Ceza muhakemesinde süjeler ve deliller: müdafi, katılan, ifade ve sorgu, tanıklık, delil yasakları ve özel usuller

Şüpheli ve sanığın haklarını, kimin tanıklıktan çekinebileceğini, hangi delilin hükme esas alınamayacağını ve olağanüstü kanun yollarını CMK maddeleriyle öğren.

7 durakHMGS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
CEZA MUHAKEMESİ · İLKE

Şüpheli ve sanığın hakları: ifade, sorgu, yasak usuller ve müdafi

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

CMK'ya göre ifade ve sorguda şüpheliye hangi haklar hatırlatılır? Hangi usuller yasaktır, müdafisiz alınan kolluk ifadesi hükme esas alınabilir mi, müdafiin dosya inceleme yetkisi kısıtlanabilir mi?

Kısa cevap: İfade ya da sorguda şüpheliye yüklenen suç anlatılır, susma ve müdafi seçme hakkı hatırlatılır (CMK m.147). Kötü davranma, aldatma, cebir gibi yasak usullerle alınan ifade rızayla verilmiş olsa da delil olamaz; müdafisiz kolluk ifadesi hâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (m.148). Müdafiin dosya inceleme yetkisi yalnız katalog suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (m.153).

Gözaltındaki bir şüpheli, kolluğun "itiraf edersen hemen çıkarsın" sözü üzerine avukat beklemeden suçu kabul etti; ertesi gün savcılıkta, müdafii yanındayken bu ifadeyi reddetti. Kolluk ifadesi hükme esas alınabilir mi?

Şüpheli ve sanık sıfatlarını, zorunlu müdafiliği ve koruma tedbirlerini Hukuk (KPSS A) serisindeki Ceza muhakemesi hukuku sayfasında görmüştük; bu sayfa o temelin üstüne süjelerin haklarını, delilleri ve özel usulleri ekler. İfadeyi kolluk ya da savcı, sorguyu hâkim ya da mahkeme alır. Önce kimlik saptanır; kişi kimlik sorularını doğru cevaplamakla yükümlüdür. Sonra yüklenen suç anlatılır; müdafi seçme hakkı, yakalanmanın bir yakınına bildirileceği, açıklama yapmamanın kanuni hakkı olduğu ve lehine delillerin toplanmasını isteyebileceği bildirilir (m.147).

Yasak usuller

Beyan özgür iradeye dayanmalıdır: kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir ya da tehdit yapılamaz, kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez (m.148/1-2). Bu usullerle alınan ifade rızayla verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (m.148/3). Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim ya da mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz; yeniden ifade gerekirse bunu yalnız Cumhuriyet savcısı alır (m.148/4-5). Girişteki kolluk ifadesi hem yarar vaadiyle alındığı hem de doğrulanmadığı için hükme dayanak olamaz.

Müdafiin yetkileri

Şüpheli müdafiiyle vekâletname aranmaksızın, başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşür; yazışmaları denetlenemez (m.154/1). Müdafi soruşturmada dosyayı inceleyip harçsız örnek alabilir; soruşturmanın amacı tehlikeye düşecekse bu yetki savcının istemiyle hâkim kararıyla ve yalnız kasten öldürme, cinsel saldırı, örgüt kurma gibi sayılı suçlarda kısıtlanabilir (m.153/2). Avukatın meslek sırrını ve iş kabul etme ödevini Avukatlık hukuku sayfasında göreceğiz.

Müdafiin yetkileri ve sınırları
KonuKuralDayanak
Müdafi sayısıSınırsız; soruşturmada ifade almada ve örgüt suçlarının duruşmasında en çok üç avukatm.149/1-2
GörüşmeVekâletnamesiz, gizli; sayılı suçlarda gözaltında hâkim kararıyla 24 saat kısıtlanabilir, bu sürede ifade alınmazm.154
Kısıtlanamayan belgelerŞüphelinin ifade tutanağı, bilirkişi raporları, müdafiin hazır bulunabileceği işlemlerin tutanaklarım.153/3
Kovuşturmadaİddianamenin kabulünden sonra bütün dosya ve muhafaza altındaki delillerm.153/4
Akılda kalsın: İfade kolluk ve savcıya, sorgu hâkime. Yasak usul: rıza olsa da delil değil. Müdafisiz kolluk ifadesi: hâkim önünde doğrulanmalı. Görüşme vekâletnamesiz ve gizli; dosya kısıtı katalog suç + hâkim kararı, ifade tutanağı ve bilirkişi raporu hariç.
Sınavda

Nasıl sorulurŞüphelinin hakları, yasak usullerin sonucu ya da müdafiin dosya inceleme yetkisinin sınırları "yanlıştır" kalıbıyla sorulur.

TuzakŞüphelinin rızasıyla verdiği ifadenin yasak usulle alınmış olsa bile delil olacağını sanmak.

Sınavda işaretleşüpheli susabilir, ama kimlik sorularını doğru cevaplamak zorundadır.

✎Boşluk doldurma ifade ve müdafi

Yasak usullerle alınan ifade verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez. Müdafi hazır bulunmaksızın alınan ifade, hâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Soruşturmada ifade almada en çok avukat hazır bulunabilir.

rızaylakollukçaüçsavcılıkçaiki

?Soru çöz

5271 sayılı CMK'ya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. m.153/3'e göre şüphelinin ifade tutanağı, bilirkişi raporları ve müdafiin hazır bulunabileceği işlemlerin tutanakları kısıtlama kararının dışındadır. A m.147/1-a, C m.148/5, D m.154/1 ile doğrudur.
CEZA MUHAKEMESİ · KAVRAM

Mağdur, şikâyetçi ve katılan: haklar ve katılmanın sonuçları

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTehdit, şantaj ve cebir arasındaki fark nedir? Kişiyi hürriyetinden yoksun kılmada etkin pişmanlık nasıl uygulanır? Konut dokunulmazlığının ihlali hangi hâllerde suç oluşturmaz?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kişilere karşı suçlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hayata, vücuda ya da cinsel dokunulmazlığa saldırı bildirmek tehdittir; malvarlığına zarar tehdidi şikâyete bağlıdır (TCK m.106). Hakkı olan bir şeyi yapacağını söyleyerek haksız çıkar istemek şantajdır (m.107). Kişiyi hürriyetinden yoksun kılan, mağduru zarar vermeden kendiliğinden serbest bırakırsa indirim görür (m.109–110). Konut dokunulmazlığının ihlali şikâyete bağlıdır (m.116).

Hürriyete karşı suçlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ceza muhakemesinde mağdurun ve şikâyetçinin hakları nelerdir? Kimler, ne zamana kadar kamu davasına katılabilir, katılan kanun yoluna savcıdan bağımsız başvurabilir mi?

Kısa cevap: Mağdur ve şikâyetçi soruşturmada delil toplanmasını isteyebilir, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edebilir (CMK m.234). Mağdur, suçtan zarar gören ve malen sorumlu olan, kamu davası açıldıktan sonra ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar davaya katılabilir; kanun yolunda katılma istenemez (m.237). Katılan, savcıdan bağımsız olarak kanun yollarına başvurur (m.242).

Bir kadın, eski eşinin kendisini darp ettiğini bildirdi ve kamu davası açıldı. Kadın duruşmalara gelmedi, katılma isteğinde de bulunmadı; ilk derece mahkemesi sanığı beraat ettirdi. Kadın istinaf aşamasında davaya katılıp beraate karşı başvurabilir mi?

Ceza davasını açma görevi savcınındır; mağdur davayı açamaz, ama izleyebilir ve etkileyebilir. Mağdur ile şikâyetçi soruşturmada delillerin toplanmasını isteyebilir, gizliliği bozmamak koşuluyla belge örneği alabilir, vekili aracılığıyla dosyayı inceletebilir ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edebilir. Kovuşturmada duruşmadan haberdar edilir, davaya katılabilir, tutanak örneği ve tanıkların çağrılmasını isteyebilir; davaya katılmışsa kanun yollarına başvurabilir (m.234/1).

Avukat görevlendirilmesi

Vekili yoksa mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence ve eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (m.234/1, 239/1). Kişilere karşı suçlar sayfasında gördüğümüz cinsel dokunulmazlık suçlarının mağduru bu imkândan yararlanır. On sekiz yaşını doldurmamış, sağır ya da dilsiz veya meramını anlatamayacak derecede malul mağdura istem aranmadan vekil görevlendirilir (m.234/2).

Katılma

Katılma, mağdur, suçtan zarar gören gerçek ya da tüzel kişi veya malen sorumlu olanın şikâyetçi olduğunu bildirerek kamu davasına eklenmesidir. Kamu davası açıldıktan sonra dilekçeyle ya da duruşma tutanağına geçirilen sözlü başvuruyla olur; mahkeme savcıyı, sanığı ve müdafii dinledikten sonra karar verir (m.238). İlk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar her aşamada katılınabilir; kanun yolunda katılma istenemez, ama ilk derecede reddedilen ya da karara bağlanmayan istek kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenir (m.237/2). Katılma davayı durdurmaz; katılmadan önceki kararlar katılana tebliğ edilmez (m.240–241). Katılan savcıya bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurur; vazgeçer ya da ölürse katılma hükümsüz kalır, mirasçılar haklarını takip için katılabilir (m.242–243). Girişteki kadın istinafta katılamaz; ilk derecede katılma isteği olmadığı için beraate karşı kanun yolu hakkı da doğmamıştır.

Akılda kalsın: Katılabilir: mağdur, suçtan zarar gören, malen sorumlu. Zaman: dava açıldıktan sonra, ilk derece hükmüne kadar; kanun yolunda yok. Katılan savcıdan bağımsız kanun yoluna gider. Ölüm ya da vazgeçme: katılma hükümsüz, mirasçı katılabilir. 18 yaş altı mağdura istemsiz vekil.
Sınavda

Nasıl sorulurKatılmanın kimler tarafından ve hangi aşamaya kadar istenebileceği ya da katılanın hakları öncüllerle sorulur.

TuzakKatılma isteğinin temyiz incelemesinde de ilk kez yapılabileceğini sanmak.

Sınavda işaretlesuçtan zarar gören tüzel kişi de kamu davasına katılabilir.

⇄Bilgi eşleştirme durum → kural

?Soru çöz

5271 sayılı CMK'ya göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Suçtan zarar gören tüzel kişi kamu davasına katılabilir.
II. Katılma isteği ilk kez Yargıtaydaki temyiz incelemesinde yapılabilir.
III. Katılan, Cumhuriyet savcısı kanun yoluna başvurmasa da hükme karşı başvurabilir.

✓ D. Suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler katılabilir (m.237/1); katılan savcıya bağlı olmaksızın kanun yoluna başvurur (m.242/1). II yanlıştır: kanun yolu muhakemesinde katılma isteğinde bulunulamaz (m.237/2). A ve B iki doğrudan birini atlar; C kanun yolunda katılmayı kabul eder.
CEZA MUHAKEMESİ · KARŞILAŞTIRMA

Tanıklık: çekinme hakkı, yeminsiz dinleme ve kimliği saklı tanık

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHâkimin davaya bakmaktan yasaklı olduğu hâller nelerdir? Hâkimin reddi sebepleri nelerdir, ret talebi ne zaman ve nereye yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hukuk yargılamasının ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hâkim kendi davasında, eşinin, kendisinin ya da eşinin altsoy ve üstsoyunun, evlatlığının, üçüncü derece dahil kan ve kayın hısımlarının, nişanlısının davasında ve vekil ya da vasi olarak hareket ettiği davada bakamaz; talep olmasa da çekilir (HMK m.34). Tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli sebep varsa reddedilebilir (m.36). Ret talebi en geç ilk duruşmada, dilekçeyle yapılır ve geri alınamaz (m.38).

Hâkimin yasaklılığı ve reddi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

CMK'ya göre kimler tanıklıktan çekinebilir? Meslek sırrı nedeniyle çekinmede ilgilinin rızasının etkisi nedir, kimler yeminsiz dinlenir?

Kısa cevap: Şüpheli ya da sanığın nişanlısı, evlilik bağı kalmasa da eşi, kan ve kayın üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil kan, ikinci derece dahil kayın hısımları ve evlatlığı tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45). Avukat ilgilinin rızası olsa da çekinebilir; hekim, mali müşavir ve noter rıza varsa çekinemez (m.46). On beş yaşını doldurmamış olanlar yeminsiz dinlenir (m.50).

Bir hırsızlık davasında sanığın teyzesinin oğlu, sanığın avukatı ve sanığı muayene eden hekim tanık olarak çağrıldı. Hangileri tanıklıktan çekinebilir?

Tanık çağrı kâğıdıyla çağrılır, mazeretsiz gelmeyen zorla getirilir (m.43–44); Cumhurbaşkanı kendi takdiriyle çekinebilir. Tanıklık bir kamu ödevidir, ama kanun bazı kişileri vicdan çatışmasından korur. Yakınlık sebebiyle çekinme şüpheli ya da sanığın nişanlısını, evlilik bağı kalmasa da eşini, kan ya da kayın üstsoy ve altsoyunu, üçüncü derece dahil kan, ikinci derece dahil kayın hısımlarını ve evlatlık bağı bulunanları kapsar. Çekinme hakkı dinlemeden önce bildirilir; kişi dinlenirken de çekinebilir (m.45). Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz hâkimin yasaklılığı üçüncü derece kayın hısımlarını da kapsıyordu; tanıklıktan çekinmede kayın hısımlığı ikinci derecede biter.

Meslek sırrı ve kendini suçlamama

Avukatlar, stajyerleri ve yardımcıları; hekim, eczacı, ebe gibi sağlık mensupları; mali müşavirler ve noterler meslekleri sırasında öğrendikleri bilgiler için çekinebilir. Avukat dışındakiler ilgilinin rızası varsa çekinemez (m.46/2). Tanık ayrıca kendisini ya da yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermeyebilir (m.48). Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar sayfasında gördüğümüz yalan tanıklıkta da çekinme hakkı hatırlatılmadan dinlenen tanığın cezası indirilebilir ya da verilmeyebilir (TCK m.273).

Tanıklıktan çekinme
Kim?İlgilinin rızasıDayanak
Nişanlı, eş (bağ kalmasa da), üstsoy-altsoy, 3. derece kan, 2. derece kayın, evlatlıkKonu dışı; hak yakınlıktan doğarm.45
Avukat, stajyer, yardımcısıRıza olsa da çekinebilirm.46/1-a, 2
Sağlık mensubu, mali müşavir, noterRıza varsa çekinemezm.46/1-b, c, 2
Kendini ya da yakınını suçlayacak soruYalnız o soruya cevap vermezm.48

Yemin ve korunan tanık

Tanıklar kural olarak dinlenmeden önce yemin eder. On beş yaşını doldurmamış olanlar, ayırt etme gücü olmadığı için yeminin önemini kavrayamayanlar ve aynı suça iştirakten ya da suçluyu kayırmaktan şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar yeminsiz dinlenir (m.50). Yasal sebep olmadan çekinen tanığa her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir (m.60). Kimliğinin ortaya çıkması ağır tehlike doğuracak tanığın kimliği saklı tutulabilir; bu koruma yalnız örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda uygulanır (m.58). Girişteki teyze oğlu dördüncü derece kan hısımı olduğu için çekinemez; avukat çekinebilir; hekim sanığın rızası yoksa çekinebilir.

Akılda kalsın: Yakınlık: kan 3, kayın 2; eş boşansa da. Meslek: avukat rızaya rağmen çekinir, hekim-müşavir-noter rıza varsa çekinemez. Yeminsiz: 15 yaş altı, ayırt etme gücü yok, aynı suçun şüphelisi. Sebepsiz çekinme: disiplin hapsi ≤ 3 ay. Saklı kimlik: yalnız örgüt suçu.
Sınavda

Nasıl sorulurVerilen kişilerden hangilerinin tanıklıktan çekinebileceği öncüllerle sorulur.

TuzakHâkimin yasaklılığındaki üçüncü derece kayın sınırını tanıklığa taşımak ya da rızası alınan hekimin de çekinebileceğini sanmak.

Sınavda işaretleavukat, müvekkilinin rızası olsa bile tanıklıktan çekinebilir.

✎Boşluk doldurma tanıklık

Şüphelinin derece dahil kan hısımları tanıklıktan çekinebilir. Avukat, ilgilinin bulunsa bile meslek sırrı için çekinebilir. Dinlenme sırasında yaşını doldurmamış olanlar yeminsiz dinlenir.

?Soru çöz

Sanık A hakkındaki ceza davasında, 5271 sayılı CMK'ya göre aşağıdakilerden hangileri tanıklıktan çekinebilir?

I. A'nın dayısının oğlu
II. A'yı muayene eden ve A'nın tanıklık yapmasına yazılı rıza verdiği hekim
III. A'nın boşandığı eşi

✓ A. Evlilik bağı kalmasa da eş çekinebilir (m.45/1-b). Dayı oğlu dördüncü derece kan hısımıdır; m.45 üçüncü derecede durur. Hekim ilgilinin rızası varsa çekinemez (m.46/2). B ve D dördüncü derece hısımı, C ve D rıza veren hekimi çekinebilenlere katar.
CEZA MUHAKEMESİ · KURUM

Bilirkişi, keşif ve beden muayenesi

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHukuki dinlenilme hakkı neleri içerir? HMK'daki aleniyet, dürüst davranma, usul ekonomisi ve aydınlatma ödevi ne anlama gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hukuk yargılamasının ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hukuki dinlenilme hakkı yargılamadan bilgi sahibi olmayı, açıklama ve ispat hakkını, açıklamaların dikkate alınmasını ve kararın somut, açık gerekçelendirilmesini içerir (HMK m.27). Duruşma ve kararların bildirilmesi alenidir (m.28). Taraflar dürüst davranmak ve doğruyu söylemekle yükümlüdür (m.29); hâkim yargılamayı makul sürede ve gereksiz gider yapmadan yürütür (m.30), belirsiz noktaları aydınlatır (m.31) ve Türk hukukunu re'sen uygular (m.33).

Hukuki dinlenilme ve diğer ilkeler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ceza muhakemesinde hangi konularda bilirkişiye başvurulamaz, bilirkişi hukuki nitelendirme yapabilir mi? Şüpheliden kan örneği alınmasına kim karar verir?

Kısa cevap: Çözümü uzmanlık, özel ya da teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişiye başvurulur; genel bilgi, tecrübe ya da hâkimin hukuki bilgisiyle çözülebilecek konularda başvurulamaz (CMK m.63). Bilirkişi hukuki nitelendirme yapamaz (m.67/3). Şüpheliden kan ya da biyolojik örnek alınmasına hâkim, gecikmede sakınca varsa savcı karar verir; üst sınırı iki yıldan az hapisli suçlarda alınamaz (m.75).

Bir trafik kazası davasında mahkeme bilirkişiye iki soru yöneltti: sürücülerin kusur oranları nedir ve fiil taksirle öldürme mi, bilinçli taksirle öldürme mi? Bu sorulardan hangisi bilirkişiye sorulabilir?

Hâkim hukuku bilir, ama her olguyu bilemez. Bilirkişiye re'sen ya da savcı, katılan, şüpheli veya sanık ve müdafiin istemiyle başvurulur; soruşturmada savcı da bilirkişi atayabilir. Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz; hukuk öğrenimi görmüş kişi ayrı bir uzmanlığı belgelemedikçe bilirkişi olamaz (m.63/1). Birden çok bilirkişi atanması gerekçe ister. Bilirkişi, bölge adliye mahkemesi yargı çevresindeki bilirkişilik bölge kurulunun listesinden seçilir (m.64).

Süre, rapor ve ret

Atama kararında teknik sorular ve süre gösterilir; süre üç ayı geçemez, özel sebeple gerekçeli kararla en çok üç ay daha uzatılabilir (m.66/1). Bilirkişi raporunda ve sözlü açıklamasında hukuki nitelendirme ve değerlendirmede bulunamaz (m.67/3). Taraflar uzmanından bilimsel mütalaa alabilir ve uzmanın duruşmada dinlenmesini isteyebilir (m.67/6, 68/3). Hukuk yargılamasının ilkeleri sayfasında gördüğümüz hâkimin reddi sebepleri bilirkişi için de geçerlidir (m.69); tanıklıktan çekinme sebepleri de bilirkişiye uygulanır (m.70). Girişteki mahkeme kusur oranlarını sorabilir, ama bilinçli taksir nitelendirmesini kendisi yapmalıdır.

Keşif ve beden muayenesi

Keşfi hâkim, mahkeme, naip hâkim ya da istinabe olunan mahkeme yapar (m.83). Şüpheli ya da sanık üzerinde iç beden muayenesine ve kan, saç, tükürük, tırnak gibi örnek alınmasına hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı karar verir. Savcının kararı yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur, hâkim yirmi dört saatte karar verir; onaylanmayan kararla elde edilen deliller kullanılamaz (m.75/1). Müdahale sağlığa zarar vermemeli, hekim ya da sağlık mensubunca yapılmalıdır. Üst sınırı iki yıldan az hapis gerektiren suçlarda iç beden muayenesi yapılamaz, örnek alınamaz (m.75/5). Akıl hastalığını saptamak için gözlem her seferinde üç haftayı, toplamda üç ayı geçemez (m.74).

Akılda kalsın: Bilirkişi: teknik soru evet, hukuki nitelendirme hayır; süre 3 + 3 ay; ret hâkimin reddi sebepleriyle. Beden muayenesi: hâkim, acelede savcı → 24 saatte onay; onaysız delil kullanılamaz; üst sınırı 2 yıldan az suçta yok. Gözlem: 3 hafta, toplam 3 ay.
Sınavda

Nasıl sorulurBilirkişiye başvurulamayacak konular, bilirkişinin rapordaki sınırları ya da beden muayenesine kimin karar vereceği "doğrudur" kalıbıyla sorulur.

TuzakHukuk mezunu bir uzmanı, ayrı bir uzmanlık belgelemeden hukuki meselede bilirkişi atanabilir sanmak.

Sınavda işaretlesavcının beden muayenesi kararı hâkimce onaylanmazsa elde edilen delil kullanılamaz.

⇄Bilgi eşleştirme konu → kural

?Soru çöz

5271 sayılı CMK'ya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ C. Gözlem süresi üç haftayı geçemez, ek süreler de üçer haftayı ve toplamda üç ayı aşamaz (m.74/3). A m.67/3'teki nitelendirme yasağını, B m.75/5'teki iki yıl sınırını, D m.63/1'deki yasağı yok sayar.
CEZA MUHAKEMESİ · İLKE

Delil serbestisi ve delil yasakları: hangi delil hükme esas alınamaz?

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHangi işlemler senetle ispatlanmak zorundadır? Senede karşı tanık dinlenebilir mi? Senetle ispat zorunluluğunun istisnaları ve senetlerin ispat gücü nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yargılama süreci, ispat ve deliller). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir hakkın doğumu, devri, değiştirilmesi, itfası gibi amaçlarla yapılan hukuki işlemler, yapıldıkları tarihteki değeri kanuni parasal sınırı aşıyorsa senetle ispatlanır (HMK m.200). Senede karşı iddialar, tutar ne olursa olsun tanıkla ispatlanamaz (m.201). Delil başlangıcı, yakın akrabalar arası işlem, irade bozukluğu ve üçüncü kişinin muvazaa iddiası gibi hâllerde tanık dinlenir (m.202–203).

Senetle ispat ve istisnaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ceza muhakemesinde delil serbestisi ne demektir? Hangi deliller hükme esas alınamaz, tanığın önceki ifadesi duruşmada ne zaman okunabilir?

Kısa cevap: Yüklenen suç hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir; hâkim kararını yalnız duruşmaya getirilip huzurunda tartışılmış delillere dayandırır ve onları vicdani kanaatiyle takdir eder (CMK m.217). Kanuna aykırı elde edilen delil reddedilir (m.206/2-a). Delil yalnız bir tanığın anlatımıysa tanık duruşmada mutlaka dinlenir (m.210).

Kolluk, karar ya da emir olmadan girdiği bir evde uyuşturucu buldu; dosyada şüphelinin müdafisiz kolluk ifadesi de var. Tek tanık olan komşu duruşmaya gelmedi, mahkeme onun soruşturmadaki ifadesini okuttu. Bu deliller hükme esas alınabilir mi?

Ceza muhakemesinde delil serbestisi geçerlidir: suç her türlü delille ispatlanabilir ve hâkim delilleri vicdani kanaatine göre serbestçe takdir eder. Yargılama süreci, ispat ve deliller sayfasında gördüğümüz senetle ispat zorunluluğu burada yoktur. Serbestinin sınırı hukuka uygunluktur: Anayasa m.38'e göre kanuna aykırı elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez; CMK de suçun ancak hukuka uygun delillerle ispatlanabileceğini (m.217/2) ve kanuna aykırı elde edilen delilin reddedileceğini (m.206/2-a) söyler. Delil istemi, olayın karara etkisi yoksa ya da yalnız davayı uzatmak için yapılmışsa da reddedilir; geç bildirildiği için reddedilemez (m.206–207).

CMK'da başlıca delil yasakları
DurumSonuçDayanak
Yasak usulle alınan ifadeRıza olsa da değerlendirilemezm.148/3
Müdafisiz kolluk ifadesiHâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas olmazm.148/4
Onaylanmayan beden muayenesiElde edilen delil kullanılamazm.75/1
Duruşmada çekinen tanığın önceki ifadesiTutanak okunamazm.210/2
Tamamlanamayan seri muhakemedeki kabul beyanıSonraki yargılamada delil olamazm.250/10

Doğrudan doğruyalık ve sözlülük

Hâkim kararını yalnız duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir (m.217/1). Bu yüzden olayın delili bir tanığın anlatımından ibaretse tanık duruşmada mutlaka dinlenir; önceki tutanağın okunması dinlemenin yerine geçmez (m.210/1). Tanık ölmüş, akıl hastalığına tutulmuş ya da yeri bilinmiyorsa, uzun süre gelemeyecekse ya da ifadesi önemli sayılmıyorsa önceki tutanak okunabilir; taraflar birlikte rıza gösterirse diğer tutanaklar da okunur (m.211). Tanığın hatırlamadığı ya da çelişkili anlattığı noktada önceki ifadesi okunarak hafızası tazelenir (m.212). Hükümden önce son söz hazır bulunan sanığındır (m.216/3). Girişteki arama ve müdafisiz ifade hükme esas alınamaz; komşunun ifadesi de m.211'deki hâllerden biri yoksa okunmakla yetinilemez.

Akılda kalsın: Delil serbestisi + hukuka uygunluk sınırı. Hüküm yalnız duruşmada tartışılan delile. Tek delil tanıksa mutlaka dinlenir; okunabilir tutanak: ölüm, akıl hastalığı, yeri bilinmeyen, uzun engel, önemsiz ifade, ortak rıza. Son söz sanığın.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda hangi delilin hükme esas alınamayacağı ya da işlemin hangi kurala aykırı olduğu kavram üçlüsüyle sorulur.

TuzakGeç bildirilen delilin bu nedenle reddedilebileceğini sanmak; m.207 bunu yasaklar.

Sınavda işaretletanıklıktan çekinebilecek kişi duruşmada çekinirse önceki ifadesinin tutanağı okunamaz.

✎Boşluk doldurma deliller

Yüklenen suç, hukuka bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir. Olayın delili bir tanığın açıklamalarından ibaretse tanık duruşmada dinlenir. Tanıklıktan çekinebilecek kişi duruşmada çekinirse önceki ifadesine ilişkin tutanak .

uygunmutlakaokunamazokunabilirgerekirse

?Soru çöz

Bir ceza yargılamasında (I) tek delil olan tanığın, gelmesine engel bir durum yokken soruşturmadaki ifadesinin okunmasıyla yetinilmiş, (II) sanığın müdafisiz verdiği ve mahkemede doğrulamadığı kolluk ifadesi hükme esas alınmış, (III) dosyada bulunan ama duruşmada okunmayan ve tartışılmayan bir rapora dayanılmıştır. Bu işlemler 5271 sayılı CMK'nın sırasıyla hangi kurallarına aykırıdır?

✓ D. I m.210/1'deki tanığın mutlaka dinlenmesi kuralına, II m.148/4'e, III hükmün yalnız duruşmada tartışılan delile dayanacağını söyleyen m.217/1'e aykırıdır. A ve B olayların hiçbirini doğru kurala bağlamaz; C ikinci olayı yasak usul sayar, oysa ifade baskıyla değil müdafisiz alınmıştır.
CEZA MUHAKEMESİ · SÜREÇ

Özel usuller: seri muhakeme ve basit yargılama

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTCK'ya göre hırsızlık suçunun unsurları nelerdir? Kullanma hırsızlığı ve paydaşın hırsızlığı nasıl cezalandırılır, hangi hâllerde şikâyet gerekir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı, kendisine ya da başkasına yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kişi hırsızlık suçunu işler (TCK m.141). m.142 cezayı artıran nitelikli hâlleri sayar, gece işlenmesi cezayı yarı oranında artırır (m.143). Paydaşın ortak maldaki hırsızlığı, alacak tahsili amacı (m.144) ve kullanma hırsızlığı (m.146) şikâyete bağlıdır.

Hırsızlık ve nitelikli hâlleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Seri muhakeme usulü hangi suçlarda ve nasıl uygulanır? Basit yargılama usulünün şartları nelerdir, iki usuldeki indirim oranları ve itiraz yolu nedir?

Kısa cevap: Seri muhakeme, kanunda sayılan suçlarda soruşturma sonunda savcının teklifini şüphelinin müdafii huzurunda kabul etmesiyle uygulanır; savcı cezayı yarı oranında indirir, mahkeme bu yaptırımdan ağır olmamak üzere hüküm kurar (CMK m.250). Basit yargılamada asliye ceza mahkemesi adli para cezası ya da üst sınırı iki yılı geçmeyen hapisli suçlarda duruşmasız karar verir, cezayı dörtte bir indirir (m.251).

Mühür bozmadan şüpheli bir esnafa savcı, cezasının yarı oranında indirileceği bir usul teklif etti; esnaf avukatı yokken "kabul ediyorum" dedi. Usul uygulanabilir mi, bu kabul sonra aleyhine kullanılabilir mi?

İki usul de yargılamayı kısaltır ama farklı evrelerde işler. Seri muhakeme soruşturmanın sonunda, kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği hâllerde ve yalnız kanunda sayılan suçlarda uygulanır: trafik güvenliğini tehlikeye sokmanın, hakkı olmayan yere tecavüzün bazı hâlleri, gürültüye neden olma, mühür bozma, resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan, başkasının kimlik bilgilerini kullanma gibi (m.250/1). Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar sayfasında gördüğümüz parada sahteciliğin bilerek kabul ve tedavül hâlleri de bu listededir.

Seri muhakemede uzlaşma savcıyla soruşturmada, basit yargılamada karar mahkemede ve duruşmasız verilir.Görsel: Sınav Defteri

Seri muhakemenin işleyişi

Savcı teklif eder; şüphelinin müdafii huzurunda kabul etmesiyle usul uygulanır. Savcı temel cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı belirler; koşulları varsa seçenek yaptırıma çevirir, erteler ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kıyasen uygular. Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinler, mahkûmiyet gerektiği kanaatine varırsa talepteki yaptırımdan ağır olmamak üzere hüküm kurar, aksi hâlde dosyayı savcılığa geri gönderir. Usul tamamlanamazsa kabul beyanları delil olamaz. İştirakte bir şüpheli kabul etmezse, kapsam dışı bir suçla birlikte işlenmişse ya da yaş küçüklüğü veya akıl hastalığı varsa uygulanmaz; hükme itiraz edilebilir (m.250/3-14). Girişteki esnafın kabulü müdafii huzurunda olmadığı için usul uygulanamaz, beyanı da aleyhine delil olamaz.

Basit yargılama

Basit yargılama kovuşturmada işler: asliye ceza mahkemesi iddianamenin kabulünden sonra, duruşma günü belirlenmeden bu usule karar verebilir. İddianame tebliğ edilir, beyan ve savunmalar iki hafta içinde yazılı istenir; mahkeme duruşmasız ve savcının görüşünü almadan karar verir, mahkûmiyette sonuç ceza dörtte bir indirilir. HAGB için sanığın yazılı olarak karşı çıkmaması gerekir. İzne ya da talebe bağlı suçlarda uygulanmaz. İtiraz edilirse başka bir asliye ceza mahkemesi ya da görevlendirilen hâkim duruşma açarak genel hükümlere göre yargılar (m.251–252).

Akılda kalsın: Seri: soruşturma, katalog suç, müdafii huzurunda kabul, yarı indirim, mahkeme talepten ağır veremez. Basit: kovuşturma, asliye ceza, APC ya da üst sınırı ≤ 2 yıl, 2 hafta yazılı savunma, duruşmasız, dörtte bir indirim. İkisinde de hükme itiraz.
Sınavda

Nasıl sorulurİki usulün evresi, indirim oranı ya da uygulanamayacağı hâller karşılaştırmalı sorulur.

TuzakEski kaynaklardaki "sağır ve dilsizlik" istisnasını hâlâ geçerli sanmak; Anayasa Mahkemesi bu ibareyi iki usul için de 2024'te iptal etti.

Sınavda işaretlebasit yargılamada yazılı savunma süresi 7499 sayılı Kanun'dan beri iki haftadır.

↕Sıralama seri muhakeme

  1. Şüpheli teklifi müdafii huzurunda kabul eder
  2. Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinleyip hüküm kurar
  3. Kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmez
  4. Savcı yarı indirimle yaptırımı belirleyip mahkemeden talep eder
  5. Savcı usulü şüpheliye teklif eder

?Soru çöz

Seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü karşılaştırıldığında, 5271 sayılı CMK'ya göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Seri muhakemede indirim yarı oranında (m.250/4), basit yargılamada dörtte birdir (m.251/3). A iki usulün evresini (m.250/1, 251/1), C savcı görüşü alınmadan karar verilmesini (m.251/3), D müdafii huzurunda kabul şartını (m.250/3) doğru verir.
CEZA MUHAKEMESİ · KARŞILAŞTIRMA

Olağanüstü kanun yolları: itiraz, kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesi

Hukuk · Ceza Yargılama Usulü · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHangi kararlar temyiz edilir, temyiz kararın icrasını durdurur mu? Direnme nedir? Yargılamanın iadesi hangi sebeplerle ve hangi sürede istenir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bölge adliye mahkemesinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize gidilir (HMK m.361). Temyiz icrayı durdurmaz; ama kişiler, aile ve taşınmaz ayni hak kararları kesinleşmeden yerine getirilmez (m.367). Kesinleşmiş hükme karşı sayılı sebeplerle, öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde on yıl içinde yargılamanın iadesi istenir (m.374–377).

Temyiz ve yargılamanın iadesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ceza muhakemesinde olağanüstü kanun yolları nelerdir? Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz süresi ne kadardır, kanun yararına bozmayı kim ister, yargılamanın yenilenmesi hangi sebeplerle istenir?

Kısa cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, ceza dairelerinin kararlarına re'sen ya da istem üzerine üç ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir; sanık lehine süre yoktur (CMK m.308). İstinaf ya da temyizden geçmeden kesinleşen hukuka aykırı kararlar Adalet Bakanlığının istemiyle kanun yararına bozulur (m.309). Kesin hüküm sayılı sebeplerle yenilenebilir (m.311, 314).

İstinaf edilmeden kesinleşen bir hükümde kanunda olmayan bir güvenlik tedbirine hükmedilmiş; yeminli tanığın hükümlü aleyhine yalan söylediği de sonradan mahkûmiyetle sabit olmuştur. Hangi yollara gidilir?

Olağanüstü kanun yolları kesinleşmiş kararlara ya da Yargıtay kararlarına yöneliktir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı, ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik dışındaki kararlarına karşıdır: Başsavcı re'sen ya da sanık, katılan veya suçtan zarar görenin istemi üzerine, dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde itiraz eder; sanık lehine süre aranmaz. Daire itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse dosyayı Ceza Genel Kuruluna gönderir (m.308).

Kanun yararına bozma

Kanun yararına bozmada istinaf ya da temyizden geçmeden kesinleşen karardaki hukuka aykırılığı öğrenen Adalet Bakanlığı, bozma istemini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir; Başsavcı nedenleri aynen yazarak ilgili ceza dairesine verir (m.309/1-2). Bozma kararına direnilemez; yeniden yargılamada önceki cezadan ağır ceza verilemez, cezanın kaldırılması ya da hafifletilmesi gerekiyorsa daire doğrudan hükmeder (m.309/4-5). Başsavcı yalnız bu son hâlde re'sen başvurabilir (m.310).

Yargılamanın yenilenmesi

Yargılamanın yenilenmesi kesin hükümle bitmiş davayı yeniden açar. Hükümlü lehine sebepler: hükmü etkileyen belgenin sahteliği, yeminli tanık ya da bilirkişinin hükümlü aleyhine gerçek dışı beyanı, hükme katılan hâkimin ceza kovuşturmasını gerektiren görev kusuru, dayanak hukuk hükmünün kalkması, yeni olay ya da delil ve AİHM'in ihlal kararı (m.311). Aleyhe sebepler dardır: lehe belgenin sahteliği, hâkimin sanık lehine görev kusuru, beraat edenin hâkim önünde güvenilir ikrarı (m.314). İnfaz ya da hükümlünün ölümü engel değildir (m.313); istem hükmü veren mahkemeye yapılır (m.318). Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları sayfasında gördüğümüz yargılamanın iadesine karşılık gelir. Girişteki güvenlik tedbiri kanun yararına bozmayla, yalan tanıklık lehe yenilemeyle giderilir.

Ceza muhakemesinde süjeler, deliller ve özel usuller: süreler ve sayılar
KonuSüre / sayıDayanak
Müdafiyle görüşme kısıtı (sayılı suçlar)24 saatCMK m.154/2
Sebepsiz çekinen tanığa disiplin hapsiEn çok 3 aym.60
Bilirkişi süresi / gözlem3 + 3 ay / 3 hafta, toplam 3 aym.66/1, 74/3
Savcının beden muayenesi kararına onay24 saatte onaya, 24 saatte kararm.75/1
Basit yargılamada yazılı savunma2 haftam.251/2
Yargıtay C. Başsavcısının itirazı / BAM C. başsavcılığının itirazı3 ay / 1 ay; sanık lehine süresizm.308, 308/A
AİHM ihlal kararına dayanan yenilemeKararın kesinleşmesinden 1 yılm.311/1-f
Akılda kalsın: Başsavcı itirazı: 3 ay, lehe süresiz. Kanun yararına bozma: Bakanlık → Başsavcı → daire; istinaf-temyizden geçmemiş karar; direnme yok. Yenileme: lehe geniş, aleyhe üç sebep; ölüm ve infaz engel değil.
Sınavda

Nasıl sorulurOlağanüstü yolların süreleri, kimin başvurabileceği ya da yenileme sebeplerinin lehe-aleyhe ayrımı öncüllerle sorulur.

TuzakBaşsavcının itiraz süresi için eski kaynaklardaki otuz günü işaretlemek; 7589 sayılı Kanun'la (2026) süre üç aydır.

Sınavda işaretleistinaf ya da temyizden geçmiş karara kanun yararına bozma yolu işlemez.

⇄Bilgi eşleştirme olay → sonuç

?Soru çöz

5271 sayılı CMK'ya göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Hükmün infaz edilmiş olması yargılamanın yenilenmesi istemine engel olmaz.
II. Kanun yararına bozma kararına karşı direnilemez.
III. Sanık lehine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı itirazında süre aranmaz.

✓ A. Üçü de kanun metnindedir: infaz ve ölüm yenilemeye engel değildir (m.313/1), kanun yararına bozmaya direnilemez (m.309/5), lehe itirazda süre aranmaz (m.308/1). B, C ve D doğru öncüllerden en az birini dışarıda bırakır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

5237 sayılı TCK'ya göre cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.102/2'nin son cümlesi bu fiilin eşe karşı işlenmesinde soruşturmayı şikâyete bağlar. A m.102/1'deki şikâyet şartını, B evlenme yasağı olan failde şikâyetin aranmadığını (m.104/2), C cinsel suçlarda uzlaştırma yasağını (CMK m.253/3) atlar.Kaynak: Kişilere karşı suçlar · Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar

?Soru 2

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdakilerden hangisi yağma suçunun nitelikli hâllerinden biri değildir?

✓ A. Bilişim sistemlerinin kullanılması hırsızlığın (m.142/2-e) ve dolandırıcılığın (m.158/1-f) nitelikli hâlidir; m.149 bu hâli saymaz. B yol kesme (m.149/1-d), C örgütün korkutucu gücü (m.149/1-f), D savunamayacak kişi (m.149/1-e) m.149'da sayılıdır ve cezayı on yıldan on beş yıla çıkarır.Kaynak: Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar · Yağma ve hırsızlıktan farkı

?Soru 3

3402 sayılı Kadastro Kanunu'na göre kadastro mahkemesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Taraflardan hiçbiri duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır.
II. Kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.
III. Kadastro mahkemesi kararları, davaya müdahil olarak katılanların da lehine ve aleyhine kesin hüküm oluşturur.

✓ A. II m.29'un, III m.34'ün kuralıdır. I yanlıştır: kadastro mahkemesinde taraflardan hiçbiri gelmese de dosya işlemden kaldırılmaz, hâkim delilleri inceleyip karar verir (m.29). B müdahillerin bağlılığını atlar; C ve D HMK m.150'deki işlemden kaldırma kuralını kadastroya taşır.Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · Dava şartı arabuluculuk, kadastro mahkemesi

?Soru 4

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Zimmette soruşturma başlamadan zarar tamamen giderilirse cezaya hükmolunmaz.
II. Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması hâlinde suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
III. İrtikapta menfaati temin eden kişi suçun faili değil mağdurudur.

✓ C. Rüşvette anlaşma suçu tamamlar (m.252/3); irtikapta menfaati veren mağdurdur (m.250). I yanlıştır: zimmette soruşturmadan önceki tazmin cezayı kaldırmaz, üçte ikisini indirir (m.248/1). A irtikabı atlar; B ve D indirimi cezasızlık sanır.Kaynak: Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar · Zimmet, irtikap ve rüşvet

?Soru 5

6100 sayılı HMK'ya göre aşağıdaki işlemlerden hangisi bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde yapılabilir?

✓ A. İnceleme istinaf sebepleriyle sınırlıdır, ama kamu düzenine aykırılık re'sen gözetilir (m.355). B karşı dava, C ıslah, D müdahale m.357/1 ile istinafta yasaklanmıştır.Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · İstinaf

?Soru 6

5237 sayılı TCK m.167'ye göre aşağıdaki hâllerin hangilerinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz?

I. Hakkında ayrılık kararı verilmiş eşine karşı dolandırıcılık
II. Kayınpederine ait altınları çalma
III. Babasına karşı yağma

✓ B. Kayınpeder üstsoy derecesindeki kayın hısımıdır; m.167/1-b gereği cezaya hükmolunmaz. I'de ayrılık kararı verildiği için ceza yalnız şikâyet üzerine yarı oranında indirilir (m.167/2); III'te suç yağma olduğu için m.167 hiç uygulanmaz. A ve C ayrılmış eşi, D yağmayı cezasızlık kapsamına alır.Kaynak: Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar · Mala zarar verme, akrabalık ve etkin pişmanlık

?Soru 7

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdaki hâllerin hangilerinde hırsızlık suçunun soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlıdır?

I. Malın geçici kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere alınması
II. Paydaşın, paylı mülkiyetteki ortak mal üzerinde hırsızlık yapması
III. Hırsızlığın gece vakti işlenmesi

✓ C. Kullanma hırsızlığı (m.146) ve paydaşın ortak maldaki hırsızlığı (m.144/1-a) şikâyet üzerine cezalandırılır. III cezayı yarı oranında artıran bir hâldir (m.143), şikâyet aramaz. A paydaşın hırsızlığını, B kullanma hırsızlığını atlar; D gece vaktini de şikâyete bağlı sayar.Kaynak: Malvarlığına, topluma ve devlete karşı suçlar · Hırsızlık ve nitelikli hâlleri

?Soru 8

5237 sayılı TCK'ya göre aşağıdakilerden hangisi kasten öldürme suçunun nitelikli hâllerinden biri değildir?

✓ C. Haksız tahrik cezayı indiren bir kusurluluk hâlidir (m.29), ağırlaştırmaz. A m.82/1-d, B m.82/1-j, D m.82/1-h'de sayılan nitelikli hâllerdir.Kaynak: Kişilere karşı suçlar · Uluslararası suçlar, kasten öldürme

?Soru 9

5237 sayılı TCK'ya göre hakaret suçuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Hakaret, şikâyete bağlı olsa da uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK m.253/3). A m.125/4'ün, B m.126'nın, C m.129/2'nin kuralını doğru verir.Kaynak: Kişilere karşı suçlar · Şerefe karşı suçlar

?Soru 10

6100 sayılı HMK'ya göre kesin hükümle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kesin hüküm, tarafların külli halefleri hakkında da geçerlidir.
II. Hüküm, ileri sürülen taleplerden yalnız hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm oluşturur.
III. Kesin hüküm, hükmün kesinleşmesinden sonra dava konusu şeyi taraflardan birinden devralan kişi hakkında da geçerlidir.

✓ D. Üç öncül de m.303'ün fıkralarıdır: külli halefler (m.303/3), yalnız hükme bağlanan talepler (m.303/2), kesinleşmeden sonra devralan (m.303/4; iyiniyetli kazanım hükümleri saklı). A, B ve C bu fıkralardan birini dışarıda bırakır; kesin hükmün bağlamadığı kişi diğer müteselsil borçludur (m.303/5).Kaynak: Hüküm, geçici koruma ve kanun yolları · Hüküm ve kesin hüküm
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →