İmar planının hukuku: yetkili idare, askı ve itiraz, Bakanlığın re'sen yetkisi ve dava
Hukuk · İmar ve Çevre Hukuku · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaBölge idare mahkemesi istinaf incelemesi sonunda hangi kararları verebilir? Hangi bölge idare mahkemesi kararları temyiz edilebilir? Bozma kararından sonra ne olur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İdari yargı teşkilatı ve yargılama ayrıntıları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bölge idare mahkemesi hukuka uygun kararı onaylamaz, istinaf başvurusunu reddeder; aykırı kararı kaldırıp esas hakkında kendisi karar verir; usul hatalarının sayılı hâllerinde dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir (İYUK m.45). Düzenleyici işlem, imar planı, meslekten çıkarma gibi sayılı davalarda BİM kararı Danıştay'da temyiz edilir; 2026'dan beri BİM'in kaldırıp yeniden verdiği kararlar da kural olarak temyize açıktır (m.46).
İstinaf ve temyizin ayrıntısı (7589 sonrası)
✎Konu anlatımı
İmar planlarını kim yapar ve onaylar? Askı ve itiraz süresi nedir? Bakanlık hangi hâllerde planı re'sen yapar? İmar planına karşı dava hangi sürede ve hangi mahkemede açılır?
Kısa cevap: Belediye sınırı ve mücavir alanda imar planını belediye yapar ve meclisi onaylar; dışında valilik yapar ve onaylar (3194 m.8). Plan bir ay ilan edilir; itirazı meclis ya da valilik on beş günde kesin karara bağlar. Bakanlık kamu yapıları, afet, toplu konut gibi hâllerde planı re'sen yapıp onaylayabilir (m.9). Kesinleşen plana her hâlde beş yılda dava açılır.Bir belediye meclisi, bir mahallede yol genişletmesi öngören uygulama imar planı değişikliğini onayladı. Değişiklikten parseli etkilenen bir malik ilan süresini kaçırdı ve iki yıl sonra planın uygulanmasıyla durumu öğrendi. Hâlâ dava açabilir mi?
Plan kademeleri (mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı, nazım ve uygulama imar planı) ile düzenleme ortaklık payı Kamu Yönetimi (KPSS A) serisindeki Kent yönetimi ve imar sayfasında anlatıldı. Bu sayfa planın ve yapının hukuki rejimine iner: kim yapar, nasıl kesinleşir, nasıl dava edilir, aykırılığın yaptırımı nedir.
Yapım, onay ve kesinleşme
Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki nazım ve uygulama imar planlarını ilgili belediye yapar ya da yaptırır, plan belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer; bu sınırların dışında planı valilik yapar ve onaylar (m.8/b). Planlar elektronik ortama yüklenip plan işlem numarası almak zorundadır. Onaydan sonra belediyece belirlenen ilan yerlerinde ve internette bir ay süreyle eş zamanlı ilan edilir; ilan muhtarlık panosunda da duyurulur, plan değişikliğinde alana en az iki tabela 30 gün asılır. Bir aylık süre içinde itiraz edilir; meclis ya da valilik itirazları on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlardaki değişiklikler de aynı usule tabidir.
Bakanlığın re'sen yetkisi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gerekli görürse; kamu yapıları ve enerji tesisleri, afet bölgeleri, toplu konut ve gecekondu uygulamaları, birden çok belediyeyi ilgilendiren metropoliten planlar ile karayolu, demiryolu, havaalanı ve deniz bağlantılı yerlerdeki planları ilgili idareye bilgi vererek yapmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir; birden çok belediye arasındaki plan uyuşmazlığını da çözer (m.9). Merkezî idare teşkilatı ve kuruluşlar sayfasında büyükşehir belediye meclisinin ilçe meclislerinin imar kararlarını üç ayda incelediğini gördük; büyükşehirde nazım plan büyükşehirde, uygulama planı ilçede yapılır.
Plana karşı dava
İmar planı genel, soyut ve süreklidir; düzenleyici işlemdir. Dava açma süresi ilan tarihinden işler; ama ilgili, plan kendisine uygulandığında uygulama işlemiyle birlikte plana da dava açabilir. 7221 sayılı Kanun'la 2020'de eklenen kurala göre kesinleşen imar ve parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabilir (m.8). İdari yargı teşkilatı ve yargılama ayrıntıları sayfasında taşınmaza ilişkin davaların taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde görüldüğünü ve imar planı davalarında bölge idare mahkemesi kararının temyize açık olduğunu gördük. Girişteki malik, uygulama işlemi üzerine planı da dava edebilir; plan kesinleşmesinin üzerinden beş yıl geçmediği için üst sınır da aşılmamıştır.
Nasıl sorulurPlanı onaylayan merci, askı ve itiraz süreleri ya da Bakanlığın re'sen plan yetkisi öncüllerle sorulur.
Tuzakİtiraz üzerine meclisin verdiği kararın valiliğe götürülebileceğini sanmak; itiraz kararı kesindir, yol idari yargıdır.
Sınavda işaretleplan değişikliği de ilk planın usulüne tabidir.
✎Boşluk doldurma plan süreci
Belediye meclisince onaylanan imar planı süreyle ilan edilir. Bu sürede yapılan itirazları meclis on beş gün içinde inceleyerek karara bağlar. Kesinleşen imar planına karşı her hâlde içinde dava açılabilir.
?Soru çöz
3194 sayılı İmar Kanunu'na göre imar planlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?