İdari yargı teşkilatı ve yargılama ayrıntıları: Danıştay daire ve kurulları, ilk inceleme, ara kararı, kanun yolları ve vergi davası

Danıştay’ın daire ve kurullarının görevlerini, dava dilekçesinin ilk incelemesini, ara kararı ve yürütmeyi durdurmanın ayrıntısını, kanun yollarını ve vergi davasının özelliklerini öğren.

7 durakİYÖS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
İDARİ YARGI · KURUM

Danıştay'ın yapısı: daireler, üye seçimi ve kurulların görev paylaşımı

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBelediye meclisi nasıl toplanır ve karar alır? Belediye encümeni kimlerden oluşur? Belediye başkanlığı nasıl sona erer, boşalınca yerine kim nasıl seçilir?Önceki sayfadan (Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Belediye meclisi her ayın ilk haftası toplanır; üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar verir, karar yeter sayısı tam sayının dörtte birinden az olamaz. Encümen, il belediyesi ve 100.000'i aşan belediyede yedi, diğerlerinde beş kişidir. Başkanlık boşalırsa meclis on gün içinde toplanıp üyeleri arasından gizli oyla başkan seçer (5393 m.20–22, 33, 45).

Belediye organları: meclis, encümen, başkan

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Danıştay kaç daireden oluşur, üyeleri nasıl seçilir? Başkanlar Kurulu, Başkanlık Kurulu, İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları ile İçtihatları Birleştirme Kurulu hangi işlere bakar?

Kısa cevap: Danıştay dokuzu dava, biri idari olmak üzere on daireden oluşur; daire başkan ve dört üyeyle toplanır. Üyelerin dörtte üçünü HSK idari yargı hâkim ve savcıları arasından, dörtte birini Cumhurbaşkanı seçer; görev on iki yıl, bir kez. Başkanlar Kurulu daireler arası görev uyuşmazlığını ve merci tayinini, Başkanlık Kurulu iş bölümünü, dava daireleri kurulları ısrar kararlarını çözer (2575 m.9, 13, 52).

Ankara İdare Mahkemesi ile İzmir İdare Mahkemesi aynı ihale işlemine karşı açılan iki bağlantılı davada ikisi de kendini yetkili gördü. İki mahkeme farklı bölge idare mahkemelerinin çevresinde. Uyuşmazlığı kim çözer?

İdari yargının basamakları, dava türleri, süreler ve ilk inceleme Hukuk (KPSS A) serisindeki İdari yargı ve idarenin sorumluluğu sayfasında anlatıldı; burada ayrıntıları var.

Daireler ve üyeler

Danıştay dokuzu dava, biri idari olmak üzere on daireden oluşur (2575 m.13). Daire heyeti başkan ve dört üyeyle toplanır, salt çoğunlukla karar verir; müzakere gizlidir. Boşalan üyeliklerin dörtte üçü idari yargı hâkim ve savcıları arasından HSK'ca, dörtte biri bakan, vali, elçi, general gibi üst kademe görevliler arasından Cumhurbaşkanınca seçilir. Üyeler on iki yıl için seçilir ve bir kimse iki kez üye olamaz (m.8–9). Daire başkanlarını Genel Kurul kendi üyeleri arasından seçer (m.10).

Kurullar

Danıştay kurulları ve başlıca görevleri (2575)
KurulOluşumBaşlıca görev
Başkanlar KuruluBaşkan, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanlarıDaireler arası görev uyuşmazlığı; ayrı yargı çevrelerindeki idare ve vergi mahkemeleri arasındaki görev-yetki uyuşmazlığında ve bağlantılı davalarda merci tayini; kararları kesin (m.52)
Başkanlık KuruluBaşkan + 6 asıl üye (3 daire başkanı, 3 üye), Genel Kurulca 2 yıl içinÜyelerin dairelere dağılımı, daireler arası iş bölümü; kararlarına 7 günde Başkanlar Kuruluna itiraz (m.52/A)
İdari / Vergi Dava Daireleri Kuruluİlgili dava dairelerinin başkanları ve görevlendirilen üyeler; yeter sayı 15 / 11Israr kararları; dava dairelerinin ilk derece kararlarının temyizi; ilk derece YD kararlarına itiraz (m.17, 38)
İçtihatları Birleştirme KuruluBaşkan, Başsavcı, başkanvekilleri, dava dairesi başkanları ve üyeleriDaire ve kurul kararları arasındaki aykırılığı gidermek; kararı Resmî Gazetede yayımlanır, Danıştay daire ve kurulları, idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır (m.39–40)

Girişteki uyuşmazlıkta iki mahkeme farklı bölge idare mahkemelerinin çevresinde olduğu için çözüm Başkanlar Kurulunun merci tayinidir. Aynı bölge idare mahkemesinin çevresindeki iki mahkeme arasında olsaydı uyuşmazlığı o bölge idare mahkemesi kesin olarak çözerdi.

Akılda kalsın: 10 daire (9 dava + 1 idari), heyet başkan + 4. Üye: 3/4 HSK, 1/4 Cumhurbaşkanı, 12 yıl, bir kez. Başkanlar Kurulu → merci tayini; Başkanlık Kurulu → iş bölümü.
Sınavda

Nasıl sorulurBir işin Danıştay'ın hangi kuruluna ait olduğu tek merci sorusu ya da kavram üçlüsüyle sorulur.

TuzakAdları birbirine çok benzeyen Başkanlar Kurulu ile Başkanlık Kurulunu karıştırmak; merci tayini ve görev uyuşmazlığı Başkanlar Kurulunda, üye dağılımı ve iş bölümü Başkanlık Kurulundadır.

Sınavda işaretleaynı bölge içindeki uyuşmazlık bölge idare mahkemesine gider.

⇄Bilgi eşleştirme iş → kurul

?Soru çöz

2575 sayılı Danıştay Kanunu'na göre Danıştay üyeliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Boşalan üyeliklerin dörtte biri Cumhurbaşkanınca seçilir.
II. Üyeler on iki yıl için seçilir ve bir kimse iki kez Danıştay üyesi seçilemez.
III. Daire başkanlarını Başkanlık Kurulu, üyeler arasından seçer.

✓ C. I m.9/1–2'yi, II m.9/3'ü doğru aktarır. III yanlıştır: daire başkanlarını Danıştay Genel Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçer (m.10); Başkanlık Kurulu yalnız üyeleri dairelere dağıtır. A I'i atlar; B ve D seçim yetkisini Başkanlık Kuruluna verir.
İDARİ YARGI · DAVA

Danıştay'ın görevleri: ilk derece davaları, temyiz incelemesinin sınırı ve danışma

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa Mahkemesine bireysel başvuru şartları nelerdir? Kimler başvurabilir, hangi işlemlere karşı başvurulamaz, süre kaç gündür?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Anayasa yargısının usulü). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasada güvence altına alınmış ve AİHS ile Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin de kapsamına giren bir hakkı kamu gücünce doğrudan ve güncel olarak ihlal edilen herkes, idari ve yargısal başvuru yollarını tükettikten sonra 30 gün içinde başvurabilir. Kamu tüzel kişileri başvuramaz; yasama işlemlerine ve düzenleyici işlemlere karşı doğrudan başvuru yoktur (6216 m.45–47).

Bireysel başvuru: konu, kişi, zaman, süre

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Danıştay ilk derece mahkemesi olarak hangi davalara bakar? Temyiz incelemesinin sınırı nedir? Danıştay hangi konularda danışma görevi yapar?

Kısa cevap: Danıştay Cumhurbaşkanı kararlarına, CBK dışındaki Cumhurbaşkanlığı düzenleyici işlemlerine, bakanlıkların ve kamu kurumlarının ülke çapındaki düzenleyici işlemlerine ve birden çok mahkemenin yetki alanına giren işlere karşı davalara ilk derece olarak bakar (2575 m.24). Temyizde yalnız hukuka aykırılığı denetler. Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkında düşünce bildirir.

Bir bakanlığın bütün illerde uygulanan yönetmeliğine karşı Antalya'daki bir dernek dava açmak istiyor; aynı derneğin Antalya Valiliğinin il çapındaki genelgesine itirazı da var. İki dava aynı mahkemede mi görülür?

İlk derece görevi

Danıştay kural olarak temyiz merciidir; ilk derece görevi sayma yoluyla belirlenir ve sayılmayan her dava idare ya da vergi mahkemesine gider. m.24'e göre Danıştay ilk derece olarak şunlara karşı açılan iptal ve tam yargı davalarına bakar: Cumhurbaşkanı kararları; Cumhurbaşkanınca çıkarılan, CBK dışındaki düzenleyici işlemler (yönetmelikler); bakanlıklar, kamu kuruluşları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemler; Danıştay idari dairesi ya da İdari İşler Kurulu kararları üzerine yapılan işlemler; birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işler; Yüksek Disiplin Kurulu kararları. Tahkim öngörülmeyen kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinden doğan davalar da Danıştay'dadır. CBK'nin kendisi bu listede yoktur, çünkü Anayasa yargısının usulü sayfasında gördüğümüz gibi onun denetimi Anayasa Mahkemesine aittir.

Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar sayfasında belediye başkanlığının ve meclis üyeliğinin bazı hâllerde Danıştay kararıyla sona erdiğini gördük. Bu bir dava değil, istem üzerine verilen karardır: Danıştay seçimle gelen mahallî idare organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri hakkındaki istemleri inceler (m.24/2). Girişteki yönetmelik davası Danıştay'da, il çapındaki genelge davası Antalya İdare Mahkemesinde görülür.

Temyiz incelemesinin sınırı

2016'dan beri Danıştay'ın temyiz görevi, bir hukuk kuralının uygulanmaması ya da yanlış uygulanması biçiminde ortaya çıkan hukuka aykırılıkların denetimiyle sınırlıdır (m.23/a). Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları sayfasında Yargıtay'ın temyiz incelemesinin de aynı mantıkla kurulduğunu gördük.

Danışma görevi

Danıştay kamu hizmetleriyle ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirir (m.23/d); Anayasa bu süreyi iki ay olarak koyar (AY m.155). Memurların yargılanmasına ilişkin işler de idari dairenin görevidir (m.42); tüzük kaldırıldığı için 2018'den beri tüzük incelemesi yoktur.

Akılda kalsın: İlk derece: Cumhurbaşkanı kararı, Cumhurbaşkanı yönetmeliği, ülke çapında düzenleyici işlem, birden çok mahkemenin alanı. CBK → AYM. Temyiz = hukuk denetimi. Danışma: imtiyaz sözleşmesi, 2 ay.
Sınavda

Nasıl sorulurBir davanın Danıştay'da mı idare mahkemesinde mi ilk derece olarak görüleceği öncüllerle sorulur.

TuzakBir bakanlığın her düzenleyici işlemini Danıştay'a götürmek; ölçü ülke çapında uygulanmasıdır, il çapındaki genelge idare mahkemesine gider.

Sınavda işaretleCBK'ye karşı idari dava açılamaz.

✎Boşluk doldurma Danıştay'ın görevi

Bakanlıkların uygulanacak düzenleyici işlemlerine karşı davalar Danıştay'da ilk derece olarak görülür. Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin denetimi aittir. Danıştay kamu hizmeti sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirir.

ülke çapındaAnayasa Mahkemesineimtiyazil çapındaDanıştay İdari Dairesine

?Soru çöz

2575 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki davalardan hangisi Danıştay'da ilk derece mahkemesi olarak görülmez?

✓ B. İl çapındaki düzenleyici işlem ülke çapında değildir; dava valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesinde görülür (İYUK m.32). A kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun ülke çapındaki işlemi, C birden çok mahkemenin alanı, D Cumhurbaşkanı yönetmeliği olarak m.24/1'de sayılır.
İDARİ YARGI · KURUM

Bölge idare mahkemesi, tek hâkimle görülen davalar ve özel yetki kuralları

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHukuki dinlenilme hakkı neleri içerir? HMK'daki aleniyet, dürüst davranma, usul ekonomisi ve aydınlatma ödevi ne anlama gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hukuk yargılamasının ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hukuki dinlenilme hakkı yargılamadan bilgi sahibi olmayı, açıklama ve ispat hakkını, açıklamaların dikkate alınmasını ve kararın somut, açık gerekçelendirilmesini içerir (HMK m.27). Duruşma ve kararların bildirilmesi alenidir (m.28). Taraflar dürüst davranmak ve doğruyu söylemekle yükümlüdür (m.29); hâkim yargılamayı makul sürede ve gereksiz gider yapmadan yürütür (m.30), belirsiz noktaları aydınlatır (m.31) ve Türk hukukunu re'sen uygular (m.33).

Hukuki dinlenilme ve diğer ilkeler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bölge idare mahkemesinin görevleri nelerdir? Hangi davalara idare mahkemesinde tek hâkim bakar? İdari davalarda yetkili mahkeme nasıl belirlenir?

Kısa cevap: Bölge idare mahkemesi istinaf başvurularını, yürütmeyi durdurma kararlarına itirazları ve çevresindeki mahkemeler arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar (2576 m.3/A, 3/D). Kanundaki parasal sınırı aşmayan davalara ve sayılan bazı işlere tek hâkim bakar. İdari yargıda yetki kamu düzenindendir; taşınmaz, kamu görevlisi ve vergi davaları için özel yetki kuralları vardır.

Kayseri'de görevli bir öğretmen Ordu'ya atandı ve atamanın iptalini istiyor; aynı öğretmenin Kayseri'deki evinin bahçesini kapatan imar planı için de dava açacağı var. Davaları nerede açabilir?

Bölge idare mahkemesi

Bölge idare mahkemesinin daireleri başkan ve iki üyeyle toplanır. Görevleri: istinaf başvurularını incelemek; ilk derece mahkemelerinin yürütmeyi durdurma kararlarına itirazları karara bağlamak; yargı çevresindeki mahkemeler arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözmek; engel çıkarsa davayı başka mahkemeye nakletmek (m.3/A, 3/D). Daireler arasındaki iş bölümünü HSK belirler.

Tek hâkim

İdare ve vergi mahkemeleri kural olarak başkan ve iki üyeden oluşan kurulla karar verir. 7589 sayılı Kanun'la 2026'da yenilenen m.7'ye göre, düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu kanundaki parasal sınırı aşmayan iptal ve tam yargı davalarına, öğrencilerin uzaklaştırma ve ilişik kesme dışındaki disiplin ve not davalarına, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin ve uyarma cezası davalarına tek hâkim bakar. Vergi mahkemesinde de parasal sınırı aşmayan vergi davalarına tek hâkim bakar. Sınır her yıl değiştiği için rakamı değil kuralı bil.

Yetki

Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında HMK'da yetkinin kural olarak kamu düzeninden olmadığını, kesin yetkinin istisna kaldığını gördük. İYUK'ta tersi geçerlidir: yetki kamu düzenindendir, mahkeme onu kendiliğinden gözetir ve yetki sözleşmesi yapılamaz (m.32/2). Genel kural, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir; ama özel kurallar genel kuralın önüne geçer.

İdari davalarda yetkili mahkeme (2577 m.32–37)
DavaYetkili yer
Genel kuralİşlemi ya da idari sözleşmeyi yapan merciin bulunduğu yer
Kamu görevlisinin atanması ve nakliYeni ya da eski görev yeri
Göreve son verme, emeklilik, görevden uzaklaştırmaSon görev yeri
Görevle ilişiği kesmeyen disiplin cezası, özlük ve parasal haklar; mahallî idare organının görevden uzaklaştırılmasıİlgilinin görevli bulunduğu yer
İmar, kamulaştırma, yıkım, ruhsat, iskân gibi taşınmaza ilişkin davalarTaşınmazın bulunduğu yer
Tam yargı (idari sözleşme dışı)Sırasıyla: zarar doğuran uyuşmazlığa yetkili yer; hizmetin görüldüğü ya da eylemin yapıldığı yer; davacının ikametgâhı
Vergi davasıVergiyi tarh ve tahakkuk ettiren, ödeme emrini düzenleyen dairenin bulunduğu yer vergi mahkemesi

Girişteki öğretmen atama davasını Kayseri'de ya da Ordu'da açabilir; imar planı davası ise taşınmazın bulunduğu Kayseri'de görülür.

Akılda kalsın: BİM daire: başkan + 2; görev: istinaf, YD itirazı, çevre içi uyuşmazlık. Tek hâkim: düzenleyici işlem asla. Yetki kamu düzeni. Atama: yeni ya da eski yer; son verme: son yer; taşınmaz: taşınmazın yeri.
Sınavda

Nasıl sorulurBir davanın hangi yer mahkemesinde açılacağı olaylı soruyla, tek hâkimin bakabileceği davalar öncüllerle sorulur.

TuzakHMK'daki yetki itirazı mantığını İYUK'a taşıyıp yetkisizliğin ileri sürülmezse düzeleceğini sanmak; idari yargıda yetki kendiliğinden incelenir.

Sınavda işaretlekonusu küçük olsa da düzenleyici işleme karşı dava tek hâkime gitmez.

⇄Bilgi eşleştirme dava → yetkili yer

?Soru çöz

2576 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki davalardan hangisine idare mahkemesinde tek hâkim bakar?

✓ D. Uyarma cezası davası m.7/1-d'de miktara bakılmaksızın tek hâkime bırakılmıştır. A düzenleyici işleme karşıdır; 7589 sonrası metin bu davaları miktardan bağımsız olarak tek hâkimin dışında tutar. B ilişik kesme sonucunu doğuran disiplin cezası olduğu için kurula gider. C aylıktan kesme listede sayılmaz; yalnız uyarma sayılmıştır.
İDARİ YARGI · SÜREÇ

Yargılamanın yürüyüşü: dilekçeler, duruşma, ara kararı, re'sen araştırma ve HMK'ya atıf

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHangi hâllerde bilirkişiye başvurulur, rapora ne zaman itiraz edilir? Keşif, uzman görüşü ve delil tespiti nedir, delil tespiti hangi mahkemeden istenir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yargılama süreci, ispat ve deliller). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Çözümü hukuk dışında özel ya da teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişiye başvurulur; hukuki bilgiyle çözülecek konuda başvurulamaz (HMK m.266). Rapor süresi en çok üç aydır, gerekçeyle üç ay uzatılabilir (m.274). Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (m.281). Kaybolma tehlikesi olan delil dava açılmadan da tespit ettirilebilir (m.400).

Bilirkişi, keşif, delil tespiti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdari yargıda taraflar kaç dilekçe verir, cevap süresi ne kadardır? Duruşma ne zaman yapılır? Ara kararının gereği yerine getirilmezse ne olur? İYUK hangi konularda HMK'ya atıf yapar?

Kısa cevap: İdari yargılama yazılıdır: davacı iki, davalı iki dilekçe verir; tebliğe karşı cevap süresi 30 gündür ve haklı sebeple bir kez, en çok 30 gün uzatılabilir (İYUK m.16). Mahkeme her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar, ara kararıyla belge ve bilgi ister (m.20). Yasaklılık, müdahale, bilirkişi, keşif, feragat gibi konularda HMK uygulanır; davanın ihbarı ise kendiliğinden yapılır (m.31).

Davalı idare, mahkemenin ara kararıyla istediği ihale dosyasını süresinde göndermedi. Mahkeme idarenin bu tutumunu kararında nasıl değerlendirebilir?

Dilekçeler aşaması

Dava dilekçesi davalıya, savunma davacıya tebliğ edilir; davacının ikinci dilekçesi ve davalının ikinci savunması da karşılıklı tebliğ olunur. Kural olarak davacı ikinci savunmaya cevap veremez; ama savunmada cevabı gerektiren bir husus varsa mahkeme süre verir. Taraflar tebliğden itibaren otuz gün içinde cevap verir; bu süre haklı sebeple, istek üzerine, bir kez ve en çok otuz gün uzatılabilir; süre geçtikten sonra yapılan uzatma istemi kabul edilmez (m.16/3). Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında HMK'da dilekçe sürelerinin iki hafta olduğunu gördük; idari yargıda süreler gün ile ve daha uzun sayılır. Tam yargı davasında dava dilekçesindeki miktar, nihai karara kadar harcı ödenerek bir kez artırılabilir (m.16/4).

Duruşma ve inceleme

İnceleme kural olarak evrak üzerinde yapılır. İptal davalarında taraflardan birinin isteğiyle duruşma yapılır; tam yargı ve vergi davalarında bu hak kanundaki parasal sınırı aşan davalarla sınırlıdır. Duruşma isteği dava dilekçesinde ya da cevap ve savunmalarda yapılır; mahkeme kendiliğinden de duruşmaya karar verebilir. Davetiye en az otuz gün önce gönderilir (m.17).

İdari yargıda re'sen araştırma ilkesi hâkimdir: mahkeme her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar, taraflardan ve diğer yerlerden belge ve bilgi ister (m.20/1). Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında HMK'nın taraflarca getirilme ilkesini esas aldığını gördük; idari yargıda güçlü taraf idare olduğu için ağırlık mahkemeye kayar. Taraflardan biri ara kararının gereğini yerine getirmezse bunun karara etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve ara kararında belirtilir (m.20/2). Devletin güvenliğine ilişkin bilgiyi Cumhurbaşkanı, yardımcısı ya da bakan gerekçe göstererek vermeyebilir; ama verilmeyen belgeye dayanan savunmaya göre karar verilemez (m.20/3). Tekemmül eden dosya, öncelikli işler dışında en geç altı ay içinde karara bağlanır (m.20/5).

HMK'ya atıf

İYUK'ta hüküm bulunmayan şu konularda HMK uygulanır: hâkimin yasaklılığı ve reddi, ehliyet, üçüncü kişilerin davaya katılması, davanın ihbarı, vekiller, dosyanın incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, karşı dava, bilirkişi, keşif, delil tespiti, yargılama giderleri, adli yardım, elektronik işlemler (m.31). Taraflar, davalar ve dava şartları sayfasında davanın ihbarının taraflara bırakıldığını gördük; İYUK'ta ise ihbar mahkemece kendiliğinden yapılır. Vergi uyuşmazlıklarında bu atıflar dışında VUK uygulanır.

Akılda kalsın: Dilekçe 2 + 2; cevap 30 gün, uzatma bir kez, en çok 30. Duruşma: iptalde istek yeter; davetiye 30 gün önce. Ara kararına uymamanın etkisi önceden bildirilir. İhbar re'sen; karar 6 ayda.
Sınavda

Nasıl sorulurCevap süresi ve uzatma, duruşma şartı ya da HMK'ya atıf yapılan konular öncüllerle sorulur.

TuzakHMK'daki iki haftalık süreleri ya da davanın ihbarının taraf işi olmasını idari yargıya taşımak.

Sınavda işaretleiptal davasında duruşma istemi parasal sınıra bağlı değildir.

✎Boşluk doldurma yazılı yargılama

Taraflar tebliğden itibaren gün içinde cevap verebilir; bu süre bir kez uzatılabilir. İYUK'a göre davanın ihbarı mahkemece yapılır. Tekemmül eden dosya en geç içinde karara bağlanır.

?Soru çöz

2577 sayılı Kanun'a göre idari yargılamayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Cevap süresi, süre dolduktan sonra yapılan istek üzerine de bir kez uzatılabilir.
II. İptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır.
III. Davanın ihbarı, Danıştay, mahkeme ya da hâkim tarafından kendiliğinden yapılır.

✓ D. II m.17/1'i, III m.31/1'deki özel kuralı doğru aktarır. I yanlıştır: sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma istemi kabul edilmez (m.16/3). A ihbar kuralını atlar; B ve C süresi geçmiş uzatma istemini kabul eder.
İDARİ YARGI · KARŞILAŞTIRMA

Yürütmeyi durdurmanın ayrıntısı ve mahkeme kararlarının uygulanması

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa Mahkemesi iptal davasında ileri sürülen gerekçelerle bağlı mıdır? Yürürlüğü durdurma kararı verilebilir mi? İptal kararı ne zaman yürürlüğe girer, geriye yürür mü?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Anayasa yargısının usulü). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa Mahkemesi iptal ve itiraz başvurularını dosya üzerinden inceler; taleple bağlıdır ama ileri sürülen gerekçelerle bağlı değildir ve uygulama kabiliyeti kalmayan diğer hükümleri de iptal edebilir (6216 m.43). İptal edilen norm kararın Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlükten kalkar; Mahkeme bu tarihi en çok bir yıl erteleyebilir. İptal kararı geriye yürümez (Anayasa m.153).

İnceleme, yürürlüğü durdurma ve iptal kararının etkisi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yürütmeyi durdurma kararı hangi hâllerde savunma alınmadan verilebilir? Vergi davası tahsili durdurur mu? İdare mahkeme kararını uygulamazsa ne olur?

Kısa cevap: Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemde yürütme savunma alınmadan durdurulabilir; atama, nakil ve görevlendirme bu kapsamda sayılmaz. Vergi mahkemesinde dava açılması, dava konusu edilen bölümün tahsilini kendiliğinden durdurur. İdare kararı en geç 30 gün içinde uygular; uygulamazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılır (İYUK m.27–28).

Bir kamu görevlisi başka ile atandı, bir gösteri yürüyüşü de iki gün sonrası için yasaklandı. İkisi de yürütmeyi durdurma istiyor. Mahkeme hangisinde idarenin savunmasını beklemeden karar verebilir?

YD'nin iki şartı (açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar), teminat ve yedi günlük itiraz KPSS A sayfasında anlatıldı. Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları sayfasında ihtiyati tedbirin hakkın ileride gerçekleşmesini güvenceye aldığını gördük; YD ise bir işlemin icrailiğini askıya alır ve şartları kanunda daha sıkıdır.

Yürütmeyi durdurmanın ayrıntıları (İYUK m.27)
KonuKural
Savunma beklenmedenUygulanmakla etkisi tükenecek işlemde, savunmadan sonra yeniden karar verilmek üzere; kamu görevlisinin atama, nakil, görev ve unvan değişikliği, görevlendirmesi bu kapsamda sayılmaz
İstemin reddiDilekçe ve eklerinden yerinde olmadığı anlaşılırsa savunma alınmadan reddedilebilir
GerekçeAçık aykırılığın ve zararın neler olduğu yazılır; yalnız kanun ya da CBK hükmü için AYM'ye başvurulduğu gerekçesiyle YD verilemez
Vergi davasıDava açılması, dava konusu edilen bölümün tahsilini durdurur; ihtirazi kayıtlı beyanname ve tahsilat işlemlerine karşı davada durdurmaz, YD istenir
Kararın yazılması / ikinci istem15 günde yazılır; aynı sebeplerle ikinci kez istenemez
Kanun yolundaİstinaf ve temyiz kararın yürütülmesini durdurmaz; inceleme mercii teminatla durdurabilir; iptal davalarında teminat istenmeyebilir; bu kararlar kesindir; bozma kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurur (m.52)

Girişteki yürüyüş yasağı uygulanmakla etkisi tükenecek bir işlemdir; savunma beklenmeden durdurulabilir. Atama işlemi ise kanunun açık hükmüyle bu kapsam dışında bırakılmıştır. Anayasa yargısının usulü sayfasında iptal kararının geriye yürümediğini gördük; İYUK de bir hükmün Anayasa Mahkemesine götürülmüş olmasını tek başına YD sebebi saymaz.

Kararların uygulanması

İdare esasa ve YD'ye ilişkin kararların gereğine göre gecikmeksizin işlem yapmak zorundadır; süre tebliğden itibaren hiçbir şekilde otuz günü geçemez (m.28/1). Uygulanmayan karar için idare aleyhine Danıştay'da ya da ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; kararı süresinde uygulamayan kamu görevlisinden dolayı tazminat davası da yalnız idare aleyhine açılır. Tazminat ve vergi davalarında idare, tebliğden ödemeye kadar tecil faizi oranında faiz öder. 2026'da eklenen bir cümleyle, MSB, jandarma, sahil güvenlik, emniyet ve MİT personeli ile adaylarının terör örgütleriyle bağlantı gerekçesiyle göreve alınmama ya da çıkarılmasına ilişkin davalarda göreve iade sonucunu doğuran kararlar ancak kesinleşince uygulanır (m.28/1, 7588).

Akılda kalsın: Savunmasız YD: etkisi tükenecek işlem, ama atama-nakil değil. Vergi davası tahsili durdurur (dava konusu kısım). Uygulama en geç 30 gün; uymazsa idareye tazminat. Bozma yürütmeyi kendiliğinden durdurur.
Sınavda

Nasıl sorulurYD'nin savunma alınmadan verilebildiği hâller, vergi davasının tahsile etkisi ya da kararın uygulanmamasının sonucu sorulur.

TuzakAtama işlemini etkisi tükenecek işlem saymak ya da kararı uygulamayan memura doğrudan tazminat davası açılabileceğini sanmak.

Sınavda işaretleihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine açılan dava tahsili kendiliğinden durdurmaz.

✎Boşluk doldurma YD ve uygulama

Uygulanmakla etkisi işlemlerde yürütme savunma alınmadan durdurulabilir. Vergi mahkemesinde dava açılması dava konusu edilen bölümün durdurur. Kararı uygulamayan kamu görevlisi yüzünden tazminat davası ancak aleyhine açılır.

tükenecektahsiliniidaretarhınıkamu görevlisi

?Soru çöz

2577 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Naklen atama, uygulanmakla etkisi tükenecek işlem sayılmaz; savunmadan önce YD verilemez (m.27/2). A m.27/3'ü, B m.52/5'i, D m.27/6'yı doğru aktarır.
İDARİ YARGI · SÜREÇ

İstinaf ve temyizin ayrıntısı: bölge idare mahkemesinin kararları, temyize açık davalar, bozma ve ısrar

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHangi kararlara karşı istinaf yoluna gidilir, süre nedir? Bölge adliye mahkemesi hangi kararları verebilir, istinafta hangi işlemler yapılamaz?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İlk derece mahkemelerinin nihai kararlarına ve bazı ihtiyati tedbir kararlarına karşı, ilamın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilir (HMK m.341, 345). Kanuni sınırın altındaki malvarlığı kararları kesindir; manevi tazminat kararları ise her zaman istinaf edilebilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddeder, kararı kaldırıp dosyayı geri gönderir ya da yeniden esas hakkında karar verir (m.353).

İstinaf

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bölge idare mahkemesi istinaf incelemesi sonunda hangi kararları verebilir? Hangi bölge idare mahkemesi kararları temyiz edilebilir? Bozma kararından sonra ne olur?

Kısa cevap: Bölge idare mahkemesi hukuka uygun kararı onaylamaz, istinaf başvurusunu reddeder; aykırı kararı kaldırıp esas hakkında kendisi karar verir; usul hatalarının sayılı hâllerinde dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir (İYUK m.45). Düzenleyici işlem, imar planı, meslekten çıkarma gibi sayılı davalarda BİM kararı Danıştay'da temyiz edilir; 2026'dan beri BİM'in kaldırıp yeniden verdiği kararlar da kural olarak temyize açıktır (m.46).

İdare mahkemesi bir işyeri kapatma işlemine karşı davayı keşif yaptırmadan reddetti. Bölge idare mahkemesi eksikliği görüyor. Dosyayı geri mi gönderir, kendisi mi karar verir?

İstinaf incelemesinin sonu

7589 sayılı Kanun'la 2026'da yenilenen m.45'e göre bölge idare mahkemesi kararı hukuka uygun bulursa, sonucu doğru ama gerekçesi yanlış ya da eksikse gerekçeyi değiştirerek, düzeltilebilir maddi yanlışlık varsa düzelterek istinaf başvurusunu reddeder. Kararı hukuka uygun bulmazsa başvuruyu kabul edip kararı kaldırır ve işin esası hakkında yeniden karar verir. Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları sayfasında bölge adliye mahkemesinin de kural olarak esastan karar verdiğini gördük. Dosyayı geri gönderme yalnız sayılı usul hatalarında ve kesin olarak verilir: görevsiz ya da yetkisiz mahkeme, yasaklı hâkim, yanlış hasım, talep hakkında karar verilmemesi, gereken keşif, bilirkişi ya da duruşmanın yapılmaması gibi. Son iki hâlde BİM eksikliği kendisi de giderebilir. Girişteki dosya bu yüzden ya geri gönderilir ya da BİM keşfi kendisi yaptırıp karar verir.

İstinaf olayları da inceleyen ikinci derecedir; temyiz yalnız sayılı davalarda açılan hukuk denetimidir.Görsel: Sınav Defteri

Temyize açık davalar

Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ve BİM'in şu davalardaki kararları 30 gün içinde temyiz edilir: düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları; yüksek parasal sınırı aşan davalar; meslekten, kamu görevinden ya da öğrencilikten çıkarma; ticari faaliyeti 30 gün ve daha uzun engelleme; daire başkanı ve üstü atamalar; imar planı ve parselasyon; maden, orman, ülke çapındaki sınavlar ve düzenleyici kurul kararları gibi sayılı konular (m.46/1). 7589 ile eklenen m.46/2'ye göre bu listede olmayan davalarda da BİM ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdiyse bu karar temyiz edilebilir; tek hâkimle görülen davalar gibi sayılı istisnalar hariç.

Bozma, ısrar, olağanüstü yollar

Danıştay kararı onar ya da bozar (m.49). BİM bozmaya uyabilir ya da ısrar edebilir; ısrar kararının temyizini konusuna göre İdari ya da Vergi Dava Daireleri Kurulu inceler ve bu karara uyulması zorunludur (m.50). Başsavcının kanun yararına temyizi üzerine verilen bozma, kesinleşmiş kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz (m.51).

Akılda kalsın: BİM: ret ya da kaldır + yeniden karar; geri gönderme yalnız sayılı usul hatalarında, kesin. Temyiz: sayılı davalar + 2026'dan beri kaldırıp yeniden verilen karar. Israr → İDDK / VDDK, uyulur. Kanun yararına bozma sonucu değiştirmez.
Sınavda

Nasıl sorulurBİM'in verebileceği kararlar, temyize açık davalar ya da ısrar kararının incelendiği kurul sorulur.

TuzakBİM'in hukuka aykırı bulduğu her kararı ilk derece mahkemesine geri göndereceğini sanmak; kural esastan yeniden karar vermektir.

Sınavda işaretletek hâkimle görülen davada BİM'in yeniden verdiği karar da temyiz edilemez.

↕Sıralama istinaftan ısrara

  1. Bölge idare mahkemesi bozmaya uymayarak kararında ısrar eder
  2. Bölge idare mahkemesi kararı kaldırıp esastan yeniden karar verir
  3. İdari Dava Daireleri Kurulu ısrar kararının temyizini karara bağlar
  4. İdare mahkemesinin kararına karşı 30 gün içinde istinaf başvurusu yapılır
  5. Danıştay ilgili dairesi temyiz üzerine kararı bozar

?Soru çöz

Danıştay'da merci tayini, bölge idare mahkemesinin idari davadaki ısrar kararının temyizi ve dava daireleri arasındaki içtihat aykırılığının giderilmesi işleri sırasıyla aşağıdaki kurulların hangisine aittir?

✓ A. Merci tayini Başkanlar Kurulunun (2575 m.52), idari davadaki ısrar kararının temyizi İdari Dava Daireleri Kurulunun (İYUK m.50; 2575 m.38), içtihat aykırılığı İçtihatları Birleştirme Kurulunun (m.39) işidir. B merci tayinini Genel Kurula, D Başkanlık Kuruluna verir; D ayrıca içtihadı Genel Kurula bırakır. C ısrarı yargısal olmayan İdari İşler Kuruluna götürür.
İDARİ YARGI · DAVA

Vergi davasının özellikleri: dava konusu, beyana karşı dava yasağı, kanun yolundan vazgeçme ve süreler

Hukuk · İdari Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Vergi mahkemesinde dava açabilmek için hangi işlemin tebliğ edilmiş olması gerekir? Beyan edilen matraha karşı dava açılabilir mi? Kanun yolundan vazgeçme nedir?

Kısa cevap: Vergi davası açmak için verginin tarh edilip ceza kesilip ihbarnamenin tebliğ edilmiş, tevkifatta ödemenin yapılıp verginin kesilmiş olması gerekir. Mükellef beyan ettiği matraha ve bu matrah üzerinden tarh edilen vergiye karşı dava açamaz; vergi hataları ve ihtirazi kayıt saklıdır (VUK m.378). Dava süresi 30 gündür ve dava tahsili durdurur.

Bir şirket kurumlar vergisi beyannamesini verdi, iki ay sonra bir gideri yanlışlıkla eklemediğini fark etti. Beyan ettiği vergiye karşı vergi mahkemesinde dava açabilir mi?

Uzlaşma, vergi cezaları ve tahsil Maliye (KPSS A) serisindeki Vergi cezaları, uyuşmazlık ve tahsil sayfasında anlatıldı; burada vergi davasının yargılama hukukundaki farkları var.

Dava konusu ve beyana karşı dava yasağı

Vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonu kararlarının tebliğ edilmiş olması; tevkif yoluyla alınan vergilerde ödemenin yapılıp verginin kesilmiş olması gerekir (VUK m.378/1). Mükellef kendi beyanına karşı dava açamaz. İki çıkış vardır: hata vergi hatasıysa düzeltme ve şikâyet yolu, beyanname ihtirazi kayıtla verilmişse dava yolu. İhtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine açılan dava tahsili kendiliğinden durdurmaz; YD istenmelidir (İYUK m.27/4). Girişteki şirket düzeltme yoluna gider; beyana karşı doğrudan dava açamaz.

Uzlaşma ve kanun yolundan vazgeçme

Uzlaşılan vergi ve ceza hakkında dava açılamaz; uzlaşma temin edilemezse dava süresi işlemeye devam eder. 2019'da getirilen kanun yolundan vazgeçme (VUK m.379), ihbarnameye karşı açılan davada istinaf ya da temyize açık bir kararla karşılaşan mükellefe, kanun yolu süresi içinde vergi dairesine dilekçe vererek uyuşmazlığı bitirme imkânı tanır. Kanundaki oranlarda tutar tahakkuk eder, bir ayda ödenirse indirim yapılır; idare de ihtilafı sürdürmez.

İdari yargı: süreler ve sayılar (bu sayfa)
KonuSüre / sayıDayanak
Dava açma: Danıştay ve idare mahkemesi / vergi mahkemesi60 gün / 30 günİYUK m.7
Cevap süresi / uzatma30 gün / bir kez, en çok 30 günİYUK m.16
YD itirazı / merciin kararı / YD kararının yazılması7 gün / 7 gün / 15 günİYUK m.27
Kararın uygulanmasıEn geç 30 günİYUK m.28
İstinaf / temyiz / temyize cevap30 gün / 30 gün / 30 günİYUK m.45, 46, 48
Danıştay üyeliği12 yıl, bir kez; 3/4 HSK, 1/4 Cumhurbaşkanı2575 m.9
Yargılamanın yenilenmesi60 gün; çelişik karar 10 yıl; AİHM 1 yılİYUK m.53
Akılda kalsın: Dava için tebliğ edilmiş tarhiyat şart. Beyana dava yok; çıkış: vergi hatası ya da ihtirazi kayıt. İhtirazi kayıtlı davada tahsil durmaz, YD istenir. Uzlaşılana dava yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBir vergi işlemine karşı dava açılıp açılamayacağı ya da davanın tahsile etkisi olaylı soruyla sorulur.

TuzakHer vergi davasının tahsili kendiliğinden durdurduğunu sanmak; ihtirazi kayıtlı beyanname ve tahsilat işlemlerine karşı davalar bu kuralın dışındadır.

Sınavda işaretletevkifatta dava için ödemenin yapılıp verginin kesilmiş olması gerekir.

⇄Bilgi eşleştirme durum → sonuç

?Soru çöz

Vergi davalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. İhtirazi kayıtlı beyanname üzerine yapılan işlemlere karşı davalar tahsil işlemini durdurmaz; tahsil için YD istenir (İYUK m.27/4). A VUK m.378/1'i, C beyana karşı dava yasağının ihtirazi kayıt istisnasını, D İYUK m.7'yi doğru aktarır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

5718 sayılı MÖHUK'a göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Taraflar sözleşmeden doğan ilişkiye uygulanacak hukuku ancak sözleşmenin kurulması sırasında seçebilir.
II. Hukuk seçimi yapılmamış bir hizmet sözleşmesine kural olarak hizmeti alan tarafın işyeri hukuku uygulanır.
III. Türkiye'deki bir konutun kira sözleşmesine, taraflar yurt dışında yaşasa da Türk hukuku uygulanır.

✓ D. Taşınmazların kullanımına ilişkin sözleşmeler taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tabidir (m.25, III). I yanlıştır: hukuk seçimi her zaman yapılabilir ve değiştirilebilir (m.24/3). II yanlıştır: karakteristik edim hizmeti verenin edimidir, onun işyeri hukuku uygulanır (m.24/4). A ve B seçimi kuruluş anına bağlar; C karakteristik edim borçlusunu karıştırır.Kaynak: Kanunlar ihtilafı · Ayni haklar, sözleşme, haksız fiil

?Soru 2

I. Avrupa Konseyi üyesi bir ülkede yaşanan olaylar yüzünden dini nedeniyle zulümden haklı olarak korkan yabancı
II. Asya'daki bir ülkede yaşanan olaylar yüzünden siyasi düşüncesi nedeniyle zulümden haklı olarak korkan yabancı
III. Zulüm korkusu olmayan, ama ülkesine dönerse silahlı çatışmadaki ayrım gözetmeyen şiddet nedeniyle ciddi tehditle karşılaşacak yabancı

6458 sayılı Kanun'a göre bu kişilere statü belirleme sonucunda sırasıyla hangi statüler verilir?

✓ B. Avrupa ülkelerindeki olaylar mülteci (m.61), Avrupa dışındakiler şartlı mülteci (m.62), zulüm olmadan ayrım gözetmeyen şiddet riski ikincil koruma (m.63) statüsü doğurur. A ilk ikisini ters çevirir; C ikinci ve üçüncüyü karıştırır; D kitlesel akın olmadan geçici koruma tanır.Kaynak: Milletlerarası usul, vatandaşlık ve yabancılar · Vize, ikamet, sınır dışı, uluslararası koruma

?Soru 3

5718 sayılı MÖHUK'taki "Haksız fiilden doğan borçlar haksız fiilin işlendiği ülke hukukuna tâbidir." kuralında bağlama konusu ve bağlama noktası sırasıyla hangisidir?

✓ B. Kuralın düzenlediği ilişki türü (haksız fiilden doğan borçlar) bağlama konusu, bu ilişkiyi bir ülkeye bağlayan ölçüt (fiilin işlendiği yer) bağlama noktasıdır (m.34/1). A iki parçanın yerini değiştirir; C ve D kuralda olmayan bağlama noktalarını yazar.Kaynak: Kanunlar ihtilafı · Yabancı unsur ve bağlama kuralı

?Soru 4

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Bulunmuş çocuk Türkiye'de doğmuş sayılır ve doğum yeri esasıyla vatansızlığı önlenir (m.8/2). A yanlıştır: evlenme vatandaşlığı doğrudan kazandırmaz, üç yıl sonra başvuru hakkı verir (m.16). B yanlıştır: şartları taşımak mutlak hak sağlamaz (m.10). D yanlıştır: kazanma eşin vatandaşlığına tesir etmez (m.20/2).Kaynak: Milletlerarası usul, vatandaşlık ve yabancılar · Türk vatandaşlığının kazanılması

?Soru 5

4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün ilgili bakanlıkla bağı sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

✓ D. TÜBİTAK Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili, TÜİK Hazine ve Maliye Bakanlığıyla ilişkili kurulmuştur; DSİ ise tüzel kişiliğine rağmen Tarım ve Orman Bakanlığına bağlıdır. A sırayı ters kurar; B TÜBİTAK'ı düzenleyici kurum sayar; C TÜİK'i bağlı, DSİ'yi tüzel kişiliği yüzünden ilgili yapar.Kaynak: Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar · Bağlı, ilgili, ilişkili kuruluş eşleşmeleri

?Soru 6

Mahallî idarelerin organlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Muhtar ve ihtiyar meclisi üyeleri, kanundaki sebeplerle il ya da ilçe idare kurulunca görevden çıkarılır.
II. Büyükşehir içindeki ilçe belediye başkanları büyükşehir belediye meclisinin doğal üyesidir.
III. İl genel meclisine vali başkanlık eder.

✓ B. I 442 sayılı Kanun'daki çıkarma kuralını, II 5216 m.12'yi doğru aktarır. III yanlıştır: il genel meclisi başkanını kendi üyeleri arasından seçer; vali il özel idaresinin başıdır ama meclisin başkanı değildir (5302 m.11, 29). A I'i atlar; C ve D valiyi meclis başkanı yapar.Kaynak: Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar · Büyükşehir, il özel idaresi, köy ve süreler

?Soru 7

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'na göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Vatandaşlığın kaybettirilmesi kararı ilgilinin eşine ve çocuklarına tesir etmez.
II. Yalan beyanla kazanılan vatandaşlığın iptali, ilgiliye bağlı olarak vatandaş olan eş ve çocuklara da uygulanır.
III. Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybeden kişi, kanunda sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder.

✓ A. Kaybettirme şahsidir (m.30/2, I); iptal ona bağlı olarak kazanan eş ve çocuklara da uygulanır (m.32, II); çıkma izniyle ayrılan doğumla Türk kişi Mavi Kart kapsamında haklarını korur (m.28/1, III). B Mavi Kart'ı, C kaybettirme ve iptalin aileye etkisini, D kaybettirmenin şahsiliğini dışarıda bırakır.Kaynak: Milletlerarası usul, vatandaşlık ve yabancılar · Vatandaşlığın kaybı ve Mavi Kart

?Soru 8

Düzenleyici ve denetleyici kurumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. "İlişkili" sözcüğü yalnız eşgüdüm bağı anlatır; idari ve mali özerklik bakanlığın kurul kararını onaylamasını, değiştirmesini ya da kaldırmasını engeller. A, C ve D bu kurumların kanunla kuruluşunu, süreli kurul üyeliğini ve kararlarının idari işlem olarak yargıda denetlenmesini doğru aktarır.Kaynak: Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar · Bakanlık teşkilatı ve düzenleyici kurumlar

?Soru 9

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre aşağıdaki hâllerin hangisinde belediye başkanlığı Danıştay kararıyla sona erer?

✓ C. Görevi terk mülki idare amirince belirlenir ve İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sona erer (m.44/2-a). A istifadır, başkanlık kendiliğinden sona erer. B ve D başkanlığı sona erdirmez: tutuklamada meclis başkanvekili seçer, kovuşturmada İçişleri Bakanı geçici olarak görevden uzaklaştırabilir (m.45, 47).Kaynak: Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar · Belediye organları: meclis, encümen, başkan

?Soru 10

Türk vatandaşı A ile Fransız vatandaşı B Türkiye'de evlenmiş, evlilik boyunca İspanya'da yaşamıştır. B, dava tarihinde de İspanya'da mutad meskeni bulunduğu hâlde Türkiye'de boşanma davası açmıştır. 5718 sayılı MÖHUK'a göre boşanma sebeplerine ve boşanmada velayete hangi hukuk uygulanır?

✓ B. Eşler ayrı vatandaşlıkta olduğu için müşterek mutad mesken hukuku, yani İspanyol hukuku uygulanır (m.14/1); boşanmada velayet de aynı hukuka tabidir (m.14/3). A ve C boşanmaya Türk hukukunu uygular, oysa Türk hukuku ancak müşterek mutad mesken yoksa son basamaktır; evlenme yeri de bağlama noktası değildir. D davacının millî hukukunu esas alır, böyle bir bağlama noktası yoktur.Kaynak: Kanunlar ihtilafı · Nişan, evlenme, boşanma, soybağı, nafaka
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →