Borcun ifası ve sona ermesi: ifa, temerrüt, zamanaşımı ve borca eklenen kayıtlar

Borcun nasıl ifa edileceğini, ifa edilmezse ne olacağını, borcun hangi yollarla sona erdiğini ve zamanaşımı ile borca eklenen kayıtları öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
BORÇLAR HUKUKU · KAVRAM

İfa: borcu kim öder, ifa yeri ve zamanı, ödemezlik def'i

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Borç nerede ve ne zaman ifa edilir? Para borcu, parça borcu ve diğer borçların ifa yeri neresidir, alacaklı kısmi ifayı reddedebilir mi?

Kısa cevap: Borçlu, alacaklının menfaati gerektirmedikçe borcu şahsen ifa etmek zorunda değildir (TBK m.83). Aksine anlaşma yoksa para borcu alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, parça borcu sözleşme kurulurken şeyin bulunduğu yerde, diğer borçlar borcun doğduğu sırada borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir (m.89). Vade belirlenmemişse borç doğumu anında muaccel olur (m.90).

Ankaralı bir mimar, İzmir'deki bir kuyumcudan vitrindeki belirli bir antika saati satın aldı; bedeli “mart ortasında” ödeyecek. Saat nerede teslim edilir, bedel nerede ve hangi gün ödenir?

Kim ifa eder, ne ifa edilir?

Borç ilişkisinin amacı edimin yerine getirilmesi, yani ifadır. Alacaklının borcun bizzat borçlu tarafından ifasında menfaati yoksa borçlu şahsen ifa etmek zorunda değildir (m.83): kirayı kiracının kardeşi de ödeyebilir, ama ünlü bir ressama ısmarlanan portreyi başkası yapamaz. Borcun tamamı belli ve muaccel (istenebilir) ise alacaklı kısmi ifayı reddedebilir (m.84). Çeşit borcunda (bir ton buğday) ve seçimlik borçta (araba ya da para) seçim, aksi anlaşılmadıkça borçluya aittir; çeşit borcunda borçlu ortalamanın altında mal seçemez (m.86–87).

İfa yeri (aksine anlaşma yoksa, TBK m.89)
Borç türüİfa yeriÖrnek
Para borcuAlacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeriKira bedeli
Parça borcuSözleşme kurulurken şeyin bulunduğu yerBelirli bir antika saat
Diğer borçlarBorç doğduğu sırada borçlunun yerleşim yeri10 ton çimento

Önce tarafların açık ya da örtülü iradesine bakılır; tablo yalnız irade yoksa uygulanır. Alacaklı borç doğduktan sonra taşınır ve bu yüzden ifa önemli ölçüde güçleşirse borç alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.

İfa zamanı, ifa sırası ve ödeme

“Ayın başı” ayın 1'i, “sonu” son günü, “ortası” 15'i; yalnız ay belirtilmişse ayın son günü anlaşılır (m.91). Son gün resmî tatile rastlarsa izleyen ilk iş gününe geçer (m.93). Borçlu kural olarak erken ifa edebilir, ama kanun, sözleşme ya da âdet yoksa erken ödediği için indirim yapamaz (m.96). Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa isteyen taraf kendi borcunu ifa etmiş ya da önermiş olmalıdır; yoksa karşı taraf ödemezlik def'i ileri sürer (m.97). Karşı taraf iflas eder ya da hakkındaki haciz sonuçsuz kalırsa güvence verilinceye kadar ifadan kaçınılabilir (m.98).

Para borcu Türk parasıyla ödenir; yabancı parayla kararlaştırılmış ve “aynen ödeme” kaydı yoksa ödeme günündeki rayiçle Türk lirası da ödenebilir (m.99). Faiz ve giderlerde gecikme yoksa kısmi ödeme ana borçtan düşülür (m.100). Çekincesiz verilen dönemsel edim makbuzu önceki dönemlerin, anapara makbuzu faizin ödendiğini; borç senedinin geri verilmesi borcun sona erdiğini gösterir (m.104).

Girişteki saat bir parça borcudur, sözleşme kurulurken bulunduğu İzmir'deki dükkânda teslim edilir. Bedel, alacaklı kuyumcunun yerleşim yerinde 15 Mart'ta ödenir; o gün tatilse izleyen iş günü.

Akılda kalsın: Para alacaklıya götürülür, parça bulunduğu yerde, gerisi borçlunun yerinde ifa edilir. “Ay ortası” 15, yalnız ay son gün, tatil sonraki iş günü. Erken öde, indirim yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBorç türü verilip ifa yeri ya da “ay ortası”, tatil günü gibi vade kuralı sorulur; ödemezlik def'i ve kısmi ifa öncüllere girer.

TuzakPara borcunu borçlunun yerleşim yerinde ifa edilecek sanmak; para borcu alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödenir.

Sınavda işaretleçeşit ve seçimlik borçta seçim hakkı, aksi anlaşılmadıkça borçlundadır.

⇄Bilgi eşleştirme borç → ifa yeri ya da günü

?Soru çöz

Borcun ifasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. m.96 borçluya erken ifa hakkı verir, ama kanun, sözleşme ya da âdet yoksa indirim hakkı vermez. A m.90'ı, B m.84'ü, D m.91'i doğru aktarır.
BORÇLAR HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Temerrüt: ihtar, gecikme tazminatı, üç seçimlik hak ve alacaklının kabulden kaçınması

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSebepsiz zenginleşmede neyin iadesi istenir, iyiniyetli ve kötüniyetli zenginleşen arasında fark nedir? Zamanaşımı kaç yıldır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sebepsiz zenginleşen, geri isteme anında elinden çıktığını ispat ettiği kısım dışında kalanı geri verir; kötüniyetle elden çıkarmışsa tamamını verir (TBK m.79). İyiniyetli zenginleşen zorunlu ve yararlı giderlerini isteyebilir (m.80). İstem hakkı, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde zenginleşmeden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar (m.82).

İade kapsamı, zamanaşımı, karşılaştırma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Borçlu temerrüdünün şartları ve sonuçları nelerdir? Karşılıklı sözleşmede alacaklının seçimlik hakları nelerdir, alacaklı temerrüdünde borçlu ne yapabilir?

Kısa cevap: Muaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ifa günü birlikte belirlenmişse o günün geçmesi yeter (m.117). Temerrüde düşen borçlu gecikme zararını ve beklenmedik hâli üstlenir, para borcunda temerrüt faizi öder (m.118–120). Karşılıklı sözleşmede alacaklı uygun süre verir; süre de geçerse ifa ve gecikme tazminatı ister ya da hemen bildirerek müspet zararını ister veya sözleşmeden döner (m.123–125).

Bir belediye, 1 Haziran'da teslim edilmek üzere bir firmaya on otobüs ısmarladı. Haziran bitti, otobüsler gelmedi. Belediyenin ayrıca ihtar çekmesi gerekir mi, hangi yollardan birini seçebilir?

Borca aykırılık ve borçlu temerrüdü

Borç hiç ya da gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zararı öder (m.112); kusur karinesi alacaklı lehinedir. Ağır kusurdan sorumlu olmama anlaşması önceden yapılmışsa kesin hükümsüzdür (m.115). Temerrüdün iki şartı vardır: borcun muaccel olması ve alacaklının ihtarı. İfa günü birlikte belirlenmişse ihtar gerekmez, günün geçmesi yeter. Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme sayfasında gördüğümüz borçlarda temerrüt fiilin işlendiği ya da zenginleşmenin gerçekleştiği anda doğar; zenginleşen iyiniyetliyse bildirim gerekir (m.117).

Temerrüde düşen borçlu kusursuzluğunu ispat etmedikçe gecikme tazminatı öder (m.118) ve temerrüt sırasında beklenmedik hâlle doğan zarardan da sorumludur (m.119). Sözleşmeyle kararlaştırılan temerrüt faizi mevzuattaki oranın yüzde yüz fazlasını aşamaz; sözleşmesel faizde sınır yüzde elli fazlasıdır (m.88, 120). Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez (m.121).

Karşılıklı sözleşmede borçlu temerrüdünden seçimlik haklara.Görsel: Sınav Defteri

Süre vermenin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa, ifa alacaklı için yararsız kalmışsa ya da belirli zamanda ifa edilmezse kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa süre gerekmez (m.124). Dönmede taraflar edimlerini geri ister; borçlu kusursuzluğunu ispatlayamazsa sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zararı da öder (m.125). İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmede dönme yerine fesih vardır (m.126).

Alacaklı temerrüdü

Kendisine gereği gibi önerilen edimi haklı sebep olmadan kabul etmeyen ya da üzerine düşen hazırlık fiillerini yapmayan alacaklı temerrüde düşer (m.106). Teslim borcunda borçlu, hasar ve giderler alacaklıya ait olmak üzere şeyi hâkimin belirlediği yere tevdi ederek borçtan kurtulur; ticari mallar hâkim kararı olmadan ardiyeye bırakılabilir (m.107). Şey bozulabilir ya da saklaması pahalıysa hâkim izniyle sattırılıp bedeli tevdi edilir (m.108); teslim içermeyen borçta borçlu sözleşmeden dönebilir (m.110).

Girişteki teslim günü birlikte belirlendiği için belediyenin ihtar çekmesine gerek yoktur; 1 Haziran'ın geçmesiyle firma temerrüde düşmüştür. Belediye uygun süre verir (ifa artık yararsızsa vermez), sonra üç seçimlik haktan birini kullanır.

Akılda kalsın: Temerrüt = muaccel + ihtar; gün belliyse ihtar yok. Süre verildi, sonuç yok: ifa + gecikme, ya da hemen bildirip müspet zarar, ya da dönme + menfi zarar. Alacaklı kabul etmezse borçlu tevdi eder.
Sınavda

Nasıl sorulurTemerrüdün şartları, süre verilmesini gerektirmeyen hâller ve seçimlik hakların hangi zararla eşleştiği öncüllerle sorulur.

TuzakKesin vadeli borçta da ihtar arandığını sanmak; ifa günü birlikte belirlenmişse günün geçmesiyle temerrüt doğar.

Sınavda işaretledönmede istenen zarar menfi, ifadan vazgeçip tazminat istemede müspet zarardır.

↕Sıralama karşılıklı sözleşmede temerrüt

  1. Alacaklı, ifa için borçluya uygun bir süre verir
  2. Bedelin vadesi gelir, borç muaccel olur
  3. Alacaklı sözleşmeden döndüğünü hemen bildirir
  4. Alacaklı ihtar eder, borçlu temerrüde düşer
  5. Verilen süre de ifa olmadan geçer

?Soru çöz

Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede temerrüde düşen borçlu, kendisine verilen uygun sürede de borcunu ifa etmemiştir. Alacaklının bu aşamadaki haklarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.125/2 ifa ve gecikme tazminatından vazgeçtiğini hemen bildiren alacaklıya ifa edilmemeden doğan zararı isteme hakkı verir. B dönmenin sonucunu ters veriyor: edimler geri istenir, zarar menfidir; C gecikme tazminatını dönmeye bağlıyor, oysa ifayla birlikte istenir; D sürekli edimlide dönme değil fesih olduğunu atlıyor (m.126).
BORÇLAR HUKUKU · TÜR

Borcu sona erdiren sebepler: ibra, yenileme, birleşme, imkânsızlık ve takas

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVasiyetnamenin iptali ve tenkis davası nedir? Hangi süre içinde açılır, aralarındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Miras hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İptal davası ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka ya da ahlaka aykırılık ve şekle aykırılık sebepleriyle ölüme bağlı tasarrufu ortadan kaldırır; öğrenmeden 1 yıl, her hâlde iyiniyetliye 10, kötüniyetliye 20 yılda düşer (TMK m.557–559). Tenkis davası saklı payı zedeleyen tasarrufu aşan kısım kadar indirir; öğrenmeden 1 yıl, her hâlde 10 yılda düşer (m.571).

İptal ve tenkis davaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Borç hangi sebeplerle sona erer? İbra, yenileme, birleşme, takas ve ifa imkânsızlığı nedir; aşırı ifa güçlüğünde borçlu ne isteyebilir?

Kısa cevap: Borç en olağan biçimde ifayla sona erer. Ayrıca şekle bağlı olmayan ibra sözleşmesi (m.132), açık iradeyle yenileme (m.133), alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi (m.135), borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeple ifa imkânsızlığı (m.136) ve bildirimle takas (m.139, 143) borcu sona erdirir. Asıl borç sona erince rehin, kefalet ve faiz gibi bağlı haklar da sona erer (m.131).

Bir yüklenici belediye için tarihî bir konağı restore edecekti; konak, kimsenin kusuru olmadan çıkan bir yangında tamamen yandı. Yüklenicinin belediyeden, belediyenin de ondan para alacağı var. Borçlar ne olur?

İfa dışındaki sona erme sebepleri
SebepNasıl işler?TBK
İbraAlacaklı ile borçlunun sözleşmesi; borcu doğuran işlem şekle bağlı olsa da ibra şekilsizdirm.132
YenilemeYeni borçla eskisi sona erer; yalnız açık iradeyle. Kambiyo senedi ya da yeni borç senedi vermek tek başına yenileme değildirm.133
BirleşmeAlacaklı ve borçlu sıfatı aynı kişide toplanırm.135
İmkânsızlıkİfa, borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeple imkânsızlaşırm.136
TakasKarşılıklı, aynı türden, muaccel iki borç bildirimle küçük olanın tutarınca düşerm.139, 143

Cari hesaba kalem yazmak yenileme değildir; hesap kesilip sonucu diğer tarafça kabul edilince borç yenilenir (m.134). Miras hukuku sayfasında gördüğümüz gibi miras hak ve borçlarıyla birlikte geçtiğinden, borçlunun alacaklısına mirasçı olması tipik birleşmedir. Asıl borç sona erince rehin, kefalet ve ceza koşulu da düşer; işlemiş faiz ve ceza saklı tutulmuşsa istenebilir (m.131).

İmkânsızlık ve aşırı ifa güçlüğü

İfa borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeple imkânsızlaşırsa borç sona erer; karşılıklı sözleşmede borçlu aldığını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri verir ve karşı edimi isteyemez, imkânsızlığı gecikmeden bildirmezse zarardan sorumludur (m.136). Kısmi imkânsızlıkta yalnız o kısımdan kurtulur (m.137). İmkânsızlık borçlunun kusuruyla doğmuşsa borç bitmez, tazminata dönüşür (m.112). Aşırı ifa güçlüğünde ise ifa mümkündür: öngörülemeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmadan, ifayı dürüstlüğe aykırı düşecek ölçüde borçlu aleyhine değiştirmişse borçlu hâkimden uyarlama, olmazsa dönme, sürekli edimlide fesih ister; kural yabancı para borçlarına da uygulanır (m.138).

Takas

Takasta iki borç karşılıklı, para ya da aynı türden ve muaccel olmalıdır; çekişmeli alacakla da takas ileri sürülür, zamanaşımına uğramış alacak ancak takas edilebileceği anda henüz zamanaşımına uğramamışsa takas edilir (m.139). Takas kendiliğinden işlemez, bildirimle gerçekleşir (m.143). Tevdi edilen ya da haksız alınan eşyanın geri verilmesi ile nafaka ve işçi ücreti gibi bakım için zorunlu alacaklar alacaklının rızası olmadan takas edilemez (m.144). Borçlunun iflasında alacaklılar muaccel olmayan alacaklarını da takas eder (m.142).

Girişteki restorasyon borcu kusursuz imkânsızlıkla sona erer; yüklenici aldığı avansı geri verir. Karşılıklı para alacakları muaccelse taraflardan biri bildirerek takas eder.

Akılda kalsın: İbra şekilsiz, yenileme açık irade ister, takas bildirimle olur. Kusursuz imkânsızlık borcu bitirir, kusurlu imkânsızlık tazminata çevirir, aşırı güçlük uyarlama doğurur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olay verilip hangi sona erme sebebinin gerçekleştiği, takas edilemeyen alacaklar ya da imkânsızlık ile aşırı ifa güçlüğünün farkı sorulur.

TuzakBir borç için çek ya da bono verilmesini yenileme saymak; açık yenileme iradesi yoksa eski borç sürer.

Sınavda işaretlenafaka ve işçi ücreti alacakları alacaklının rızası olmadan takas edilemez.

⇄Bilgi eşleştirme olay → sona erme sebebi

?Soru çöz

Aşağıdaki alacaklardan hangileri alacaklının rızası olmadan takas edilemez?

I. Nafaka alacağı
II. Kendisine tevdi edilen eşyanın geri verilmesine ilişkin alacak
III. Satış bedelinden doğan muaccel para alacağı

✓ D. m.144 nafaka gibi bakım için zorunlu alacakları (I) ve tevdi edilen eşyanın geri verilmesine ilişkin alacakları (II) ancak alacaklının rızasıyla takasa açar. A tevdi alacağını atlıyor; B ve C sıradan satış bedelini rızaya bağlıyor, oysa muaccel para borcu bildirimle takas edilir (m.139, 143).
BORÇLAR HUKUKU · SÜRE

Zamanaşımı: 10 ve 5 yıl, durma ve kesilme, hak düşürücü süreden farkı

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVelayet kime aittir? Yardım nafakası kimden istenir? Vesayet altına alınma sebepleri, vasi, kayyım ve yasal danışman arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Aile hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ergin olmayan çocuk ana ve babasının velayeti altındadır; evli değillerse velayet anaya aittir (m.335–337). Velayet altında olmayan küçük ile akıl hastalığı, savurganlık, bağımlılık, hapis cezası ya da istek sebebiyle kısıtlanan ergin vesayet altına alınır (m.404–408). Vesayet makamı sulh hukuk, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir.

Velayet, nafaka ve vesayet

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Borçlar hukukunda zamanaşımı süreleri nelerdir? Hangi alacaklar 5 yılda zamanaşımına uğrar, zamanaşımı ne zaman durur ve kesilir?

Kısa cevap: Kanunda aksine hüküm yoksa her alacak 10 yılda zamanaşımına uğrar (m.146). Kira, faiz, ücret gibi dönemsel edimler, otel ve lokanta bedelleri, küçük sanat işleri ve perakende satışlar, ortaklık, vekâlet ve eser sözleşmesi alacakları 5 yıldır (m.147). Süreler sözleşmeyle değiştirilemez (m.148). Zamanaşımı muacceliyetle başlar; borcun ikrarı, dava ve icra takibiyle kesilir (m.149, 154).

Bir kafe işletmecisi üç yıl önce iki aylık dükkân kirasını ödemedi. Aynı kişi altı yıl önce aldığı otomobilin bedelinin bir kısmını da hâlâ ödemedi. Hangi alacak zamanaşımına uğramıştır?

Zamanaşımı alacağı ortadan kaldırmaz, onu dava edilemez kılar: borçlu ileri sürerse alacak dava yoluyla istenemez, ama zamanaşımına uğramış borcu ödeyen geri isteyemez. Hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz (m.161); zamanaşımından önceden feragat edilemez (m.160). Asıl alacak zamanaşımına uğrayınca faiz gibi bağlı alacaklar da uğrar (m.152); taşınır rehniyle güvenceli alacakta süre işler ama alacaklı rehinden alma yetkisini korur (m.159).

Başlangıç, durma, kesilme

Süre alacak muaccel olunca başlar, başlangıç günü sayılmaz (m.149, 151). Bazı ilişkiler sürerken zamanaşımı işlemez ya da durur (m.153). Aile hukuku sayfasında gördüğümüz velayet sürerken çocuğun ana babasından, vesayet sürerken vesayet altındakinin vasiden, evlilik sürdükçe eşlerin birbirinden alacakları bu türdendir; ev hizmetlisinin hizmet süresince alacağı ve Türk mahkemelerinde ileri sürülemeyen alacak da öyle. Sebep kalkınca kalan süre işler. Kesilmede ise yeni süre baştan başlar (m.154, 156): borcun ikrarı (faiz ya da kısmi ödeme, rehin ya da kefil gösterme) ve alacaklının dava, def'i, icra takibi ya da iflas masasına başvurusu. Borç senetle ikrar edilmiş ya da karara bağlanmışsa yeni süre her zaman 10 yıldır. Müteselsil borçlulardan birine karşı kesilme diğerlerine de etkilidir; asıl borçluya karşı kesilme kefile etkilidir, kefile karşı kesilme asıl borçluya etkili değildir (m.155).

Durma ile kesilme
DurmaKesilme
EtkisiSüre işlemez; sebep kalkınca kalan süre devam ederGeçen süre silinir; yeni süre baştan başlar
ÖrnekEvlilik, velayet, vesayet sürerkenİkrar, kısmi ödeme, dava, icra takibi
Dayanakm.153m.154–157

Hak düşürücü süre

Hak düşürücü süre hakkın kendisini sona erdirir; hâkim onu kendiliğinden dikkate alır ve süre kural olarak durmaz, kesilmez. Borç ilişkisi ve sözleşmeler sayfasında gördüğümüz irade bozukluğundaki 1 yıl ve Eşya hukuku sayfasında gördüğümüz önalım süreleri hak düşürücüdür. Dava görevsizlik, yetkisizlik, düzeltilebilir bir yanlışlık ya da erken açılma yüzünden reddedilmiş ve bu arada süre dolmuşsa 60 günlük ek süre vardır; kural iki tür süreye de uygulanır (m.158).

Girişteki kira dönemsel edimdir, 5 yıla tabidir; üç yıl geçtiği için dava açılabilir. Otomobil bedeli 10 yıllık genel süreye tabidir, altı yıl sonra da istenebilir.

Akılda kalsın: Genel 10, dönemsel 5; süreler sözleşmeyle değişmez. Durma = kaldığın yerden devam, kesilme = sıfırla. Senet ya da karar sonrası yeni süre 10. Usulden retten sonra 60 gün.
Sınavda

Nasıl sorulurBir alacak verilip 10 mu 5 yıl mı olduğu, durma ve kesilme sebepleri, kesilmenin kefile etkisi öncüllerle sorulur.

TuzakSürelerin sözleşmeyle kısaltılabileceğini ya da hâkimin zamanaşımını kendiliğinden uygulayacağını sanmak; ikisi de yanlıştır (m.148, 161).

Sınavda işaretlekefile karşı kesilen zamanaşımı asıl borçluya karşı kesilmiş sayılmaz.

⇄Bilgi eşleştirme durum → süre

?Soru çöz

Zamanaşımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Zamanaşımı asıl borçluya karşı kesilince kefile karşı da kesilmiş olur.
II. Evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı işlemez.
III. Taraflar sözleşmeyle 10 yıllık zamanaşımı süresini 3 yıla indirebilir.

✓ B. m.155 asıl borçluya karşı kesilmeyi kefile de yayar (I); m.153 evlilik sürdükçe eşler arasındaki alacaklarda zamanaşımını durdurur (II). A durma sebebini atlıyor; C ve D süreyi sözleşmeyle değiştirilebilir sanıyor, oysa m.148 süreleri kesin kılar (III).
BORÇLAR HUKUKU · KAVRAM

Müteselsil borçluluk: herkes tamamından sorumlu, iç ilişkide eşit pay ve rücu

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSebepsiz zenginleşme nedir, şartları nelerdir? Borç olmayan bir şeyi ödeyen geri isteyebilir mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından ya da emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK m.77). Şartlar zenginleşme, başkasının malvarlığından ya da emeğinden kaynaklanması, aralarındaki bağ ve haklı sebebin yokluğudur. Sebep geçersiz, gerçekleşmemiş ya da sona ermiş olabilir. Borçlanılmayan edimi isteyerek ifa eden, ancak kendini borçlu sandığını ispat ederse geri isteyebilir (m.78).

Sebepsiz zenginleşmenin şartları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Müteselsil borçluluk nedir, nasıl doğar? Alacaklı borcun tamamını kimden isteyebilir, ödeyen borçlu diğerlerine nasıl rücu eder?

Kısa cevap: Birden çok borçludan her biri borcun tamamından sorumlu olmayı bildirirse ya da kanun öngörürse müteselsil borçluluk doğar (m.162). Alacaklı borcun tamamını dilediğinden ister; sorumluluk borç tamamen ödenene kadar sürer (m.163). İç ilişkide borçlular aksi kararlaştırılmadıkça eşit paylıdır; payından fazla ödeyen diğerlerine payları oranında rücu eder ve alacaklıya halef olur (m.167–168).

Üç arkadaş bir işyerini birlikte kiraladı ve sözleşmeye “kiracılar kiranın tamamından birlikte ve ayrı ayrı sorumludur” yazdırdı. Kiralayan, birikmiş 90.000 TL kiranın tamamını yalnız en varlıklı olandan isteyebilir mi?

Müteselsil borçluluk iki yoldan doğar: borçluların her birinin borcun tamamından sorumlu olmayı bildirmesi ya da kanunun öngörmesi (m.162); ikisi de yoksa teselsül varsayılmaz. Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme sayfasında gördüğümüz, birlikte zarar verenlerin sorumluluğu kanundan doğan teselsüldür; ticari işlerde ise teselsül karine olarak kabul edilir.

Dış ilişki: alacaklıya karşı

Alacaklı borcun tamamını ya da bir kısmını dilediği borçludan ya da hepsinden isteyebilir (m.163). Borçlu alacaklıya ancak kendi kişisel ilişkisinden ya da müteselsil borcun sebep veya konusundan doğan savunmaları ileri sürer (m.164); hiçbir borçlu kendi davranışıyla diğerlerinin durumunu ağırlaştıramaz (m.165). Bir borçlunun ifası ya da takası diğerlerini o oranda kurtarır; alacaklının borçlulardan birini ibra etmesi ise diğerlerini yalnız ibra edilenin iç ilişkideki payı oranında kurtarır (m.166).

İç ilişki: borçlular arasında

Müteselsil borçta dört soru
SoruCevapTBK
Alacaklı kimden ister?Tamamını dilediğinden ya da hepsindenm.163
Biri ibra edilirse?Diğerleri onun payı oranında kurtulurm.166
Ödeyen kime ne kadar rücu eder?Her birine yalnız onun payı oranındam.167
Birinden alınamayan pay?Diğer borçlular eşit üstlenirm.167

Aksi kararlaştırılmadıkça borçlular birbirine karşı eşit paylarla sorumludur (m.167). Rücu hakkı olan borçlu, ödediği oranda alacaklının haklarına halef olur; rehin gibi güvenceler ona geçer (m.168). Müteselsil alacaklılıkta ise her alacaklı tamamını isteyebilir; borçlu birine ödeyerek hepsine karşı kurtulur ve alacaklılardan birinin dava ya da takibe girdiği kendisine bildirilmedikçe dilediğine öder; payından fazlasını alan, fazlayı diğerlerine verir (m.169).

Girişteki kiralayan 90.000 TL'nin tamamını en varlıklı kiracıdan isteyebilir. O da her arkadaşına 30.000 TL rücu eder; biri ödeyemezse onun payını kalan iki kişi eşit üstlenir.

Akılda kalsın: Dışarıda herkes tamamından, içeride eşit pay. Teselsül bildirim ya da kanunla doğar, varsayılmaz. Biri ibra edilirse diğerleri onun payı kadar kurtulur. Ödeyen halef olur.
Sınavda

Nasıl sorulurRakamlı bir vaka verilip alacaklının kimden ne isteyebileceği, ödeyenin rücu tutarı ya da ibranın diğer borçlulara etkisi sorulur.

TuzakÖdeyen borçlunun bütün fazlayı tek bir borçludan isteyebileceğini sanmak; her birine yalnız onun payı oranında rücu eder.

Sınavda işaretleborçlulardan birine karşı kesilen zamanaşımı diğerlerine karşı da kesilir.

✎Boşluk doldurma müteselsil borç

Alacaklı borcun dilediği borçludan isteyebilir. Aksi kararlaştırılmadıkça borçlular iç ilişkide paylarla sorumludur. Payından fazla ödeyen, ödediği oranda alacaklıya olur.

tamamınıeşithalefyarısınıkefil

?Soru çöz

120.000 TL'lik bir borçtan X, Y ve Z müteselsilen sorumludur; iç ilişkide paylar eşittir. Alacaklı borcun tamamını X'ten tahsil etmiş, Y ise ödeme gücünü tamamen yitirmiştir. X'in Z'den isteyebileceği tutar kaç TL'dir?

✓ D. Z kendi payı olan 40.000 TL'yi öder; Y'den alınamayan 40.000 TL'yi m.167/3 gereği X ile Z eşit üstlenir, Z'ye 20.000 TL daha düşer. A Y'nin açığını atlıyor; B yalnız açığın Z'ye düşen yarısını hesaplıyor; C bütün fazlayı tek borçludan istenebilir sanıyor, oysa rücu payla sınırlıdır.
BORÇLAR HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Taraf değişiklikleri: alacağın devri, borcun üstlenilmesi, işletme ve sözleşme devri

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri nelerdir? Kanunda hüküm yoksa hâkim nasıl karar verir, iyiniyet ve ispat yükü kuralları nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TMK m.1'e göre kanun sözüyle ve özüyle değindiği her konuda uygulanır; uygulanabilir hüküm yoksa hâkim önce örf ve âdet hukukuna, o da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı koyacağı kurala göre karar verir. Herkes dürüstlük kuralına uymak zorundadır (m.2), iyiniyet asıldır (m.3), ispat yükü hakkını dayandırdığı olguyu ileri sürendedir (m.6).

Başlangıç hükümleri: uygulama, iyiniyet, ispat

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Alacağın devri nasıl yapılır, borçlunun rızası gerekir mi? Borcun üstlenilmesi nedir, iç ve dış üstlenme arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Alacaklı, kanun, sözleşme ya da işin niteliği engel olmadıkça alacağını borçlunun rızası olmadan devredebilir; devir yazılı şekle bağlıdır (m.183–184). Borçlunun değişmesi ise ancak borcu üstlenenle alacaklı arasındaki dış üstlenme sözleşmesiyle olur (m.196). Aktif ve pasifleriyle devralınan işletmede önceki borçlu 2 yıl devralanla birlikte müteselsilen sorumludur (m.202).

Bir müteahhit belediyeden alacağı hakedişi bankaya devretti; aynı hafta işletmesini aktif ve pasifleriyle başka bir firmaya sattı. Belediye kime öder, eski tedarikçiler alacaklarını kimden ister?

Alacağın devri

Alacağın devri, alacaklı (devreden) ile üçüncü kişi (devralan) arasında yapılan ve yazılı şekle bağlı bir sözleşmedir; devir sözü vermek şekle bağlı değildir (m.184). Borçlunun rızası aranmaz (m.183). Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz iyiniyet burada da korunur: devir bildirilmemişse borçlu eski alacaklıya iyiniyetle ödeyerek kurtulur (m.186). Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürer (m.188). Kişiliğe özgü olmayan bağlı haklar (rehin, kefalet) ve işlemiş faizler alacakla geçer (m.189). Alacak bir karşılık alınarak devredilmişse devreden alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü garanti eder; karşılıksız devirde garanti yoktur (m.191).

Borcun üstlenilmesi

İç üstlenmede üstlenen yalnız borçluya karşı onu borçtan kurtarmayı taahhüt eder; alacaklı bununla bağlı değildir (m.195). Borçlunun yerine yenisinin geçmesi, üstlenen ile alacaklı arasındaki dış üstlenme sözleşmesiyle olur; alacaklının kabulü açık ya da örtülü olabilir (m.196). Bağlı haklar kural olarak sürer, ama kefil ve rehin veren üçüncü kişi ancak üstlenmeye yazılı rıza verirse sorumlu kalır (m.198). Yeni borçlu, önceki borçlunun kişisel savunmalarını kullanamaz (m.199).

Dört taraf değişikliği
KurumNe değişir?Kimin iradesi?TBK
Alacağın devriAlacaklıDevreden ve devralan; borçlunun rızası aranmaz, yazılım.183–184
Dış üstlenmeBorçluÜstlenen ve alacaklım.196
Borca katılmaBorçluya biri eklenir, ikisi müteselsilKatılan ve alacaklım.201
Sözleşmenin devriTaraf sıfatı bütün hak ve borçlarıylaÜç taraf; devredilen sözleşmenin şekliylem.205

İşletme devri

Bir malvarlığını ya da işletmeyi aktif ve pasifleriyle devralan, durumu alacaklılara bildirdiği ya da ticari işletmelerde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettiği tarihten başlayarak borçlardan sorumludur; önceki borçlu da 2 yıl onunla birlikte müteselsilen sorumlu kalır. Bildirim ya da ilan yapılmadıkça 2 yıl işlemeye başlamaz (m.202).

Girişteki belediye, devir kendisine bildirildiyse bankaya öder; bildirim yoksa müteahhide iyiniyetle ödemesi de onu kurtarır. Tedarikçiler ilan ya da bildirimden sonra devralan firmaya, 2 yıl boyunca müteahhide de başvurur.

Akılda kalsın: Alacak devri yazılı, borçluya sorulmaz. Borç devri alacaklı kabul etmeden olmaz. Kefil ancak yazılı rızayla kalır. İşletme devrinde eski borçlu 2 yıl müteselsil.
Sınavda

Nasıl sorulurAlacağın devrinde şekil ve borçlunun rızası, borcun üstlenilmesinde alacaklının kabulü ve kefilin durumu, işletme devrindeki süre öncüllerle sorulur.

TuzakAlacağın devri için borçlunun onayı gerektiğini sanmak; gereken yazılı devir sözleşmesidir, bildirim yalnız borçlunun yanlış kişiye ödemesini önler.

Sınavda işaretlekarşılık alınarak yapılan devirde devreden borçlunun ödeme gücünü de garanti eder.

⇄Bilgi eşleştirme işlem → kurum

?Soru çöz

Alacağın devrine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. m.183 alacaklıya borçlunun rızasını aramadan devir hakkı tanır; gereken onay değil, yazılı devir sözleşmesidir. B m.184'ü, C m.186'yı, D m.189'u doğru aktarır.
BORÇLAR HUKUKU · TÜR

Borca eklenen kayıtlar: koşullar, bağlanma parası, cayma parası ve ceza koşulu

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Geciktirici ve bozucu koşul nedir? Bağlanma parası ile cayma parası arasındaki fark nedir, ceza koşulunda alacaklı ne isteyebilir ve hâkim cezayı indirebilir mi?

Kısa cevap: Geciktirici koşula bağlı sözleşme koşul gerçekleşince hüküm doğurur, bozucu koşula bağlı sözleşmenin hükümleri koşul gerçekleşince kalkar (m.170, 173). Sözleşme yapılırken verilen para aksi kararlaştırılmadıkça bağlanma parasıdır ve asıl alacaktan düşülür (m.177). Cayma parasında veren cayarsa parayı bırakır, alan cayarsa iki katını verir (m.178). Hâkim aşırı ceza koşulunu kendiliğinden indirir (m.182).

Bir kooperatif inşaat firmasıyla sözleşme imzalarken firmaya 100.000 TL verdi; sözleşmeye “binayı geç teslim edersen her ay için 50.000 TL ceza ödersin” yazıldı. Firma vazgeçmek isterse ne olur, ceza fazla yüksekse indirilir mi?

Koşullar

Sözleşmenin hüküm doğurması gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz bir olguya bağlanmışsa geciktirici koşul vardır (m.170); sona ermesi böyle bir olguya bağlanmışsa bozucu koşul vardır ve hükümler kural olarak geçmişe etkili olmadan kalkar (m.173). Koşulun gerçekleşmesini dürüstlüğe aykırı engelleyen tarafa karşı koşul gerçekleşmiş, dürüstlüğe aykırı sağlayana karşı gerçekleşmemiş sayılır (m.175). Hukuka ya da ahlaka aykırı bir davranışı sağlamak için konan koşula bağlı işlem kesin hükümsüzdür (m.176).

Bağlanma parası, cayma parası, ceza koşulu
KayıtAmacıSonucuTBK
Bağlanma parasıSözleşmenin yapıldığının kanıtıAksine sözleşme ya da yerel âdet yoksa asıl alacaktan düşülürm.177
Cayma parasıTaraflara cayma yetkisi vermekVeren cayarsa parayı bırakır; alan cayarsa iki katını geri verirm.178
Ceza koşuluİfa edilmemeye karşı önceden belirlenen cezaZarar olmasa da istenir; aşırıysa hâkim indirirm.179–182

Ceza koşulu

Ceza hiç ya da gereği gibi ifa edilmemeye karşı konmuşsa alacaklı aksi anlaşılmadıkça ya borcun ya cezanın ifasını ister. Belirli zaman ya da yerde ifa edilmemeye karşı konmuşsa, açıkça feragat etmedikçe ya da ifayı çekincesiz kabul etmedikçe borçla birlikte cezayı da ister (m.179). Alacaklı hiç zarara uğramasa da ceza ödenir; zarar cezayı aşıyorsa aşan kısmı ancak borçlunun kusurunu ispatlarsa ister (m.180). Asıl borç geçersizse ya da borçlunun sorumlu olmadığı sebeple imkânsızlaşmışsa ceza istenemez; ceza koşulunun geçersizliği ise asıl borcu etkilemez (m.182). Hâkim aşırı cezayı kendiliğinden indirir; tacir borçlunun bu indirimi isteyemeyeceğini Ticari işletme ve tacir sayfasında göreceğiz.

Bu sayfanın süreleri ve sayıları (toplu)
KonuSüre / sayıDayanak
“Ay ortası” / yalnız ay belirtilmesi15'i / son günüTBK m.91
Sözleşmesel faiz / temerrüt faizi üst sınırıMevzuattaki oranın %50 / %100 fazlasıTBK m.88, 120
Genel / dönemsel edim zamanaşımı10 yıl / 5 yılTBK m.146, 147
Senet ya da kararla kesilmeden sonra10 yılTBK m.156
Davanın usulden reddinde ek süre60 günTBK m.158
İşletme devrinde önceki borçlunun sorumluluğu2 yılTBK m.202
Cayma parasını alan cayarsaİki katıTBK m.178

Girişteki 100.000 TL cayma parası diye kararlaştırılmadıysa bağlanma parasıdır, bedelden düşülür; firma parayı bırakarak sözleşmeden kurtulamaz. Gecikme cezası borçla birlikte istenir, aşırıysa hâkim indirir.

Akılda kalsın: Bağlanma parası kanıttır, bedelden düşer; cayma parası çıkış biletidir: veren bırakır, alan iki katını öder. Ceza zarar olmasa da istenir; aşırıysa hâkim kendiliğinden indirir.
Sınavda

Nasıl sorulurSözleşmede verilen paranın niteliği, cayma hâlinde kimin ne ödeyeceği, ceza koşulunda alacaklının seçenekleri sorulur.

TuzakSözleşmede verilen her parayı cayma parası saymak; aksi kararlaştırılmadıkça bağlanma parasıdır ve caymaya yetki vermez.

Sınavda işaretlegecikmeye karşı konan cezada alacaklı ifayı çekincesiz kabul etmedikçe borçla birlikte cezayı da ister.

✎Boşluk doldurma borca eklenen kayıtlar

Cayma parasını almış olan taraf cayarsa aldığının geri verir. Sözleşme yapılırken verilen para, aksi kararlaştırılmadıkça parası sayılır. Hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu indirir.

iki katınıbağlanmakendiliğindenyarısınıcayma

?Soru çöz

Ceza koşuluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. m.182/2'ye göre asıl borç geçersizse ceza istenemez; ceza asıl borca bağlıdır. A m.180/1'e aykırı: zarar olmasa da ceza ödenir; C bağlılığı ters çeviriyor: cezanın geçersizliği asıl borcu etkilemez; D m.182/3'ü atlıyor: hâkim kendiliğinden indirir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi eksik borç örneğidir?

✓ B. Zamanaşımına uğramış borç dava edilemez ama ödenirse geri istenemez; eksik borcun tipik örneğidir (m.78/2). A muaccel olmayan ama tam bir borçtur; C'de geçerli bir borç hiç doğmamıştır, ödenen geri istenebilir; D dava edilebilen tam borçtur.Kaynak: Borç ilişkisi ve sözleşmeler · Borç ilişkisi ve kaynakları

?Soru 2

Üç kardeşin mirasçı olduğu ve henüz paylaşılmamış bir tereke ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Elbirliği mülkiyetinde belirli bir mal üzerinde ayrı pay yoktur; tasarruf birlikte yapılır (m.640). Mirasçı ancak miras payının devri için sözleşme yapabilir, o da yalnız paylaşma sonundaki payı isteme hakkı verir. A ortaklığın niteliğini, B m.641'deki teselsülü, C m.642'deki paylaşma hakkını doğru verir.Kaynak: Miras hukuku · Mirasın geçişi, ret, paylaşma

?Soru 3

Bir trafik kazasında yayayı yaralayan sürücü, ceza mahkemesinde kusursuz bulunarak beraat etti. Yaya hukuk mahkemesinde tazminat davası açtı. Buna göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir.
II. Hukuk hâkimi, ceza hâkiminin kusur değerlendirmesinden farklı sonuca varabilir.
III. Ceza mahkemesinde beraat eden kişi aleyhine aynı olay için tazminat davası açılamaz.

✓ C. m.74'e göre hukuk hâkimi ne beraat kararıyla ne de ceza hâkiminin kusur değerlendirmesiyle bağlıdır; I ve II doğrudur. III yanlıştır: beraat tazminat davasını engellemez. A II'yi atlar; B ve D, ceza yargılamasındaki beraatın hukuk davasını kapattığı yanılgısına dayanır.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · Hukuka aykırılığı kaldıran hâller

?Soru 4

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangileri öneri sayılır?

I. Bir mağazanın vitrininde fiyat etiketiyle sergilediği ceket
II. Bir yayınevinin sipariş almadan bir avukata gönderdiği kitap
III. Bir toptancının müşterilerine gönderdiği fiyat listesi

✓ D. Fiyatı gösterilerek sergilenen mal ile gönderilen fiyat listesi, aksi anlaşılmadıkça öneri sayılır (m.8/2). II öneri değildir: ısmarlanmamış şeyin gönderilmesi öneri sayılmaz (m.7). A fiyat listesini atlar; B ve C ısmarlanmamış kitabı öneri sayar.Kaynak: Borç ilişkisi ve sözleşmeler · Sözleşmenin kurulması: öneri ve kabul

?Soru 5

Kusura dayanan haksız fiil sorumluluğuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Kusur sorumluluğunda ispat yükü zarar görendedir: zararını ve zarar verenin kusurunu kanıtlar (m.50/1). Kusursuzluğu ispat yükünü zarar verene yüklemek özen sorumluluklarının mantığıdır. B m.49/2'yi, C m.50/2'yi, D illiyeti kesen sebepleri doğru verir.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · Haksız fiilin unsurları

?Soru 6

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangileri, gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir?

I. Çalışanının iş sırasında verdiği zarardan sorumlu olan adam çalıştıran
II. Binasının bakımsız balkonu çöken yapı maliki
III. Bakımını üstlendiği köpeği bir yoldan geçeni ısıran kişi

✓ D. Adam çalıştıran (m.66/2) ve hayvan bulunduran (m.67/2) gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek kurtulabilir. II'de yapı malikine kurtuluş kanıtı tanınmamıştır (m.69). A hayvan bulunduranı atlar; B ve C yapı malikini özen ispatıyla kurtulabilen sorumlular arasına koyar.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · Kusursuz sorumluluk hâlleri

?Soru 7

2019'da bir kazada yaralanan kişi, zararını ve tazminat yükümlüsünü Mart 2024'te öğrendi. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç değildir. Tazminat istemi en geç ne zaman zamanaşımına uğrar?

✓ A. Öğrenmeden başlayan 2 yıl Mart 2026'da, fiilden başlayan 10 yıl 2029'da dolar; önce dolan süre uygulanır (m.72). B yalnız 10 yıllık mutlak süreyi hesaba katar; C 10 yılı öğrenmeden başlatır; D geç öğrenmenin yalnız 2 yıllık sürenin başlangıcını etkilediğini atlar.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · Müteselsil sorumluluk ve zamanaşımı

?Soru 8

Eşi ve iki çocuğu bulunan bir kişinin borçlar düşüldükten sonra 1.600.000 TL terekesi kalmıştır. Bu kişi ölüme bağlı tasarrufla en çok ne kadarını dilediği kişiye bırakabilir?

✓ B. Yasal paylar: eş 400.000, çocuklar 600.000'er. Saklı paylar: eş yasal payının tamamı (400.000), her çocuk yarısı (300.000); toplam 1.000.000, kalan 600.000. A yalnız eşin payını tasarruf kısmı sanır; C saklı payı terekenin yarısı diye kaba hesaplar; D saklı payların toplamını tasarruf kısmıyla karıştırır.Kaynak: Miras hukuku · Saklı pay ve tasarruf oranı

?Soru 9

Ölüme bağlı tasarruflarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Tanıklar mirasbırakanın beyanına ve ehliyetine tanıklık eder; içeriği bilmeleri zorunlu değildir (m.534/3). A vasiyet ehliyetini (m.502), B miras sözleşmesinin şeklini (m.545), C sözlü vasiyetin 1 aylık düşme süresini (m.541) doğru verir.Kaynak: Miras hukuku · Ölüme bağlı tasarruflar ve şekilleri

?Soru 10

A, hiçbir yetkisi olmadığı hâlde B adına C ile bir kira sözleşmesi yaptı; C, A'nın yetkisiz olduğunu bilmiyordu ve bilmesi de gerekmiyordu. B sözleşmeyi onamadı. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Onanmayan yetkisiz temsilde karşı taraf, yetkisizliği bilmiyor ve bilmesi gerekmiyorsa zararını yetkisiz temsilciden ister (m.47). B iyiniyetin onama yerine geçtiğini sanır; C yetkisiz temsilciyi sözleşmenin tarafı yapar; D askıda hükümsüzlüğü kesin hükümsüzlükle karıştırır ve tazminatı yok sayar.Kaynak: Borç ilişkisi ve sözleşmeler · Temsil ve yetkisiz temsil
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →