıdır? İşkence ile eziyet arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen kasten yaralama şikâyete bağlıdır; silahla ya da yakın akrabaya karşı işlenen nitelikli yaralamada şikâyet aranmaz (TCK m.86). Yüzde sabit iz gibi ağır neticeler cezayı bir kat, yüzün sürekli değişikliği gibi daha ağırları iki kat artırır (m.87). Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır (m.89). İşkenceyi kamu görevlisi işler, eziyeti herkes (m.94, 96).

Bir kişi, tartışma sırasında kardeşinin yüzüne yumruk attı; kardeşin burnu kırıldı ve yüzünde kalıcı iz kaldı. Kardeş şikâyetten vazgeçerse dava düşer mi?

Kasten yaralama, başkasının vücuduna acı vermek ya da sağlığını veya algılama yeteneğini bozmaktır (m.86/1). Etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafifse ceza düşer ve soruşturma şikâyete bağlı olur (m.86/2). Üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş ya da kardeşe karşı; kendini savunamayacak kişiye karşı; kamu görevi nedeniyle; kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak; silahla ya da canavarca hisle işlenirse şikâyet aranmaksızın ceza artırılır (m.86/3). Cezaların alt sınırları 7550 sayılı Kanun'la (2025) yükseltildi.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama

Yaralama, organ ya da duyunun işlevinde sürekli zayıflamaya, konuşmada sürekli zorluğa, yüzde sabit ize, yaşamı tehlikeye sokan duruma ya da gebe kadında erken doğuma yol açarsa ceza bir kat; iyileşmesi olanaksız hastalığa, organ işlevinin yitirilmesine, yüzün sürekli değişikliğine ya da çocuğun düşmesine yol açarsa iki kat artırılır. Kemik kırığı ya da çıkığında ceza, etkisine göre yarısına kadar artar; ölüm meydana gelirse ağır hapis öngörülür (m.87). Girişteki fail kardeşine karşı yaraladığı için suç şikâyete bağlı değildir; şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.

Taksirle yaralama, işkence ve eziyet

Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır; ancak temel hâl dışındaki ağır neticeli yaralama bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz (m.89/5). Cezaları 7571 sayılı Kanun'la (2025) artırıldı. İşkence, insan onuruyla bağdaşmayan ve acı, aşağılanma ya da irade etkilenmesi doğuran davranışların kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesidir; suça iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır, ihmalle işlenmesi indirim sebebi değildir ve zamanaşımı işlemez (m.94). Eziyeti ise herkes işleyebilir; çocuğa, gebe kadına, üstsoya, altsoya ya da eşe karşı işlenmesi nitelikli hâldir (m.96).

Yaralamada şikâyet ve uzlaşma
SuçŞikâyetUzlaşma (CMK m.253)
Basit tıbbi müdahaleyle giderilen kasten yaralama (m.86/2)GerekirVar
Temel kasten yaralama (m.86/1)GerekmezVar
Nitelikli kasten yaralama (m.86/3)GerekmezYok
Taksirle yaralama (m.89)Gerekir (bilinçli taksirle ağır netice hariç)Var
Akılda kalsın: Kasten yaralamada şikâyet yalnız basit tıbbi müdahale hâlinde. Nitelikli yaralama (yakın akraba, silah, kamu görevi) → şikâyet yok, uzlaşma yok. Yüzde sabit iz bir kat, yüzün sürekli değişikliği iki kat. İşkence: kamu görevlisi, zamanaşımı yok.
Sınavda

Nasıl sorulurHangi yaralamanın şikâyete bağlı olduğu ya da uzlaşmaya tabi olduğu öncüllerle sorulur.

Tuzak"yüzde sabit iz" ile "yüzün sürekli değişikliği"ni aynı derecede saymak.

Sınavda işaretletemel kasten yaralama şikâyete bağlı değildir, ama uzlaşmaya tabidir.

↕Sıralama hafiften ağıra

  1. Yüzde sabit iz bırakan yaralama
  2. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama
  3. Kasten yaralama sonucu ölüm
  4. Temel kasten yaralama
  5. Yüzün sürekli değişikliğine yol açan yaralama

?Soru çöz

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdaki suçlardan hangilerinin soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır?

I. Etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama
II. Kardeşe karşı işlenen kasten yaralama
III. Bilinçli taksirle işlenen ve mağdurun kemiğinin kırılmasına yol açan taksirle yaralama

✓ A. I m.86/2'ye göre şikâyete bağlıdır. II kardeşe karşı işlendiği için şikâyet aranmaz (m.86/3-a). III kemik kırığı m.89/2'deki ağır netice olduğundan, bilinçli taksirle işlendiğinde şikâyet aranmaz (m.89/5). B nitelikli hâli, C ve D bilinçli taksir istisnasını atlar.
CEZA HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Cinsel dokunulmazlık: saldırı, istismar, reşit olmayanla ilişki, taciz

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz nasıl ayrılır? Hangileri şikâyete bağlıdır, yaş eşikleri nedir?

Kısa cevap: Yetişkine karşı cinsel davranış cinsel saldırıdır ve temel hâli şikâyete bağlıdır (TCK m.102). On beş yaşını tamamlamamış çocuğa karşı her cinsel davranış, büyük çocuğa karşı cebir, tehdit ya da hileyle yapılan davranış cinsel istismardır (m.103). On beş yaşını bitirmiş çocukla cebirsiz ilişki şikâyete bağlı ayrı suçtur (m.104). Cinsel taciz temas içermez (m.105). Bu suçlarda uzlaşma yoktur.

On dokuz yaşındaki bir genç, on altı yaşındaki kız arkadaşıyla onun rızasıyla cinsel ilişkiye girdi. Aile şikâyetçi olmazsa soruşturma yapılır mı; fail genç kızın amcası olsaydı sonuç değişir miydi?

Cinsel saldırı, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal etmektir; temel hâl ve sarkıntılık düzeyindeki hâl mağdurun şikâyetine bağlıdır (m.102/1). Vücuda organ ya da cisim sokulması nitelikli hâldir ve şikâyet aranmaz; yalnız bu fiil eşe karşı işlenirse soruşturma şikâyete bağlıdır (m.102/2). Savunamayan kişiye karşı, nüfuz kötüye kullanılarak, üçüncü derece dahil kan ya da kayın hısımına karşı, silahla ya da birden çok kişiyle işlenmesi cezayı yarı oranında artırır (m.102/3).

Çocukların cinsel istismarı ve reşit olmayanla ilişki

Cinsel istismar iki gruba ayrılır: on beş yaşını tamamlamamış ya da tamamlamış olsa bile fiilin hukuki anlamını algılayamayan çocuklara karşı her türlü cinsel davranış; diğer çocuklara karşı ise yalnız cebir, tehdit, hile ya da iradeyi etkileyen başka bir nedene dayanan davranış (m.103/1). Mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa cezanın alt sınırı daha yüksektir. Şikâyet aranmaz; yalnız sarkıntılık düzeyindeki suçun faili de çocuksa soruşturma şikâyete bağlıdır. Cebir, tehdit ve hile olmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişki ise reşit olmayanla cinsel ilişki suçudur ve şikâyete bağlıdır; fail mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişiyse şikâyet aranmaz ve ceza ağırlaşır (m.104).

Cinsel taciz

Cinsel taciz, vücuda temas olmaksızın cinsel amaçlı rahatsız etmedir ve şikâyete bağlıdır; çocuğa karşı ceza yüksektir. Kamu görevinin, hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylık, aynı işyerinde çalışma, elektronik haberleşme araçları ve teşhir cezayı artırır (m.105). Bu bölümdeki suçlarda şikâyete bağlı olsalar bile uzlaşma yoktur (CMK m.253/3). Girişteki genç m.104/1'deki suçu işlemiştir; şikâyet yoksa soruşturma yapılmaz. Fail amca olsaydı aralarında evlenme yasağı bulunduğu için şikâyet aranmazdı.

Yaş eşiği suçun adını belirler: on beşin altında rıza hukuken yoktur, on beşten sonra rızalı ilişki ayrı ve şikâyete bağlı bir suçtur.Görsel: Sınav Defteri
Cinsel suçlarda ayrım
SuçMağdurŞikâyet
Cinsel saldırı (m.102)YetişkinTemel hâlde gerekir; nitelikli hâlde yalnız eşe karşıysa
Cinsel istismar (m.103)15 yaş altı her davranış; büyük çocukta cebir-tehdit-hileGerekmez (fail çocuk ve sarkıntılık ise gerekir)
Reşit olmayanla ilişki (m.104)15 yaşını bitirmiş çocuk, rızalıGerekir; evlenme yasağı varsa gerekmez
Cinsel taciz (m.105)Herkes; temas yokGerekir
Akılda kalsın: Eşik 15 yaş: altında her davranış istismar; üstünde rızalı ilişki m.104. Alt sınır artışı için 12 yaş. Eşe karşı nitelikli saldırı şikâyete bağlı. Taciz temassız. Cinsel suçlarda uzlaşma yok.
Sınavda

Nasıl sorulurOlaydaki yaş ve rızaya göre suçun adı ya da şikâyete bağlı olup olmadığı sorulur.

TuzakOn beş yaşını bitirmiş çocuğa karşı rızalı ilişkiyi istismar saymak.

Sınavda işaretleşikâyete bağlı cinsel suçlarda bile uzlaştırma yoluna gidilemez.

⇄Bilgi eşleştirme olay → suç

?Soru çöz

5237 sayılı TCK'ya göre cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.102/2'nin son cümlesi bu fiilin eşe karşı işlenmesinde soruşturmayı şikâyete bağlar. A m.102/1'deki şikâyet şartını, B evlenme yasağı olan failde şikâyetin aranmadığını (m.104/2), C cinsel suçlarda uzlaştırma yasağını (CMK m.253/3) atlar.
CEZA HUKUKU · SUÇ

Hürriyete karşı suçlar: tehdit, şantaj, hürriyetten yoksun kılma, konut

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKiraya veren konut kiracısını hangi sebeplerle tahliye ettirebilir? Tahliye davası hangi sürede açılmalıdır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kira sözleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Konut ve çatılı işyerinde kiraya veren sözleşmeyi ancak kanundaki sebeplerle dava yoluyla sona erdirebilir: kendisinin ya da yakınlarının gereksinimi, yeniden inşa ve imar, yeni malikin gereksinimi, kiracının yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının aynı ilçede konutunun bulunması (TBK m.350–352). Dava kural olarak 1 ay içinde açılır.

Tahliye sebepleri ve dava süreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tehdit, şantaj ve cebir arasındaki fark nedir? Kişiyi hürriyetinden yoksun kılmada etkin pişmanlık nasıl uygulanır? Konut dokunulmazlığının ihlali hangi hâllerde suç oluşturmaz?

Kısa cevap: Hayata, vücuda ya da cinsel dokunulmazlığa saldırı bildirmek tehdittir; malvarlığına zarar tehdidi şikâyete bağlıdır (TCK m.106). Hakkı olan bir şeyi yapacağını söyleyerek haksız çıkar istemek şantajdır (m.107). Kişiyi hürriyetinden yoksun kılan, mağduru zarar vermeden kendiliğinden serbest bırakırsa indirim görür (m.109–110). Konut dokunulmazlığının ihlali şikâyete bağlıdır (m.116).

Kiraya veren, kira ödenmediği için kiracı evde yokken yedek anahtarla daireye girdi; kiracıya da "borcunu ödemezsen işyerine gelip herkese anlatırım" diye mesaj attı. Hangi suçlar söz konusu?

Tehdit, bir başkasını kendisinin ya da yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına saldırı gerçekleştireceğini bildirerek korkutmaktır; malvarlığına büyük zarar ya da sair bir kötülük tehdidi ise daha hafiftir ve şikâyete bağlıdır. Silahla, tanınmaz hâle gelerek, imzasız mektupla, birden çok kişiyle ya da suç örgütünün korkutucu gücünden yararlanarak işlenmesi cezayı ağırlaştırır (m.106). Şantajda fail, hakkı olan ya da yükümlü olduğu bir şeyi yapacağını veya yapmayacağını söyleyerek kişiyi kanuna aykırı ya da yükümlü olmadığı bir şeye veya haksız çıkara zorlar; şeref ve saygınlığa zarar verecek hususları açıklama tehdidiyle yarar sağlamak da şantajdır (m.107). Cebirde kişiye bir şeyi yaptırmak için zor kullanılır; ceza kasten yaralamanın cezası artırılarak bulunur (m.108).

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek ya da bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmak bu suçu oluşturur; cebir, tehdit ya da hile kullanılırsa ceza artar. Silahla, birden çok kişiyle, kamu görevi nedeniyle, üstsoy, altsoy, eş ya da boşandığı eşe, çocuğa veya savunamayan kişiye karşı işlenirse ceza bir kat artırılır; cinsel amaçla işlenmesi ayrıca artırım sebebidir (m.109). Fail, soruşturma başlamadan önce mağdurun şahsına zarar vermeden onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakırsa cezası üçte ikiye kadar indirilir (m.110).

Konut, iş hürriyeti, ısrarlı takip

Bir kimsenin konutuna ya da eklentilerine rızasına aykırı giren ya da rızayla girip çıkmayan, mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırılır; herkesin girebildiği yerler dışındaki işyerleri için ceza daha hafiftir. Ortak kullanılan konutta birinin meşru amaçlı rızası yeterlidir; cebir, tehdit ya da gece vakti işlenmesi cezayı artırır (m.116). Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz kiracının kullanım hakkı kiralananı onun konutu yapar; kiraya veren malik olsa da izinsiz giremez. İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (m.117/1) ve ısrarlı takip (m.123/A, 2022) de şikâyete bağlıdır. Girişteki kiraya veren konut dokunulmazlığını ihlal etmiştir; mesajı ise borcu ödetmek için itibar zedeleme tehdidi olduğundan şantaj tartışmasını doğurur.

Tehdit, şantaj ve cebir
ÖlçütTehdit (m.106)Şantaj (m.107)Cebir (m.108)
AraçKötülük bildirmeHakkı olanı yapacağını söyleme ya da itibar zedelemeFiziksel zor
AmaçKorkutma yeterliHaksız çıkar ya da yükümlü olunmayan davranışBir şeyi yaptırma ya da yaptırmama
ŞikâyetYalnız malvarlığı ve sair kötülük tehdidindeGerekmezGerekmez
Akılda kalsın: Tehdit: hayat, vücut, cinsel dokunulmazlık; malvarlığı tehdidi şikâyete bağlı. Şantaj: hakkı olanı araç yapıp haksız çıkar. Hürriyetten yoksun kılma: kendiliğinden serbest bırakma → indirim. Konut: şikâyet, ortak konutta bir kişinin rızası.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayın tehdit mi şantaj mı olduğu ya da hangi hürriyet suçlarının şikâyete bağlı olduğu sorulur.

TuzakMalik olan kiraya verenin kiralanan konuta girmesini suç saymamak.

Sınavda işaretlekişiyi hürriyetinden yoksun kılma şikâyete bağlı değildir.

✎Boşluk doldurma hürriyete karşı

Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit bağlıdır. Hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle bir kimseyi haksız çıkar sağlamaya zorlamak suçunu oluşturur. Mağduru kendiliğinden güvenli bir yerde fail etkin pişmanlıktan yararlanır.

şikâyeteşantajserbest bırakancebiruzlaşmaya

?Soru çöz

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdaki suçlardan hangilerinin soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır?

I. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma
II. Konut dokunulmazlığının ihlali (temel hâl)
III. Israrlı takip

✓ B. Konut dokunulmazlığının ihlali (m.116/1) ve ısrarlı takip (m.123/A-3) şikâyete bağlıdır. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (m.109) için kanunda şikâyet şartı yoktur. A ısrarlı takibi atlar; C ve D hürriyetten yoksun kılmayı şikâyete bağlar.
CEZA HUKUKU · SUÇ

Şerefe karşı suçlar: hakaret, isnadın ispatı ve dokunulmazlık

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHukuki dinlenilme hakkı neleri içerir? HMK'daki aleniyet, dürüst davranma, usul ekonomisi ve aydınlatma ödevi ne anlama gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hukuk yargılamasının ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hukuki dinlenilme hakkı yargılamadan bilgi sahibi olmayı, açıklama ve ispat hakkını, açıklamaların dikkate alınmasını ve kararın somut, açık gerekçelendirilmesini içerir (HMK m.27). Duruşma ve kararların bildirilmesi alenidir (m.28). Taraflar dürüst davranmak ve doğruyu söylemekle yükümlüdür (m.29); hâkim yargılamayı makul sürede ve gereksiz gider yapmadan yürütür (m.30), belirsiz noktaları aydınlatır (m.31) ve Türk hukukunu re'sen uygular (m.33).

Hukuki dinlenilme ve diğer ilkeler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hakaret suçunun unsurları nelerdir? Gıyapta hakaret ne zaman suçtur? İsnadın ispatı, iddia ve savunma dokunulmazlığı ve karşılıklı hakaret nasıl uygulanır?

Kısa cevap: Hakaret, somut bir fiil ya da olgu isnat ederek veya sövmek suretiyle onur, şeref ve saygınlığa saldırmaktır; mağdurun yokluğunda en az üç kişiyle ihtilat gerekir (TCK m.125). Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışında şikâyete bağlıdır (m.131). Suç oluşturan fiilin isnadı ispatlanırsa ceza verilmez (m.127); yargı önündeki somut ve bağlantılı açıklamalar da cezalandırılmaz (m.128).

Bir avukat, cevap dilekçesinde karşı taraf için "sahte fatura düzenleyerek alacak yarattı" yazdı ve bunu dosyadaki belgelere dayandırdı. Karşı taraf hakaret suçundan şikâyetçi oldu. Avukat cezalandırılır mı?

Hakaret, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil ya da olgu isnat ederek veya sövmek suretiyle saldırmaktır. Mağdurun yokluğunda işlenen hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir; mağduru muhatap alan sesli, yazılı ya da görüntülü ileti ise yüze karşı sayılır (m.125/1–2). Kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç ve düşünce açıklaması nedeniyle ya da kutsal değerlerden bahisle işlenirse cezanın alt sınırı bir yıldır; alenen işlenmesi cezayı altıda bir artırır (m.125/3–4). İsim açıkça söylenmese de mağdurun kim olduğunda duraksama yoksa suç oluşur (m.126).

İsnadın ispatı ve dokunulmazlık

İsnat edilen fiil bir suçsa ve ispatlanırsa faile ceza verilmez; mağdur hakkında bu suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet varsa isnat ispatlanmış sayılır. Diğer hâllerde ispat istemi ancak kamu yararı varsa ya da şikâyetçi razıysa kabul edilir; ispatlanmış fiilden söz ederek hakaret etmek ise yine suçtur (m.127). Yargı mercileri ya da idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunmalarda yapılan somut isnat ve olumsuz değerlendirmeler cezalandırılmaz; yeter ki gerçek ve somut vakıalara dayansın ve uyuşmazlıkla bağlantılı olsun (m.128). Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz hukuki dinlenilme hakkı ve doğruyu söyleme yükümlülüğü bu dokunulmazlığın hem dayanağı hem sınırıdır.

Tepki, karşılıklılık ve şikâyet

Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenirse ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da verilmeyebilir; kasten yaralamaya tepki olarak işlenirse ceza verilmez. Karşılıklı hakarette taraflardan biri ya da ikisi için indirim yapılabilir ya da ceza verilmeyebilir (m.129). Ölmüş kişinin hatırasına hakaret de suçtur (m.130). Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hariç hakaret şikâyete bağlıdır (m.131). Uzlaşma kapsamında değildir (CMK m.253/3); bu istisna dışındaki hakaret 2024–2025 değişiklikleriyle önödeme kapsamına alındı (m.75/6). Girişteki avukatın açıklaması dosyadaki belgelere dayanıyor ve uyuşmazlıkla bağlantılı olduğu için m.128 kapsamındadır; ceza verilmez.

Hakarette cezayı etkileyen hâller
HâlSonuçDayanak
Gıyapta, üç kişiden az kişiyle ihtilatSuç oluşmazm.125/1
Suç olan isnadın ispatıCeza verilmezm.127
Yargı önünde somut ve bağlantılı açıklamaCeza verilmezm.128
Kasten yaralamaya tepkiCeza verilmezm.129/2
Haksız fiile tepki ya da karşılıklı hakaretİndirim ya da cezadan vazgeçmem.129/1, 3
Akılda kalsın: Hakaret: somut isnat ya da sövme; gıyapta en az üç kişi. Kamu görevlisine görevden dolayı: alt sınır 1 yıl, şikâyet yok. İspat, iddia-savunma dokunulmazlığı, yaralamaya tepki → ceza yok. Uzlaşma yok, önödeme var.
Sınavda

Nasıl sorulurHakaretin şikâyete bağlılığı, gıyapta hakaret şartı ya da ceza verilmeyecek hâller sorulur.

TuzakHakaretin uzlaşmaya tabi olduğunu sanmak; CMK m.253/3 açıkça dışarıda bırakır.

Sınavda işaretlekarşılıklı hakarette ceza vermemek hâkimin takdirindedir, zorunlu değildir.

⇄Bilgi eşleştirme hâl → sonuç

?Soru çöz

5237 sayılı TCK'ya göre hakaret suçuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Hakaret, şikâyete bağlı olsa da uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK m.253/3). A m.125/4'ün, B m.126'nın, C m.129/2'nin kuralını doğru verir.
CEZA HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Özel hayat ve kişisel veriler: kayıt, ifşa ve şikâyet

Hukuk · Ceza Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDava dilekçesinde neler bulunur, eksiklik nasıl giderilir? Cevap dilekçesi kaç günde verilir, verilmezse ne olur? İddia ve savunma ne zamana kadar genişletilebilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yargılama süreci, ispat ve deliller). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118). Davalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir; zor durumda bir defaya mahsus en çok bir ay ek süre alabilir (m.127). Cevap vermeyen davalı vakıaları inkâr etmiş sayılır (m.128). Cevaba cevap ve ikinci cevap da ikişer haftadır (m.136); dilekçeler bitince iddia ve savunma genişletilemez (m.141).

Dilekçeler aşaması

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Haberleşmenin gizliliğini ihlal, konuşmaları kayda alma ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçları nasıl ayrılır? Kişisel verilere karşı suçlar ve şikâyet şartı nedir?

Kısa cevap: Haberleşmenin gizliliğini ihlal, aleni olmayan konuşmaları dinleme ve kayda alma ile özel hayatın gizliliğini ihlal ayrı suçlardır (TCK m.132–134). Katıldığı konuşmayı diğerlerinin rızası olmadan kaydetmek daha hafif cezalandırılır. Kişisel verileri hukuka aykırı kaydetmek, vermek ya da ele geçirmek de suçtur (m.135–136). Veri suçları dışında bu bölüm şikâyete bağlıdır (m.139).

Bir kiracı, kiraya verenle yüz yüze yaptığı konuşmayı onun haberi olmadan telefonuyla kaydetti ve kira davasında delil olarak sundu; kaydı ayrıca sosyal medyada paylaştı. Kiracı hangi suçlardan sorumlu olabilir, kayıt delil olur mu?

Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden cezalandırılır; içeriğin kaydedilmesi cezayı bir kat artırır, içeriği hukuka aykırı ifşa etmek daha ağırdır. Kendisiyle yapılan haberleşmeyi rızasız ve hukuka aykırı biçimde alenen ifşa etmek de suçtur (m.132). Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan hiçbirinin rızası olmadan bir aletle dinleyen ya da kaydeden ağır, katıldığı konuşmayı diğerlerinin rızası olmadan kaydeden daha hafif cezalandırılır; bu kayıtları hukuka aykırı ifşa etmek ayrı suçtur (m.133). Özel hayatın gizliliğini ihlal eden cezalandırılır; görüntü ya da sesin kayda alınması cezayı bir kat artırır, özel hayata ilişkin görüntü ya da sesleri ifşa etmek daha ağırdır (m.134).

Kişisel veriler

Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmek suçtur; sağlık, din ya da ırki köken gibi özel nitelikli veride ceza artar (m.135). Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına vermek, yaymak ya da ele geçirmek daha ağır cezalandırılır (m.136). Süresi geçen verileri yok etmeyen görevli cezalandırılır (m.138).

Şikâyet ve hukuk davasındaki etkisi

Kişisel verileri kaydetme, verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme dışındaki bu bölüm suçları şikâyete bağlıdır (m.139). Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında gördüğümüz gibi hukuka aykırı elde edilen delil hukuk davasında dikkate alınamaz (HMK m.189/2). Girişteki kiracı için katıldığı konuşmayı kaydetme (m.133/2) ve kaydı ifşa etme (m.133/3) gündeme gelir; ikisi şikâyete bağlıdır.

Kişilere karşı suçlarda şikâyet, uzlaşma ve önödeme
SuçŞikâyetUzlaşma / önödeme
Basit tıbbi müdahaleyle giderilen kasten yaralama (m.86/2)GerekirUzlaşma
Taksirle yaralama (m.89)Kural olarak gerekirUzlaşma
Cinsel saldırı temel hâl (m.102/1), taciz (m.105)GerekirUzlaşma yok
Malvarlığına zarar tehdidi (m.106/1)GerekirUzlaşma
Konut dokunulmazlığı (m.116), iş hürriyeti (m.117/1)Kural olarak gerekirUzlaşma
Israrlı takip (m.123/A)GerekirUzlaşma yok
Hakaret (m.125)Kural olarak gerekirUzlaşma yok; önödeme
Özel hayat suçları (m.132–134)GerekirUzlaşma
Kişisel veri suçları (m.135, 136, 138)GerekmezUzlaşma yok
Akılda kalsın: Başkalarının konuşmasını kaydetmek ağır, katıldığını kaydetmek hafif; ifşa ayrı suç. Özel hayatta kayıt bir kat. Veri suçları şikâyetsiz, gerisi şikâyetli.
Sınavda

Nasıl sorulurKayıt ve ifşa fiillerinin hangi suçu oluşturduğu ya da şikâyet şartı öncüllerle sorulur.

TuzakKişisel veri kaydetmeyi de şikâyete bağlı sanmak.

Sınavda işaretlekendisiyle yapılan haberleşmeyi ifşa etmek ancak alenen yapılırsa m.132/3'e girer.

✎Boşluk doldurma özel hayat

Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğerlerinin rızası olmadan kayda alan kişi, taraf olmadığı konuşmayı kaydedene göre daha cezalandırılır. Özel hayatın gizliliğinin görüntü veya seslerin kaydıyla ihlal edilmesi cezayı artırır. Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetme suçu bağlı değildir.

?Soru çöz

Bir kişi, iki komşusunun evdeki konuşmasını duvara yerleştirdiği bir cihazla kaydetmiş ve kaydı bir hukuk davasında delil olarak sunmuştur. 5237 sayılı TCK ve 6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kişinin fiili, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçunu oluşturur.
II. Bu suçun soruşturulması şikâyete bağlıdır.
III. Hukuk mahkemesi hukuka aykırı olarak elde edilen bu kaydı bir vakıanın ispatında dikkate alamaz.

✓ C. Taraflardan hiçbirinin rızası olmadan aleni olmayan konuşmayı aletle kaydetmek m.133/1'deki suçtur (I); bölümdeki bu suç şikâyete bağlıdır (m.139, II); hukuka aykırı elde edilen delil hukuk davasında dikkate alınamaz (HMK m.189/2, III). A ve B şikâyet şartını ya da delil yasağını, D suçun varlığını atlar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre mecburi dava arkadaşlığıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Bu kural m.60'tadır. A ve C ihtiyari dava arkadaşlığının özelliğidir (m.58); D aynı ya da benzer vakıa ihtiyari dava arkadaşlığının sebeplerinden biridir (m.57/1-c), mecburi arkadaşlığın kaynağı maddi hukuktur.Kaynak: Taraflar, davalar ve dava şartları · Dava arkadaşlığı

?Soru 2

Bir kira tespit davasında ilk derece kararına karşı bölge adliye mahkemesine başvurulmuştur. Başka bir dosyada ilk derece mahkemesi, Yargıtay dairesinin bozma kararına uymayarak önceki kararında ısrar etmiştir. Üçüncü bir dosyada ise kesinleşen hükmün, aynı taraflar arasında aynı konu ve sebeple daha önce verilmiş kesin bir hükme aykırı olduğu anlaşılmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre bu durumlar sırasıyla hangi kavramlarla ilgilidir?

✓ C. İlk derece kararının bölge adliye mahkemesinde incelenmesi istinaftır (m.341); bozmaya uymayıp önceki kararda ısrar direnmedir (m.373/5); öncekine aykırı ikinci kesin hüküm yargılamanın iadesi sebebidir (m.375/1-ı). A ve D ilk derece kararını temyize götürür, B ısrarı bozmaya uyma sayar; karar düzeltme HMK'da yoktur, kanun yararına temyize taraflar başvuramaz.Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · Temyiz ve yargılamanın iadesi

?Soru 3

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki dava ve işlerden hangileri adli tatil sırasında görülür?

I. İşverenin, işçinin verdiği zarar için açtığı tazminat davası
II. Çocuk için açılan iştirak nafakası davası
III. Kiraya verenin açtığı kira alacağı davası

✓ B. Her çeşit nafaka davası adli tatilde görülür (m.103/1-b). I'de davayı işçi değil işveren açmıştır; m.103/1-ç yalnız işçilerin açtığı davaları sayar. III sayılan işler arasında değildir. A ve C işverenin davasını, D kira alacağını tatilde görülen işlere katar.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Süreler, eski hâle getirme, adli tatil

?Soru 4

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi ıslahla geçersiz kılınabilir?

✓ A. Islah, tarafın kendi usul işlemlerini, örneğin dava dilekçesindeki vakıaları değiştirmesine imkân verir (m.176). B, C ve D'deki tanık ifadeleri, bilirkişi raporu ve keşif tutanağı ıslahla geçersiz kılınamaz (m.179/2).Kaynak: Taraflar, davalar ve dava şartları · Derdestlik, karşı dava, ıslah

?Soru 5

6100 sayılı HMK'ya göre ihtiyati tedbirle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. İki haftalık süre karar tarihinden değil, tedbirin uygulanmasının talep edildiği tarihten işler (m.397/1). A m.390/1'in, C m.392/1'in, D m.393/1'in kuralını doğru verir.Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · İhtiyati tedbir

?Soru 6

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi m.114'te sayılan dava şartlarından biri değildir?

✓ C. Davalının borçtan sorumlu olması pasif sıfattır; maddi hukuka ilişkindir ve m.114'te sayılmaz. A m.114/1-d'de, B m.114/1-h'de, D m.114/1-e'de sayılan dava şartlarıdır.Kaynak: Taraflar, davalar ve dava şartları · Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, sıfat

?Soru 7

6100 sayılı HMK'ya göre kesin hükümle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kesin hüküm, tarafların külli halefleri hakkında da geçerlidir.
II. Hüküm, ileri sürülen taleplerden yalnız hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm oluşturur.
III. Kesin hüküm, hükmün kesinleşmesinden sonra dava konusu şeyi taraflardan birinden devralan kişi hakkında da geçerlidir.

✓ D. Üç öncül de m.303'ün fıkralarıdır: külli halefler (m.303/3), yalnız hükme bağlanan talepler (m.303/2), kesinleşmeden sonra devralan (m.303/4; iyiniyetli kazanım hükümleri saklı). A, B ve C bu fıkralardan birini dışarıda bırakır; kesin hükmün bağlamadığı kişi diğer müteselsil borçludur (m.303/5).Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · Hüküm ve kesin hüküm

?Soru 8

3402 sayılı Kadastro Kanunu'na göre kadastro mahkemesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Taraflardan hiçbiri duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır.
II. Kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.
III. Kadastro mahkemesi kararları, davaya müdahil olarak katılanların da lehine ve aleyhine kesin hüküm oluşturur.

✓ A. II m.29'un, III m.34'ün kuralıdır. I yanlıştır: kadastro mahkemesinde taraflardan hiçbiri gelmese de dosya işlemden kaldırılmaz, hâkim delilleri inceleyip karar verir (m.29). B müdahillerin bağlılığını atlar; C ve D HMK m.150'deki işlemden kaldırma kuralını kadastroya taşır.Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · Dava şartı arabuluculuk, kadastro mahkemesi

?Soru 9

6100 sayılı HMK'ya göre bilirkişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. m.272/1 hâkimin ret sebeplerini bilirkişiye uygular, ama önceden tanık olarak dinlenmeyi ret sebebi oluşturmadığını açıkça belirtir. A m.266'nın, C m.267'nin, D m.281'in kuralını doğru verir.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Bilirkişi, keşif, delil tespiti

?Soru 10

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdakilerden hangileri hem hâkimin davaya bakmaktan yasaklı olmasının hem de tanığın tanıklıktan çekinebilmesinin sebebidir?

I. Taraflardan birinin, kişinin dördüncü derece yansoy hısımı olan kuzeni olması
II. Taraflardan birinin, kişinin boşandığı eşinin babası olması
III. Taraflardan birinin, kişinin nişanlısı olması

✓ A. Kayın hısımlığı evlilik kalksa da sürer; eşin babası birinci derece kayın hısımıdır (m.34/1-d, 248/1-d). Nişanlılık iki listede de vardır (m.34/1-e, 248/1-a). I iki listede de yoktur: yansoy hısımlıkta sınır üçüncü derecedir; dördüncü derece yansoy hısımlığı hâkim için yalnız ret sebebidir (m.36). B boşanmadan sonra kayın hısımlığının sürdüğünü atlar; C ve D dördüncü dereceyi listeye katar.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Yemin ve tanık
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →