Borç ilişkisi ve sözleşmeler: kuruluş, şekil, geçersizlik, irade bozuklukları ve temsil

Bir sözleşmenin ne zaman kurulduğunu, hangi hâllerde geçersiz ya da iptal edilebilir olduğunu, irade bozukluklarının sürelerini ve temsili öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
BORÇLAR HUKUKU · KAVRAM

Borç ilişkisi: alacak, borç, edim ve borcun üç kaynağı

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAyni hak nedir, kişisel haktan farkı nedir? Zilyetlik nedir; asli ve fer'i, dolaylı ve dolaysız zilyetlik nasıl ayrılır, zilyetlik nasıl devredilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Eşya hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ayni hak, bir eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haktır; mülkiyet ve sınırlı ayni haklar (irtifak, taşınmaz yükü, rehin) bu gruptadır. Zilyetlik bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyettir (m.973). Malik sıfatıyla zilyet asli, başkasının hakkına dayanarak zilyet fer'i zilyettir; hâkimiyeti doğrudan süren dolaysız, aracıyla süren dolaylı zilyettir (m.974–975).

Ayni hak ve zilyetlik türleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Borç ilişkisi nedir? Borcun kaynakları nelerdir, edim türleri ve eksik borç ne demektir?

Kısa cevap: Borç ilişkisi, alacaklının borçludan bir edimi isteyebildiği hukuki bağdır; edim verme, yapma ya da yapmama olabilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu borcun kaynaklarını sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme olarak düzenler; vekâletsiz iş görme gibi kanundan doğan borçlar da vardır. Borç ilişkisi nisbidir: yalnız taraflar arasında hüküm doğurur. Zamanaşımına uğramış borç dava edilemeyen eksik borçtur.

Bir belediye otobüsü, park hâlindeki bir aracın kapısını ezdi; aynı gün bir banka, bir müşterisine yanlışlıkla iki kez kredi ödedi. Her iki olayda da kimin kime ne borcu doğdu?

Borç ilişkisinin iki tarafı vardır: istemeye yetkili alacaklı ve yerine getirmekle yükümlü borçlu. Borcun konusu edimdir: bir şeyi vermek (satılan aracı teslim), bir şey yapmak (binayı boyamak) ya da bir şey yapmamak (rekabet etmemek). Eşya hukuku sayfasında gördüğümüz ayni hak herkese karşı ileri sürülür; borç ilişkisi ise nisbidir, kural olarak yalnız borçluya karşı ileri sürülür. Kiralanan satılınca yeni malikin kira sözleşmesinin tarafı olması (m.310), bu kurala kanunla getirilmiş bir istisnadır.

Borcun kaynakları
KaynakDoğuş anıÖrnek
Sözleşme (TBK m.1–48)Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamasıKira, satış, hizmet sözleşmesi
Haksız fiil (m.49–76)Hukuka aykırı ve kusurlu bir fiille zarar verilmesiOtobüsün aracı ezmesi
Sebepsiz zenginleşme (m.77–82)Haklı bir sebep olmadan başkasının malvarlığından zenginleşmeBankanın yanlışlıkla ikinci kez ödemesi
KanunKanunun bir olaya doğrudan borç bağlamasıVekâletsiz iş görme (m.526), nafaka

Girişteki iki olay iki ayrı kaynaktır: ezilen kapı haksız fiil, yanlış ödeme sebepsiz zenginleşmedir. Bu iki kaynağı Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme sayfasında göreceğiz; bu sayfanın konusu sözleşmedir.

Tam ve eksik borç

Borçlu ödemezse alacaklı dava ve icra takibiyle hakkını zorla alabilir; bu tam borçtur. Bazı borçlarda bu imkân yoktur: zamanaşımına uğramış borç ve kumar ya da bahis borcu dava edilemez (m.604). Bunlara eksik borç denir; borçlu kendi isteğiyle öderse geri isteyemez (m.78/2). Sözleşmenin dayandığı hukuki işlem tek taraflı da olabilir: Miras hukuku sayfasında gördüğümüz vasiyetname tek bir iradeyle kurulur, sözleşme ise en az iki iradenin uyuşmasını ister.

Akılda kalsın: Edim üçlüsü: ver, yap, yapma. Kaynak üçlüsü: sözleşme, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme (+ kanun). Borç nisbi, ayni hak mutlak. Eksik borç dava edilmez ama ödenen geri istenmez.
Sınavda

Nasıl sorulurVerilen olayda borcun kaynağı, edim türü ya da eksik borç örneği sorulur.

TuzakZamanaşımına uğramış borcun ödenmesini sebepsiz zenginleşme saymak; eksik borç da bir borçtur, ödenen geri istenemez.

Sınavda işaretleborç ilişkisi kural olarak yalnız taraflar arasında hüküm doğurur.

⇄Bilgi eşleştirme olay → kaynak

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi eksik borç örneğidir?

✓ B. Zamanaşımına uğramış borç dava edilemez ama ödenirse geri istenemez; eksik borcun tipik örneğidir (m.78/2). A muaccel olmayan ama tam bir borçtur; C'de geçerli bir borç hiç doğmamıştır, ödenen geri istenebilir; D dava edilebilen tam borçtur.
BORÇLAR HUKUKU · SÜREÇ

Sözleşmenin kurulması: öneri, kabul, hazır olanlar ve olmayanlar, ısmarlanmamış mal

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Sözleşme nasıl kurulur? Öneri ve kabul nedir, süreli ve süresiz öneri, vitrindeki fiyatlı mal öneri sayılır mı?

Kısa cevap: Sözleşme tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla, yani öneri ve kabulle kurulur (TBK m.1). Esaslı noktalarda uyuşma yeter. Süreli öneri süre sonuna kadar, hazır olana yapılan süresiz öneri hemen kabul edilmezse sona erer. Fiyat gösterilerek sergilenen mal öneri sayılır; ısmarlanmamış malın gönderilmesi öneri değildir. Hazır olmayanlar arasında sözleşme kabulün gönderildiği andan hüküm doğurur.

Bir kitapevi, hiç sipariş vermemiş bir öğretmene bir ansiklopedi seti ve “On gün içinde geri göndermezseniz satın almış sayılırsınız” notu yolladı. Öğretmen borçlanmış olur mu?

Sözleşme iki iradenin buluşmasıdır: biri öneri (icap), diğeri kabul. İrade açık ya da örtülü olabilir. Taraflar satılan şey ve bedel gibi esaslı noktalarda uyuşmuşsa ikinci derecedeki noktalar konuşulmamış olsa da sözleşme kurulur; o noktalarda anlaşamazlarsa hâkim işin özelliğine göre karar verir (m.2).

Önerenin bağlılık süresi
Öneri türüBağlılıkDayanak
Süreli öneriBelirlenen sürenin sonuna kadarm.3
Süresiz, hazır olana (telefon ve doğrudan çevrim içi görüşme dahil)Hemen kabul edilmezse bağlılık biterm.4
Süresiz, hazır olmayana (mektup, e-posta)Usulüne uygun yanıtın ulaşması beklenebilecek ana kadarm.5

Öneri sayılan ve sayılmayanlar

Fiyatı gösterilerek vitrinde sergilenen mal ile gönderilen tarife ve fiyat listesi, aksi açıkça anlaşılmadıkça öneri sayılır (m.8/2). Önerisiyle bağlı olmadığını açıkça belirten ya da bağlanma niyeti olmadığı anlaşılan kişinin önerisi bağlamaz. Ismarlanmamış malın gönderilmesi ise öneri sayılmaz; alan kişi onu geri göndermek ya da saklamakla yükümlü değildir (m.7). Girişteki öğretmen bu yüzden ne borçlanır ne de seti postalamak zorundadır. İlanla bir sonuç için ödül vaat eden ise sözünü yerine getirmek zorundadır; sonuçtan önce caymışsa dürüstçe yapılan giderleri, ödülü aşmamak üzere öder (m.9).

Öneri ya da kabulü geri alma açıklaması karşı tarafa önce ya da aynı anda ulaşırsa, ya da sonra ulaşıp önce öğrenilirse açıklama yapılmamış sayılır (m.10). Açık kabul beklenmeyen durumlarda uygun sürede reddedilmeyen öneri kabul edilmiş sayılır (m.6). Hazır olmayanlar arasındaki sözleşme kabulün gönderildiği andan hüküm doğurur (m.11).

Akılda kalsın: Kurulma = öneri + kabul + esaslı noktada uyuşma. Hazır olana süresiz öneri hemen; telefon da hazır. Vitrindeki fiyatlı mal öneri, ısmarlanmamış mal öneri değil. Hüküm anı: kabulün gönderilmesi.
Sınavda

Nasıl sorulurBir davranışın öneri olup olmadığı, önerenin ne zamana kadar bağlı kaldığı ya da sözleşmenin hüküm doğurduğu an sorulur.

TuzakVitrindeki fiyatlı malı yalnız “öneriye davet” saymak; Türk hukukunda kural olarak öneridir.

Sınavda işaretleısmarlanmamış malı alan kişi onu saklamak ya da geri göndermek zorunda değildir.

↕Sıralama mektupla sözleşme

  1. Muhatap kabul yazısını postaya verir; sözleşme bu andan hüküm doğurur
  2. Satıcı fiyatı ve teslim şartlarını yazan öneriyi postayla gönderir
  3. Kabul satıcıya ulaşır, sözleşme kurulmuş olur
  4. Öneri muhataba ulaşır

?Soru çöz

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangileri öneri sayılır?

I. Bir mağazanın vitrininde fiyat etiketiyle sergilediği ceket
II. Bir yayınevinin sipariş almadan bir avukata gönderdiği kitap
III. Bir toptancının müşterilerine gönderdiği fiyat listesi

✓ D. Fiyatı gösterilerek sergilenen mal ile gönderilen fiyat listesi, aksi anlaşılmadıkça öneri sayılır (m.8/2). II öneri değildir: ısmarlanmamış şeyin gönderilmesi öneri sayılmaz (m.7). A fiyat listesini atlar; B ve C ısmarlanmamış kitabı öneri sayar.
BORÇLAR HUKUKU · TÜR

Sözleşmenin şekli: şekil serbestisi, adi yazılı, resmî şekil, kefalet ve önsözleşme

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTapu sicilinin ilkeleri nelerdir? Tescil, aleniyet, illilik ve güven ilkesi ne anlama gelir, tapu sicilinden doğan zarardan kim sorumludur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Eşya hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tapu sicili taşınmazlar üzerindeki hakları gösterir (m.997). Ayni haklar tescille doğar (tescil ilkesi, m.1022), sicil herkese açıktır ve kimse kaydı bilmediğini ileri süremez (aleniyet, m.1020), geçerli hukuki sebebe dayanmayan tescil yolsuzdur (illilik, m.1024), tescile iyiniyetle güvenen üçüncü kişinin kazanımı korunur (güven, m.1023). Sicilin tutulmasından doğan zararlardan Devlet sorumludur (m.1007).

Tapu sicili ve ilkeleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sözleşmeler şekle bağlı mıdır? Geçerlilik şekli ile ispat şekli farkı nedir, hangi sözleşmeler resmî ya da yazılı şekilde yapılır?

Kısa cevap: Sözleşmeler kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir; kanunun öngördüğü şekil kural olarak geçerlilik şeklidir ve ona uyulmadan kurulan sözleşme hüküm doğurmaz (TBK m.12). Adi yazılı şekilde borç altına girenin el yazısıyla imzası gerekir. Taşınmaz satışı resmî şekle, kefalet azami miktar ve tarihin kefilin el yazısıyla yazılmasına bağlıdır. Önsözleşme, kurulacak sözleşmenin şekline tâbidir.

İki komşu, bir arsanın satışını kahvede el sıkışarak ve bir kâğıda yazıp imzalayarak yaptı; bedel ödendi ama tapuda işlem yapılmadı. Alıcı arsanın maliki oldu mu?

Kural şekil serbestisidir: ekmek almaktan araç kiralamaya kadar sözleşmelerin çoğu sözlü de kurulur. Kanun bazı sözleşmeleri, tarafları acele karardan korumak ya da üçüncü kişilere güven vermek için şekle bağlar. Bu şekil geçerlilik şeklidir: uyulmazsa sözleşme hiç hüküm doğurmaz. İspat şekli ise yalnız sözleşmenin mahkemede nasıl kanıtlanacağıyla ilgilidir; ona uyulmaması sözleşmeyi geçersiz kılmaz.

Şekil türleri ve örnekler
ŞekilNe ister?Örnek
Adi yazılı (m.13–16)Metin + borç altına girenin el yazısıyla imzası; güvenli elektronik imza ve teyitli faks da yeterBağışlama sözü (m.288/1), paylaşma sözleşmesi
Nitelikli yazılıYazılı şekil + bazı unsurların el yazısıyla yazılmasıKefalet: azami miktar, tarih ve müteselsillik kefilin el yazısıyla (m.583)
Resmî şekilYetkili memur önünde düzenlemeTaşınmaz satışı ve satış vaadi (m.237); taşınmaz bağışlama sözü (m.288/2)
İradi şekil (m.17)Tarafların kendi kararlaştırdığı şekil“Değişiklikler yazılı yapılır” kaydı

Kanunun yazılı şekle bağladığı bir sözleşme değiştirilirken de yazılı şekle uyulur; metinle çelişmeyen tamamlayıcı yan hükümler bunun dışındadır (m.13). İmza atamayan kişi onaylanmış parmak izi, işaret ya da mühür kullanabilir (m.16). Evli bir kişi, ayrılık kararı yoksa ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir (m.584). Bir sözleşmenin ileride kurulmasını taahhüt eden önsözleşme geçerlidir; ama geçerliliği kurulacak sözleşmenin şekline bağlıdır (m.29): taşınmaz satış vaadi bu yüzden resmî şekilde yapılır.

Eşya hukuku sayfasında gördüğümüz tapu sicili ilkesi burada tamamlanır: taşınmaz mülkiyeti tescille geçer, tescilin dayanağı da resmî şekilde yapılmış satış sözleşmesidir. Girişteki alıcı malik olmadığı gibi kâğıttaki satış da kesin hükümsüzdür. Ödenen bedel sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenir; ancak taraflar edimleri bilerek yerine getirdikten sonra şekil eksikliğini ileri sürmek, dürüstlük kuralına göre hakkın kötüye kullanılması sayılabilir.

Akılda kalsın: Kural şekilsizlik, kanuni şekil geçerlilik şekli. Taşınmaz = resmî; kefalet = el yazısıyla azami miktar ve tarih; bağışlama sözü = yazılı (taşınmazda resmî). Önsözleşme asıl sözleşmenin şeklini taşır.
Sınavda

Nasıl sorulurHangi sözleşmenin hangi şekle bağlı olduğu ya da şekle aykırılığın sonucu sorulur.

TuzakŞekle aykırı sözleşmenin iptal edilebilir olduğunu sanmak; kanuni şekle uyulmayan sözleşme hüküm doğurmaz.

Sınavda işaretlekefalet sözleşmesinde kefilin sorumlu olacağı azami miktar yazılmamışsa kefalet geçersizdir.

✎Boşluk doldurma şekil

Taşınmaz satışı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz. Kefalet sözleşmesinde kefilin sorumlu olacağı ve kefalet tarihi kefilin el yazısıyla belirtilir. Önsözleşmenin geçerliliği, ileride kurulacak bağlıdır.

resmîazami miktarsözleşmenin şeklineispat şeklineadi yazılı

?Soru çöz

A, arsasını B'ye sattığını gösteren ve ikisinin de imzaladığı bir kâğıt düzenledi; B bedeli ödedi, tapuda işlem yapılmadı. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Taşınmaz satışı resmî şekle bağlıdır (m.237); şekle aykırı sözleşme hüküm doğurmaz, ödenen bedel sebepsiz zenginleşmeyle geri istenir. B tapu siciline tescil olmadan mülkiyetin geçmeyeceğini atlar; C geçerlilik şeklini ispat şekliyle karıştırır; D şekle aykırılığı irade bozukluğunun süresine bağlar.
BORÇLAR HUKUKU · İLKE

Sözleşme özgürlüğü ve genel işlem koşulları: yazılmamış sayılma, yorum, içerik denetimi

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri nelerdir? Kanunda hüküm yoksa hâkim nasıl karar verir, iyiniyet ve ispat yükü kuralları nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TMK m.1'e göre kanun sözüyle ve özüyle değindiği her konuda uygulanır; uygulanabilir hüküm yoksa hâkim önce örf ve âdet hukukuna, o da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı koyacağı kurala göre karar verir. Herkes dürüstlük kuralına uymak zorundadır (m.2), iyiniyet asıldır (m.3), ispat yükü hakkını dayandırdığı olguyu ileri sürendedir (m.6).

Başlangıç hükümleri: uygulama, iyiniyet, ispat

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Genel işlem koşulları nedir? Yazılmamış sayılma, düzenleyen aleyhine yorum ve içerik denetimi nasıl işler?

Kısa cevap: Taraflar sözleşmenin içeriğini kanunun sınırları içinde özgürce belirler (TBK m.26). Genel işlem koşulları, düzenleyenin çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak için önceden tek başına hazırladığı hükümlerdir (m.20). Karşı tarafın aleyhine olanlar, açıkça bilgi verilip kabul edilmedikçe yazılmamış sayılır; belirsiz hüküm düzenleyen aleyhine yorumlanır; tek yanlı değiştirme yetkisi veren kayıt geçersizdir.

Bir genç, cep telefonu aboneliği için mağazada önüne konan on iki sayfalık matbu sözleşmeyi okumadan imzaladı. Dokuzuncu sayfada şu kayıt var: “şirket tarifeyi dilediği zaman tek taraflı değiştirebilir” yazıyor. Bu hüküm genci bağlar mı?

Sözleşme özgürlüğü, sözleşme yapıp yapmama, karşı tarafı seçme, türü ve içeriği belirleme özgürlüğünü kapsar. Sınırı kanundur: emredici hükümler, ahlak ve kamu düzeni bir sonraki konuda göreceğimiz kesin hükümsüzlüğü doğurur. Seri üretilen sözleşmelerde ise iki taraf eşit değildir; banka, sigorta ya da GSM şirketi metni hazırlar, karşı taraf yalnız imzalar. Kanun bu dengesizliği genel işlem koşulları (GİK) hükümleriyle giderir.

Bir hükmün GİK sayılması için metnin sözleşmede ya da ekinde olması, yazı türü veya metinlerin özdeş olmaması önem taşımaz (m.20). Sözleşmeye “bütün koşullar tek tek tartışılarak kabul edilmiştir” yazılması da hükmü tek başına GİK olmaktan çıkarmaz. Kanun ya da yetkili makam izniyle hizmet veren kuruluşların sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.

GİK'e karşı dört koruma
KorumaKuralDayanak
Yürürlük denetimiKarşı tarafın aleyhine koşul, varlığı hakkında açıkça bilgi verilip içeriğini öğrenme imkânı sağlanmadıkça ve kabul edilmedikçe yazılmamış sayılır; sözleşmenin niteliğine yabancı koşul da öylem.21
Sözleşmenin ayakta kalmasıYazılmamış sayılan koşul dışındaki hükümler geçerliliğini korur; düzenleyen “o koşul olmasa sözleşmeyi yapmazdım” diyemezm.22
Yorum denetimiAçık ve anlaşılır olmayan ya da birden çok anlama gelen hüküm düzenleyen aleyhine yorumlanırm.23
Değiştirme yasağı ve içerik denetimiDüzenleyene tek yanlı değiştirme yetkisi veren kayıt yazılmamış sayılır; dürüstlük kuralına aykırı, karşı tarafın durumunu ağırlaştıran hüküm konulamazm.24–25

Girişteki hüküm hem tek yanlı değiştirme yetkisi verdiği için yazılmamış sayılır (m.24) hem de dokuzuncu sayfaya gizlenmiş, açıkça bilgi verilmemiş bir aleyhe koşuldur. Gencin aboneliği diğer hükümleriyle devam eder. Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz dürüstlük kuralı burada içerik denetiminin ölçüsüdür.

Akılda kalsın: GİK = önceden, tek başına, çok sayıda sözleşme için. Aleyhe ve habersiz koşul yazılmamış; belirsizlik düzenleyenin aleyhine; tek yanlı değiştirme yazılmamış; sözleşmenin geri kalanı ayakta.
Sınavda

Nasıl sorulurGİK'in tanımı, aleyhe koşulun sonucu ya da belirsiz hükmün nasıl yorumlanacağı sorulur.

TuzakGİK'e aykırılık yüzünden sözleşmenin tamamen geçersiz olduğunu sanmak; yalnız ilgili koşul yazılmamış sayılır.

Sınavda işaretle“her koşul tartışılarak kabul edildi” kaydı, hükmü tek başına GİK olmaktan çıkarmaz.

⇄Bilgi eşleştirme GİK → sonuç

?Soru çöz

Genel işlem koşullarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Yazılmamış sayılan koşul dışındaki hükümler geçerliliğini korur ve düzenleyen sözleşmeyi yapmayacağını ileri süremez (m.22). A değiştirme yasağını (m.24), B düzenleyen aleyhine yorumu (m.23), D niteliğe yabancı koşulu (m.21/2) doğru verir.
BORÇLAR HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Kesin hükümsüzlük, aşırı yararlanma ve geçersizlik türleri: hangisi ne zaman?

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYok hükmündeki idari işlem nedir? Yokluk ile iptal edilebilirlik arasındaki farklar nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İdari işlemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yok hükmündeki işlem, sakatlığı ağır ve açık olduğu için baştan hiç doğmamış sayılır. Başlıca sebepleri fonksiyon gaspı (idarenin yasama ya da yargı alanına girmesi), ağır yetki gaspı ve ağır, açık şekil ya da konu sakatlığıdır. Yokluk dava süresine bağlı olmadan her mahkemece tespit edilebilir; iptal edilebilir işlem ise iptal edilene kadar geçerlidir.

Yokluk

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kesin hükümsüzlük nedir, hangi sözleşmeler kesin hükümsüzdür? Aşırı yararlanma (gabin) nedir ve süresi ne kadardır?

Kısa cevap: Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı ya da konusu imkânsız sözleşmeler kesin hükümsüzdür (TBK m.27). Edimler arasında açık oransızlık, zarar görenin zor durumu, düşüncesizliği ya da deneyimsizliğinden yararlanılarak sağlanmışsa aşırı yararlanma vardır; zarar gören 1 yıl, her hâlde sözleşmeden itibaren 5 yıl içinde bağlı olmadığını bildirir ya da oransızlığın giderilmesini ister (m.28).

Deprem sonrası çadırda kalan bir aile, değeri 2 milyon TL olan dairesini acil para ihtiyacıyla 400 bin TL'ye sattı. Alıcı ailenin durumunu biliyordu. Aile ne yapabilir?

İdari işlemler sayfasında gördüğümüz yokluk ve iptal ayrımının özel hukuktaki karşılığı geçersizlik türleridir. En ağırı kesin hükümsüzlüktür: sözleşme baştan hiç hüküm doğurmaz, herkes her zaman ileri sürebilir, hâkim kendiliğinden dikkate alır ve onamayla geçerli hâle gelmez. Konusu imkânsız (yanmış bir evin satışı), kişilik hakkına aykırı (ömür boyu evlenmeme taahhüdü) ya da emredici hükme aykırı sözleşmeler böyledir.

Sakatlık yalnız bir kısımdaysa kural kısmi hükümsüzlüktür: geçersiz hüküm düşer, diğerleri ayakta kalır; ancak o hüküm olmadan sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa sözleşmenin tamamı hükümsüz olur (m.27/2).

Geçersizlik türleri
TürÖrnekKim, ne zaman ileri sürer?Onama
Yoklukİrade uyuşması hiç yok (kurucu unsur eksik)Herkes, her zamanMümkün değil
Kesin hükümsüzlükm.27 aykırılıkları; kanuni şekle aykırılıkHerkes, her zaman; hâkim re'senMümkün değil
İptal edilebilirlik (tek taraflı bağlamazlık)Yanılma, aldatma, korkutma; aşırı yararlanmaYalnız zarar gören, hak düşürücü süre içindeSüre geçince sözleşme onanmış sayılır
Askıda hükümsüzlükYetkisiz temsil; sınırlı ehliyetsizin yasal temsilci izni olmadan borç altına girmesiOnay ya da ret beklenirOnayla geçmişe etkili geçerlilik

Aşırı yararlanma (gabin)

Aşırı yararlanmanın iki şartı birlikte aranır: objektif olarak edimler arasında açık oransızlık; sübjektif olarak bu oransızlığın zarar görenin zor durumundan, düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılarak sağlanması. Zarar gören seçimlik hakka sahiptir: sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirip verdiğini geri ister ya da sözleşmede kalıp oransızlığın giderilmesini ister. Süre, düşüncesizlik veya deneyimsizlikte öğrenmeden, zor durumda bu durumun ortadan kalkmasından itibaren 1 yıl, her hâlde sözleşmeden itibaren 5 yıldır. Girişteki aile çadırdan çıkıp zor durumu sona erdikten sonra bir yıl içinde bu hakkı kullanmalıdır.

Akılda kalsın: m.27 beşlisi: emredici hüküm, ahlak, kamu düzeni, kişilik hakkı, imkânsızlık → kesin hükümsüz, onama yok. Gabin = açık oransızlık + zor durum / düşüncesizlik / deneyimsizlik; 1 yıl / 5 yıl; bağlı kalmama ya da oransızlığın giderilmesi.
Sınavda

Nasıl sorulurKesin hükümsüzlük sebepleri, aşırı yararlanmanın şartları ve süresi ya da geçersizlik türlerinin karşılaştırılması sorulur.

TuzakYalnız edimler arasındaki büyük fark yüzünden aşırı yararlanma olduğunu sanmak; sömürme unsuru da gerekir.

Sınavda işaretleaşırı yararlanmada zarar gören sözleşmeyi ayakta tutup oransızlığın giderilmesini de isteyebilir.

✎Boşluk doldurma süre ve sonuç

Zor durumda kalarak aşırı yararlanmaya uğrayan kişi, bu durumun ortadan kalkmasından itibaren ve her hâlde sözleşmenin kurulmasından itibaren içinde hakkını kullanır. Satıştan bir gün önce yanmış olan evin satışı ise .

1 yıl5 yılkesin hükümsüzdür10 yıliptal edilebilir

?Soru çöz

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangileri sözleşmeyi kesin hükümsüz kılar?

I. Bir kişinin ömür boyu belirli bir şehirden ayrılmayacağını taahhüt etmesi
II. Satıcının, alıcının deneyimsizliğinden yararlanarak malı değerinin üç katına satması
III. Sözleşme kurulmadan önce yok olmuş bir tablonun satılması

✓ B. I kişilik haklarına aykırı, III konusu baştan imkânsız olduğu için kesin hükümsüzdür (m.27). II aşırı yararlanmadır: sözleşme kesin hükümsüz değil, zarar gören süresi içinde bağlı olmadığını bildirebilir (m.28). A imkânsızlığı atlar; C ve D gabini kesin hükümsüzlükle karıştırır.
BORÇLAR HUKUKU · TÜR

İrade bozuklukları: esaslı yanılma, aldatma, korkutma ve 1 yıllık süre

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVasiyetnamenin iptali ve tenkis davası nedir? Hangi süre içinde açılır, aralarındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Miras hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İptal davası ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka ya da ahlaka aykırılık ve şekle aykırılık sebepleriyle ölüme bağlı tasarrufu ortadan kaldırır; öğrenmeden 1 yıl, her hâlde iyiniyetliye 10, kötüniyetliye 20 yılda düşer (TMK m.557–559). Tenkis davası saklı payı zedeleyen tasarrufu aşan kısım kadar indirir; öğrenmeden 1 yıl, her hâlde 10 yılda düşer (m.571).

İptal ve tenkis davaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İrade bozuklukları nelerdir? Esaslı yanılma, aldatma ve korkutma hâlinde sözleşme ne olur, süre kaç yıldır?

Kısa cevap: İrade bozuklukları esaslı yanılma, aldatma ve korkutmadır (TBK m.30–38). Bunların etkisiyle sözleşme yapan, yanılma ya da aldatmayı öğrendiği veya korkutmanın etkisi kalktığı andan itibaren 1 yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez ya da verdiğini geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır (m.39). Saikte yanılma kural olarak esaslı değildir; aldatmada ise yanılmanın esaslı olması aranmaz.

Bir koleksiyoncu, satıcının “bu saat 1900'lerin başından, orijinal” sözüne güvenerek yüksek bedel ödedi; iki yıl sonra bir eksper saatin yeni bir kopya olduğunu söyledi. Koleksiyoncunun hâlâ bir hakkı var mı?

Sözleşmede irade ile açıklama uyuşmuyorsa ya da irade sağlıklı oluşmamışsa sözleşme yanılan, aldatılan ya da korkutulan tarafı bağlamaz. Kesin hükümsüzlükten farkı şudur: sözleşme kendiliğinden düşmez, yalnız korunan taraf süresi içinde bağlı olmadığını bildirebilir. Susarsa sözleşme onanmış sayılır.

Üç irade bozukluğu
BozuklukŞartÜçüncü kişiden gelirse
Yanılma (m.30–35)Yanılma esaslı olmalı: başka sözleşme, başka konu, başka kişi, kişinin niteliği ya da önemli ölçüde fazla edim için irade açıklamak; saikte yanılma kural olarak esaslı değilHaberci ya da çevirmenin yanlış iletmesi de yanılmadır (m.33)
Aldatma (m.36)Karşı tarafın kasıtlı yanıltması; yanılmanın esaslı olması aranmazKarşı taraf aldatmayı biliyor ya da bilecek durumdaysa bağlamaz
Korkutma (m.37–38)Kendisinin ya da yakınının kişiliğine veya malvarlığına ağır ve yakın zarar tehlikesine inanmakta haklı olmaKarşı taraf bilmese de bağlamaz; hakkaniyet gerekirse korkutulan tazminat öder
İrade bozukluğunda saat, sakatlığın fark edildiği gün işlemeye başlar.Görsel: Sınav Defteri

Yanılmada üç ayrıntı sınavda öne çıkar. Basit hesap yanlışlıkları sözleşmeyi etkilemez, yalnız düzeltilir (m.31/2). Saikte yanılma, yanılan o saiki sözleşmenin temeli saymışsa, bu iş ilişkilerindeki dürüstlüğe uygunsa ve karşı tarafça bilinebilirse esaslı sayılır (m.32). Yanılmasında kusurlu olan taraf, sözleşmenin hükümsüzlüğünden doğan zararı karşılar; karşı taraf yanılmayı biliyorsa ya da bilmesi gerekiyorsa tazminat istenemez (m.35).

Bir hakkın kullanılacağını söylemek (“ödemezsen icraya veririm”) kural olarak korkutma değildir; ancak bu yolla karşı tarafın zor durumundan aşırı menfaat sağlanırsa korkutma kabul edilir (m.38/2). Miras hukuku sayfasında gördüğümüz ölüme bağlı tasarruftaki irade sakatlığında da süre 1 yıldır. Girişteki koleksiyoncu iki yıl önce değil, aldatmayı öğrendiği andan itibaren 1 yıl içinde bildirimde bulunabilir; onama tazminat hakkını kaldırmaz (m.39/2).

Akılda kalsın: Yanılma esaslı olmalı, aldatmada esaslılık aranmaz. Üçüncü kişinin aldatması karşı taraf biliyorsa, korkutması her durumda etkili. Süre: öğrenmeden ya da korkunun kalkmasından 1 yıl; susmak onamadır.
Sınavda

Nasıl sorulurOlayda hangi irade bozukluğunun bulunduğu, yanılmanın esaslı olup olmadığı, süre ve başlangıcı sorulur.

Tuzak1 yıllık sürenin sözleşmenin kurulmasından başladığını sanmak; öğrenmeden ya da korkutmanın etkisi kalktıktan sonra başlar.

Sınavda işaretleüçüncü kişinin korkutmasında karşı tarafın bunu bilmesi aranmaz.

⇄Bilgi eşleştirme olay → bozukluk

?Soru çöz

İrade bozukluklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.31/2 basit hesap yanlışlıklarında düzeltmeyle yetinir. A aldatmada yanılmanın esaslı olmasının aranmadığını atlar (m.36); B üçüncü kişinin korkutmasını aldatmanın kuralıyla karıştırır, korkutmada karşı tarafın bilmesi aranmaz (m.37); C süreyi öğrenme ya da korkunun kalkması yerine kuruluş anına bağlar (m.39).
BORÇLAR HUKUKU · KAVRAM

Temsil: doğrudan ve dolaylı temsil, yetkinin sona ermesi, yetkisiz temsil ve onama

Hukuk · Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKişilik ne zaman başlar ve sona erer? Ceninin hakları, ölüm karinesi ile gaiplik kararı arasındaki fark ve gaiplik süreleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kişilik çocuğun sağ ve tam doğduğu anda başlar, ölümle biter; cenin sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan hak ehliyeti kazanır (m.28). Ölümüne kesin gözle bakılan durumda kaybolan kişi ölmüş sayılır (m.31). Ölüm tehlikesinden en az 1 yıl ya da son haberden en az 5 yıl sonra mahkeme, en az 6 aylık ilanın ardından gaiplik kararı verebilir (m.32–35).

Kişilik: doğum, ölüm, gaiplik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Temsil nedir? Doğrudan ve dolaylı temsil farkı, temsil yetkisinin sona ermesi ve yetkisiz temsilin sonuçları nelerdir?

Kısa cevap: Yetkili bir temsilcinin başkası adına ve hesabına yaptığı hukuki işlemin sonuçları doğrudan temsil olunanı bağlar (TBK m.40). Temsil yetkisi kanundan ya da hukuki işlemden doğar; temsil olunan yetkiyi her zaman sınırlayabilir ya da geri alabilir. Yetki ölüm, gaiplik, fiil ehliyetinin kaybı ya da iflasla kural olarak sona erer. Yetkisiz temsilcinin işlemi ancak onanırsa temsil olunanı bağlar (m.46).

Bir işadamı, yurt dışındayken muhasebecisine şirket aracını satması için noterden yetki verdi; sonra fikrini değiştirip yetkiyi geri aldı ama bunu alıcı adaylarına duyurmadı. Muhasebeci aracı yine de iyiniyetli birine sattı. Satış işadamını bağlar mı?

Temsilde iradeyi açıklayan temsilci, sonuçlara katlanan temsil olunandır. Doğrudan temsilde temsilci başkası adına ve hesabına hareket eder; sonuçlar kendiliğinden temsil olunana geçer. Dolaylı temsilde ise temsilci kendi adına, başkası hesabına işlem yapar (komisyoncu gibi); sonuçlar önce temsilciye doğar, sonra alacağın devri ya da borcun üstlenilmesiyle aktarılır (m.40/3). Temsilci sıfatını bildirmezse işlem kendisini bağlar; ama karşı taraf temsil ilişkisini durumdan çıkarıyorsa ya da kiminle işlem yaptığı onun için farksızsa yine temsil olunanı bağlar (m.40/2).

Yetki kanundan (velinin çocuğu, vasinin vesayet altındakini temsili) ya da hukuki işlemden (yetkilendirme) doğar. Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz fiil ehliyeti burada belirleyicidir: temsilin konusu yalnız hukuki işlemdir. Temsil olunan hukuki işlemden doğan yetkiyi her zaman sınırlayabilir ya da geri alabilir ve bu haktan önceden feragat edemez (m.42). Ancak yetkiyi üçüncü kişilere bildirmişse, geri aldığını da onlara bildirmedikçe iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremez. Girişteki satış bu yüzden işadamını bağlar.

Sona erme ve yetkisiz temsil

Hukuki işlemden doğan yetki, aksi kararlaştırılmadıkça temsil olunanın ya da temsilcinin ölümü, gaipliğine karar verilmesi, fiil ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla sona erer; tüzel kişinin sona ermesi de aynıdır (m.43). Temsilci yetkinin bittiğini bilmediği sürece yaptığı işlemler temsil olunanı bağlar; üçüncü kişi bunu biliyorsa bağlamaz (m.45). Yetkisi olmadan temsilci gibi davranan kişinin işlemi askıdadır: temsil olunan onarsa bağlar; karşı taraf ona uygun bir süre verebilir, süre içinde onanmazsa karşı taraf bağlılıktan kurtulur (m.46). Onanmazsa karşı taraf, işlemin geçersizliğinden doğan zararını yetkisiz temsilciden ister; yetkisizliği biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa isteyemez (m.47).

Borç ilişkisi ve sözleşmeler: süreler ve sayılar
KonuSüre / sayıDayanak
Süreli öneriBelirlenen süre sonuna kadar bağlarTBK m.3
Hazır olana süresiz öneriHemen kabul edilmezse biterTBK m.4
Hazır olmayanlar arasında hüküm anıKabulün gönderildiği anTBK m.11
Aşırı yararlanma (hak düşürücü)1 yıl; her hâlde kuruluştan 5 yılTBK m.28
Yanılma, aldatma, korkutma (hak düşürücü)Öğrenme ya da korkunun kalkmasından 1 yılTBK m.39
Yetkisiz temsilde onamaKarşı tarafın verdiği uygun süreTBK m.46
Genel zamanaşımı10 yılTBK m.146
Akılda kalsın: Doğrudan temsil = başkası adına ve hesabına; dolaylı = kendi adına, başkası hesabına. Geri alma her zaman, ama bildirilmeyen geri alma iyiniyetliye karşı ileri sürülemez. Yetkisiz temsil = askıda; onay gelmezse zararı yetkisiz temsilci öder.
Sınavda

Nasıl sorulurTemsil türleri, yetkinin sona erme sebepleri ya da yetkisiz temsilin sonucu sorulur.

TuzakYetkisiz temsilcinin işleminin kesin hükümsüz olduğunu sanmak; işlem askıdadır, onayla geçerli hâle gelir.

Sınavda işaretletemsil olunan, yetkiyi geri alma hakkından önceden feragat edemez.

✎Boşluk doldurma temsil

Temsilcinin başkası adına ve hesabına yaptığı işlemin sonuçları doğrudan bağlar. Yetkisiz temsilcinin yaptığı işlem ancak temsil olunan onu bağlar. Hukuki işlemden doğan yetki, aksi kararlaştırılmadıkça temsil olunanın sona erer.

temsil olunanıonarsaölümüyletemsilciyievlenmesiyle

?Soru çöz

A, hiçbir yetkisi olmadığı hâlde B adına C ile bir kira sözleşmesi yaptı; C, A'nın yetkisiz olduğunu bilmiyordu ve bilmesi de gerekmiyordu. B sözleşmeyi onamadı. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Onanmayan yetkisiz temsilde karşı taraf, yetkisizliği bilmiyor ve bilmesi gerekmiyorsa zararını yetkisiz temsilciden ister (m.47). B iyiniyetin onama yerine geçtiğini sanır; C yetkisiz temsilciyi sözleşmenin tarafı yapar; D askıda hükümsüzlüğü kesin hükümsüzlükle karıştırır ve tazminatı yok sayar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Ölüme bağlı tasarruflarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Tanıklar mirasbırakanın beyanına ve ehliyetine tanıklık eder; içeriği bilmeleri zorunlu değildir (m.534/3). A vasiyet ehliyetini (m.502), B miras sözleşmesinin şeklini (m.545), C sözlü vasiyetin 1 aylık düşme süresini (m.541) doğru verir.Kaynak: Miras hukuku · Ölüme bağlı tasarruflar ve şekilleri

?Soru 2

Boşanmaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.163 suç işleme ve haysiyetsiz hayat sebebi için süre koymaz. A süreyi uyduruyor: zinada öğrenmeden 6 ay, her hâlde 5 yıl vardır (m.161). B anlaşmalı boşanmada aranan 1 yılı 3 yıla çıkarıyor (m.166/3). C m.162/3'e aykırı: affeden tarafın dava hakkı yoktur.Kaynak: Aile hukuku · Boşanma sebepleri ve hak düşürücü süreler

?Soru 3

Edinilmiş mallara katılma rejiminde aşağıdakilerden hangileri kanun gereği kişisel maldır?

I. Evlilik sırasında eşe kalan miras
II. Eşin evlilik sırasında aldığı maaşla biriktirdiği para
III. Eşe ödenen manevi tazminat alacağı
IV. Miras kalan dairenin evlilik sırasında elde edilen kira geliri

✓ C. Miras (I) ve manevi tazminat alacağı (III) m.220 gereği kişisel maldır. A maaş birikimini (II) kişisel sanıyor, oysa çalışmanın karşılığı edinilmiş maldır; B kişisel malın kira gelirini (IV) kişisel sayıyor, m.219/4 bunu edinilmiş mal yapar; D tam tersine yalnız edinilmiş malları seçiyor.Kaynak: Aile hukuku · Mal rejimleri ve edinilmiş mallara katılma

?Soru 4

Üç kardeşin mirasçı olduğu ve henüz paylaşılmamış bir tereke ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Elbirliği mülkiyetinde belirli bir mal üzerinde ayrı pay yoktur; tasarruf birlikte yapılır (m.640). Mirasçı ancak miras payının devri için sözleşme yapabilir, o da yalnız paylaşma sonundaki payı isteme hakkı verir. A ortaklığın niteliğini, B m.641'deki teselsülü, C m.642'deki paylaşma hakkını doğru verir.Kaynak: Miras hukuku · Mirasın geçişi, ret, paylaşma

?Soru 5

Aşağıdakilerin hangisinde taşınmaz mülkiyeti tescilden önce kazanılmaz?

✓ C. Hukuki işleme dayanan devirde mülkiyet ancak tescille geçer; resmî senet yalnız sözleşmenin geçerlilik şartıdır (m.705/1, 706). A miras, B kamulaştırma, D cebri icra m.705/2'de sayılan, mülkiyetin tescilden önce kazanıldığı hâllerdir; bunlarda tescil yalnız tasarruf için gerekir.Kaynak: Eşya hukuku · Mülkiyetin kazanılması ve zamanaşımı

?Soru 6

TMK'ya göre aşağıdaki kişilerden hangileri arasında evlenme yasaktır?

I. Boşandığı eşinin annesi ile kişi
II. Boşandığı eşinin kız kardeşi ile kişi
III. Dayı ile yeğeni
IV. Amca çocukları (kuzenler)

✓ C. Kayın hısımlığında yasak eşin üstsoyu ve altsoyuyla sınırlıdır ve boşanmadan sonra da sürer (I); dayı ile yeğen arasında da yasak vardır (III). A ve D eski eşin kardeşini (II) yasak sayıyor, oysa yatay kayın hısımlığı engel değildir; B kuzenleri (IV) yasak sanıyor, m.129 kuzen evliliğini yasaklamaz.Kaynak: Aile hukuku · Nişanlanma, evlenme ehliyeti ve engelleri

?Soru 7

Paylı mülkiyette yasal önalım hakkına ilişkin aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde öteki paydaşlar bu hakkı kullanabilir.
II. Hak, satışın bildiriminden başlayarak üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.
III. Cebri artırmayla yapılan satışlarda da önalım hakkı kullanılabilir.

✓ B. m.732 hakkı paydaşın üçüncü kişiye satışına bağlar (I); m.733/4 süreleri 3 ay ve her hâlde 1 yıl olarak koyar (II). A süreleri atlıyor; C ve D cebri artırmada önalımı mümkün sanıyor, oysa m.733/1 cebri artırma ve Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda hakkı yasaklar (III).Kaynak: Eşya hukuku · Paylı, elbirliği mülkiyet ve önalım

?Soru 8

Bir taşınırı iyiniyetle edinen kişiye karşı önceki zilyet aşağıdaki durumlardan hangilerinde taşınırı geri isteyebilir?

I. Taşınırı kiraya verdiği kişi onu satmışsa
II. Taşınır kendisinden çalınmış ve çalınmanın üzerinden üç yıl geçmişse
III. Kaybettiği para, bulan kişi tarafından iyiniyetli bir esnafa ödenmişse

✓ B. Çalınan taşınır 5 yıl içinde herkesten geri istenebilir (m.989); üç yıl bu süre içindedir (II). A ve C emin sıfatıyla bırakılan malın iyiniyetli alıcıdan geri alınabileceğini sanıyor, oysa m.988 alıcıyı korur (I); D parayı da geri istenebilir sayıyor, m.990 para ve hamile yazılı senette iyiniyetli edinene dava hakkı tanımaz (III).Kaynak: Eşya hukuku · Zilyetliğin korunması, iyiniyetli edinim

?Soru 9

Mirasçılıktan çıkarma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmemişse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir.
II. Geçerli olarak çıkarılan mirasçı tenkis davası açabilir.
III. Çıkarılan mirasçının altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir.

✓ C. I m.512/3'ü, III m.511/3'ü doğru verir. II yanlıştır: geçerli çıkarmada mirasçı hem paydan hem tenkis davasından mahrum kalır (m.511/1). A III'ü atlar; B ve D II'deki tenkis hakkını doğru sayar.Kaynak: Miras hukuku · Mirasçılıktan çıkarma, yoksunluk, feragat

?Soru 10

Saklı payları zedelenen mirasçıların tenkis talebinde aşağıdakilerden hangisi en son tenkis edilir?

✓ A. Kamu tüzel kişilerine yapılan kazandırmalar, ölüme bağlı olsa bile en son sırada tenkis edilir (m.570/2). B ölüme bağlı tasarruf olduğu için ilk sıradadır; C ve D sağlararası bağışlardır, ölüme bağlı tasarruflardan sonra yeniden eskiye doğru indirilir (önce C, sonra D).Kaynak: Miras hukuku · İptal ve tenkis davaları
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →