İdari yargı ve idarenin sorumluluğu: dava türleri, süreler, yürütmeyi durdurma ve tazmin

İdari davanın kim tarafından, hangi mahkemede, kaç gün içinde açılacağını, yürütmeyi durdurmayı, kanun yollarını ve idarenin zararı hangi esasla ödediğini öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
İDARİ YARGI · KURUM

İdari yargı teşkilatı: Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri, Uyuşmazlık Mahkemesi

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHâkimlik teminatı nedir? Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, HSK ve Sayıştay nasıl oluşur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Türk anayasa düzeni). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir veremez, genelge gönderemez (m.138). Hâkim ve savcılar azlolunamaz, 65 yaşına kadar görev yapar (m.139–140). Yüksek mahkemeler Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesidir; hâkim ve savcıların özlük işlerini 13 üyeli Hâkimler ve Savcılar Kurulu yürütür.

Yargı ve yüksek mahkemeler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdari yargı teşkilatı nasıldır? Danıştay, bölge idare mahkemesi, idare ve vergi mahkemelerinin görevleri nelerdir?

Kısa cevap: İdari yargı üç basamaklıdır: ilk derece mahkemeleri olan idare ve vergi mahkemeleri, istinaf mercii olan bölge idare mahkemeleri ve en üstte temyiz mercii olan Danıştay. İdare mahkemeleri genel görevlidir; vergi mahkemeleri vergi ve benzeri mali yükümlülük davalarına bakar. Danıştay kanunda sayılan davalara ilk derece mahkemesi olarak da bakar. Adli ve idari yargı arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını Uyuşmazlık Mahkemesi kesin olarak çözer.

Bir bakanlık ülke çapında uygulanacak bir yönetmelik çıkardı; aynı gün bir belediye de bir işyerini mühürledi. İki işleme karşı aynı mahkemede mi dava açılır?

Türk anayasa düzeni sayfasında gördüğümüz Danıştay, Anayasa'ya göre idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı kararların son inceleme merciidir; kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar (m.155). Girişteki yönetmelik bu davalardandır; mühürleme ise yerel idare mahkemesinin işidir.

İdari yargı mercileri ve görevleri
MerciKuruluşBaşlıca görevi
İdare mahkemesiBaşkan + 2 üyelik kurul; bazı davalarda tek hâkimGenel görevli ilk derece: iptal, tam yargı, idari sözleşme davaları (2576 m.5)
Vergi mahkemesiBaşkan + 2 üye; tek hâkim davalarıVergi, resim, harç, benzeri mali yükümlülükler ve bunların tahsili (2576 m.6)
Bölge idare mahkemesiEn az biri idare, biri vergi olmak üzere iki daire; daire başkan + 2 üyeyle toplanırİstinaf, yürütmeyi durdurma kararlarına itiraz, yargı çevresindeki görev ve yetki uyuşmazlıkları (2576 m.3/A, 3/D)
DanıştayDava daireleri, İdari ve Vergi Dava Daireleri KurullarıTemyiz; sayılı davalarda ilk derece; imtiyaz sözleşmelerine 2 ayda görüş
Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanı AYM'nin görevlendirdiği üyeAdli ve idari yargı arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıkları (m.158)

Danıştay ilk derece mahkemesi olarak şunlara karşı açılan davalara bakar: Cumhurbaşkanı kararları, Cumhurbaşkanınca çıkarılan ve CBK dışında kalan düzenleyici işlemler, bakanlıkların, kamu kurumlarının ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemleri, birden çok mahkemenin yetki alanına giren işler ve tahkimsiz imtiyaz uyuşmazlıkları (2575 m.24). İdare hukukunun temelleri ve idari teşkilat sayfasında gördüğümüz bağımsız idari otoritelerin ülke çapındaki düzenlemeleri de doğrudan Danıştay'a gider. CBK'ler ise idari yargıda değil, AYM'de denetlenir.

Kanundaki parasal sınırı aşmayan iptal ve tam yargı davalarına, geçici görevlendirme, yolluk, izin işlemlerine ve uyarma cezasına karşı davalara tek hâkim bakar; düzenleyici işlemlere karşı davalar tek hâkimle görülmez (2576 m.7). Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artar (2577 ek m.1).

Akılda kalsın: Üç basamak: idare/vergi mahkemesi → bölge idare mahkemesi → Danıştay. Danıştay'a doğrudan: Cumhurbaşkanı kararı, ülke çapında düzenleyici işlem, birden çok mahkemenin alanı. CBK → AYM. Düzenleyici işlem davası tek hâkime gitmez.
Sınavda

Nasıl sorulurVerilen bir davanın ilk derece olarak hangi mercide görüleceği ya da bölge idare mahkemesinin görevlerinden hangisinin yanlış verildiği sorulur.

TuzakCBK'ye karşı Danıştay'da iptal davası açılabileceğini sanmak; CBK'nin denetimi AYM'nindir.

Sınavda işaretleyalnız bir ilde uygulanan valilik kararına karşı dava idare mahkemesinde, ülke çapındaki bakanlık yönetmeliğine karşı Danıştay'da açılır.

✎Boşluk doldurma teşkilat

İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf başvurularını inceler. Bir bakanlığın ülke çapında uygulanacak yönetmeliğine karşı dava ilk derece olarak açılır. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ise denetlenir.

bölge idare mahkemesiDanıştayAnayasa MahkemesiUyuşmazlık Mahkemesiidare mahkemesi

?Soru çöz

Aşağıdaki işlemlerden hangisine karşı açılacak iptal davasına Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakmaz?

✓ B. Yalnız bir ilde uygulanan düzenleme ülke çapında olmadığından dava idare mahkemesinde açılır. A Cumhurbaşkanı kararlarını, C ve D ülke çapındaki düzenleyici işlemleri sayan 2575 m.24 kapsamındadır; üçünde de Danıştay ilk derece mahkemesidir.
İDARİ YARGI · KARŞILAŞTIRMA

İdari dava türleri: iptal davası, tam yargı davası, idari sözleşme davası ve idari yargının görev sınırı

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİdari işlem nedir ve özellikleri nelerdir? İdari işlem ile idari eylem arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İdari işlemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İdari işlem, idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı iradesiyle hukuk düzeninde değişiklik yapan ve ilgilinin rızasına gerek olmadan hüküm doğuran işlemidir. Tek yanlıdır, icraidir (başka bir onaya gerek olmadan sonuç doğurur), iptal edilene kadar hukuka uygun sayılır ve idarece kendiliğinden uygulanabilir. Hukuki sonuç doğurmayan maddi faaliyetler ise idari eylemdir.

İdari işlemin özellikleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdari dava türleri nelerdir? İptal davası ile tam yargı davası arasındaki fark nedir, idari yargının görev alanı nereye kadardır?

Kısa cevap: 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre idari dava türleri iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalardır. İptal davasını idari işlemle menfaati ihlal edilen, tam yargı davasını idari işlem ya da eylemle kişisel hakkı doğrudan zarar gören açar. İptal davası işlemi ortadan kaldırır; tam yargı davası zararın tazminini sağlar. İdari yargı hukuka uygunlukla sınırlıdır, yerindelik denetimi yapamaz.

Bir memur, savunması alınmadan aylıktan kesme cezası aldı ve maaşından kesinti yapıldı. Hem cezanın kalkmasını hem de kesilen parayı istiyor. Bunun için kaç dava açması gerekir?

İptal davası ile tam yargı davası
Ölçütİptal davasıTam yargı davası
KonusuYalnız idari işlem (icrai)İdari işlem ya da idari eylem
Dava ehliyetiMenfaati ihlal edilen (güncel, meşru, kişisel ilgi)Kişisel hakkı doğrudan zarar gören
SebepYetki, şekil, sebep, konu, maksat yönünden hukuka aykırılıkHizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluk
Sonuçİşlem geçmişe etkili olarak ortadan kalkar; herkes için sonuç doğururTazminata hükmedilir; yalnız taraflar arasında
NitelikObjektif dava (hukuk düzenini korur)Sübjektif dava (kişisel hakkı korur)

İdari işlemler sayfasında gördüğümüz beş unsur, iptal davasının sebepleridir: işlem bunlardan biri yönünden hukuka aykırıysa iptal edilir. İptal davasında ehliyet geniştir; hakkın değil menfaatin ihlali yeter (bir imar planına komşuların itirazı gibi). Tam yargıda ise kişisel hakkın doğrudan zarar görmesi aranır. Memur, iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir; önce iptal davası açıp kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası da açabilir (m.12). Girişteki memur tek dilekçeyle ikisini birden isteyebilir.

Görev sınırı

İdari yargı yetkisi hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır; mahkeme yerindelik denetimi yapamaz, idari işlem niteliğinde ya da takdir yetkisini kaldıracak karar veremez (Anayasa m.125, 2577 m.2/2). İdarenin kira gibi özel hukuk sözleşmeleri, kamulaştırma bedeli, kamulaştırmasız el atma, adli kolluk işlemleri ve işçi uyuşmazlıkları adli yargıya aittir; iki yargı kolu arasındaki görev uyuşmazlığını Uyuşmazlık Mahkemesi çözer.

Akılda kalsın: İptal “menfaat + işlem + unsurlar”, tam yargı “hak + işlem ya da eylem + zarar”. İkisi birlikte açılabilir. Yargıç hukuka uygunluğa bakar, yerindeliğe bakmaz.
Sınavda

Nasıl sorulurİptal ile tam yargı davasının farkı, dava ehliyeti ya da verilen uyuşmazlığın hangi yargı koluna ait olduğu sorulur.

Tuzakİdari eyleme karşı iptal davası açılabileceğini sanmak; eylemin zararı tam yargı davasıyla istenir.

Sınavda işaretleiptal davasında hak ihlali değil, menfaat ihlali yeterlidir.

⇄Bilgi eşleştirme uyuşmazlık → dava

?Soru çöz

Savunması alınmadan disiplin cezası verilen memurla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Mahkeme idarenin yerine geçip idari işlem niteliğinde karar veremez (m.2/2); ceza vermek idarenin işidir. A savunma hakkını esaslı şekil kuralı olarak doğru niteler; B m.12'deki birlikte dava imkânını, C iptalin geçmişe etkisini doğru verir.
İDARİ YARGI · SÜRE

Dava açma süreleri: 60 ve 30 gün, başlangıç, üst makama başvuru, eylemde idareye başvuru ve özel süreler

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDüzenleyici işlem ile birel işlem arasındaki fark nedir? Hangi idari işlemler icrai değildir, zımni ret nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İdari işlemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Düzenleyici işlemler genel, soyut ve süreklidir (yönetmelik); birel işlemler belirli bir kişi ya da durum hakkındadır (atama, ruhsat, ceza). İradeyi açıklayan organa göre basit, kurul ve birleşme işlemi ayrılır. Hazırlık işlemleri, iç düzen işlemleri ve onaya bağlı işlemler icrai değildir. İdareye yapılan başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (2577 m.10).

İdari işlemin türleri, zımni ret

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdari davalarda dava açma süresi kaç gündür, ne zaman başlar? Üst makama başvuru ve zımni ret süreyi nasıl etkiler?

Kısa cevap: Özel kanunda ayrı süre yoksa dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür; süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar (2577 m.7). Dava süresi içinde üst makama başvurmak süreyi durdurur; 30 gün cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder (m.11). İdari eylemde önce, öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde 5 yıl içinde idareye başvurulur (m.13).

Bir memura nakil işlemi 1 Mart'ta tebliğ edildi. 20 Mart'ta bakanlığa itiraz etti, bakanlık cevap vermedi. Dava açmak için kaç günü kaldı?

Dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden işler (Anayasa m.125); tatil günleri dahildir, son gün tatilse süre ilk iş gününün bitimine uzar. Süre 20 Temmuz–31 Ağustos arasındaki çalışmaya ara vermede biterse, ara vermenin bitimini izleyen tarihten itibaren 7 gün uzar (m.8, 61). İlanla bildirimde süre son ilandan 15 gün sonra başlar. Düzenleyici işlem, ilanı izleyen günden itibaren ya da ona dayanan uygulama işlemiyle birlikte dava edilebilir (m.7/4).

İdareye başvuru yolları
MaddeNe zaman?SüreSonuç
m.10 işlem yapılması isteğiOrtada işlem yokken30 gün cevapsızlık = ret; kesin olmayan cevapta bekleme en çok 4 ayRet tarihinden dava süresi başlar
m.11 üst makama başvuruİşlem yapılmış, dava süresi içinde30 gün cevapsızlık = retSüre durur; ret üzerine geçen süre hesaba katılarak devam eder
m.13 eylem için başvuruİdari eylemden zararÖğrenmeden 1 yıl, her hâlde eylemden 5 yıl; idareye 30 günRet ya da cevapsızlıktan sonra dava süresi

İdari işlemler sayfasında gördüğümüz zımni ret (m.10) ile m.11 başvurusu karıştırılmamalıdır. m.11'de süre durur, yeniden başlamaz: girişteki memurun ilk 19 günü geçmişti; bakanlığın susmasıyla 30 gün sonra istek reddedilmiş sayılır ve kalan 41 gün işlemeye başlar. Görevsiz adli yargıya açılan dava reddedilirse, kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde idari yargıda dava açılabilir ve adli mahkemeye başvuru tarihi esas alınır (m.9).

Özel süreler

Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları sayfasında gördüğümüz kamulaştırmaya karşı dava süresi 30 gündür. İhale, acele kamulaştırma, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları ve çevresel etki değerlendirmesi kararları gibi ivedi yargılama usulüne tabi işlerde de dava süresi 30 gündür (m.20/A). Millî Eğitim Bakanlığı ile ÖSYM'nin merkezî sınavlarına ilişkin davalarda süre yalnız 10 gündür; bu iki usulde m.11 başvurusu uygulanmaz (m.20/B).

Akılda kalsın: Genel süre 60 gün, vergide 30 gün; ilanla bildirimde +15 gün. Üst makam (m.11) süreyi durdurur; zımni ret 30 gün. Eylemde idareye 1 yıl / 5 yıl. Sınav davası 10 gün, ivedi işler 30 gün.
Sınavda

Nasıl sorulurDava süresinin hesabı, üst makama başvurunun etkisi ya da eylemlerde idareye başvuru süresi sorulur.

TuzakM.11 başvurusundan sonra 60 günün baştan başladığını sanmak; süre kaldığı yerden devam eder.

Sınavda işaretleÖSYM sınavına ilişkin işlemlere karşı dava süresi 10 gündür.

↕Sıralama üst makama başvuru

  1. Memur dava süresi içinde bakanlığa itiraz eder, süre durur
  2. Kalan süre işlemeye devam eder
  3. Nakil işlemi tebliğ edilir, dava süresi işlemeye başlar
  4. Bakanlık 30 gün cevap vermez, istek reddedilmiş sayılır

?Soru çöz

2577 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Vergi mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde 30 gündür.
II. Tatil günleri sürelere dahil değildir.
III. İdari eylemden zarar gören, eylemi öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurmalıdır.

✓ C. I m.7'deki vergi süresini, III m.13'teki başvuru sürelerini doğru verir. II yanlıştır: tatil günleri süreye dahildir, yalnız son gün tatilse süre uzar (m.8). A III'ü atlar; B ve D II'yi doğru sayar.
İDARİ YARGI · SÜREÇ

Dilekçe ve ilk inceleme: yedi inceleme konusu, yetkili mahkeme, yazılı yargılama ve ivedi yargılama usulü

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGörevden uzaklaştırma nedir, kimler yapabilir, ne kadar sürer? Memurların görev suçlarında soruşturma izni nasıl verilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu görevlileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Görevden uzaklaştırma, görevi başında kalması sakıncalı görülen memur hakkında alınan ihtiyati tedbirdir; disiplin soruşturmasında en çok 3 ay sürer, memura aylığının üçte ikisi ödenir. Görevi sebebiyle suç işlediği iddia edilen memur hakkında savcı, 4483 sayılı Kanun'a göre önce yetkili merciden soruşturma izni ister; merci ön incelemeyle 30 (+15) gün içinde karar verir, karara 10 gün içinde itiraz edilir.

Görevden uzaklaştırma ve 4483

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdari davada ilk inceleme hangi konularda yapılır? Yetkili idare mahkemesi nasıl belirlenir, ivedi yargılama usulü nedir?

Kısa cevap: İdari dava mahkeme başkanlığına hitaben yazılmış imzalı dilekçeyle açılır ve harç ödenip deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. Dilekçe sırasıyla görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem, süre aşımı, husumet ve dilekçenin şekli yönünden incelenir (2577 m.14). Yetkili mahkeme kural olarak işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (m.32). Yargılama yazılıdır ve inceleme evrak üzerinde yapılır.

Bir öğretmen İzmir'den Van'a atandı ve davasını Ankara İdare Mahkemesinde açtı, çünkü atamayı bakanlık yapmıştı. Mahkeme davayı esastan inceleyecek mi?

Dilekçe başka bir yerdeki idare ya da vergi mahkemesine, mahkeme yoksa asliye hukuk hâkimliğine de verilebilir (m.4); her işleme ayrı dava açılır, bağlılık varsa tek dilekçe yeter (m.5). İlk inceleme en geç 15 gün içinde sonuçlanır (m.14/4); aykırılıkta verilecek karar türüne göre değişir (m.15):

İlk inceleme konusu → karar (m.14–15)
Sıraİnceleme konusuAykırılıkta karar
1Görev ve yetkiAdli yargı görevliyse davanın reddi; idari yargıda başka mahkeme görevli ya da yetkiliyse ret + dosyanın oraya gönderilmesi
2İdari merci tecavüzüDilekçenin görevli idari mercie gönderilmesi
3–5Ehliyet; kesin ve yürütülmesi gereken işlem; süre aşımıDavanın reddi
6Husumet (hasım yanlış ya da yok)Dilekçenin gerçek hasma tebliği
7Dilekçenin şekli (m.3 ve 5)Dilekçenin reddi; 30 gün içinde yeniden verilir, aynı yanlışlık tekrarlanırsa dava reddedilir

Yetki kamu düzenindendir (m.32/2); mahkeme kendiliğinden bakar, yetkisizse davayı reddedip dosyayı yetkili mahkemeye gönderir. Özel kurallar: atama ve nakilde yeni ya da eski görev yeri, görevine son verme ve emeklilikte son görev yeri, diğer özlük işlerinde görevli bulunduğu yer (m.33); taşınmaza ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer (m.34); sözleşme dışı tam yargıda hizmetin görüldüğü ya da eylemin yapıldığı yer (m.36). Kamu görevlileri sayfasında gördüğümüz atama işlemleri bu yüzden m.33'e tabidir: girişteki öğretmen İzmir'de ya da Van'da dava açmalıydı; Ankara İdare Mahkemesi yetki yönünden ret verip dosyayı gönderir.

Yargılama ve ivedi usul

İdari yargıda yazılı yargılama uygulanır ve mahkeme gereken incelemeyi kendiliğinden yapar (m.1, 20). Taraflar tebliğden itibaren 30 gün içinde cevap verir. Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları sayfasında gördüğümüz acele kamulaştırma ile ihale işlemleri ivedi yargılama usulüne tabidir: ilk inceleme 7 günde yapılır, yürütmeyi durdurma kararlarına itiraz edilemez, istinaf yoktur ve nihai karar tebliğden itibaren 15 gün içinde doğrudan Danıştay'da temyiz edilir (m.20/A, 45/8).

Akılda kalsın: İlk incelemenin sırası: görev-yetki, merci tecavüzü, ehliyet, kesin işlem, süre, husumet, şekil. Ehliyet, kesin işlem ve süre aşımında dava reddedilir; şekil eksikliğinde yalnız dilekçe reddedilir. Atama-nakilde yeni ya da eski görev yeri.
Sınavda

Nasıl sorulurİlk inceleme konuları ve sırası, hangi eksiklikte davanın, hangisinde dilekçenin reddedildiği ya da verilen bir davada yetkili mahkeme sorulur.

TuzakYetkisiz mahkemede açılan davanın süre kaybına yol açtığını sanmak; dosya yetkili mahkemeye gönderilir.

Sınavda işaretlehusumet yanlışsa dava reddedilmez, dilekçe gerçek hasma tebliğ edilir.

↕Sıralama ilk inceleme

  1. Ehliyet
  2. Süre aşımı
  3. Görev ve yetki
  4. İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken işlem
  5. İdari merci tecavüzü

?Soru çöz

İlk inceleme sonunda aşağıdaki durumların hangisinde davanın reddine karar verilir?

✓ A. Süre aşımında dava reddedilir (m.15/1-b). B'de dilekçe gerçek hasma tebliğ edilir; C'de yalnız dilekçe reddedilir ve 30 gün içinde yenisi verilir; D'de ret kararıyla birlikte dosya yetkili mahkemeye gönderilir, dava sona ermez.
İDARİ YARGI · KAVRAM

Yürütmeyi durdurma: iki şart, teminat, 7 günlük itiraz ve kararların 30 gün içinde uygulanması

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla1982 Anayasası'na göre temel hak ve özgürlükler hangi şartlarla sınırlanabilir? Olağanüstü hallerde hangi haklara dokunulamaz?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Türk anayasa düzeni). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Temel hak ve özgürlükler, özlerine dokunulmaksızın, yalnız Anayasa'nın ilgili maddesinde gösterilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir; sınırlama demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülüğe aykırı olamaz (m.13). Savaş, seferberlik ve olağanüstü hâlde haklar durdurulabilir, ama yaşama hakkı, maddi-manevi bütünlük, din ve vicdan, geçmişe yürümezlik ve masumiyet karinesi korunur (m.15).

Temel hak rejimi (m.12–16)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yürütmeyi durdurma kararının şartları nelerdir? Yürütmeyi durdurma kararına itiraz süresi kaç gündür, idare mahkeme kararını kaç gün içinde uygular?

Kısa cevap: Dava açılması idari işlemin uygulanmasını durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, iki şart birlikte gerçekleşince, kural olarak idarenin savunmasını aldıktan sonra gerekçe göstererek yürütmeyi durdurma kararı verebilir (Anayasa m.125, 2577 m.27). Karara tebliğden itibaren 7 gün içinde bir kez itiraz edilir. İdare mahkeme kararını gecikmeksizin ve en geç 30 gün içinde uygular (m.28).

Bir kaymakamlık, kurban bayramına iki gün kala bir esnafın hayvan satış yerini kapattı. Esnaf dava açtı; karar aylar sonra çıkacak. Bayram geçmeden işyerini açtırmanın bir yolu var mı?

İdari işlemler sayfasında gördüğümüz hukuka uygunluk karinesi yüzünden dava açmak işlemi durdurmaz (m.27/1). Bunun için mahkemeden ayrıca yürütmeyi durdurma (YD) istenir. İki şart birlikte aranır: işlemin uygulanması telafisi güç ya da imkânsız zarar doğuracak ve işlem açıkça hukuka aykırı olacak. Karar iki şartı da gerekçelendirir; yalnız kanunun iptali için AYM'ye başvurulduğu gerekçesiyle YD verilemez.

Yürütmeyi durdurmanın kuralları (2577 m.27)
KonuKural
SavunmaKural olarak idarenin savunması alındıktan ya da savunma süresi geçtikten sonra karar verilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de durdurulabilir (atama ve nakil bu kapsamda sayılmaz)
TeminatKural olarak teminat karşılığı; durumun gereğine göre aranmayabilir; idareden ve adli yardımdan yararlanandan alınmaz
İtirazTebliği izleyen günden itibaren 7 gün içinde, bir defaya mahsus; merci 7 gün içinde karar verir; itiraz kararı kesin
İtiraz merciiİdare ve vergi mahkemesi kararına karşı bölge idare mahkemesi; Danıştay dairesi kararına karşı dava daireleri kurulu; ivedi işlerde ve sınav davalarında itiraz yok
TekrarAynı sebeplere dayanılarak ikinci kez YD istenemez
Vergi davasıDava açılması dava konusu verginin tahsilini kendiliğinden durdurur

Girişteki kapatma bayramdan sonra anlamını yitireceği için etkisi tükenecek bir işlemdir; mahkeme savunmayı beklemeden YD verebilir. Kanun olağanüstü hâl, seferberlik, savaş, millî güvenlik, kamu düzeni ve genel sağlık nedenleriyle YD'yi sınırlayabilir (m.125).

Kararların uygulanması

Türk anayasa düzeni sayfasında gördüğümüz gibi idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve onların yerine getirilmesini geciktiremez (m.138). 2577 bunu süreye bağlar: idare esasa ve YD'ye ilişkin kararların gereğini gecikmeksizin yerine getirir ve bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak 30 günü geçemez (m.28/1). Karar uygulanmazsa maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; kararı uygulamayan görevli yüzünden doğan zarar için de dava ancak idare aleyhine açılır (m.28/3–4).

Akılda kalsın: YD = “telafisi güç zarar + açık hukuka aykırılık”, ikisi birlikte. İtiraz 7 gün, bir kez; merci de 7 günde karar verir. Karar 30 günde uygulanır; uygulanmazsa dava idareye açılır.
Sınavda

Nasıl sorulurYD'nin şartları, itiraz süresi ve mercii, teminat kuralı ya da idarenin kararı uygulama süresi sorulur.

Tuzakİki şarttan birinin yeterli olduğunu sanmak ya da dava açılmasının işlemi kendiliğinden durdurduğunu düşünmek.

Sınavda işaretlevergi davasında dava açılması tahsil işlemini kendiliğinden durdurur.

✎Boşluk doldurma YD ve uygulama

Yürütmeyi durdurma için telafisi güç ya da imkânsız zarar ile işlemin olması şartları birlikte aranır. YD kararına tebliğden itibaren gün içinde itiraz edilir. İdare mahkeme kararını tebliğden başlayarak en geç gün içinde uygular.

açıkça hukuka aykırı73015yerinde

?Soru çöz

Yürütmeyi durdurma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. İdare mahkemesinin YD kararına itiraz bölge idare mahkemesine ve 7 gün içinde yapılır; D merciyi de süreyi de yanlış verir. A teminattan muafiyeti, B ikinci istem yasağını, C etkisi tükenecek işlemlerdeki savunmasız durdurmayı m.27'ye uygun anlatır.
İDARİ YARGI · SÜREÇ

Kanun yolları: bölge idare mahkemesinde istinaf, Danıştay'da temyiz, kanun yararına temyiz ve yargılamanın yenilenmesi

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İdari yargıda istinaf ve temyiz süresi kaç gündür? Hangi kararlar temyiz edilebilir, kanun yararına temyiz ve yargılamanın yenilenmesi nedir?

Kısa cevap: İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulur; kanundaki parasal sınırı geçmeyen davalardaki kararlar kesindir. Bölge idare mahkemesinin kanunda sayılan davalardaki kararları ile Danıştay dava dairelerinin nihai kararları 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilir. Kararın düzeltilmesi 2014'te kaldırıldı. Kesinleşmiş kararlara karşı olağanüstü yollar kanun yararına temyiz ve yargılamanın yenilenmesidir.

Kamu görevinden çıkarılan bir memurun davası idare mahkemesinde reddedildi, bölge idare mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetti. Memurun Danıştay'a gitme imkânı var mı?

Olağan yol iki basamaklıdır: istinaf her zaman, temyiz yalnız kanunun saydığı davalarda.Görsel: Sınav Defteri

İstinafta bölge idare mahkemesi kararı hukuka uygun bulursa başvuruyu reddeder; uygun bulmazsa kaldırır ve işin esası hakkında yeniden karar verir; görev, yetki, hasım gibi sayılı usul eksikliklerinde dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir (m.45). Temyiz yalnız hukuka uygunluk denetimidir ve bölge idare mahkemesinin yalnız sayılı davalardaki kararlarına açıktır (m.46): düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları, parasal sınırı aşan davalar, meslekten, kamu görevinden ya da öğrencilikten çıkarma, ticari faaliyeti süresiz ya da 30 gün veya daha uzun engelleyen işlemler, daire başkanı ve üstü atamalar, imar planları, ülke çapındaki sınavlar, düzenleyici ve denetleyici kurul kararları. Girişteki memur bu yüzden Danıştay'a gidebilir. 2026'dan beri liste dışındaki davada bölge idare mahkemesi kararı kaldırıp yeniden karar verirse, istisnalar dışında bu karar da temyiz edilebilir (m.46/2).

Danıştay kararı onar ya da bozar. Bölge idare mahkemesi bozmaya uyabilir ya da ısrar edebilir; ısrar kararının temyizinde İdari ya da Vergi Dava Daireleri Kurulu karar verir ve bu karara uyulması zorunludur (m.50). Kanun yoluna başvurmak kararın yürütülmesini durdurmaz; bozma ise kendiliğinden durdurur (m.52). Kanun yararına temyiz, kesinleşmiş kararlara karşı Danıştay Başsavcısının başvurusudur; bozma kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz (m.51). Yargılamanın yenilenmesi sahte belge gibi sayılı sebeplerle 60 gün, çelişik karar sebebiyle 10 yıl içinde istenir (m.53).

İdari yargı: süreler ve sayılar
KonuSüre / sayıDayanak
Dava açma60 gün; vergi mahkemesinde 30 gün2577 m.7
Zımni ret / kesin cevabı bekleme30 gün / başvurudan en çok 4 ay2577 m.10
Üst makama başvuruSüreyi durdurur; 30 günde cevap yoksa ret2577 m.11
Eylemde idareye başvuruÖğrenmeden 1 yıl, her hâlde 5 yıl2577 m.13
Görevsiz adli yargıdan sonra davaGörevsizlik kararının kesinleşmesinden 30 gün2577 m.9
İlk incelemeEn geç 15 gün2577 m.14
YD kararına itiraz / itiraz mercii kararı7 gün / 7 gün2577 m.27
Kararın idarece uygulanmasıEn geç 30 gün2577 m.28
İstinaf / temyizTebliğden 30 gün / 30 gün2577 m.45, 46
İvedi yargılama: dava / temyiz30 gün / 15 gün; istinaf yok2577 m.20/A, 45
MEB-ÖSYM sınav davası: dava / temyiz10 gün / 5 gün2577 m.20/B
Yargılamanın yenilenmesi60 gün; çelişik karar 10 yıl; AİHM kararı 1 yıl2577 m.53
Çalışmaya ara verme20 Temmuz–31 Ağustos; süre bitimi denk gelirse +7 gün2577 m.61, 8
Akılda kalsın: Kanun yolları “30 gün istinaf, 30 gün temyiz”; ivedi işte istinafsız 15 gün temyiz. Temyiz yalnız sayılı davalarda; kamu görevinden çıkarma bunlardandır. Kararın düzeltilmesi yok (2014). Kanun yararına temyiz sonucu değiştirmez.
Sınavda

Nasıl sorulurİstinaf ve temyiz süreleri, hangi davaların temyize açık olduğu, ısrar kararının nereye gittiği ya da kanun yararına temyizin etkisi sorulur.

TuzakEski kaynaklara dayanıp kararın düzeltilmesini hâlâ bir kanun yolu saymak; 2014'te kaldırıldı.

Sınavda işaretleivedi yargılama usulüne tabi davalarda istinaf yoluna başvurulamaz.

⇄Bilgi eşleştirme durum → yol

?Soru çöz

İdari yargıda kanun yollarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. İdare mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.
II. Kanun yararına temyiz üzerine verilen bozma kararı, kesinleşmiş kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırır.
III. Kamu görevinden çıkarma sonucunu doğuran işleme karşı açılan iptal davasında bölge idare mahkemesinin kararı temyiz edilebilir.

✓ B. I m.45'teki istinaf süresini, III m.46/1-d'deki temyize açık davayı doğru verir. II yanlıştır: kanun yararına bozma hukuk birliği içindir, kesinleşmiş kararın sonuçlarını kaldırmaz (m.51). A III'ü atlar; C ve D II'yi doğru sayar.
İDARE HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

İdarenin sorumluluğu: hizmet kusuru, kişisel kusur ve rücu, kusursuz sorumluluk ve illiyet bağını kesen hâller

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Kanun'a göre kamu hizmetleri hangi istihdam şekilleriyle görülür? Memur, sözleşmeli personel ve işçi arasındaki farklar nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu görevlileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre kamu hizmetleri memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. Memur asli ve sürekli görevi statü hukukuyla, sözleşmeli personel zaruri ve istisnai işleri yıllık sözleşmeyle, işçi ise iş sözleşmesiyle yürütür. Geçici personeli tanımlayan 4/C bendi 2017'de yürürlükten kaldırıldı; bu personel 4/B'ye aktarıldı.

İstihdam şekilleri (657 m.4)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdarenin sorumluluğu nedir? Hizmet kusuru, kişisel kusur ve kusursuz sorumluluk arasındaki farklar nelerdir?

Kısa cevap: İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m.125). Asıl sorumluluk türü hizmet kusurudur: hizmetin kötü, geç işlemesi ya da hiç işlememesi. Kamu görevlisinin yetkisini kullanırken işlediği kusurdan doğan tazminat davası ancak idare aleyhine açılır, idare görevliye rücu eder (m.129). Kusur yoksa idare risk ilkesi ve fedakârlığın denkleştirilmesi (kamu külfetleri önünde eşitlik) gibi kusursuz sorumluluk hâllerinde de sorumlu tutulur.

Belediye, çukuru kazdıktan sonra çevresine uyarı levhası koymadı; gece bir yaya çukura düştü. Yaralanan kişi tazminatı kimden, hangi davayla ister?

Hizmet kusuru, hizmetin kuruluşunda ya da işleyişinde ortaya çıkan aksaklıktır; kusurlu görevlinin bulunması gerekmez. Üç görünümü vardır: hizmetin kötü işlemesi (yanlış ilaç), geç işlemesi (ambulansın saatlerce gelmemesi) ve hiç işlememesi (girişteki uyarısız çukur). Yaralanan yaya belediyeye önce başvurur (m.13), sonra idare mahkemesinde tam yargı davası açar.

Hizmet kusuru ile kişisel kusur
ÖlçütHizmet kusuruKişisel kusur
KaynağıHizmetin düzenlenmesi ve işleyişiGörevlinin kendi davranışı (kasıt, ağır ihmal, kişisel kin)
Görevle bağı varsaİdare sorumlu; tam yargı davası idari yargıdaDava yine ancak idare aleyhine; idare görevliye rücu eder (m.129/5, 657 m.13)
Görevle hiç bağı yoksa—Görevli özel kişi gibi sorumlu; adli yargıda kendisine dava açılır

Kamu görevlileri sayfasında gördüğümüz kural burada tamamlanır: görevle bağlantılı kusur kişisel nitelikte olsa bile zarar gören görevliyi değil idareyi dava eder; idare ödediği tazminatı sorumlu görevliden geri ister (Anayasa m.40, 129). Görevle hiç ilgisi olmayan davranış (izin günündeki kavga) görevlinin özel hayatına aittir.

Kusursuz sorumluluk

Kusursuz sorumluluk hâlleri
HâlMantıkÖrnek
Risk ilkesiİdare tehlikeli araç, faaliyet ya da yöntem kullanır; riskin bedelini topluma dağıtır. Görevlinin görev sırasında uğradığı zarar mesleki risktirAskerî tatbikatta sekip patlayan mermi; görev başında yaralanan bekçi
Fedakârlığın denkleştirilmesiHukuka uygun bir faaliyet herkese değil yalnız bazılarına özel ve olağandışı zarar verirViyadük yapımı yüzünden dükkânın önünün yıllarca kapanması
Sosyal risk (öğretide tartışmalı)İdarenin kusuru olmadan toplumsal olaylardan (terör) doğan zararın toplumca paylaşılması; bugün çoğu 5233 sayılı Kanun'la idari yoldan karşılanırTerör saldırısında yanan işyeri

Kusursuz sorumluluk tamamlayıcıdır: Danıştay önce hizmet kusurunu arar. Her iki türde de illiyet bağı gerekir; bu bağı mücbir sebep (dıştan gelen, öngörülemez ve karşı konulamaz olay), zarar görenin kusuru ve üçüncü kişinin kusuru keser ya da tazminatı azaltır. İdarenin faaliyetinin içinden doğan beklenmeyen hâl ise kusur sorumluluğunu kaldırabilir ama risk esasına dayanan kusursuz sorumluluğu kaldırmaz.

Akılda kalsın: Hizmet kusuru: kötü, geç, hiç işleme. Görevle bağlantılı kusurda dava idareye, idare rücu eder. Kusursuz sorumluluk: risk, fedakârlığın denkleştirilmesi, sosyal risk. İlliyeti kesen: mücbir sebep, zarar görenin kusuru, üçüncü kişinin kusuru.
Sınavda

Nasıl sorulurVerilen bir vakanın hizmet kusuru mu kusursuz sorumluluk mu olduğu, görevlinin kusurunda davanın kime açılacağı ya da illiyet bağını kesen hâller sorulur.

TuzakGörevli kişisel kusur işlediğinde tazminat davasının her zaman görevliye açılacağını sanmak; görevle bağlantıda dava idareye açılır.

Sınavda işaretlehukuka uygun bir işlemden doğan özel ve olağandışı zarar fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesiyle tazmin edilir.

⇄Bilgi eşleştirme vaka → sorumluluk

?Soru çöz

İdarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Dıştan gelen, öngörülemez ve karşı konulamaz olay illiyet bağını keser. A m.129'u tersine çevirir: dava ancak idareye açılır, idare rücu eder; B hizmet kusurunun anonim olabileceğini atlar; D fedakârlığın denkleştirilmesi gibi hukuka uygun faaliyetten doğan sorumluluğu yok sayar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

1982 Anayasası'na göre kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.125'e 1999'da eklenen hüküm tahkime izin verir. A milletlerarası tahkim için yabancılık unsuru şartını atlar; B Danıştay'ın süresini 2 ay yerine 6 ay sanır; C idari yargı ve tahkimi yok sayar.Kaynak: İdari işlemler · İdari sözleşmeler

?Soru 2

4483 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Kaymakamlar hakkında izin mercii validir (m.3/b); İçişleri Bakanı belediye başkanları ve meclis üyeleri için yetkilidir, B ikisini karıştırır. A m.3/a'yı, C m.9'u, D m.2'yi doğru verir.Kaynak: Kamu görevlileri · Görevden uzaklaştırma ve 4483

?Soru 3

Kamu hizmetinin ilkeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Süreklilik ilkesi, imtiyazcının hizmeti aksatması hâlinde idarenin hizmete el koymasını haklı kılar.
II. Değişkenlik ilkesi gereği kullanıcılar hizmetin mevcut biçimiyle sürdürülmesini kazanılmış hak olarak isteyebilir.
III. Bedelsizlik, istisnası olmayan genel bir kamu hizmeti ilkesidir.

✓ A. El koyma, hizmetin kesintisiz yürümesi için tanınmıştır (I). II değişkenliği tersine çevirir: idare hizmeti tek yanlı değiştirir, kazanılmış hak doğmaz. III yanlıştır: bedelsizlik tartışmalıdır, harç ve ücret alınabilir. B ve D II'yi, C ve D III'ü doğru sayar.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Kamu hizmetinin ilkeleri

?Soru 4

İdari işlemlerin geri alınmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Geri alma hukuka aykırı işleme özgüdür; hukuka uygun ve kazanılmış hak doğurmuş işlem geçmişe etkili ortadan kaldırılamaz, en çok ileriye etkili kaldırılır. A geri almanın etkisini, B içtihattaki süreyi, D hile istisnasını doğru verir.Kaynak: İdari işlemler · Yürürlük ve sona erme

?Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi kamu hizmeti sayılmaz?

✓ C. İdarenin kurmadığı, kâr amaçlı ve idari denetime bağlı olmayan özel faaliyet kamu hizmeti değildir. A özel kişi yürütse de belediyenin kurup denetlediği hizmettir; B idari, D mahallî kamu hizmetidir; ikisinde hizmeti idare kendisi yürütür.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Kamu hizmeti kavramı ve türleri

?Soru 6

İdarenin takdir yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Takdir kamu yararıyla sınırlıdır; başka amaç yetki saptırmasıdır. A takdiri yargı dışı sanır, oysa hukuka uygunluk denetlenir; B 2577 m.2/2'deki idari işlem niteliğinde karar yasağını çiğner; C takdirin genellikle sebep ve konuda olduğunu, yetki ve maksadın bağlı olduğunu atlar.Kaynak: İdari işlemler · Bağlı yetki ve takdir yetkisi

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangileri idari kolluk faaliyetidir?

I. Valinin bir mitingden önce belirli caddelerde araç trafiğini kısıtlaması
II. Polisin savcının talimatıyla şüphelinin evinde arama yapması
III. Belediye zabıtasının gıda satan işyerinde hijyen denetimi yapması

✓ B. Trafik kısıtlaması (I) kamu güvenliğini, hijyen denetimi (III) kamu sağlığını önleyici olarak korur. II suç sonrası, savcının emriyle yapılan soruşturma işlemidir, yani adli kolluktur. A yalnız adli kolluğu seçer; C ve D aramayı idari kolluk sayar.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Kolluk: kamu düzeni ve sınırlar

?Soru 8

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi Devlet memurları için bir yasak değildir?

✓ C. Memurlar 4688 sayılı Kanun'a göre sendika kurabilir ve üye olabilir; yasak olan grevdir. A ticaret yasağıdır (m.28); B toplu eylem yasağıdır (m.26); D basına bilgi yasağıdır (m.15).Kaynak: Kamu görevlileri · Ödevler ve yasaklar, kanunsuz emir

?Soru 9

2942 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. İdare, kamulaştırmanın her safhasında kamulaştırmadan tek yanlı olarak vazgeçebilir.
II. Bir kamu tüzel kişisine ait taşınmaz başka bir kamu tüzel kişisince kamulaştırılamaz.
III. Acele kamulaştırmada taşınmazın değeri mahkemece 7 gün içinde tespit ettirilir.

✓ D. Üçü de Kanun'daki kuraldır: vazgeçme her safhada mümkündür (m.21), kamu taşınmazı kamulaştırılmaz, devredilir (m.30), acele kamulaştırmada değer 7 günde tespit ettirilir (m.27). A I ve III'ü, B III'ü, C I'i eksik bırakır.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Geri alım, acele kamulaştırma, el atma

?Soru 10

657 sayılı Kanun'un 2026'da değişen hükümlerine göre aşağıdaki aday memurlardan hangisinin ilişiği kesilir?

✓ A. m.56'ya göre tek bir aylıktan kesme cezası bile ilişiği kesmeye yeter. B'de tek hafif ceza vardır, Kanun birden fazla uyarma ya da kınama arar; C eğitimde başarılıdır; D'de yalnız nakil isteği vardır, adaylıkta nakil yapılmaz ama bu ilişik kesme sebebi değildir.Kaynak: Kamu görevlileri · Memurluğa giriş ve adaylık
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →