İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri: ödünç, eser, vekâlet, saklama, kefalet ve adi ortaklık

Müteahhidin ayıptan sorumluluğunu, vekilin özen borcunu, saklayanın ve otelcinin sorumluluğunu, kefaletin şekil ve eş rızası şartını ve adi ortaklığı TBK maddeleriyle öğren.

7 durakHMGS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
BORÇLAR HUKUKU · SÖZLEŞME

Ödünç sözleşmeleri: kullanım ödüncü, tüketim ödüncü ve hizmet sözleşmesinin yeri

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜrün kirası nedir, genel kiradan farkları nelerdir? Kira sözleşmesindeki önemli süreler hangileridir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kira sözleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ürün kirasında kiraya veren, ürün veren bir şeyin ya da hakkın kullanılmasını ve ürünlerin devşirilmesini bedel karşılığında kiracıya bırakır (TBK m.357). Kiracı kiralananı işletir ve küçük onarımları yapar; bedeli ödemezse kiraya veren en az 60 günlük yazılı önel verir (m.362). Kiracının iflasıyla sözleşme kendiliğinden sona erer (m.370).

Ürün kirası ve kira süreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kullanım ödüncü ile tüketim ödüncü arasındaki fark nedir? Tüketim ödüncünde faiz ne zaman istenebilir?

Kısa cevap: Kullanım ödüncünde bir şey karşılıksız kullanılmak üzere bırakılır ve aynen geri verilir; ödünç alan onu başkasına kullandıramaz, ölümüyle sözleşme kendiliğinden sona erer (TBK m.379–385). Tüketim ödüncünde para ya da tüketilebilen şeyin mülkiyeti geçer, aynı nitelik ve miktarda geri verilir; ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz ancak kararlaştırılmışsa istenir (m.386–387).

Bir avukat, meslektaşına dosya taşıması için arabasını iki haftalığına bedelsiz verdi. Meslektaş arabayı tatile giden kardeşine bıraktı; araba yolda sele kapıldı. Meslektaş "sel beklenmedik hâldir" diyerek sorumluluktan kurtulabilir mi?

Kullanım ödüncü karşılıksızdır; Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz kiradan bu yönüyle ayrılır. Ödünç alan şeyi sözleşmeye, yoksa niteliğine ve amacına göre kullanır ve başkasına kullandıramaz; buna aykırı davranırsa beklenmedik hâlden de sorumludur, kurallara uysaydı da zararın doğacağını ispat ederse kurtulur (m.380). Olağan bakım giderleri ödünç alanındır (m.381). Süre öngörülmemişse sözleşme kullanım bitince ya da yeterli zaman geçince sona erer; aykırı kullanımda ya da ödünç verenin öngörülemeyen ivedi gereksiniminde şey erken geri istenir; amaç ve süre hiç belirlenmemişse ödünç veren onu dilediği zaman ister (m.383–384). Ödünç alanın ölümüyle sözleşme kendiliğinden sona erer (m.385).

Tüketim ödüncü

Tüketim ödüncünde mülkiyet ödünç alana geçer (m.386). Ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz kararlaştırılmadıkça istenemez; ticari olanda kararlaştırılmasa da istenir. Oran belirlenmemişse o tür ödünçlerde geçerli oran uygulanır; faize faiz yürütülmesi kararlaştırılamaz (m.387–388). Ödüncün teslimine ve teslim alınmasına ilişkin istemler temerrütten itibaren 6 ayda zamanaşımına uğrar (m.389). Geri verme günü kararlaştırılmamışsa ödünç alan ilk istemden itibaren 6 hafta geçmedikçe geri vermek zorunda değildir (m.392).

Kira, kullanım ödüncü ve tüketim ödüncü
ÖlçütKiraKullanım ödüncüTüketim ödüncü
KarşılıkKira bedeliYokFaiz (kararlaştırılırsa; ticaride kendiliğinden)
MülkiyetKiraya verendeÖdünç verendeÖdünç alana geçer
Geri verilenAynı şeyAynı şeyAynı nitelik ve miktarda şey

Hizmet sözleşmesi

Hizmet sözleşmesinde işçi işverene bağımlı olarak iş görür, işveren zamana ya da işe göre ücret öder (m.393); sözleşme kural olarak şekle bağlı değildir (m.394). Bağımlılık onu eser ve vekâletten ayırır. İş Kanunu kapsamındaki ilişkiler için TBK genel hükümdür. İş sözleşmesinin 4857'deki kuralları Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri (KPSS A) serisindeki İş hukukunun temel kavramları sayfasında anlatılıyor. Girişteki meslektaş arabayı izinsiz başkasına kullandırdığı için beklenmedik hâlden de sorumludur.

Akılda kalsın: Kullanım ödüncü: karşılıksız, aynen geri, başkasına kullandırma yok, ölümle kendiliğinden biter. Tüketim ödüncü: mülkiyet geçer; ticari değilse faiz ancak kararlaştırılırsa; faize faiz yok; geri verme 6 hafta.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayın hangi ödünç türü olduğu ya da faizin istenip istenemeyeceği sorulur.

TuzakTicari olmayan tüketim ödüncünde faizin kendiliğinden işlediğini sanmak; kararlaştırılmadıkça istenemez.

Sınavda işaretlekullanım ödüncünde aykırı kullanan, beklenmedik hâlden de sorumludur.

⇄Bilgi eşleştirme olay → sözleşme

?Soru çöz

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre tüketim ödüncüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz ancak kararlaştırılmışsa istenir (m.387/1). A ticari ödünçteki kuralı (m.387/2), B bileşik faiz yasağını (m.388/3), C altı haftalık süreyi (m.392) doğru verir.
BORÇLAR HUKUKU · SÖZLEŞME

Eser sözleşmesi: yüklenicinin özeni, ayıplı eser, bedel ve sona erme

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAyıplı mal alan alıcının seçimlik hakları nelerdir? Ayıptan doğan davalar ne zaman zamanaşımına uğrar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Satış, mal değişim ve bağışlama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Alıcı sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini seçer; genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (TBK m.227). Ayıptan doğan davalar, ayıp sonradan ortaya çıksa bile devirden itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar; ağır kusurlu satıcı bu süreden yararlanamaz. Yapının ayıbında süre mülkiyetin geçmesinden itibaren 5 yıl, ağır kusurda 20 yıldır (m.231, 244).

Seçimlik haklar ve zamanaşımı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Eser sözleşmesinde yüklenici ayıplı eserden nasıl sorumludur? İş sahibinin seçimlik hakları ve zamanaşımı süreleri nelerdir?

Kısa cevap: Eser sözleşmesinde yüklenici bir eser meydana getirmeyi, iş sahibi bedel ödemeyi üstlenir (TBK m.470). İş sahibi teslimden sonra eseri gözden geçirir, ayıbı uygun sürede bildirir; dönme, indirim ya da ücretsiz onarım ister (m.474–475). Ayıptan doğan davalar teslimden itibaren 2 yılda, taşınmaz yapılarda 5 yılda, yüklenicinin ağır kusurunda 20 yılda zamanaşımına uğrar (m.478).

Bir müteahhit, bir avukatın arsasına müstakil ev yapıp anahtarı teslim etti. Üç yıl sonra yalıtımın projeye aykırı yapıldığı ve çatıdan su sızdığı anlaşıldı. Avukat evi geri verip bedeli isteyebilir mi?

Yüklenici edimlerini iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa eder; ölçüt, benzer işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin meslekî ve teknik kurallara uygun davranışıdır (m.471). Kendi sağladığı malzemenin ayıbından satıcı gibi sorumludur; iş sahibinin malzemesinde ya da gösterdiği yerde ayıp görürse hemen bildirir (m.472). İşe zamanında başlamaz ya da işi öyle geciktirir ki zamanında bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa iş sahibi teslim gününü beklemeden döner (m.473).

Ayıplı eser

İş sahibi teslimden sonra imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirir ve ayıbı uygun sürede bildirir (m.474). Üç seçimlik hakkı vardır: eser kullanılamayacak ya da kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplıysa dönme, indirim ve aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım; tazminat saklıdır. Eser iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılmışsa ve sökülmesi aşırı zarar doğuracaksa dönme yoktur (m.475). Ayıp, yüklenicinin açık ihtarına rağmen iş sahibinin talimatından doğmuşsa iş sahibi bu hakları kullanamaz (m.476). Açık ya da örtülü kabulden sonra yüklenici kurtulur; kasten gizlediği ve olağan gözden geçirmede fark edilemeyen ayıp hariç. Sonradan çıkan ayıp gecikmeksizin bildirilmezse eser kabul edilmiş sayılır (m.477).

Satılandaki ayıp ile eserdeki ayıp
ÖlçütSatış (TBK m.227–231)Eser (TBK m.475–478)
Seçimlik haklarDönme, indirim, onarım, ayıpsız benzeriyle değiştirmeDönme, indirim, ücretsiz onarım
ZamanaşımıDevirden 2 yıl; yapı 5 yılTeslimden 2 yıl; taşınmaz yapı 5 yıl
Ağır kusurSatıcı 2 yıla sığınamaz; yapıda 20 yılEserin niteliğine bakılmaksızın 20 yıl

Bedel ve sona erme

Bedel teslimde muaccel olur (m.479). Götürü bedelde yüklenici fazla emek için artış, iş sahibi az emek için indirim isteyemez; ama öngörülemeyen durumlar ifayı son derece güçleştirirse yüklenici uyarlama, olmazsa dönme ister (m.480). Yaklaşık bedel aşırı ölçüde aşılacaksa iş sahibi döner (m.482). İş sahibi, yapılan kısmın karşılığını ödeyip yüklenicinin bütün zararını gidererek sözleşmeyi her zaman fesheder (m.484). Eserin teslim edileceği yerin davanın açılacağı yeri de etkilediğini Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında göreceğiz. Girişteki ayıpta süre 5 yıldır; ev avukatın arsasında olduğundan dönme yoktur, indirim ya da onarım ister.

Akılda kalsın: Haklar dönme, indirim, onarım (değiştirme yok); arsadaki eserde dönme yok. Zamanaşımı teslimden 2 / 5 / 20. İş sahibi tazminatla her zaman fesih.
Sınavda

Nasıl sorulurEserdeki ayıpta iş sahibinin hakları ya da zamanaşımı süresi sorulur.

TuzakSatıştaki ayıpsız benzeriyle değiştirme hakkının eserde de bulunduğunu sanmak.

Sınavda işaretleağır kusurda 20 yıllık süre eserin niteliğine bakılmaksızın uygulanır.

✎Boşluk doldurma eser sözleşmesi

Eserdeki ayıp için iş sahibi dönme, bedelden indirim ya da ücretsiz isteyebilir. Taşınmaz yapılardaki ayıptan doğan davalar teslimden itibaren geçmekle zamanaşımına uğrar. İş sahibi, yapılan kısmın karşılığını ödeyip yüklenicinin bütün gidererek sözleşmeyi feshedebilir.

onarım5 yılzararınıdeğiştirme2 yıl

?Soru çöz

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre eser sözleşmesinde ayıptan sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Satıştaki gibi iş sahibi de eserin ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteyebilir.
II. Eser iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış ve sökülmesi aşırı zarar doğuracaksa iş sahibi sözleşmeden dönemez.
III. Yüklenicinin ağır kusuru varsa ayıptan doğan davalar, eserin niteliğine bakılmaksızın 20 yılda zamanaşımına uğrar.

✓ B. II dönmenin sınırını (m.475/son), III ağır kusurdaki 20 yılı (m.478) doğru verir. I yanlıştır: eserde seçimlik haklar dönme, indirim ve ücretsiz onarımdır; değiştirme Satış, mal değişim ve bağışlama sayfasında gördüğümüz satışa özgüdür. A III'ü atlar; C ve D I'i doğru sayar.
BORÇLAR HUKUKU · SÖZLEŞME

Vekâlet: vekilin özeni, özel yetki, sona erme; kredi mektubu ve simsarlık

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Vekil hangi işlemler için özel yetkiye muhtaçtır? Vekâlet sözleşmesi nasıl sona erer?

Kısa cevap: Vekâlette vekil, vekâlet verenin bir işini görmeyi ya da işlemini yapmayı üstlenir; sözleşme ya da teamül varsa ücrete hak kazanır (TBK m.502). Vekil işi bizzat, sadakat ve özenle görür; ölçüt basiretli vekildir (m.506). Taraflar sözleşmeyi her zaman tek taraflı sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren karşı tarafın zararını öder (m.512).

Bir şirket, uluslararası fuara iki gün kala, aylardır fuar hazırlığını yürüten danışmanın vekâletine son verdi. Danışman "Bu zamanda azil geçersizdir" diyor. Haklı mı?

Vekâlet iş görme sözleşmelerinin genel tipidir: TBK'da düzenlenmemiş iş görme sözleşmelerine vekâlet hükümleri uygulanır (m.502). Bu işleri yapmaya resmî sıfatı olan, işi meslek edinen ya da kabul edeceğini duyurmuş kişi öneriyi hemen reddetmezse sözleşme kurulmuş sayılır (m.503). Vekâlet işin gerektirdiği hukuki işlemleri kapsar; ama vekil özel yetki olmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, hakeme başvuramaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlama yapamaz, kefil olamaz, taşınmazı devredemez ve bir hakla sınırlandıramaz (m.504).

Vekilin ve vekâlet verenin borçları

Vekil açık talimata uyar; izin alma imkânı yoksa ve vekâlet veren bilseydi izin vereceği açıksa ayrılabilir (m.505). İşi bizzat görür; yetkisi olmadan başkasına gördürürse onun fiilinden kendisi yapmış gibi, yetkisi varsa yalnız seçme ve talimat vermede özenden sorumludur (m.506–507). Hesap verir, aldıklarını teslim eder, geciktirdiği paranın faizini öder (m.508). Vekâlet veren giderleri ve avansları faiziyle öder; vekilin zararını, kusursuzluğunu ispat etmedikçe karşılar (m.510).

Sona erme

Vekâlet veren de vekil de sözleşmeyi her zaman tek taraflı sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren diğerinin zararını öder (m.512). Ölüm, ehliyetin kaybı ya da iflas sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirir; vekâlet verenin menfaati tehlikedeyse vekil ya da mirasçısı işi sürdürür (m.513). Vekilin sona ermeyi öğrenmeden yaptığı işlerden vekâlet veren sorumludur (m.514).

Vekâletin özel türleri
TürAyırt edici kuralDayanak
Kredi mektubuGönderen, gönderilene belirli kişiye istediği kadar para verme vekâleti verir; belirli miktar için kabul edilirse geçerliTBK m.515
Kredi emriÜçüncü kişiye kredi açılması emri; yazılı olmalı; emri veren kefil gibi sorumluTBK m.516
SimsarlıkÜcret sözleşme kurulursa; taşınmaz simsarlığı yazılı; evlenme simsarlığında dava ve takip yok; aşırı ücret indirilebilirTBK m.520–525

Girişteki şirketin azli geçerlidir: sona erdirme hakkı her zaman kullanılabilir. Ancak fuara iki gün kala yapıldığı için uygun olmayan zamandadır; şirket danışmanın bu yüzden uğradığı zararı öder.

Akılda kalsın: Özel yetki: dava, sulh, tahkim, kambiyo, bağışlama, kefalet, taşınmaz. Yetkisiz alt vekil → kendi fiili gibi; yetkili → seçme ve talimat. Sona erdirme her zaman; uygunsuz zamanda tazminat. Ölüm, ehliyet kaybı, iflas → kendiliğinden.
Sınavda

Nasıl sorulurVekilin özel yetki olmadan yapamayacağı işlem ya da azlin sonuçları sorulur.

TuzakUygun olmayan zamandaki azlin geçersiz olduğunu sanmak; azil geçerlidir, yalnız zarar ödenir.

Sınavda işaretlekredi emri yazılı değilse emri veren sorumlu olmaz.

⇄Bilgi eşleştirme olay → sözleşme

?Soru çöz

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre vekil, özel olarak yetkili kılınmamışsa aşağıdakilerden hangisini yapabilir?

✓ C. Vekâlet, işin görülmesi için gerekli hukuki işlemleri yapma yetkisini kendiliğinden kapsar (m.504/2). A dava açma, B taşınmazı devretme ve sınırlandırma, D kefil olma ise özel yetki gerektirir (m.504/3).
BORÇLAR HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Vekâletsiz iş görme, komisyon, ticari temsilci ve ticari vekil, havale

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Vekâletsiz iş gören masraflarını ne zaman geri isteyebilir? Ticari temsilci ile ticari vekil arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Vekâletsiz iş gören, başkasının işini onun menfaatine ve varsayılan iradesine uygun görür; iş, iş sahibinin menfaatine yapılmışsa zorunlu ve yararlı masraflar faiziyle ödenir (TBK m.526, 529). Ticari temsilci işletmeyi ticaret unvanı altında temsil eder; ticari vekil bu yetki olmadan işletmenin işlerini yürütür ve açık yetki olmadıkça dava açamaz (m.547, 551).

Yurt dışındaki komşusunun bahçe duvarı fırtınada yıkılmak üzereydi; bir avukat usta çağırıp duvarı destekletti, faturayı ödedi. Duvar bir hafta sonra başka bir fırtınada yine yıkıldı. Avukat masrafı komşusundan isteyebilir mi?

Vekâletsiz iş gören her türlü ihmalinden sorumludur; zarar tehlikesini gidermek için yapılan işte sorumluluk hafifletilir (m.527). İş iş sahibinin menfaatine yapılmışsa (gerçek vekâletsiz iş görme) iş sahibi zorunlu ve yararlı masrafları faiziyle öder ve zararı giderir; özen gösterilmişse umulan sonuç gerçekleşmese de (m.529). İş, iş görenin menfaatine yapılmışsa iş sahibi faydaları edinebilir, ama masrafları yalnız zenginleştiği ölçüde öder (m.530). İş sahibi işi uygun bulursa vekâlet hükümleri uygulanır (m.531).

Komisyon ve havale

Alım satım komisyoncusu ücret karşılığında kendi adına, vekâlet verenin hesabına kıymetli evrak ve taşınır alır ya da satar; vekâlet hükümleri uygulanır (m.532). Belirlenen bedelin altında satan komisyoncu, daha büyük zararı önlediğini ve talimat alma imkânı bulunmadığını ispat etmedikçe farkı öder; daha iyi koşulla yaptığı işlemin farkını alıkoyamaz (m.535). Havalede ödeyici, kabulünü alıcıya çekincesiz bildirirse ona karşı borçlanır (m.555, 557).

Ticari temsilci ve ticari vekil

Ticari temsilci işletmeyi ticaret unvanı altında temsil eder; yetkinin tescili zorunludur ama işletme sahibinin sorumluluğu tescile bağlı değildir (m.547). İyiniyetli üçüncü kişilere karşı işletmenin amacına giren her işlemi ve kambiyo taahhüdünü yapar; taşınmazı ancak açık yetkiyle devreder (m.548). Yetki şubeyle ya da birlikte imzayla sınırlanabilir; bu sınırlar tescil edilmedikçe iyiniyetliye karşı ileri sürülemez (m.549). Ticari vekil temsil yetkisi olmadan işletmeyi ya da bazı işlerini yürütür; açık yetki olmadıkça ödünç alamaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, dava açamaz (m.551). İşletme sahibinin ölümü ya da ehliyetini kaybetmesi bu yetkileri sona erdirmez (m.554); vekâletteki kuralın tersidir.

Bağımlı ve bağımsız tacir yardımcıları
YardımcıKimin adına, kimin hesabına?Tür
Ticari temsilciİşletme sahibi adına ve hesabına, ticaret unvanı altındaBağımlı
Ticari vekilİşletme sahibi adına ve hesabına, sınırlı işlerdeBağımlı
Alım satım komisyoncusuKendi adına, başkasının hesabınaBağımsız
SimsarSözleşme kurulmasına aracılık eder, taraf olmazBağımsız
Acente (TTK m.102)Belirli bölgede sürekli aracılık ya da müvekkil adına işlemBağımsız

Girişteki avukat işi komşusunun menfaatine ve özenle gördü; duvar yeniden yıkılsa da masrafını faiziyle ister.

Akılda kalsın: Gerçek vekâletsiz iş görme: masraf faiziyle, sonuç çıkmasa da. İş görenin menfaatine: zenginleşme ölçüsünde. Komisyoncu: kendi adına, başkası hesabına. Ticari vekil açık yetkisiz dava, ödünç, kambiyo yapamaz. İşletme sahibinin ölümü yetkiyi bitirmez.
Sınavda

Nasıl sorulurTacir yardımcılarının bağımlı ya da bağımsız olduğu, ya da bir olayın vekâletsiz iş görme mi komisyon mu olduğu sorulur.

TuzakTicari temsilcinin taşınmaz devredebildiğini sanmak; açık yetki gerekir.

Sınavda işaretletemsil yetkisinin sınırları tescil edilmedikçe iyiniyetli üçüncü kişiye karşı ileri sürülemez.

✎Boşluk doldurma tacir yardımcıları

Ticari temsilci, açıkça yetkili kılınmadıkça devredemez. Ticari vekil, açıkça yetkili kılınmadıkça açamaz. İşletme sahibinin ölümü ticari temsilcinin yetkisini .

taşınmazlarıdavasona erdirmezsenetsona erdirir

?Soru çöz

Aşağıdaki olaylar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndaki hangi kurumlarla sırasıyla ilgilidir?

I. Bir kişi, yurt dışındaki arkadaşının su basan evine kendiliğinden tesisatçı çağırıp masrafı ödüyor.
II. Bir tüccar, ücret karşılığında kendi adına ama başkasının hesabına borsada pamuk satıyor.
III. Bir mağaza sahibi, ticari temsil yetkisi vermeden bir kişiyi mağazanın günlük işlerini yürütmekle yetkilendiriyor.

✓ A. I vekâleti olmadan başkasının menfaatine iş görmedir (m.526); II kendi adına, başkası hesabına ücretli satıştır (m.532); III temsil yetkisi olmadan işletmenin işlerini yürütmektir (m.551). B ve D I'de sözleşme varsayar; C ve D aracılığı simsarlık sanar; B ve C ticari temsil yetkisi olmayan kişiyi ticari temsilci sayar.
BORÇLAR HUKUKU · SÖZLEŞME

Saklama sözleşmeleri: genel ve düzensiz saklama, ardiyeci, otel ve otopark işleteni

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBelirsiz süreli kira sözleşmesi nasıl feshedilir? Kiraya verenin hapis hakkı hangi alacakları güvence altına alır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kira sözleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Belirli süreli kira sürenin sonunda kendiliğinden sona erer. Belirsiz süreli kirada taraflar yasal fesih dönemine ve bildirim süresine uyar: taşınmazda 6 aylık kira dönemi sonu için 3 ay önceden, taşınırda 3 gün önceden (TBK m.327–330). Taşınmaz kiralarında kiraya veren, işlemiş 1 yıllık ve işlemekte olan 6 aylık kira için hapis hakkına sahiptir (m.336).

Sona erme, geri verme, hapis hakkı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Saklama sözleşmesinde saklayanın borçları nelerdir? Otel işleteni konaklayanın eşyasından ne ölçüde sorumludur?

Kısa cevap: Saklayan, bırakılan taşınırı güvenli bir yerde korur; izinsiz kullanamaz ve süre konmuş olsa bile saklatan istediğinde geri verir (TBK m.561–564). Otel gibi konaklama yerlerini işletenler, getirilen eşyanın yok olması, zarar görmesi ya da çalınmasından kusur aranmaksızın sorumludur; kusur yoksa sorumluluk günlük konaklama ücretinin üç katıyla sınırlıdır (m.576).

Kongre için kaldığı otelde bir avukatın valizi odasından çalındı. Resepsiyonda "Odalarda bırakılan eşyadan otel sorumlu değildir" yazısı asılıydı. Avukat ne isteyebilir?

Saklama kural olarak ücretsizdir; açıkça öngörülmüşse ya da durum gerektiriyorsa saklayan ücret ister (m.561). Saklatan masrafları öder ve kusursuzluğunu ispat etmedikçe saklayanın zararını giderir (m.562). Saklayan saklananı izinsiz kullanamaz; kullanırsa kullanım bedeli öder ve beklenmedik hâlden de sorumlu olur (m.563). Sürede bir asimetri vardır: süre konmuş olsa bile saklatan her zaman geri ister, yalnız süreye göre yapılan masrafları öder; saklayan ise süreden önce geri veremez, ancak öngörülemeyen durumda verebilir; süre yoksa her zaman geri verir (m.564–565). Üçüncü kişi ayni hak iddia etse de saklanan haczedilmedikçe ya da istihkak davası açılmadıkça saklatana geri verilir (m.568).

Düzensiz saklama ve ardiyeci

Paranın aynen değil mislen geri verilmesi kararlaştırılmışsa yarar ve hasar saklayana geçer; mühürsüz ve açık bırakılan para örtülü anlaşma sayılır (m.570). Ticari mal saklayacağını kamuya duyuran ardiyeci malları komisyoncu gibi özenle saklar, mal karşılığı senet çıkarma izni isteyebilir, alacakları için hapis hakkına sahiptir (m.571–574).

Otel ve otopark işleteni

Konaklama yeri işleteni konaklayanın getirdiği eşyadan kusursuz sorumludur; zararın konaklayana ya da yanındakilere yüklenebilen kusurdan, mücbir sebepten ya da eşyanın niteliğinden doğduğunu ispat ederek kurtulur (m.576). Kıymetli eşya, önemli miktarda para ya da kıymetli evrak saklanmak üzere bırakılmamışsa işleten ancak kusuru varsa sorumludur; saklamak için almış ya da almaktan kaçınmışsa tam değerden sorumludur (m.577). Konaklayan zararı öğrenir öğrenmez bildirmezse istem hakkını kaybeder; işletenin sorumsuzluk ilanı onu kurtarmaz (m.578). İşletenlerin hapis hakkına, Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz kiraya verenin hapis hakkı hükümleri kıyasen uygulanır (m.580).

Konaklama yeri ile garaj ve otopark işleteni
ÖlçütKonaklama yeri (m.576–578)Garaj, otopark (m.579)
SorumlulukGetirilen eşya; kusursuzBırakılan araç, hayvan ve eklentiler; kusursuz
Kusur yoksa üst sınırGünlük konaklama ücretinin 3 katıGünlük saklama ücretinin 10 katı
Sorumsuzluk ilanıKurtarmazKurtarmaz

Girişteki otel, kusurunu ya da bir kurtuluş sebebini ispat edemezse sorumludur; yazı onu kurtarmaz. Kusuru yoksa sorumluluk günlük ücretin 3 katıyla sınırlıdır. Avukat zararı öğrenir öğrenmez bildirmelidir.

Akılda kalsın: Saklayan kullanamaz; saklatan her zaman geri ister, saklayan süreden önce veremez. Mislen para → yarar ve hasar saklayanda. Otel kusursuz, sınır 3 kat; otopark 10 kat; kıymetli eşya teslim edilmezse yalnız kusurda. Hemen bildir; ilan kurtarmaz.
Sınavda

Nasıl sorulurSaklayanın ve saklatanın geri verme hakları ya da otel işleteninin sorumluluk sınırı sorulur.

TuzakOtelin asılı sorumsuzluk ilanıyla kurtulduğunu sanmak.

Sınavda işaretleresepsiyona saklanmak üzere verilen kıymetli eşyada işleten tam değerden sorumludur.

⇄Bilgi eşleştirme olay → sonuç

?Soru çöz

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre genel saklama sözleşmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. Kullanım yasağı ve aykırılıkta uygun kullanım bedeli m.563'tedir. A ve B asimetriyi tersine çevirir: saklatan her zaman geri ister, saklayan ise süreden önce geri veremez (m.564–565). C yanlıştır: haciz ya da istihkak davası yoksa saklayan saklatana geri vermek zorundadır (m.568).
BORÇLAR HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Kefalet: şekil ve eşin rızası, adi ve müteselsil kefalet, kapsam ve sona erme

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Kefalet sözleşmesinin geçerlilik şartları nelerdir? Adi kefalet ile müteselsil kefalet arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Kefalet yazılı yapılır; kefil azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefilse bu sıfatı kendi el yazısıyla belirtir (TBK m.583). Evli kişi kural olarak eşinin yazılı rızasıyla kefil olur (m.584). Adi kefalette alacaklı önce borçluya başvurur; müteselsil kefalette borçlunun gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalmasıyla doğrudan kefili takip eder (m.585–586).

Bir şirket ortağı, şirketin banka kredisine müteselsil kefil oldu; eşinin rızasını almadı. Şirket ödemedi; banka şirkete ihtar çekti, sonuç alamayınca şirketi takip etmeden ortağa başvurdu. Kefalet geçerli mi, banka önce şirketi takip etmeli miydi?

Kefalet mevcut ve geçerli bir borç için kurulur; gelecekte doğacak ya da koşula bağlı borç için de kurulabilir, borç doğunca hüküm ifade eder (m.582). Şeklin temel kuralları Hukuk (KPSS A) serisindeki Borç ilişkisi ve sözleşmeler sayfasında anlatılıyor; ayrıntı şudur: kefil olma vaadi, kefil olmak için verilen özel yetki ve kefilin sorumluluğunu artıran sonraki değişiklikler de aynı şekle bağlıdır (m.583). Kefil kanuni haklarından önceden feragat edemez (m.582).

Eşin rızası

Eşlerden biri, ayrılık kararı ya da yasal ayrı yaşama hakkı yoksa ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olur; rıza en geç sözleşmenin kurulduğu anda verilir (m.584). Ticaret siciline kayıtlı işletme sahibinin, ticaret şirketinin ortağı ya da yöneticisinin işletme ya da şirketle ilgili kefaletinde, esnafın meslekî kefaletinde ve bazı kamu destekli ve kooperatif kredilerinde rıza aranmaz. Bu kurallar gerçek kişilerin başka adla verdiği kişisel güvencelere de uygulanır (m.603).

Adi kefalet ile müteselsil kefalet
ÖlçütAdi kefalet (m.585)Müteselsil kefalet (m.586)
Kefile ne zaman gidilir?Önce borçluya başvurulur; kesin aciz belgesi, Türkiye'de takibin imkânsızlaşması, iflas ya da konkordato mehlinde doğrudanBorçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da açık ödeme güçsüzlüğü
RehinKefil alacağın önce rehinden alınmasını isterTaşınmaz rehni beklenmez; teslime bağlı taşınır ya da alacak rehni önce paraya çevrilir
ŞekilYazılı + el yazısıyla miktar ve tarihBunlara ek olarak müteselsillik el yazısıyla
Müteselsil kefalette borçluyu takip etmek gerekmez, ama ihtar şarttır.Görsel: Sınav Defteri

Kapsam ve sona erme

Kefil her durumda azami miktara kadar sorumludur: asıl borç, temerrüt sonuçları, kendisine bildirilmiş takip giderleri ve işlemiş bir yıllık ile işlemekte olan yılın akdî faizi. Kefilin asıl borcun hükümsüzlüğünden doğan zarardan ya da ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşma kesin hükümsüzdür (m.589). Asıl borç sona erince kefil kurtulur; gerçek kişinin verdiği kefalet kurulmasından 10 yıl sonra kendiliğinden ortadan kalkar, en erken bir yıl önce yazılı açıklamayla en çok 10 yıl uzatılır (m.598). Ödeyen kefil ödediği ölçüde alacaklıya halef olur (m.596). Girişteki kefalet, şirket ortağının şirketle ilgili kefaleti olduğu için eş rızası olmadan geçerlidir. Banka ihtar sonuçsuz kaldığından şirketi takip etmeden ortağa başvurabilir.

Akılda kalsın: El yazısıyla miktar, tarih, müteselsillik. Eşin yazılı rızası; şirket ortağında yok. Adi: önce borçlu; müteselsil: sonuçsuz ihtar. Ceza koşulu anlaşması kesin hükümsüz.
Sınavda

Nasıl sorulurKefaletin geçerliliği, eşin rızasının aranıp aranmadığı ya da alacaklının kefile hangi koşulla başvuracağı sorulur.

TuzakMüteselsil kefalette alacaklının ihtar çekmeden kefile gidebileceğini sanmak.

Sınavda işaretlekefilin sorumluluğu her durumda azami miktarla sınırlıdır.

✎Boşluk doldurma kefalet

Kefil, sorumlu olacağı azami miktarı ve kefalet tarihini kendi belirtir. Gerçek kişinin verdiği kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Evli kişi kural olarak eşinin kefil olabilir.

?Soru çöz

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre kefaletle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kefil, kefalete ilişkin kanuni haklarından kural olarak önceden feragat edebilir.
II. Adi kefalette alacak rehinle güvence altına alınmışsa kefil, alacağın öncelikle rehin konusundan alınmasını isteyemez.
III. Kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.

✓ B. III m.589/son'u doğru verir. I yanlıştır: kanundan aksi anlaşılmadıkça kefil haklarından önceden feragat edemez (m.582/son). II yanlıştır: adi kefil alacağın önce rehinden alınmasını isteyebilir; borçlunun iflası ya da konkordato mehli hariç (m.585/2). A, C ve D bu yanlışlardan birini doğru sayar.
BORÇLAR HUKUKU · SÖZLEŞME

Adi ortaklık; ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri

Hukuk · Borçlar Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSatış sözleşmesinde yarar ve hasar alıcıya ne zaman geçer? Taşınır ve taşınmaz satışında fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Satış, mal değişim ve bağışlama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TBK m.207'ye göre satıcı satılanın zilyetlik ve mülkiyetini devretmeyi, alıcı bedeli ödemeyi üstlenir; aksi kararlaştırılmadıkça iki taraf borcunu aynı anda ifa eder. Yarar ve hasar taşınırda zilyetliğin devrine, taşınmazda tescile kadar satıcıdadır (m.208). Alıcı devralmada temerrüde düşerse ya da satılan onun isteğiyle başka yere gönderilirse hasar daha erken geçer.

Satışın kuruluşu, yarar ve hasar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Adi ortaklıkta kararlar nasıl alınır ve ortaklar üçüncü kişilere karşı nasıl sorumludur? Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin şekli nedir?

Kısa cevap: Adi ortaklıkta iki ya da daha fazla kişi emeklerini ve mallarını ortak amaç için birleştirir; kanunla düzenlenmiş bir ortaklığın niteliklerini taşımayan ortaklık adi ortaklıktır (TBK m.620). Kararlar kural olarak oybirliğiyle alınır, kazanç ve zararda paylar eşittir; ortaklar üçüncü kişilere karşı aksi kararlaştırılmamışsa müteselsilen sorumludur (m.623–624, 638).

Üç avukat şirket kurmadan bir büro tutup giderleri paylaşmaya ve işleri birlikte yürütmeye karar verdi. Biri büro için ortaklık adına bir fotokopi makinesi kiraladı; kira ödenmedi. Kiraya veren üçüne birden başvurabilir mi?

Her ortak para, alacak, mal ya da emek olarak bir katılım payı koyar; aksi kararlaştırılmamışsa paylar eşittir. Pay bir şeyin kullandırılmasıysa Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz kiraya verenin sorumluluğu, mülkiyetiyse Satış, mal değişim ve bağışlama sayfasında gördüğümüz hasar, ayıp ve zapt hükümleri kıyasen uygulanır (m.621). Kazanç ve zarar payı, katılım payının değerine bakılmaksızın eşittir; zarara katılmadan yalnız kazanca katılma ancak yalnız emek koyan ortak için geçerlidir (m.623). Kararlar oybirliğiyle alınır; sözleşmede oy çokluğu öngörülmüşse çoğunluk ortak sayısına göre belirlenir (m.624). Aksi kararlaştırılmamışsa bütün ortaklar yönetir; olağan dışı işler oybirliği ister (m.625). Yeni ortak bütün ortakların rızasıyla alınır (m.632).

Üçüncü kişiler ve sona erme

Kendi adına işlem yapan ortak kendisi alacaklı ve borçlu olur; ortaklık adına işlemde temsil hükümleri uygulanır ve yönetim görevi verilen ortağın temsil yetkisi var sayılır (m.637). Edinilen şeyler ortaklara elbirliğiyle ait olur; ortaklar aksi kararlaştırılmamışsa borçlardan müteselsilen sorumludur (m.638). Sona erme sebepleri arasında amacın gerçekleşmesi, bir ortağın ölümü (sürdürme hükmü yoksa) ve haklı sebeple mahkeme kararı vardır (m.639). Belirsiz süreli ortaklıkta fesih 6 ay önceden bildirilir ve hesap yılı sonunda hüküm doğurur (m.640). Girişteki avukatlar adi ortaklık kurmuştur; büroyu birlikte yöneten ortağın işlemi hepsini bağlar ve kiraya veren üçüne de başvurabilir.

Ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma

Ömür boyu gelir sözleşmesi yazılı yapılır; aksi yoksa gelir alacaklısının ömrü boyunca, altı ayda bir peşin ödenir (m.608–609). Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, mirasçı atama içermese bile miras sözleşmesi şeklinde yapılır; devletçe tanınmış bakım kurumunda yazılı şekil yeter (m.612). Taşınmaz devreden bakım alacaklısının yasal ipotek hakkı vardır (m.613); bakım alacaklısı hakkını devredemez (m.619).

İş görme, kefalet ve ortaklık: süreler ve sayılar
KonuSüre / sayıDayanak
Eserdeki ayıpTeslimden 2 yıl; taşınmaz yapı 5 yıl; ağır kusur 20 yılTBK m.478
Gerçek kişinin kefaleti10 yıl; uzatma en erken 1 yıl önce, en çok 10 yılTBK m.598
Süresiz kefalette takip istemiKefilin istemine rağmen alacaklı 1 ay içinde takibe geçmezse kefil kurtulurTBK m.601
Adi ortaklıkta fesih6 ay önceden; hesap yılı sonundaTBK m.640
Ölünceye kadar bakmaOransızlıkta 6 ay önce fesih; bakım borçlusu ölürse 1 yılTBK m.616, 618
Akılda kalsın: Adi ortaklık: oybirliği, kazanç ve zarar eşit, yeni ortak herkesin rızası, üçüncü kişiye müteselsil. Fesih 6 ay önce, hesap yılı sonu. Ömür boyu gelir yazılı; ölünceye kadar bakma miras sözleşmesi şeklinde.
Sınavda

Nasıl sorulurAdi ortaklıkta karar, yönetim ya da kazanç paylaşımı kuralı, ya da bakma sözleşmesinin şekli sorulur.

TuzakKazanç payının katılım payının değeriyle orantılı olduğunu sanmak; aksi kararlaştırılmadıkça eşittir.

Sınavda işaretleoy çokluğu kararlaştırılmışsa çoğunluk sermayeye değil ortak sayısına göre belirlenir.

↕Sıralama adi ortaklığın tasfiyesi

  1. Ortakların avansları ve ortaklık için yaptıkları giderler geri verilir
  2. Artan varlık kazanç olarak ortaklar arasında paylaşılır
  3. Ortaklık bir sona erme sebebiyle tasfiyeye girer
  4. Ortakların koyduğu katılım payları geri verilir
  5. Ortaklığın üçüncü kişilere borçları ödenir

?Soru çöz

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre adi ortaklıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Bu anlaşma yalnız katılım payı olarak emeğini koyan ortak için geçerlidir (m.623/son). A m.623/1'i, B m.632'yi, D m.640'ı doğru verir.

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre satış sözleşmesinde yarar ve hasarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Taşınmazda hasar tescile kadar satıcıdadır; sözleşmenin imzalanması yetmez (m.208/1). A taşınırdaki kuralı, C devralma temerrüdü istisnasını, D gönderme satışındaki istisnayı doğru verir (m.208/2-3); üçü de doğrudur.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Satışın kuruluşu, yarar ve hasar

?Soru 2

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi bağışlama sayılır?

✓ B. Malvarlığından karşılıksız ve sağlararası kazandırma, taşınırın teslimiyle kurulan elden bağışlamadır (m.285, 289). A mirası reddi, C edinilmemiş haktan feragati, D ahlaki ödevin yerine getirilmesini bağışlama sanır; üçünü de m.285 açıkça bağışlamanın dışında tutar.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Mal değişim, bağışlama ve süreler

?Soru 3

Zapttan sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Alıcı elinden alınma tehlikesini sözleşme sırasında biliyorsa satıcı, ayrıca üstlenmedikçe sorumlu olmaz.
II. Satılanın üzerinde sınırlı bir ayni hak bulunması kısmi zapt hükümlerine tabidir.
III. Tam zaptta alıcının doğrudan zararını isteyebilmesi satıcının kusurlu olmasına bağlıdır.

✓ D. I m.214/2'deki bilen alıcı kuralını, II m.218'deki sınırlı ayni hakla yüklenmeyi doğru verir. III yanlıştır: doğrudan zarar kusur aranmadan karşılanır, kusur karinesi yalnız diğer zararlar içindir (m.217). A II'yi eksik bırakır; B ve C III'teki kusur şartını doğru sanır.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Zapttan sorumluluk

?Soru 4

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre konut ve çatılı işyeri kiralarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Bir kamu kurumunun kiraladığı çatılı işyerine de bu kiralara ilişkin hükümler uygulanır.
II. Kiraya veren, belirsiz süreli konut kirasını, kiranın başlangıcından 10 yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sona erdirebilir.
III. Aile konutu olarak kiralanan taşınmazda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça sözleşmeyi feshedemez.

✓ D. I kamu kurumlarına uygulanmayı (m.339/2), II kiraya verenin 10 yıllık bekleme süresini (m.347/2), III eşin açık rızasını (m.349) doğru verir. A, B ve C doğru öncüllerden birini ya da ikisini dışarıda bırakır.Kaynak: Kira sözleşmesi · Konut ve çatılı işyeri: güvence, uzama

?Soru 5

İki tacir arasında yapılan bir makine satışında alıcı, teslim sırasında açıkça görülen bir hasarı fark etmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre alıcı bu durumu satıcıya en geç ne zaman ihbar etmelidir?

✓ A. Ticari satışta teslim sırasında açıkça belli olan ayıp 2 gün içinde ihbar edilir (TTK m.23/1-c). B açıkça belli olmayan ayıbın inceleme ve ihbar süresidir; C hayvan satışındaki bildirim süresidir (TBK m.224); D adi satıştaki TBK m.223 ölçüsüdür.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Ayıp, gözden geçirme ve bildirim

?Soru 6

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre satış ve kira sözleşmelerinde ayıptan sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Kiraya veren sonradan ortaya çıkan ayıplardan da sorumludur (m.301, 305). A satıştaki m.227 ve kiradaki m.306 imkânını, B m.307'deki indirim süresini, C m.308'deki kusur karinesini doğru verir.Kaynak: Kira sözleşmesi · Kiraya verenin borçları ve ayıp

?Soru 7

Aşağıdaki olaylar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndaki hangi tahliye sebepleriyle sırasıyla ilgilidir?

I. Kiracı, anahtarı aldıktan iki ay sonra "evi 1 Haziran'da boşaltacağım" diye yazılı belge vermiş, ama boşaltmamıştır.
II. Evi satın alan kişi, evi emekli annesinin oturması için kullanmak istemektedir.
III. Kiracı aynı kira yılında iki aylık kirayı ödememiş, kendisine iki kez yazılı ihtar çekilmiştir.

✓ A. I teslimden sonra verilen yazılı taahhüttür (m.352/1); II sonradan edinenin üstsoyu için gereksinimidir (m.351); III bir kira yılında iki haklı ihtardır (m.352/2). B ve C iki ihtarı ya da taahhüdü tek ihtarlı fesihle (m.315) karıştırır; D gereksinimi yeniden inşa sanır.Kaynak: Kira sözleşmesi · Tahliye sebepleri ve dava süreleri

?Soru 8

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre ayıptan sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Satıcı, aynı malın ayıpsız benzerini hemen verip alıcının bütün zararını gidererek seçimlik hakların kullanılmasını önleyebilir.
II. Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakınsa alıcı yalnız bedelden indirim isteyebilir.
III. Satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olan satıcı, iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz.

✓ C. I satıcının önleme yetkisini (m.227/3), III ağır kusurlu satıcının süre korumasını kaybetmesini (m.231/2) doğru verir. II yanlıştır: eksiklik bedele çok yakınsa indirim değil, yalnız dönme ya da değiştirme istenir (m.227/son). A III'ü atlar; B ve D II'deki ters kuralı doğru sanır.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Seçimlik haklar ve zamanaşımı

?Soru 9

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre konut kirasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Komşulara saygı borcuna aykırı davranan kiracıya kiraya veren, kural olarak en az 30 gün süre vererek yazılı ihtarda bulunur.
II. Kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça kiralananı başkasına kiralayamaz.
III. Kiracı ile kiraya veren, kira sözleşmesinden doğan alacaklarını takas etme hakkından önceden feragat edebilir.

✓ C. I 30 günlük ihtarı (m.316/2), II alt kiradaki yazılı rızayı (m.322/2) doğru verir. III yanlıştır: takastan önceden feragat edilemez (m.326). A II'yi atlar; B ve D III'ü doğru sayar.Kaynak: Kira sözleşmesi · Kiracının borçları, alt kira ve devir

?Soru 10

Bir işyeri kira sözleşmesinde kira bedeli Amerikan doları olarak kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin üçüncü yılında kiraya veren, kur artışı yetersiz kaldığı için bedelin artırılmasını istemektedir; aşırı ifa güçlüğünün şartları yoktur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Yabancı para olarak kararlaştırılan kira bedelinde, aşırı ifa güçlüğü dışında, beş yıl geçmedikçe değişiklik yapılamaz (m.344/4). A TL kiralardaki yıllık tavanı, C beş yıldan sonraki belirlemeyi bu olaya taşır; D konut kiralarındaki ve süresi dolmuş %25 sınırıdır.Kaynak: Kira sözleşmesi · Kira artışı ve bedelin belirlenmesi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →