Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları: kesin hüküm, ihtiyati tedbir, istinaf, temyiz, tahkim ve özel usuller

Hükmün ne zaman kesinleştiğini, ihtiyati tedbirin şartlarını, istinaf ve temyiz sürelerini, yargılamanın iadesi sebeplerini ve tahkim, arabuluculuk, kadastro gibi özel usulleri öğren.

7 durakHMGS · İYÖS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
HUKUK YARGILAMASI · KAVRAM

Hüküm, kesin hüküm ve hükmün düzeltilmesi

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDava takip yetkisi nedir? Avukat hangi işlemler için vekâletnamede özel yetkiye ihtiyaç duyar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Taraflar, davalar ve dava şartları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir ve kural olarak maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre belirlenir (HMK m.53). Avukat noterce onaylanan ya da düzenlenen vekâletnameyi vermedikçe dava açamaz (m.76–77). Sulh, feragat, kabul, davanın tamamen ıslahı, hâkimin reddi ve yemin gibi işlemler vekâletnamede özel yetki ister (m.74).

Dava takip yetkisi ve davaya vekâlet

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hüküm nedir, nasıl tefhim edilir? Maddi anlamda kesin hükmün şartları nelerdir? Hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Hüküm, yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karardır; yargılamanın bittiği duruşmada tefhim edilir (HMK m.294). Şekli anlamda kesinleşen hüküm, iki davada taraflar, dava sebebi ve talep sonucu aynıysa maddi anlamda kesin hüküm oluşturur (m.303). Açık hatalar tashih, belirsizlik tavzih, karar verilmeyen talepler tamamlama yoluyla giderilir (m.304–305/A).

Kiraya veren, kiracıdan Ocak–Mart kira bedellerini istedi ve davayı kaybetti; karar kesinleşti. Şimdi aynı kiracıdan Nisan–Haziran bedellerini istiyor. Kiracı "kesin hüküm var" diyebilir mi?

Mahkeme davayı usule ya da esasa ilişkin bir nihai kararla bitirir; esas hakkındaki nihai karar hükümdür. Hüküm yargılamanın sona erdiği duruşmada, hüküm sonucu tutanağa geçirilip okunarak tefhim edilir; zorunlu hâlde yalnız sonuç açıklanırsa gerekçeli karar tefhimden itibaren bir ay içinde yazılır (m.294). Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir; gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz (m.297–298). Taraflara verilen hüküm nüshası ilamdır (m.301).

Kesin hüküm

Kanun yolları tükenen ya da hiç kullanılmayan hüküm şekli anlamda kesinleşir. Bu hükmün başka bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturması için iki davanın tarafları, dava sebepleri ve ilk hükmün hüküm fıkrası ile ikinci davanın talep sonucu aynı olmalıdır (m.303/1). Hüküm yalnız hükme bağlanmış talepler hakkında kesin hüküm oluşturur; tarafların külli haleflerini ve kesinleşmeden sonra dava konusu şeyi devralanları da bağlar, ama iyiniyetli kazanım hükümleri saklıdır. Müteselsil borçlulardan biriyle alacaklı arasındaki kesin hüküm diğerleri hakkında geçerli değildir (m.303/2–5). Taraflar, davalar ve dava şartları sayfasında gördüğümüz gibi kesin hüküm bulunmaması bir dava şartıdır (m.114/1-i). Girişteki ikinci dava farklı dönemin kirasına ilişkindir; talep sonucu aynı olmadığı için kesin hüküm itirazı dinlenmez.

Tashih, tavzih, tamamlama

Yazı, hesap ve benzeri açık hatalar mahkemece re'sen ya da talep üzerine tashih edilir; hüküm tebliğ edilmişse taraflar dinlenir (m.304). Hüküm yeterince açık değilse ya da birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa icrası tamamlanıncaya kadar tavzih istenebilir; ama tavzihle hak ve borçlar daraltılamaz, genişletilemez (m.305). Yargılamada ileri sürüldüğü hâlde hakkında karar verilmeyen hususlar için tebliğden itibaren bir ay içinde hükmün tamamlanması istenir; ek karara karşı kanun yolu açıktır (m.305/A). Gücü yetmeyen kişi, talebi açıkça dayanaksız değilse adli yardımla giderlerden geçici olarak muaf tutulur ve gerekirse ona avukat sağlanır (m.334–335).

Hükmün düzeltilmesi yolları
ÖlçütTashih (m.304)Tavzih (m.305)Tamamlama (m.305/A)
SorunYazı, hesap, açık hataBelirsizlik, çelişkili fıkraKarar verilmemiş talep
SüreSüreye bağlı değilİcra tamamlanıncaya kadarTebliğden 1 ay
SınırYalnız açık hataHak ve borç değiştirilemezYeni talep eklenemez
Akılda kalsın: Kesin hüküm üç ayniyet: taraf, dava sebebi, talep sonucu. Bağlar: külli halef, sonradan devralan; bağlamaz: diğer müteselsil borçlu. Tavzih icra bitene kadar, tamamlama 1 ay.
Sınavda

Nasıl sorulurKesin hükmün şartları ve kimleri bağladığı öncüllerle ya da bir olayla sorulur.

TuzakTavzih yoluyla hükümdeki borcun azaltılabileceğini sanmak.

Sınavda işaretlekesin hüküm yokluğu, mahkemenin re'sen baktığı bir dava şartıdır.

✎Boşluk doldurma kesin hüküm

Maddi anlamda kesin hüküm için iki davanın tarafları, dava sebepleri ve aynı olmalıdır. Belirsiz hüküm, icrası tamamlanıncaya kadar yoluyla açıklatılabilir. Hakkında karar verilmeyen talep için tebliğden itibaren içinde hükmün tamamlanması istenir.

talep sonucutavzihbir aygerekçesiiki hafta

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre kesin hükümle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kesin hüküm, tarafların külli halefleri hakkında da geçerlidir.
II. Hüküm, ileri sürülen taleplerden yalnız hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm oluşturur.
III. Kesin hüküm, hükmün kesinleşmesinden sonra dava konusu şeyi taraflardan birinden devralan kişi hakkında da geçerlidir.

✓ D. Üç öncül de m.303'ün fıkralarıdır: külli halefler (m.303/3), yalnız hükme bağlanan talepler (m.303/2), kesinleşmeden sonra devralan (m.303/4; iyiniyetli kazanım hükümleri saklı). A, B ve C bu fıkralardan birini dışarıda bırakır; kesin hükmün bağlamadığı kişi diğer müteselsil borçludur (m.303/5).
HUKUK YARGILAMASI · SÜREÇ

İhtiyati tedbir: şartlar, teminat, uygulama ve itiraz

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHangi hâllerde bilirkişiye başvurulur, rapora ne zaman itiraz edilir? Keşif, uzman görüşü ve delil tespiti nedir, delil tespiti hangi mahkemeden istenir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yargılama süreci, ispat ve deliller). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Çözümü hukuk dışında özel ya da teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişiye başvurulur; hukuki bilgiyle çözülecek konuda başvurulamaz (HMK m.266). Rapor süresi en çok üç aydır, gerekçeyle üç ay uzatılabilir (m.274). Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (m.281). Kaybolma tehlikesi olan delil dava açılmadan da tespit ettirilebilir (m.400).

Bilirkişi, keşif, delil tespiti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İhtiyati tedbirin şartları nelerdir, nereden istenir? Teminat gerekir mi? Dava açılmadan alınan tedbirde dava kaç gün içinde açılmalıdır, tedbire itiraz nasıl yapılır?

Kısa cevap: Hakkın elde edilmesi önemli ölçüde zorlaşacaksa ya da gecikmede ciddi zarar doğacaksa ihtiyati tedbir verilir (HMK m.389). Talep eden haklılığını yaklaşık ispatlar ve kural olarak teminat gösterir (m.390, 392). Uygulama bir hafta içinde istenir; dava öncesi tedbirde dava, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde açılır, yoksa tedbir kendiliğinden kalkar (m.393, 397).

Bir alıcı, satış vaadine dayanarak tescil davası açmaya hazırlanırken satıcının taşınmazı başkasına satmak üzere olduğunu öğrendi. Dava açmadan taşınmazın devrini nasıl durdurur, sonra ne yapmalıdır?

Mevcut durumdaki bir değişme hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracak ya da imkânsız kılacaksa ya da gecikme ciddi bir zarar doğuracaksa uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir (m.389). Tedbir dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra yalnız davaya bakan mahkemeden istenir. Talep eden tedbir sebebini ve türünü belirtir, esas yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispatlar; zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden karar verebilir (m.390). Mahkeme malın muhafazası, yediemine verilmesi, bir şeyin yapılması ya da yapılmaması gibi her türlü tedbire hükmedebilir (m.391). Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında gördüğümüz delil tespitinden farkı, tedbirin delili değil hakkın kendisini korumasıdır.

Teminat ve uygulama

Talep eden, haksız çıkarsa karşı tarafın ve üçüncü kişilerin zararına karşılık teminat gösterir; talep resmî belgeye ya da başka bir kesin delile dayanıyorsa mahkeme gerekçe göstererek teminat almayabilir, adli yardım alan teminattan muaftır (m.392). Tedbirin uygulanması, kararın tefhim ya da tebliğinden itibaren bir hafta içinde istenmezse tedbir kendiliğinden kalkar (m.393). Dava açılmadan alınan tedbirde talep eden, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas davayı açıp belgesini dosyaya koydurmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (m.397/1). Tedbir, aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar sürer.

İtiraz ve tazminat

Karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire, uygulamada hazırsa uygulamadan, değilse tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde tedbirin şartlarına, yetkiye ve teminata itiraz edilir; itiraz kural olarak icrayı durdurmaz (m.394). Karşı taraf teminat gösterirse tedbir değiştirilebilir ya da kaldırılabilir (m.395). Haksız çıkan tedbir lehtarı, kusuru aranmaksızın zararı öder; tazminat davası kesinleşmeden ya da tedbirin kalkmasından itibaren bir yıllık zamanaşımına tabidir (m.399). Ret kararları, yüze karşı verilen kararlar ve itiraz üzerine verilen kararlar istinaf edilebilir (m.341/1-b). Para alacağını güvenceye alan ihtiyati haciz ise Hukuk (KPSS A) serisindeki Haciz, satış ve iflas sayfasında anlatılıyor. Girişteki alıcı tapuya devir yasağı tedbiri alır, bir hafta içinde uygulatır ve uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde tescil davasını açar.

Dava öncesi tedbir iki kısa süreye bağlıdır: önce uygulatmak, sonra davayı açmak.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Şart: zorlaşma, imkânsızlık ya da ciddi zarar + yaklaşık ispat. Kural teminat. Uygulama 1 hafta, dava 2 hafta, itiraz 1 hafta, tazminat 1 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurİhtiyati tedbirin şartları, teminat ve süreler öncüllerle sorulur.

TuzakDava açma süresinin tedbir kararının verildiği günden başladığını sanmak; süre uygulamanın talep edildiği tarihten işler.

Sınavda işaretletedbir dava açıldıktan sonra yalnız davaya bakan mahkemeden istenir.

↕Sıralama dava öncesi tedbir

  1. Tedbir kararı talep edene tebliğ edilir
  2. Uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılır
  3. Haklılık yaklaşık ispatlanarak tedbir istenir
  4. Davanın açıldığını gösteren belge dosyaya konur
  5. Mahkeme teminat karşılığında tedbire karar verir
  6. Bir hafta içinde tedbirin uygulanması istenir

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre ihtiyati tedbirle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. İki haftalık süre karar tarihinden değil, tedbirin uygulanmasının talep edildiği tarihten işler (m.397/1). A m.390/1'in, C m.392/1'in, D m.393/1'in kuralını doğru verir.
HUKUK YARGILAMASI · SÜREÇ

İstinaf: bölge adliye mahkemesinde ikinci inceleme

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDavanın ihbarı, asli müdahale ve fer'i müdahale arasındaki fark nedir? Davada taraf değişikliği hangi şartla yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Taraflar, davalar ve dava şartları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Davayı kaybederse üçüncü kişiye rücu edeceğini düşünen taraf, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı ona yazılı ihbar eder (HMK m.61–62). Dava konusu üzerinde hak iddia eden üçüncü kişi hüküm verilinceye kadar iki tarafa karşı asli müdahale davası açar (m.65); davada hukuki yararı olan üçüncü kişi tahkikat sona erinceye kadar bir tarafın yanında fer'i müdahil olur (m.66).

İhbar, müdahale, taraf değişikliği

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hangi kararlara karşı istinaf yoluna gidilir, süre nedir? Bölge adliye mahkemesi hangi kararları verebilir, istinafta hangi işlemler yapılamaz?

Kısa cevap: İlk derece mahkemelerinin nihai kararlarına ve bazı ihtiyati tedbir kararlarına karşı, ilamın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilir (HMK m.341, 345). Kanuni sınırın altındaki malvarlığı kararları kesindir; manevi tazminat kararları ise her zaman istinaf edilebilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddeder, kararı kaldırıp dosyayı geri gönderir ya da yeniden esas hakkında karar verir (m.353).

Bir tazminat davasında asliye hukuk hâkimi, davalının haklı ret talebine rağmen davaya bakıp karar verdi. Davalı istinafa gitti. Bölge adliye mahkemesi ne yapar?

İstinaf, ilk derece kararının hem maddi vakıa hem hukuk yönünden ikinci kez incelenmesidir. Nihai kararlar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi, yüze karşı verilen tedbir kararları ve itiraz üzerine verilen kararlar istinaf edilebilir (m.341/1). Miktar ya da değeri kanuni sınırı geçmeyen malvarlığı davalarındaki kararlar kesindir; bu sınır her yıl yeniden değerlemeyle güncellenir ve davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır (Ek m.1). Manevi tazminat kararları ise miktara bakılmaksızın istinaf edilebilir (m.341/2).

Başvuru

Dilekçe, kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine verilebilir (m.343). Süre, ilamın usulen tebliğinden itibaren iki haftadır (m.345). Harç eksikse bir haftalık kesin süre verilir (m.344). Süre geçmişse ya da karar kesinse dilekçeyi kararı veren ilk derece mahkemesi reddeder; buna karşı da iki hafta içinde istinaf edilir (m.346).

Bölge adliye mahkemesinin kararları

Daire önce dosya üzerinden ön inceleme yapar (m.352). Davaya bakması yasak ya da haklı olarak reddedilmiş hâkimin karar vermesi, görev ve yetki hataları, diğer dava şartlarına aykırılık, önemli delillerin toplanmaması gibi hâllerde esası incelemeden kararı kaldırır ve dosyayı geri gönderir (m.353/1-a). Karar hukuka uygunsa esastan reddeder; hata yeniden yargılama gerektirmiyorsa düzelterek yeniden esas hakkında karar verir (m.353/1-b). Diğer hâllerde duruşma yapar ve gerekirse kararı kaldırıp yeniden hüküm kurar (m.356). İnceleme istinaf sebepleriyle sınırlıdır; kamu düzenine aykırılık re'sen gözetilir (m.355). Taraflar, davalar ve dava şartları sayfasında gördüğümüz karşı dava, müdahale ve ıslah istinafta yapılamaz; yeni iddia, yeni delil ve bölge adliye mahkemesi için yetki sözleşmesi de yoktur (m.357). Girişteki hâkim haklı ret talebine rağmen karar vermiştir; Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz ret kurallarının ihlali olduğu için daire kararı kaldırıp dosyayı geri gönderir.

Bölge adliye mahkemesinin kararları
KararNe zaman?Dayanak
Esastan retİlk derece kararı usul ve esas yönünden doğrum.353/1-b-1
Kaldırıp geri göndermeYasaklı ya da reddedilen hâkim, görev-yetki, dava şartı, eksik delilm.353/1-a
Düzelterek yeniden esas hakkındaHukuk yanlış uygulanmış, yeniden yargılama gerekmiyorm.353/1-b-2
Kaldırıp yeniden hüküm kurmaDuruşmalı inceleme sonundam.356/2
Akılda kalsın: İstinaf 2 hafta, ilamın tebliğinden. Sınır altı malvarlığı kararı kesin; manevi tazminat her zaman istinaf. Ağır usul hatası → kaldırıp geri gönder. İstinafta karşı dava, müdahale, ıslah, yeni delil yok.
Sınavda

Nasıl sorulurİstinaf edilebilen kararlar, süre ya da bölge adliye mahkemesinin verebileceği kararlar sorulur.

Tuzakİstinafta ıslah ya da müdahale yapılabileceğini sanmak.

Sınavda işaretlesüresi geçmiş istinaf dilekçesini önce ilk derece mahkemesi reddeder.

⇄Bilgi eşleştirme durum → BAM kararı

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki işlemlerden hangisi bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde yapılabilir?

✓ A. İnceleme istinaf sebepleriyle sınırlıdır, ama kamu düzenine aykırılık re'sen gözetilir (m.355). B karşı dava, C ıslah, D müdahale m.357/1 ile istinafta yasaklanmıştır.
HUKUK YARGILAMASI · KARŞILAŞTIRMA

Temyiz, direnme ve yargılamanın iadesi

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDava dilekçesinde neler bulunur, eksiklik nasıl giderilir? Cevap dilekçesi kaç günde verilir, verilmezse ne olur? İddia ve savunma ne zamana kadar genişletilebilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yargılama süreci, ispat ve deliller). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118). Davalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir; zor durumda bir defaya mahsus en çok bir ay ek süre alabilir (m.127). Cevap vermeyen davalı vakıaları inkâr etmiş sayılır (m.128). Cevaba cevap ve ikinci cevap da ikişer haftadır (m.136); dilekçeler bitince iddia ve savunma genişletilemez (m.141).

Dilekçeler aşaması

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hangi kararlar temyiz edilir, temyiz kararın icrasını durdurur mu? Direnme nedir? Yargılamanın iadesi hangi sebeplerle ve hangi sürede istenir?

Kısa cevap: Bölge adliye mahkemesinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize gidilir (HMK m.361). Temyiz icrayı durdurmaz; ama kişiler, aile ve taşınmaz ayni hak kararları kesinleşmeden yerine getirilmez (m.367). Kesinleşmiş hükme karşı sayılı sebeplerle, öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde on yıl içinde yargılamanın iadesi istenir (m.374–377).

Bir alacak davasında hüküm kesinleşti. İki yıl sonra davacının tanığının yalan tanıklıktan mahkûm olduğu kesinleşti. Davalı hangi yola, ne zamana kadar başvurabilir?

Temyiz, bölge adliye mahkemesinin nihai kararlarının ve hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararların Yargıtayca hukuki denetimidir; süre tebliğden iki haftadır (m.361). Kanuni sınırın altındaki davalar, sulh hukuk görevindeki davaların çoğu, çekişmesiz yargı kararları ve geçici hukuki korumalar temyiz edilemez (m.362). Temyiz kararın icrasını durdurmaz; ancak kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz ayni hakları hakkındaki kararlar kesinleşmeden yerine getirilmez, nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (m.367).

Bozma ve direnme

Yargıtay sayılı sebeplerle kararı bozar (m.371). Bozma kararına uyulmayıp direnilirse, kararı bozan daire direnmeyi önce kendisi inceler; yerinde görmezse dosyayı Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderir ve Hukuk Genel Kurulunun kararına uymak zorunludur (m.373/5–7). İlk derece mahkemelerinin kesin kararlarına ve kanun yoluna gidilmeden kesinleşmiş kararlara karşı Adalet Bakanlığı ya da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına temyize başvurur; bu bozma kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz (m.363).

Yargılamanın iadesi

Kesin ya da kesinleşmiş hükümlere karşı olağanüstü yol yargılamanın iadesidir (m.374). Başlıca sebepler: mahkemenin kanuna uygun kurulmaması; yasaklı ya da reddi kesinleşmiş hâkimin karara katılması; elde olmayan nedenle elde edilemeyen belgenin sonradan ele geçmesi; senedin sahteliği; tanığın yalan tanıklığı, bilirkişinin kasten gerçeğe aykırı beyanı ya da yeminin yalan olduğunun sabit olması; aynı taraflar, konu ve sebeple öncekine aykırı ikinci kesin hüküm; AİHM'in ihlal kararı (m.375). Süre, sebebin öğrenilmesinden ya da ilgili ceza hükmünün kesinleşmesinden itibaren üç ay ve her hâlde hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır; çelişen hükümler sebebinde süre ilamın zamanaşımı kadardır (m.377). Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında gördüğümüz yalan yemin ve yalan tanıklık iddiaları burada iade sebebine dönüşür. Girişteki davalı, ceza hükmünün kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde kararı veren mahkemeye başvurur.

İstinaf, temyiz ve yargılamanın iadesi
ÖlçütİstinafTemyizYargılamanın iadesi
Hangi karara?İlk derece kararıBAM'ın nihai kararıKesin ya da kesinleşmiş hüküm
MerciBölge adliye mahkemesiYargıtayKararı veren mahkeme
SüreTebliğden 2 haftaTebliğden 2 hafta3 ay, her hâlde 10 yıl
İncelemeVakıa ve hukukHukuki denetimYalnız sayılı sebepler
Akılda kalsın: Temyiz 2 hafta, icrayı durdurmaz; kişiler, aile, taşınmaz ayni hak kesinleşmeden yerine getirilmez. Direnme → önce daire, sonra HGK. İade: 3 ay / 10 yıl, kararı veren mahkeme.
Sınavda

Nasıl sorulurYargılamanın iadesi sebepleri öncüllerle, temyizin icraya etkisi ya da direnmenin incelendiği yer sorulur.

TuzakDirenme kararının doğrudan Hukuk Genel Kuruluna gittiğini sanmak; önce kararı bozan daire inceler.

Sınavda işaretleHMK'da karar düzeltme yolu yoktur.

✎Boşluk doldurma temyiz ve iade

Temyiz süresi kararın tebliğinden itibaren dır. Aile hukukuna ilişkin kararlar yerine getirilemez. Yargılamanın iadesi her hâlde hükmün kesinleşmesinden itibaren içinde istenebilir.

?Soru çöz

Bir kira tespit davasında ilk derece kararına karşı bölge adliye mahkemesine başvurulmuştur. Başka bir dosyada ilk derece mahkemesi, Yargıtay dairesinin bozma kararına uymayarak önceki kararında ısrar etmiştir. Üçüncü bir dosyada ise kesinleşen hükmün, aynı taraflar arasında aynı konu ve sebeple daha önce verilmiş kesin bir hükme aykırı olduğu anlaşılmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre bu durumlar sırasıyla hangi kavramlarla ilgilidir?

✓ C. İlk derece kararının bölge adliye mahkemesinde incelenmesi istinaftır (m.341); bozmaya uymayıp önceki kararda ısrar direnmedir (m.373/5); öncekine aykırı ikinci kesin hüküm yargılamanın iadesi sebebidir (m.375/1-ı). A ve D ilk derece kararını temyize götürür, B ısrarı bozmaya uyma sayar; karar düzeltme HMK'da yoktur, kanun yararına temyize taraflar başvuramaz.
HUKUK YARGILAMASI · TÜR

Basit yargılama usulü ve çekişmesiz yargı

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHukuk davasında ispat yükü kime düşer? İkrar, kanuni karine, karşı ispat ve delil sözleşmesi nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yargılama süreci, ispat ve deliller). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İspatın konusu çekişmeli ve sonuca etkili vakıalardır; ikrar edilen ve herkesçe bilinen vakıalar ispat edilmez (HMK m.187). İspat yükü, vakıadan lehine hak çıkaran taraftadır (TMK m.6, HMK m.190). Kanuni karineye dayanan yalnız karinenin temel vakıasını ispatlar. Hukuka aykırı delil dikkate alınmaz (m.189); taraflar yazılı delil sözleşmesi yapabilir (m.193).

İspat yükü, ikrar, karine

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Basit yargılama usulü hangi davalarda uygulanır, yazılı usulden farkı nedir? Çekişmesiz yargı işleri nelerdir, hangi mahkeme bakar?

Kısa cevap: Basit yargılama sulh hukuk işlerinde, geçici hukuki korumalarda, nafaka, velayet ve vesayet işlerinde, hizmet ilişkisinden doğan davalarda uygulanır (HMK m.316). Cevap süresi iki haftadır, ek süre en çok iki hafta; cevaba cevap ve ikinci cevap verilmez (m.317). Çekişmesiz yargıda kural olarak sulh hukuk görevlidir, re'sen araştırma geçerlidir ve karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (m.383–388).

Kiracı, kira bedelinin tespiti için sulh hukuk mahkemesinde dava açtı. Davalı kiraya veren, cevap için bir aylık ek süre istedi; ayrıca cevaba cevap dilekçesi vermek istiyor. Mümkün mü?

Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında gördüğümüz yazılı usul uzun bir dilekçe ve ön inceleme düzeni kurar. Basit yargılama usulü hızlı çözülmesi gereken işler içindir: sulh hukuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler, ihtiyati tedbir ve delil tespiti gibi geçici hukuki korumalar, her çeşit nafaka, velayet ve vesayet işleri, hizmet ilişkisinden doğan davalar, konkordato ve tahkimde mahkemenin görevine giren işler (m.316). Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz kira davaları sulh hukukta görüldüğü için bu usule tabidir.

Yazılı usulden farkları

Cevap süresi iki haftadır; zor durumda verilebilecek ek süre bir defaya mahsus ve en çok iki haftadır. Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez (m.317). Bütün deliller dilekçeyle bildirilir (m.318); iddiayı genişletme yasağı dava açılmasıyla, savunmayı genişletme yasağı cevap dilekçesiyle başlar (m.319). Mahkeme mümkünse dosya üzerinden karar verir; ön inceleme ilk duruşmada yapılır, tahkikat bunun dışında iki duruşmada bitirilir ve duruşmalar arası bir aydan uzun olamaz (m.320). İşlemden kaldırılıp yenilenen dosya yeniden takipsiz kalırsa dava açılmamış sayılır (m.320/4); yazılı usuldeki ikinci yenileme imkânı burada yoktur. Karar, gerekçesiyle birlikte tefhim edilir (m.321).

Çekişmesiz yargı

Çekişmesiz yargı, ilgililer arasında uyuşmazlık bulunmayan, ileri sürülebilecek bir hakkın olmadığı ya da hâkimin re'sen harekete geçtiği işlerdir: ergin kılınma, ad ve soyadın değiştirilmesi gibi (m.382). Aksine hüküm yoksa sulh hukuk mahkemesi görevli, talep edenin ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (m.383–384). Basit usul ve, Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz re'sen araştırma ilkesi uygulanır (m.385). Kararlara karşı öğrenmeden itibaren iki hafta içinde istinaf edilir (m.387); bu kararlar kural olarak maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (m.388). Girişteki kiraya veren en çok iki haftalık ek süre alabilir; cevaba cevap verilemez.

Yazılı yargılama ile basit yargılama
ÖlçütYazılı usulBasit usul
Ek cevap süresiEn çok 1 ayEn çok 2 hafta
Cevaba cevap, ikinci cevapVar (2'şer hafta)Yok
Genişletme yasağı başlarDilekçeler bitinceDavacı için dava, davalı için cevapla
Duruşmalar arasıEn çok 3 ayEn çok 1 ay
Takipsiz bırakmaİlk yenilemeden sonra bir kez dahaYenilemeden sonra takipsizlik: açılmamış
Akılda kalsın: Basit usul: sulh hukuk, geçici koruma, nafaka-velayet-vesayet, hizmet ilişkisi. Ek süre 2 hafta, ikinci dilekçe yok, duruşma arası 1 ay. Çekişmesiz yargı: sulh hukuk, re'sen araştırma, maddi kesin hüküm yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBasit yargılamaya tabi işler ya da yazılı usulden farkları öncüllerle sorulur.

TuzakYazılı usuldeki bir aylık ek cevap süresini basit usule taşımak.

Sınavda işaretleçekişmesiz yargı kararına karşı süre, tebliğden değil kararın öğrenilmesinden işler.

⇄Bilgi eşleştirme kural → usul

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre basit yargılama usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez.
II. Cevap için verilebilecek ek süre en çok iki haftadır.
III. Duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz.

✓ B. I m.317/3'ün, II m.317/2'nin kuralıdır. III yanlıştır: basit usulde duruşmalar arası en çok bir aydır (m.320/3); üç ay yazılı usulün sınırıdır (m.147/3). A ek süre kuralını atlar; C ve D yazılı usulün sınırını basit usule taşır.
HUKUK YARGILAMASI · KURUM

Tahkim: elverişlilik, sözleşme, hakem ve iptal davası

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGörevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra ne yapılır? Dosyanın gönderilmesi kaç gün içinde istenir? Yargı yeri belirlenmesi hangi hâllerde istenir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hukuk yargılamasının ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Görevsizlik ya da yetkisizlik kararından sonra taraflardan biri, karar kesinleşince ya da kanun yolu başvurusunun reddi tebliğ edilince iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesini istemelidir; istemezse dava açılmamış sayılır (HMK m.20). İki mahkemenin kesinleşen görevsizlik kararlarında görevli mahkemeyi bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay belirler (m.21–22).

Görevsizlik, yetkisizlik, yargı yeri belirlenmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hangi uyuşmazlıklar tahkime elverişlidir, tahkim sözleşmesi nasıl yapılır? Hakem sayısı ve tahkim süresi nedir, hakem kararına karşı hangi yola gidilir?

Kısa cevap: Taşınmaz üzerindeki ayni haklardan ve tarafların iradesine tabi olmayan işlerden doğan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir (HMK m.408). Tahkim sözleşmesi yazılı yapılır (m.412). Hakem sayısı tek olmalıdır, kararlaştırılmamışsa üç hakem seçilir (m.415). Aksi kararlaştırılmadıkça karar bir yılda verilir (m.427); hakem kararına karşı yalnız bir ay içinde bölge adliye mahkemesinde iptal davası açılır (m.439).

İki şirket arasındaki eser sözleşmesinde "uyuşmazlıklar iki hakemle çözülür" yazıyor. Şirketlerden biri asliye ticaret mahkemesinde dava açtı; diğeri ilk itirazda tahkim şartını ileri sürdü. Mahkeme ne yapar, iki hakem kaydı geçerli mi?

HMK'nın tahkim hükümleri yabancılık unsuru içermeyen ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklara uygulanır; yabancılık unsurlu uyuşmazlıklar 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu'na tabidir (m.407). Tahkime elverişli olmayan uyuşmazlıklar taşınmaz üzerindeki ayni haklardan ve iki tarafın iradesine tabi olmayan işlerden doğanlardır (m.408); Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz kesin yetkili taşınmaz davaları bu yüzden hakeme götürülemez. Boşanma ya da soybağı gibi kamu düzenine ilişkin işler de tarafların iradesine tabi değildir.

Tahkim sözleşmesi ve hakemler

Tahkim sözleşmesi, doğmuş ya da doğabilecek uyuşmazlıkların hakeme bırakılmasıdır; esas sözleşmede bir şart ya da ayrı bir sözleşme olarak, yazılı yapılır. Mektup, faks ya da elektronik ortamdaki yazışma da yazılılığı karşılar; dava dilekçesinde ileri sürülen tahkim sözleşmesine cevap dilekçesinde itiraz edilmemesi de yeterlidir (m.412). Tahkim sözleşmesine konu uyuşmazlıkta mahkemede dava açılırsa karşı taraf tahkim ilk itirazında bulunur; sözleşme geçersiz ya da uygulanamaz değilse mahkeme davayı usulden reddeder (m.413). Hakem de ihtiyati tedbir ya da delil tespiti kararı verebilir (m.414). Hakem sayısı tek olmalıdır; kararlaştırılmamışsa üç hakem seçilir (m.415). Aksi kararlaştırılmadıkça yalnız gerçek kişiler hakem olabilir; üç hakemde her taraf birini seçer, iki hakem üçüncüyü belirler (m.416).

Süre ve iptal davası

Aksi kararlaştırılmadıkça hakem, tek hakemde seçildiği, kurulda ilk toplantı tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde karar verir; süre anlaşmayla ya da mahkemece uzatılır (m.427). Hakem kararına karşı yalnız iptal davası açılır: tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde, kararın bildirilmesinden itibaren bir ay içinde. Sebepler sınırlıdır: ehliyetsizlik ya da geçersiz sözleşme, hakem seçimine ya da usule aykırılık, sürenin geçmesi, yetki aşımı, hukuki dinlenilme hakkının çiğnenmesi, tahkime elverişsizlik, kamu düzenine aykırılık. Dava icrayı durdurmaz; teminatla durdurulabilir (m.439). İptal üzerine verilen karar temyiz edilebilir (m.361). Taraflar, davalar ve dava şartları sayfasında gördüğümüz gibi tahkim itirazı bir ilk itirazdır. Girişteki mahkeme davayı usulden reddeder; çift sayılı hakem kaydı ise m.415'e aykırıdır.

Tahkimde sayılar ve süreler
KonuKuralDayanak
Hakem sayısıTek sayı; kararlaştırılmamışsa 3m.415
Hakem seçmemeTalebin ulaşmasından 1 ay sonra mahkeme seçerm.416
Tahkim süresi1 yıl (anlaşmayla ya da mahkemece uzatılır)m.427
İptal davasıBildirimden 1 ay, tahkim yeri BAMm.439
Akılda kalsın: Tahkime elverişsiz: taşınmaz ayni hak, iradeye tabi olmayan iş. Sözleşme yazılı. Hakem tek sayı, yoksa 3. Süre 1 yıl. Karara karşı yalnız iptal davası: 1 ay, BAM.
Sınavda

Nasıl sorulurTahkime elverişlilik, hakem sayısı ya da hakem kararına karşı başvuru yolu sorulur.

TuzakHakem kararına karşı istinafa gidileceğini sanmak; tek yol bölge adliye mahkemesinde iptal davasıdır.

Sınavda işaretleiptal davası hakem kararının icrasını kendiliğinden durdurmaz.

✎Boşluk doldurma tahkim

Taşınmaz mallar üzerindeki kaynaklanan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir. Taraflar hakem sayısını kararlaştırmamışsa hakem seçilir. Hakem kararına karşı yalnızca açılabilir.

ayni haklardanüçiptal davasıistinafiki

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre tahkimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.427/1'in kuralıdır; süre anlaşmayla ya da mahkemece uzatılabilir. A hakem kararına karşı tek yolun bir ay içinde açılan iptal davası olduğunu (m.439/1, 4), B hakem sayısının tek olması gerektiğini (m.415/1), C iptal davasının icrayı durdurmadığını (m.439/4) atlar.
HUKUK YARGILAMASI · DAVA

Dava şartı arabuluculuk ve kadastro mahkemesi

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKonut kirasında güvence bedeli en çok ne kadar olabilir? Belirli süreli konut kirası süre bitince sona erer mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kira sözleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Konut ve çatılı işyeri kirasında güvence 3 aylık kira bedelini aşamaz (TBK m.342); kira bedeli ve yan giderler dışında ödeme yükümlülüğü, özellikle gecikmeye bağlı ceza koşulu ve muacceliyet kaydı geçersizdir (m.346). Kiracı süre bitiminden en az 15 gün önce bildirmezse sözleşme 1 yıl uzar; kiraya veren süre bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez (m.347).

Konut ve çatılı işyeri: güvence, uzama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hangi uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır, süreç kaç hafta sürer? Kadastro mahkemesinin görevi ve yargılama usulündeki özellikler nelerdir?

Kısa cevap: İşçi-işveren alacakları, ticari para alacakları, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucu kural olarak üç haftada sonuçlandırır (6325 m.18/A). Kadastro mahkemesi tespite karşı askı süresinde açılan davalara bakar; gelmeyen tarafın yokluğunda yargılamaya devam eder ve adli tatile tabi değildir (3402 m.25–34).

Kiracı, kiraya verenin depozitoyu iade etmediği gerekçesiyle doğrudan sulh hukuk mahkemesinde dava açtı; dilekçeye arabuluculuk son tutanağı eklenmemiş. Mahkeme ne yapar?

Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır: işçi ya da işveren alacağı, tazminatı ve işe iade (7036 m.3); ticari davalardan konusu para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları (TTK m.5/A); ilamsız tahliye dışında kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı (6325 m.18/B, 2023). Kira sözleşmesi sayfasında bu şartı gördük. Davacı son tutanağı dilekçeye ekler; eklemezse bir haftalık kesin süre verilir, yine sunmazsa dava usulden reddedilir. Hiç başvurulmadan dava açılmışsa dava doğrudan usulden reddedilir (m.18/A/2).

Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır, en çok bir hafta uzatabilir (m.18/A/9); ticari davalarda bu süre altı hafta, uzatma iki haftadır (TTK m.5/A). Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez; dava öncesi ihtiyati tedbirde dava açma süresi de işlemez (m.18/A/15–16). Girişteki dava, son tutanak hiç yoksa dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

Kadastro mahkemesi

Kadastro tespitleri 30 gün askıya çıkarılır; itiraz eden bu sürede kadastro mahkemesinde dava açar (3402 m.11). Dava açılmayan tutanaklar kesinleşir; kesinleşmeden itibaren on yıl geçince kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak dava açılamaz (m.12). Mahkeme mülkiyet, sınırlı ayni haklar, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına bakar (m.25). Gelmeyen tarafın yokluğunda duruşma yapılır, hiçbir taraf gelmese de dosya işlemden kaldırılmaz; mahkemeler adli tatile tabi değildir (m.29). Kararlar taraflar ve müdahiller lehine ve aleyhine kesin hüküm oluşturur (m.34).

Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları: süreler
KonuSüreDayanak
Hükmün tamamlanmasıTebliğden 1 ayHMK m.305/A
Tedbirin uygulanmasını isteme / itiraz1 hafta / 1 haftaHMK m.393, 394
Dava öncesi tedbirde dava açmaUygulama talebinden 2 haftaHMK m.397
İstinaf / temyizTebliğden 2 haftaHMK m.345, 361
Yargılamanın iadesi3 ay; her hâlde 10 yılHMK m.377
Tahkim / iptal davası1 yıl / bildirimden 1 ayHMK m.427, 439
Dava şartı arabuluculuk3 + 1 hafta (ticari 6 + 2)6325 m.18/A; TTK m.5/A
Kadastro askı / hak düşürücü süre30 gün / 10 yıl3402 m.11, 12
Akılda kalsın: Arabuluculuk dava şartı: iş, ticari para alacağı, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı; süre 3 + 1, ticaride 6 + 2 hafta. Kadastro: askı 30 gün, 10 yıl; gelmeyenin yokluğunda devam; adli tatil yok.
Sınavda

Nasıl sorulurKadastro mahkemesinin usulü öncüllerle, arabuluculuğun alanları ve süreleri sorulur.

TuzakKadastro mahkemesinde iki taraf gelmeyince dosyanın işlemden kaldırıldığını sanmak.

Sınavda işaretleson tutanak eksikse önce bir haftalık kesin süre verilir; hiç başvuru yoksa doğrudan usulden ret.

⇄Bilgi eşleştirme uyuşmazlık → dayanak

?Soru çöz

3402 sayılı Kadastro Kanunu'na göre kadastro mahkemesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Taraflardan hiçbiri duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır.
II. Kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.
III. Kadastro mahkemesi kararları, davaya müdahil olarak katılanların da lehine ve aleyhine kesin hüküm oluşturur.

✓ A. II m.29'un, III m.34'ün kuralıdır. I yanlıştır: kadastro mahkemesinde taraflardan hiçbiri gelmese de dosya işlemden kaldırılmaz, hâkim delilleri inceleyip karar verir (m.29). B müdahillerin bağlılığını atlar; C ve D HMK m.150'deki işlemden kaldırma kuralını kadastroya taşır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir alacak davasında davacı 50.000 TL istemiş, davalı ise yalnızca borcun zamanaşımına uğradığını savunmuştur. Hâkim, davalının ileri sürmediği takas imkânını kendiliğinden araştırarak davayı reddetmiştir. Hâkimin bu tutumu 6100 sayılı HMK'nın aşağıdaki ilkelerinden hangisine aykırıdır?

✓ C. Hâkim tarafların ileri sürmediği bir vakıayı kendiliğinden dikkate almış ve araştırmıştır; bu m.25'e aykırıdır. A duruşmanın açıklığıyla, D yargılamanın süresi ve gideriyle ilgilidir; B istenenden fazlasına hükmetmeyi yasaklar, burada ise talep aşılmamıştır.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Tasarruf, taraflarca getirilme, taleple bağlılık

?Soru 2

Bir tazminat davasında mahkeme, davacının dilekçesinde yalnızca olayları anlattığını, hangi kanun maddesine dayandığını belirtmediğini görmüş; olayı haksız fiil olarak nitelendirip TBK hükümlerini uygulamış ve kararında tarafların bütün itirazlarını tek tek tartışmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre bu olay sırasıyla hangi ilkelerle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Vakıaları davacının getirmesi m.25, hukuki nitelendirmenin hâkimce yapılması m.33, itirazların tartışılıp gerekçelendirilmesi m.27 ile ilgilidir. B davanın açılmasını ve hükmün kapsamını, C hâkimin vakıa araştırmasını ve süreyi, D hükmün taleple sınırını olayın merkezine koyar; olayda bunlar tartışılmamıştır.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Hukuki dinlenilme ve diğer ilkeler

?Soru 3

Bir ödünç davasında davalı, sözleşmenin yapıldığını duruşmada kabul etmiş, yalnız borcu ödediğini savunmuştur. Ödemeyi, davacının kendisine gönderdiği "kalanı sonra konuşuruz" yazılı imzalı mesajla desteklemiş; davacı ise ödemenin yapılmadığını göstermek için banka kayıtlarını sunmuştur. 6100 sayılı HMK'ya göre bu olay sırasıyla hangi kavramlarla ilgilidir?

✓ C. Sözleşmenin mahkemede kabulü ikrardır (m.188); karşı taraftan gelen ve ödemeyi muhtemel gösteren imzalı mesaj delil başlangıcıdır (m.202); davacının, yükü taşımadığı hâlde iddianın aksini göstermesi karşı ispattır (m.191). A ve B olayda delil anlaşması, D kanuni karine olmadığını atlar; B ve D karşı ispatı yükün yer değiştirmesi sanır.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Senetle ispat ve istisnaları

?Soru 4

6100 sayılı HMK'ya göre bilirkişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. m.272/1 hâkimin ret sebeplerini bilirkişiye uygular, ama önceden tanık olarak dinlenmeyi ret sebebi oluşturmadığını açıkça belirtir. A m.266'nın, C m.267'nin, D m.281'in kuralını doğru verir.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Bilirkişi, keşif, delil tespiti

?Soru 5

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi m.114'te sayılan dava şartlarından biri değildir?

✓ C. Davalının borçtan sorumlu olması pasif sıfattır; maddi hukuka ilişkindir ve m.114'te sayılmaz. A m.114/1-d'de, B m.114/1-h'de, D m.114/1-e'de sayılan dava şartlarıdır.Kaynak: Taraflar, davalar ve dava şartları · Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, sıfat

?Soru 6

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki davalardan hangileri sulh hukuk mahkemesinde görülür?

I. Kiracı aleyhine açılan, kira bedelinin tahsiline ilişkin dava
II. Mirasçılar arasında tereke malı taşınmazın ortaklığının giderilmesi davası
III. Bir şirketin genel kurul kararının iptali davası

✓ D. Kira ilişkisinden doğan alacak davaları (m.4/1-a) ve ortaklığın giderilmesi (m.4/1-b) değere bakılmaksızın sulh hukuktadır. III şirketler hukukundan doğan ticari bir davadır, asliye ticarette görülür. A ortaklığın giderilmesini, B kira alacağını atlar; C genel kurul kararını sulh hukuka verir.Kaynak: Hukuk yargılamasının ilkeleri · Görev: asliye, sulh ve özel mahkemeler

?Soru 7

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre mecburi dava arkadaşlığıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Bu kural m.60'tadır. A ve C ihtiyari dava arkadaşlığının özelliğidir (m.58); D aynı ya da benzer vakıa ihtiyari dava arkadaşlığının sebeplerinden biridir (m.57/1-c), mecburi arkadaşlığın kaynağı maddi hukuktur.Kaynak: Taraflar, davalar ve dava şartları · Dava arkadaşlığı

?Soru 8

6100 sayılı HMK'ya göre dilekçeler aşamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.128 cevap vermemeyi bütün vakıaların inkârı sayar; ispat yükü davacıda kalır. A ek sürenin cevap süresinin bitiminden işlediğini (m.127), B cevap verilince ilk itiraz hakkının sona erdiğini (m.131), C dilekçeler bitince genişletme yasağını (m.141) atlar.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Dilekçeler aşaması

?Soru 9

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdakilerden hangisi ön inceleme aşamasında yapılmaz?

✓ A. Tanık gibi delillerin incelenmesi tahkikat işidir; ön incelemede yalnız delillerin sunulması ve toplanması için hazırlık yapılır. B (m.140/1), C (m.138) ve D (m.140/2) ön incelemenin sayılan işleridir.Kaynak: Yargılama süreci, ispat ve deliller · Ön inceleme, tahkikat, takipsiz bırakma

?Soru 10

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi ıslahla geçersiz kılınabilir?

✓ A. Islah, tarafın kendi usul işlemlerini, örneğin dava dilekçesindeki vakıaları değiştirmesine imkân verir (m.176). B, C ve D'deki tanık ifadeleri, bilirkişi raporu ve keşif tutanağı ıslahla geçersiz kılınamaz (m.179/2).Kaynak: Taraflar, davalar ve dava şartları · Derdestlik, karşı dava, ıslah
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →