Hukuk yargılamasının ilkeleri: usul ilkeleri, görev, yetki ve hâkimin yasaklılığı ile reddi

Bir davanın hangi mahkemede ve hangi yerde açılacağını, görev ile yetkinin farkını, usul ilkelerini ve hâkimin hangi hâllerde davaya bakamayacağını HMK maddeleriyle öğren.

7 durakHMGS · İYÖS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
HUKUK YARGILAMASI · İLKE

Davanın sahibi taraflardır: tasarruf, taraflarca getirilme ve taleple bağlılık

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

HMK'ya göre tasarruf ilkesi, taraflarca getirilme ilkesi ve taleple bağlılık ilkesi nedir? Hâkim istenenden fazlasına karar verebilir mi?

Kısa cevap: Tasarruf ilkesine göre hâkim talep olmadan davayı inceleyemez ve taraflar dava konusu üzerinde dava açıldıktan sonra da tasarruf edebilir (HMK m.24). Taraflarca getirilme ilkesine göre hâkim tarafların ileri sürmediği vakıaları dikkate alamaz, kendiliğinden delil toplayamaz (m.25). Taleple bağlılık ilkesine göre hâkim talep sonucundan fazlasına ya da başka bir şeye karar veremez, daha azına karar verebilir (m.26).

Bir kiraya veren, ödenmeyen kira bedeli için 80.000 TL'lik alacak davası açtı. Bilirkişi alacağın 110.000 TL olduğunu hesapladı; dosyada davalının bir ödeme dekontu da var, ama davalı ödemeden hiç söz etmedi. Hâkim ne yapabilir?

Hukuk yargılaması, kural olarak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği özel hukuk haklarıyla ilgilidir. Bu yüzden HMK yargılamayı tarafların iradesine bağlayan üç ilkeyle açılır. Tasarruf ilkesi davanın başını ve sonunu taraflara bırakır: hâkim talep olmadan bir davayı inceleyemez, kimse lehine olan davayı açmaya zorlanamaz ve taraflar dava açıldıktan sonra da feragat, kabul ya da sulh yoluyla davaya son verebilir (m.24).

Vakıaları ve delilleri kim getirir?

Taraflarca getirilme ilkesine göre hâkim, iki taraftan birinin söylemediği vakıayı kendiliğinden dikkate alamaz, onu hatırlatacak davranışta bile bulunamaz; kanunun belirttiği durumlar dışında kendiliğinden delil de toplayamaz (m.25). Karşıtı re'sen araştırma ilkesidir: hâkim vakıaları ve delilleri kendisi araştırır. Bu ilke kamu düzenini ya da zayıf tarafı ilgilendiren alanlarda geçerlidir; çekişmesiz yargı işlerinde aksine hüküm yoksa re'sen araştırma uygulanır (m.385/2), velayet ve soybağı gibi aile hukuku uyuşmazlıklarında da hâkim tarafların açıklamalarıyla bağlı değildir.

Talep sonucu çerçeveyi çizer

Taleple bağlılık ilkesinde hâkim talep sonucuyla bağlıdır; ondan fazlasına ya da başka bir şeye karar veremez, ama daha azına karar verebilir (m.26). Boşanmada velayetin düzenlenmesi gibi, hâkimin talepten bağımsız karar verebildiğini öngören kanun hükümleri saklıdır. Girişteki hâkim 110.000 TL'ye hükmedemez; davacı talebini usulüne göre artırmadıkça en çok 80.000 TL'ye karar verir. Davalının ileri sürmediği ödeme dekontunu da kendiliğinden dikkate alamaz.

Taraflarca getirilme ile re'sen araştırma
ÖlçütTaraflarca getirilme (m.25)Re'sen araştırma
Vakıaları kim getirir?TaraflarHâkim de araştırır
DelilHâkim kanunun izin verdiği durumlar dışında toplayamazHâkim kendiliğinden toplar
İkrar ve susmaHâkimi bağlarHâkimi bağlamaz
Uygulandığı alanKural: malvarlığı davalarıÇekişmesiz yargı (m.385/2), velayet, soybağı gibi kamu düzeni alanları
Akılda kalsın: Tasarruf: davayı açan, bitiren taraftır. Taraflarca getirilme: vakıa ve delil taraflardan. Taleple bağlılık: fazlası ya da başkası yok, azı olur. Karşıt ilke: re'sen araştırma (çekişmesiz yargı, velayet, soybağı).
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda hâkimin tutumunun hangi ilkeye aykırı olduğu ya da olayın hangi ilkeyle ilgili olduğu sorulur.

TuzakTaraflarca getirilme ile taleple bağlılığı karıştırmak; ilki vakıa ve delille, ikincisi hükmün kapsamıyla ilgilidir.

Sınavda işaretlehâkim talepten azına karar verebilir; bu taleple bağlılığa aykırı değildir.

✎Boşluk doldurma usul ilkeleri

Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın bir davayı inceleyemez; buna ilkesi denir. Hâkimin tarafların söylemediği vakıaları kendiliğinden dikkate alamaması ilkesinin gereğidir. Hâkim talep sonucundan karar verebilir.

tasarruftaraflarca getirilmedaha azınare'sen araştırmadaha fazlasına

?Soru çöz

Bir alacak davasında davacı 50.000 TL istemiş, davalı ise yalnızca borcun zamanaşımına uğradığını savunmuştur. Hâkim, davalının ileri sürmediği takas imkânını kendiliğinden araştırarak davayı reddetmiştir. Hâkimin bu tutumu 6100 sayılı HMK'nın aşağıdaki ilkelerinden hangisine aykırıdır?

✓ C. Hâkim tarafların ileri sürmediği bir vakıayı kendiliğinden dikkate almış ve araştırmıştır; bu m.25'e aykırıdır. A duruşmanın açıklığıyla, D yargılamanın süresi ve gideriyle ilgilidir; B istenenden fazlasına hükmetmeyi yasaklar, burada ise talep aşılmamıştır.
HUKUK YARGILAMASI · İLKE

Hukuki dinlenilme, aleniyet, dürüstlük, usul ekonomisi ve aydınlatma ödevi

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Hukuki dinlenilme hakkı neleri içerir? HMK'daki aleniyet, dürüst davranma, usul ekonomisi ve aydınlatma ödevi ne anlama gelir?

Kısa cevap: Hukuki dinlenilme hakkı yargılamadan bilgi sahibi olmayı, açıklama ve ispat hakkını, açıklamaların dikkate alınmasını ve kararın somut, açık gerekçelendirilmesini içerir (HMK m.27). Duruşma ve kararların bildirilmesi alenidir (m.28). Taraflar dürüst davranmak ve doğruyu söylemekle yükümlüdür (m.29); hâkim yargılamayı makul sürede ve gereksiz gider yapmadan yürütür (m.30), belirsiz noktaları aydınlatır (m.31) ve Türk hukukunu re'sen uygular (m.33).

Bir mahkeme, davalının cevap dilekçesini dosyaya eklemeyi unutmuş ve davalının savunmasına hiç değinmeden, tek cümlelik bir gerekçeyle davayı kabul etmiştir. Hangi ilke çiğnenmiştir?

İlk konuda gördüğümüz üç ilke "kim ne getirir" sorusunu cevaplıyordu. Bu konudaki ilkeler yargılamanın nasıl yürüyeceğini düzenler. Başta gelen hukuki dinlenilme hakkıdır; davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri kendi haklarıyla bağlantılı olarak bu hakka sahiptir. Hak üç unsur içerir: yargılamadan bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı ve mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirme yapıp kararı somut ve açık gerekçelendirmesi (m.27). Girişteki mahkeme davalının açıklamalarını değerlendirmemiş ve kararı gerekçelendirmemiştir; ihlal edilen hukuki dinlenilme hakkıdır.

Aleniyet ve dürüstlük

Duruşma ve kararların bildirilmesi alenidir. Duruşmanın bir kısmı ya da tamamı ancak genel ahlak ya da kamu güvenliği kesin olarak gerektiriyorsa, istem üzerine ya da re'sen gizli yapılabilir; hâkim gizli işlemlerde hazır bulunanları açıklama yasağı konusunda uyarır (m.28). Taraflar dürüstlük kuralına uygun davranmak ve davanın dayanağı olan vakıaları gerçeğe uygun açıklamakla yükümlüdür (m.29). Bu yükümlülük, taraflarca getirilme ilkesinin kötüye kullanılmasını önleyen bir dengedir: vakıayı taraf getirir, ama yalan söyleyemez.

Hâkimin görevleri

Usul ekonomisi ilkesi hâkime yargılamayı makul sürede, düzenli biçimde ve gereksiz gider yapmadan yürütme görevi verir (m.30). Aydınlatma ödevi gereği hâkim, maddi ya da hukuki açıdan belirsiz veya çelişkili gördüğü noktalarda taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir, delil gösterilmesini isteyebilir (m.31); bu, taraflarca getirilme ilkesinin istisnası değil, onu verimli kılan bir araçtır. Yargılamayı hâkim sevk ve idare eder; okunamayan ya da uygunsuz dilekçenin yenilenmesi için süre verir (m.32). Son olarak hâkim Türk hukukunu re'sen uygular (m.33): taraflar vakıayı getirir, hukuki nitelendirmeyi hâkim yapar.

Akılda kalsın: Hukuki dinlenilme üç unsur: bilgi, açıklama-ispat, gerekçe. Gizli duruşma yalnız genel ahlak ya da kamu güvenliği. Vakıa taraftan, hukuk hâkimden (m.33). Aydınlatma ödevi: soru sor, açıklama iste.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olay verilip doğrudan ilgili olduğu ilkeler üçlü olarak sorulur.

TuzakHâkimin soru sormasını taraflarca getirilme ilkesine aykırı sanmak; m.31 aydınlatma ödevi bunu açıkça öngörür.

Sınavda işaretlegerekçesiz karar hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder.

⇄Bilgi eşleştirme olay → ilke

?Soru çöz

Bir tazminat davasında mahkeme, davacının dilekçesinde yalnızca olayları anlattığını, hangi kanun maddesine dayandığını belirtmediğini görmüş; olayı haksız fiil olarak nitelendirip TBK hükümlerini uygulamış ve kararında tarafların bütün itirazlarını tek tek tartışmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre bu olay sırasıyla hangi ilkelerle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Vakıaları davacının getirmesi m.25, hukuki nitelendirmenin hâkimce yapılması m.33, itirazların tartışılıp gerekçelendirilmesi m.27 ile ilgilidir. B davanın açılmasını ve hükmün kapsamını, C hâkimin vakıa araştırmasını ve süreyi, D hükmün taleple sınırını olayın merkezine koyar; olayda bunlar tartışılmamıştır.
HUKUK YARGILAMASI · KAVRAM

Görev: asliye hukuk genel görevli, sulh hukuk sayılı işlerde

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKiraya veren konut kiracısını hangi sebeplerle tahliye ettirebilir? Tahliye davası hangi sürede açılmalıdır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kira sözleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Konut ve çatılı işyerinde kiraya veren sözleşmeyi ancak kanundaki sebeplerle dava yoluyla sona erdirebilir: kendisinin ya da yakınlarının gereksinimi, yeniden inşa ve imar, yeni malikin gereksinimi, kiracının yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının aynı ilçede konutunun bulunması (TBK m.350–352). Dava kural olarak 1 ay içinde açılır.

Tahliye sebepleri ve dava süreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hukuk davalarında görevli mahkeme nasıl belirlenir? Sulh hukuk mahkemesi hangi davalara bakar, asliye ticaret ile asliye hukuk arasındaki ilişki nedir?

Kısa cevap: Görev, davaya hangi tür ya da derecedeki mahkemenin bakacağıdır; ancak kanunla düzenlenir ve kamu düzenindendir (HMK m.1). Değere bakılmaksızın malvarlığı ve şahıs varlığı davalarında genel görevli mahkeme asliye hukuktur (m.2). Sulh hukuk mahkemesi kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara, ortaklığın giderilmesine, zilyetliğin korunmasına ve kanunun verdiği işlere bakar (m.4). Asliye ticaretle ilişki de görev ilişkisidir.

Bir avukatın masasında üç dosya var: kiracının açtığı kira bedelinin tespiti davası, iki şirket arasındaki ticari bir alacak davası ve bir boşanma davası. Her biri hangi mahkemede açılmalı?

Görev, uyuşmazlığa hangi tür ya da derecedeki mahkemenin bakacağını belirler; yetki ise aynı türden mahkemeler arasında hangi yerdekinin bakacağını. Göreve ilişkin kurallar ancak kanunla konur ve kamu düzenindendir (m.1); taraflar anlaşmayla görevli mahkemeyi değiştiremez. Mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır; hâkim bunu davanın her aşamasında kendiliğinden inceler, taraflar da her zaman ileri sürebilir (m.114/1-c, 115). Dava şartlarının tamamını Taraflar, davalar ve dava şartları sayfasında göreceğiz.

Asliye hukuk ve sulh hukuk

HMK'nın sistemi basittir: asliye hukuk mahkemesi genel görevlidir; dava konusunun değerine bakılmaksızın malvarlığı ve şahıs varlığı davalarına, aksine düzenleme yoksa diğer dava ve işlere bakar (m.2). Değere göre görev ayrımı 2011'de kaldırıldı. Sulh hukuk mahkemesi ise yalnız sayılan işlere, yine değere bakılmaksızın bakar (m.4): kiralanan taşınmazların İİK'ya göre ilamsız icra yoluyla tahliyesi dışında kira ilişkisinden doğan bütün uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi, yalnız zilyetliğin korunmasına yönelik davalar ve kanunların sulh hukuka verdiği işler. Kira sözleşmesi sayfasında gördüğümüz tahliye, kira bedeli ve kira tespiti davaları bu yüzden sulh hukukta görülür. Vesayet işleri de sulh hukukundadır; çünkü vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. İki mahkeme de tek hâkimlidir (5235 m.5).

Özel mahkemeler

Bazı alanlarda kanun ayrı mahkeme kurmuştur: aile hukukundan doğan dava ve işlerde aile mahkemesi (4787 m.4; vesayet hariç), iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda iş mahkemesi (7036 m.5), tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi, ticari davalarda asliye ticaret mahkemesi, kadastro tespitine itirazlarda kadastro mahkemesi. TTK m.5/3 açıkça yazar: asliye ticaret ile asliye hukuk ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisidir. Özel mahkemenin kurulmadığı yerde o işe kanunun ya da HSK'nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi bakar. Girişteki dosyalar sırasıyla sulh hukuk, asliye ticaret ve aile mahkemesinde açılır.

Akılda kalsın: Görev = tür ve derece, kamu düzeni, dava şartı. Asliye hukuk genel, değere bakılmaz. Sulh hukuk: kira, ortaklığın giderilmesi, zilyetlik, vesayet. Asliye ticaret–asliye hukuk: görev ilişkisi.
Sınavda

Nasıl sorulurVerilen davalardan hangisinin sulh hukuk mahkemesinde görüleceği ya da görev kuralının niteliği sorulur.

TuzakKiralananın İİK'ya göre ilamsız icra yoluyla tahliyesini de sulh hukuka vermek; bu yol icra hukukunun kendi organlarında işler.

Sınavda işaretlevesayet işleri aile mahkemesinde değil sulh hukuktadır.

⇄Bilgi eşleştirme dava → görevli mahkeme

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki davalardan hangileri sulh hukuk mahkemesinde görülür?

I. Kiracı aleyhine açılan, kira bedelinin tahsiline ilişkin dava
II. Mirasçılar arasında tereke malı taşınmazın ortaklığının giderilmesi davası
III. Bir şirketin genel kurul kararının iptali davası

✓ D. Kira ilişkisinden doğan alacak davaları (m.4/1-a) ve ortaklığın giderilmesi (m.4/1-b) değere bakılmaksızın sulh hukuktadır. III şirketler hukukundan doğan ticari bir davadır, asliye ticarette görülür. A ortaklığın giderilmesini, B kira alacağını atlar; C genel kurul kararını sulh hukuka verir.
HUKUK YARGILAMASI · TÜR

Yetki: davalının yerleşim yeri ve seçimlik özel yetki yerleri

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaEser sözleşmesinde yüklenici ayıplı eserden nasıl sorumludur? İş sahibinin seçimlik hakları ve zamanaşımı süreleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Eser sözleşmesinde yüklenici bir eser meydana getirmeyi, iş sahibi bedel ödemeyi üstlenir (TBK m.470). İş sahibi teslimden sonra eseri gözden geçirir, ayıbı uygun sürede bildirir; dönme, indirim ya da ücretsiz onarım ister (m.474–475). Ayıptan doğan davalar teslimden itibaren 2 yılda, taşınmaz yapılarda 5 yılda, yüklenicinin ağır kusurunda 20 yılda zamanaşımına uğrar (m.478).

Eser sözleşmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hukuk davalarında yetkili mahkeme neresidir? Genel yetkili mahkeme ile sözleşme ve haksız fiil davalarındaki özel yetki kuralları nelerdir?

Kısa cevap: Genel yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); davalı birden fazlaysa birinin yerleşim yerinde dava açılabilir (m.7). Sözleşmeden doğan davalar ifa yerinde (m.10), haksız fiil davaları fiilin işlendiği, zararın doğduğu ya da doğma ihtimali bulunan yerde veya zarar görenin yerleşim yerinde de açılabilir (m.16). Özel yetki kesin değilse davacı bu yerlerden birini seçer.

İstanbul'da oturan bir iş insanı, Antalya'daki otelinin tadilatını Ankara'da yerleşik bir yükleniciye yaptırdı; iş eksik ve kusurlu teslim edildi. Ayrıca tadilat sırasında yüklenicinin işçisinin düşürdüğü bir malzeme, otelin önündeki bir misafirin aracına zarar verdi. Davalar nerelerde açılabilir?

Yetki, aynı türden mahkemeler arasında hangi yerdekinin davaya bakacağını belirler. Temel kural davalıyı korur: genel yetkili mahkeme, davalı gerçek ya da tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir; yerleşim yeri TMK'ya göre belirlenir (m.6). Davalı birden fazlaysa dava birinin yerleşim yerinde açılabilir; ancak kanun bütün davalılar için ortak bir yetkili yer gösteriyorsa orada bakılır. Bir davalıyı sırf kendi yerinden uzaklaştırmak için başka davalı eklendiği anlaşılırsa mahkeme o davalının itirazıyla davayı ayırıp yetkisizlik kararı verir (m.7).

Özel yetki yerleri

Özel yetki kuralları genel yetkinin yanına seçenek ekler; kesin değillerse davacı genel ya da özel yetkili yerlerden birini seçer. Memur, işçi, öğrenci, asker gibi bir yerde uzunca süre geçici oturanlara karşı alacak ve taşınır davaları orada da açılabilir (m.8). Türkiye'de yerleşim yeri olmayanlar için genel yetkili yer Türkiye'deki mutad meskendir (m.9). Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yerde de açılabilir (m.10); İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri sayfasında gördüğümüz eser sözleşmesinde eserin teslim edileceği yer böyle bir seçenektir. Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda şubenin bulunduğu yer de yetkilidir (m.14/1). Haksız fiil davaları fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği ya da gelme ihtimalinin bulunduğu yerde veya zarar görenin yerleşim yerinde de açılabilir (m.16).

Genel, özel ve kesin yetki
ÖlçütGenel yetkiÖzel (kesin olmayan) yetkiKesin yetki
ÖrnekDavalının yerleşim yeri (m.6)İfa yeri (m.10), haksız fiil (m.16)Taşınmazın aynı (m.12), miras (m.11)
Davacının seçimiÖzel yerlerle birlikte seçilebilirGenel yerle birlikte seçilebilirSeçim yok, tek yer
Mahkeme kendiliğinden bakar mı?Hayır, itiraz gerekirHayır, itiraz gerekirEvet, dava şartı (m.114/1-ç)
Yetki sözleşmesiYapılabilir (m.17)YapılabilirYapılamaz (m.18/1)

Girişteki iş insanı eser sözleşmesinden doğan davayı yüklenicinin yerleşim yeri olan Ankara'da ya da ifa yeri olan Antalya'da açabilir. Araç sahibi ise haksız fiil davasını fiilin işlendiği Antalya'da, kendi yerleşim yerinde ya da davalı yüklenicinin yerleşim yeri Ankara'da açabilir.

Akılda kalsın: Genel yetki: davalının dava tarihindeki yerleşim yeri. Özel yetki: geçici oturma, mutad mesken, ifa yeri, şube, haksız fiil. Kesin değilse seçim davacının. Haksız fiilde zarar görenin kendi yerleşim yeri de yetkili.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda davanın açılabileceği yerlerden hangisinin yetkili olmadığı sorulur.

TuzakYerleşim yerini dava tarihinde değil sözleşme tarihinde aramak; m.6 davanın açıldığı tarihi esas alır.

Sınavda işaretleözel yetki kesin değilse genel yetkiyi ortadan kaldırmaz, yanına seçenek ekler.

✎Boşluk doldurma yetki

Genel yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki mahkemesidir. Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin yer mahkemesinde de açılabilir. Haksız fiil davalarında yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

yerleşim yeriifa edileceğizarar göreninkurulduğudavacının

?Soru çöz

İzmir'de oturan A, Eskişehir'de Bursa'da oturan B'nin kullandığı aracın çarpması sonucu yaralanmıştır. Dava açılmadan önce B Konya'ya taşınmıştır. 6100 sayılı HMK'ya göre A'nın açacağı tazminat davasında aşağıdaki yer mahkemelerinden hangisi yetkili değildir?

✓ B. Genel yetki davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerine bağlıdır; B dava açılmadan Konya'ya taşındığı için Bursa yetkisini yitirmiştir (m.6). A zarar görenin yerleşim yeri (m.16), C fiilin işlendiği yer (m.16), D davalının güncel yerleşim yeri (m.6) olarak yetkilidir.
HUKUK YARGILAMASI · KARŞILAŞTIRMA

Kesin yetki, yetki sözleşmesi ve yetki itirazı

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTaşınmaz satışı hangi şekilde yapılır? Önalım, alım ve geri alım sözleşmelerinin şekli ve süresi nedir? Açık artırmada mülkiyet ne zaman geçer?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Satış, mal değişim ve bağışlama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Taşınmaz satışı, satış vaadi, alım ve geri alım resmî; önalım sözleşmesi yazılı şekilde yapılır (TBK m.237). Haklar en çok 10 yıl için kurulur ve şerh edilebilir (m.238). Önalım davası bildirimden 3 ay, satıştan 2 yıl içinde açılır (m.242); şerhsiz hakla taşınmaz alıcıdan alınamaz, satıcıdan tazminat istenir (TMK m.735).

Taşınmaz satışı, önalım, alım, geri alım

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kesin yetki nedir, hangi davalarda vardır? Yetki sözleşmesini kimler yapabilir, geçerlilik şartları nelerdir? Yetki itirazı ne zaman ileri sürülür?

Kısa cevap: Taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer (HMK m.12), mirasın paylaşılması ve tenkis gibi davalarda ölenin son yerleşim yeri (m.11) kesin yetkilidir; kesin yetki dava şartıdır, sözleşmeyle değiştirilemez. Yetki sözleşmesini yalnız tacirler ya da kamu tüzel kişileri yazılı olarak yapabilir (m.17–18). Kesin olmayan yetkide itiraz cevap dilekçesinde, yetkili mahkeme gösterilerek yapılır (m.19).

Ankara'da oturan bir kişi, Muğla'daki bir arsa için noterde düzenlenmiş satış vaadine dayanarak İzmir'de oturan satıcıya tescil davası açmak istiyor. Sözleşmede "uyuşmazlıklarda Ankara mahkemeleri yetkilidir" yazıyor. Dava nerede açılmalı?

Bazı davalarda kanun tek bir yeri yetkili kılar ve başka yerde dava açılmasını yasaklar; buna kesin yetki denir. En önemlisi taşınmazın aynından doğan davalardır: taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin ya da ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine veya alıkoyma hakkına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (m.12). Satış, mal değişim ve bağışlama sayfasında gördüğümüz önalım davası ve satış vaadine dayanan tescil davası mülkiyetin el değiştirmesine yol açabileceği için bu kurala girer. Mirasta ölenin son yerleşim yeri mahkemesi; terekenin paylaşılması, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi, miras sebebiyle istihkak davaları ile kesin paylaşıma kadar mirasçılara karşı açılacak bütün davalarda kesin yetkilidir (m.11). Bu davaların maddi hukuku Hukuk (KPSS A) serisindeki Miras hukuku sayfasında anlatılıyor. Özel hukuk tüzel kişisinin ortağı ya da üyesiyle ortaklık ilişkisinden doğan davalarda tüzel kişinin merkezi (m.14/2), can sigortalarında sigortalının yerleşim yeri (m.15/2) de kesin yetkilidir.

Kesinliğin sonuçları

Kesin yetki bir dava şartıdır (m.114/1-ç): mahkeme yetkisini davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırır, taraflar her zaman ileri sürebilir (m.19/1). Kesin yetki hâlinde yetki sözleşmesi yapılamaz (m.18/1) ve asıl davaya bakan mahkemenin karşı davaya da bakabileceği kuralı işlemez (m.13).

Yetki sözleşmesi ve itiraz

Yetki sözleşmesini yalnız tacirler ya da kamu tüzel kişileri yapabilir; aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnız sözleşmedeki mahkemede açılır (m.17). Sözleşme yazılı olmalı, uyuşmazlığın doğduğu hukuki ilişki belirli ya da belirlenebilir olmalı ve yetkili mahkeme gösterilmelidir; tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda ve kesin yetkide yapılamaz (m.18). Kesin olmayan yetkide davalı itirazını cevap dilekçesinde ileri sürmeli ve yetkili mahkemeyi, birden fazla varsa seçtiğini bildirmelidir; bildirmezse itiraz dikkate alınmaz, süresinde itiraz edilmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (m.19). Yetki itirazı bir ilk itirazdır (m.116/1-a). Girişteki tescil davası, sözleşmedeki Ankara kaydına rağmen kesin yetki kuralı gereği Muğla'da açılmalıdır; kayıt, taraflar tacir olsa bile kesin yetkiyi aşamaz.

Akılda kalsın: Kesin yetki: taşınmazın aynı, miras, tüzel kişi-ortak, can sigortası. Sonuç: dava şartı, re'sen, sözleşme yok, karşı dava kuralı yok. Yetki sözleşmesi: tacir ya da kamu tüzel kişisi + yazılı + belirli ilişki + mahkeme.
Sınavda

Nasıl sorulurYetki sözleşmesinin geçerlilik şartları ya da kesin yetkinin sonuçları öncüllerle sorulur.

TuzakTüketici ile satıcının da yetki sözleşmesi yapabileceğini sanmak; HMK yalnız tacirler ve kamu tüzel kişilerine izin verir.

Sınavda işaretlekesin olmayan yetkide süresinde itiraz edilmezse mahkeme yetkili hâle gelir.

⇄Bilgi eşleştirme dava → yetkili yer

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre yetki sözleşmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. Tacirler ve kamu tüzel kişileri doğmuş ya da doğabilecek uyuşmazlık için yetki sözleşmesi yapabilir (m.17), sözleşme yazılı olmalıdır (m.18/2). B kesin yetkide sözleşme yasağını (m.18/1) atlar; C yazılılık şartını yok sayar; D m.17'deki "aksi kararlaştırılmadıkça" kaydını tersine çevirir.
HUKUK YARGILAMASI · KARŞILAŞTIRMA

Hâkimin yasaklılığı ve reddi: ne zaman bakamaz, ne zaman reddedilir?

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Hâkimin davaya bakmaktan yasaklı olduğu hâller nelerdir? Hâkimin reddi sebepleri nelerdir, ret talebi ne zaman ve nereye yapılır?

Kısa cevap: Hâkim kendi davasında, eşinin, kendisinin ya da eşinin altsoy ve üstsoyunun, evlatlığının, üçüncü derece dahil kan ve kayın hısımlarının, nişanlısının davasında ve vekil ya da vasi olarak hareket ettiği davada bakamaz; talep olmasa da çekilir (HMK m.34). Tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli sebep varsa reddedilebilir (m.36). Ret talebi en geç ilk duruşmada, dilekçeyle yapılır ve geri alınamaz (m.38).

Bir asliye hukuk hâkimi, önündeki davada davacının avukatının teyzesinin oğlu olduğunu fark etti; davalı da hâkimin dava sürerken bir toplantıda davaya ilişkin görüşünü açıkladığını ileri sürüyor. Hâkim davaya bakabilir mi?

HMK tarafsızlığı iki kademede korur. Yasaklılık sebepleri o kadar ağırdır ki hâkim davaya hiç bakamaz ve talep olmasa bile çekinmek zorundadır (m.34): kendisine ait olan ya da doğrudan veya dolaylı ilgili olduğu dava; evlilik bağı kalksa bile eşinin davası; kendisinin ya da eşinin altsoy veya üstsoyunun davası; evlatlık bağı bulunanın davası; üçüncü derece dahil kan ya da kayın hısımlarının davası (kayın hısımlığı evlilik kalksa da sürer); nişanlısının davası; iki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyımı ya da yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği dava.

Yasaklı hâkimin katıldığı işlemler üst mahkemece iptal edilebilir; hüküm ve kararlar ise her hâlde iptal olunur (m.35).

Hâkimin reddi

Ret daha esnek bir yoldur: hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebep varsa taraf onu reddedebilir, hâkim de kendiliğinden çekilebilir. Örnekler: davada taraflardan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olmak; kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olmak; davada tanık, bilirkişi, hâkim, hakem, arabulucu ya da uzlaştırmacı olarak görev yapmış olmak; davanın dördüncü derece dahil yansoy hısımlarına ait olması; taraflardan biriyle davası ya da düşmanlığı bulunmak (m.36).

Yasaklılık ile ret
ÖlçütYasaklılık (m.34)Ret (m.36)
SebeplerKanunda sınırlı sayılmışÖnemli şüphe sebebi; sayılanlar örnek
HısımlıkÜçüncü derece dahil kan ve kayınDördüncü derece dahil yansoy
Talep gerekir mi?Hayır, hâkim çekinmek zorundaTaraf reddeder ya da hâkim çekilir
İşlemlerin akıbetiHüküm ve kararlar her hâlde iptalRet kabulü kesinleşirse itiraz edilen esasa etkili işlemler iptal (m.43/3)

Ret usulü

Ret sebebini bilen taraf talebini en geç ilk duruşmada, sonradan öğrenmişse öğrendikten sonraki ilk duruşmada yeni bir işlem yapılmadan bildirir; aksi hâlde talep dinlenmez. Talep dilekçeyle yapılır ve geri alınamaz; karşı taraf bir hafta içinde cevap verir (m.38). Talebi, reddedilen hâkim katılmaksızın onun mensup olduğu mahkeme inceler (m.40). Esas hükme karşı istinaf yolu açıksa ret kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf edilir (m.43). Girişteki hısımlık, avukat taraf olmadığı için yasaklılık sebebi değildir; şüphe doğuruyorsa ancak m.36'nın genel ölçüsüyle ret sebebi olur. Görüş açıklama ise sayılan bir ret sebebidir; davalı ilk duruşmada hâkimi reddedebilir.

Akılda kalsın: Yasaklılık: 3. derece kan-kayın, hâkim kendisi çekilir, hükümler her hâlde iptal. Ret: 4. derece yansoy, görüş açıklama, tanıklık, arabuluculuk, düşmanlık. Talep ilk duruşmada, dilekçeyle, geri alınamaz; istinaf 2 hafta.
Sınavda

Nasıl sorulurVerilen hâllerden hangisinin yasaklılık, hangisinin ret sebebi olduğu ya da ret usulü öncüllerle sorulur.

TuzakDördüncü derece yansoy hısımlığını yasaklılık sanmak.

Sınavda işaretleret kararına karşı istinaf süresi 7499 sayılı Kanun'la (2024) bir haftadan iki haftaya çıktı.

✎Boşluk doldurma yasaklılık ve ret

Hâkim, derece dahil kan veya kayın hısımlarının davasına bakamaz. Davanın dördüncü derece dahil yansoy hısımlarına ait olması bir sebebidir. Ret sebebini bilen taraf talebini en geç ileri sürmelidir.

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdakilerden hangileri hâkimin davaya bakmaktan yasaklı olduğu hâllerdendir?

I. Davanın, hâkimin boşandığı eşinin kardeşine ait olması
II. Hâkimin daha önce aynı uyuşmazlıkta arabuluculuk yapmış olması
III. Davanın, hâkimin nişanlısına ait olması

✓ D. Eşin kardeşi ikinci derece kayın hısımıdır ve kayın hısımlığı boşanmayla sona ermez (m.34/1-d); nişanlının davası da yasaklılık sebebidir (m.34/1-e). II ise m.36/1-c'deki ret sebebidir, yasaklılık değil. A boşanmadan sonra kayın hısımlığının sürdüğünü atlar; B ve C arabuluculuğu yasaklılık sanır.
HUKUK YARGILAMASI · SÜRE

Görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra: iki hafta ve yargı yeri belirlenmesi

Hukuk · Hukuk Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra ne yapılır? Dosyanın gönderilmesi kaç gün içinde istenir? Yargı yeri belirlenmesi hangi hâllerde istenir?

Kısa cevap: Görevsizlik ya da yetkisizlik kararından sonra taraflardan biri, karar kesinleşince ya da kanun yolu başvurusunun reddi tebliğ edilince iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesini istemelidir; istemezse dava açılmamış sayılır (HMK m.20). İki mahkemenin kesinleşen görevsizlik kararlarında görevli mahkemeyi bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay belirler (m.21–22).

Kira bedeli için asliye hukukta açılan dava, görevsizlik kararıyla sona erdi; kimse istinafa gitmedi. Davacı, kararın kesinleşmesinden 20 gün sonra dosyanın sulh hukuka gönderilmesini istedi. Dava ne olur?

Görevsizlik ya da yetkisizlik kararı davayı esastan bitirmez; dava, görevli ya da yetkili mahkemede kaldığı yerden sürebilir. Ama bunun için bir taraf harekete geçmelidir. Karar verildiği anda kesinse tebliğden, kanun yoluna gidilmeden kesinleşmişse kesinleşmeden, kanun yoluna gidilmişse başvurunun reddinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurulup dosyanın gönderilmesi istenir. İstenmezse dava açılmamış sayılır ve buna kararı veren mahkeme re'sen karar verir (m.20/1). Dosya kendisine gönderilen mahkeme tarafları kendiliğinden davet eder (m.20/2). Yetkisizlik kararında mahkeme yetkili yeri de gösterir (m.19/3). Girişteki davacı iki haftalık süreyi kaçırdığı için dava açılmamış sayılır.

Görev ve kesin yetki mahkemenin, kesin olmayan yetki davalının denetimindedir; kararın ardından süre taraflardadır.Görsel: Sınav Defteri

Yargı yeri belirlenmesi

Davaya bakacak mahkemeyi belirlemek için yargı yeri belirlenmesi yoluna dört hâlde gidilir: görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına bir engel çıkarsa; iki mahkeme arasında yargı çevresi sınırı tereddüdü doğarsa; iki mahkeme de görevsizlik kararı verip kararlar kanun yoluna gidilmeden kesinleşirse; kesin yetki hâllerinde iki mahkeme de yetkisizlik kararı verip kararlar kesinleşirse (m.21). İlk derece mahkemeleri için bölge adliye mahkemesine, bölge adliye mahkemeleri için Yargıtaya başvurulur (m.22). İnceleme dosya üzerinden yapılabilir ve verilen karar davaya sonra bakacak mahkemeyi bağlar (m.23). Yargı yolu uyuşmazlığı, yani davanın adli yargıda mı idari yargıda mı görüleceği ise ayrı bir dava şartıdır (m.114/1-b); idari yargının görev alanı Hukuk (KPSS A) serisindeki İdari yargı ve idarenin sorumluluğu sayfasında anlatılıyor.

Hukuk yargılamasının ilkeleri, görev ve yetki: süreler
KonuSüreDayanak
Yetki itirazı (kesin olmayan yetki)Cevap dilekçesinde (cevap süresi tebliğden 2 hafta)HMK m.19, 127
Dosyanın görevli/yetkili mahkemeye gönderilmesini isteme2 haftaHMK m.20
Hâkimin reddi talebiEn geç ilk duruşma; sonradan öğrenilirse ilk duruşmaHMK m.38/1
Ret dilekçesine cevap / hâkimin düşüncesi1 hafta / 1 haftaHMK m.38/5
Ret kararına istinaf ya da temyizTebliğden 2 haftaHMK m.43–44
Devletin hâkime rücuuÖdemeden 1 yılHMK m.46/3
Akılda kalsın: Görevsizlik/yetkisizlik sonrası 2 hafta; başvuru kararı veren mahkemeye; süre kaçarsa dava açılmamış. Yargı yeri belirlenmesi: engel, sınır tereddüdü, iki kesin görevsizlik, kesin yetkide iki yetkisizlik → BAM / Yargıtay.
Sınavda

Nasıl sorulurDosyanın gönderilmesi için süre ve başvuru yeri ya da yargı yeri belirlenmesini gerektiren hâller sorulur.

TuzakBaşvurunun görevli mahkemeye yapılacağını sanmak; talep kararı veren mahkemeye yapılır.

Sınavda işaretlekesin olmayan yetkide iki mahkemenin yetkisizlik kararı yargı yeri belirlenmesi sebebi değildir; m.21 yalnız kesin yetkiyi sayar.

↕Sıralama görevsizlikten yeni mahkemeye

  1. Taraflardan biri iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurur
  2. Mahkeme görevli olup olmadığını kendiliğinden inceler
  3. Görevli mahkeme taraflara kendiliğinden davetiye gönderir
  4. Kanun yoluna başvurulmadan karar kesinleşir
  5. Dosya görevli mahkemeye gönderilir
  6. Mahkeme görevsizlik kararı verir

?Soru çöz

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki hâllerden hangisinde yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulamaz?

✓ C. m.21/1-ç yetkisizlik kararlarında yargı yeri belirlenmesini yalnız kesin yetki hâlleriyle sınırlar. A engel hâlini (m.21/1-a), B iki kesinleşmiş görevsizliği (m.21/1-c), D yargı çevresi tereddüdünü (m.21/1-b) doğru verir; üçünde de bu yola gidilir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir satıcı, sattığı televizyonu bedel ödenmeden alıcıya teslim etmiş; alıcı ödeme gününde bedeli ödememiştir. Sözleşmede dönmeye ilişkin bir hüküm yoktur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre satıcı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Mal bedel ödenmeden teslim edilmişse satıcının dönüp malı geri alması, bu hakkın sözleşmede açıkça saklı tutulmasına bağlıdır (m.235/3). A peşin satıştaki işlemsiz dönmeyi bu olaya taşır; B taksitle satıştaki 15 günlük süreyi (m.259) adi satışa uygular; C ödeme temerrüdünü devralma temerrüdüyle karıştırır.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Alıcının borçları ve taksitle satış

?Soru 2

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre ayıptan sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Satıcı, aynı malın ayıpsız benzerini hemen verip alıcının bütün zararını gidererek seçimlik hakların kullanılmasını önleyebilir.
II. Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakınsa alıcı yalnız bedelden indirim isteyebilir.
III. Satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olan satıcı, iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz.

✓ C. I satıcının önleme yetkisini (m.227/3), III ağır kusurlu satıcının süre korumasını kaybetmesini (m.231/2) doğru verir. II yanlıştır: eksiklik bedele çok yakınsa indirim değil, yalnız dönme ya da değiştirme istenir (m.227/son). A III'ü atlar; B ve D II'deki ters kuralı doğru sanır.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Seçimlik haklar ve zamanaşımı

?Soru 3

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre konut ve çatılı işyeri kiralarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Bir kamu kurumunun kiraladığı çatılı işyerine de bu kiralara ilişkin hükümler uygulanır.
II. Kiraya veren, belirsiz süreli konut kirasını, kiranın başlangıcından 10 yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sona erdirebilir.
III. Aile konutu olarak kiralanan taşınmazda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça sözleşmeyi feshedemez.

✓ D. I kamu kurumlarına uygulanmayı (m.339/2), II kiraya verenin 10 yıllık bekleme süresini (m.347/2), III eşin açık rızasını (m.349) doğru verir. A, B ve C doğru öncüllerden birini ya da ikisini dışarıda bırakır.Kaynak: Kira sözleşmesi · Konut ve çatılı işyeri: güvence, uzama

?Soru 4

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre kefaletle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kefil, kefalete ilişkin kanuni haklarından kural olarak önceden feragat edebilir.
II. Adi kefalette alacak rehinle güvence altına alınmışsa kefil, alacağın öncelikle rehin konusundan alınmasını isteyemez.
III. Kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.

✓ B. III m.589/son'u doğru verir. I yanlıştır: kanundan aksi anlaşılmadıkça kefil haklarından önceden feragat edemez (m.582/son). II yanlıştır: adi kefil alacağın önce rehinden alınmasını isteyebilir; borçlunun iflası ya da konkordato mehli hariç (m.585/2). A, C ve D bu yanlışlardan birini doğru sayar.Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Kefalet

?Soru 5

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi bağışlama sayılır?

✓ B. Malvarlığından karşılıksız ve sağlararası kazandırma, taşınırın teslimiyle kurulan elden bağışlamadır (m.285, 289). A mirası reddi, C edinilmemiş haktan feragati, D ahlaki ödevin yerine getirilmesini bağışlama sanır; üçünü de m.285 açıkça bağışlamanın dışında tutar.Kaynak: Satış, mal değişim ve bağışlama · Mal değişim, bağışlama ve süreler

?Soru 6

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre ürün kirasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kiracı, kiraya verenin rızası olmadan kiralananın tamamını alt kiraya verebilir.
II. Kiracı, yerel âdete uygun olarak küçük onarımları yapmakla yükümlüdür.
III. Kiracının iflası kiraya verene yalnız güvence isteme hakkı verir; sözleşme kendiliğinden sona ermez.

✓ C. II küçük onarım borcunu (m.365) doğru verir. I yanlıştır: alt kira kiraya verenin rızasına bağlıdır (m.366). III yanlıştır: genel kiradaki güvence kuralının (m.332) aksine sözleşme iflasla kendiliğinden sona erer (m.370). A, B ve D bu yanlışlardan birini doğru sayar.Kaynak: Kira sözleşmesi · Ürün kirası ve kira süreleri

?Soru 7

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre konut kirasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Komşulara saygı borcuna aykırı davranan kiracıya kiraya veren, kural olarak en az 30 gün süre vererek yazılı ihtarda bulunur.
II. Kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça kiralananı başkasına kiralayamaz.
III. Kiracı ile kiraya veren, kira sözleşmesinden doğan alacaklarını takas etme hakkından önceden feragat edebilir.

✓ C. I 30 günlük ihtarı (m.316/2), II alt kiradaki yazılı rızayı (m.322/2) doğru verir. III yanlıştır: takastan önceden feragat edilemez (m.326). A II'yi atlar; B ve D III'ü doğru sayar.Kaynak: Kira sözleşmesi · Kiracının borçları, alt kira ve devir

?Soru 8

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre tüketim ödüncüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz ancak kararlaştırılmışsa istenir (m.387/1). A ticari ödünçteki kuralı (m.387/2), B bileşik faiz yasağını (m.388/3), C altı haftalık süreyi (m.392) doğru verir.Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Ödünç ve hizmet sözleşmeleri

?Soru 9

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre adi ortaklıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Bu anlaşma yalnız katılım payı olarak emeğini koyan ortak için geçerlidir (m.623/son). A m.623/1'i, B m.632'yi, D m.640'ı doğru verir.Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Adi ortaklık, ömür boyu gelir, bakma

?Soru 10

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre vekil, özel olarak yetkili kılınmamışsa aşağıdakilerden hangisini yapabilir?

✓ C. Vekâlet, işin görülmesi için gerekli hukuki işlemleri yapma yetkisini kendiliğinden kapsar (m.504/2). A dava açma, B taşınmazı devretme ve sınırlandırma, D kefil olma ise özel yetki gerektirir (m.504/3).Kaynak: İş görme, kefalet ve ortaklık sözleşmeleri · Vekâlet, kredi mektubu, simsarlık
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →