Mükellefin ödevleri: bildirim, defter tutma ve belge düzeni
Maliye · Vergi Hukuku · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaVergi hukukunda tebliğ nasıl yapılır? Tahakkuk ve tahsil nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Vergi hukukunun genel hükümleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlarca mükellefe yazıyla bildirilmesidir (VUK m.21). Tahakkuk, tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesi; tahsil, verginin kanuna uygun ödenmesidir. Tebliğ posta, ilan, memur ya da elektronik yolla yapılır; elektronik tebligat iletimi izleyen beşinci günün sonunda, ilanla tebliğ ilan tarihinden bir ay sonra yapılmış sayılır.
✎Konu anlatımı
Vergi mükellefinin ödevleri nelerdir? İşe başlama ne zaman bildirilir, fatura kaç gün içinde düzenlenir?
Kısa cevap: Vergi Usul Kanunu mükellefe vergi ödemenin yanında biçimsel ödevler de yükler: işe başlamayı on gün içinde, değişiklikleri ve işi bırakmayı bir ay içinde vergi dairesine bildirmek (m.153–168); defter tutmak ve tasdik ettirmek (m.172 vd.); fatura gibi belgeleri düzenlemek, almak ve saklamak. Fatura, teslimden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir (m.231).Bir mimar ofisini açtığı gün ilk müşterisiyle sözleşme imzalıyor. Henüz tek kuruş vergi borcu yok; ama vergi dairesine karşı ödevleri o gün başladı.
Vergi borcu vergiyi doğuran olayla doğar; ama idarenin bu borcu görebilmesi için mükellefin bazı biçimsel ödevleri yerine getirmesi gerekir. Bu ödevlere uymamak, sonraki konuda göreceğimiz usulsüzlük cezalarının kaynağıdır; vergi kaybına yol açarsa vergi ziyaı cezası da gündeme gelir.
Bildirim ödevi
Ticaret ve sanat erbabı, serbest meslek erbabı, kurumlar vergisi mükellefleri ve şahıs şirketi ortakları işe başladıklarını bildirmek zorundadır (m.153). Gerçek kişiler işe başlamadan itibaren on gün içinde bildirir; şirketlerin kuruluşta bildirimini ticaret sicili müdürlüğü yapar. Adres, iş ve işletme değişiklikleri ile işi bırakma bir ay içinde bildirilir (m.168). İşin geçici olarak durması işi bırakma sayılmaz (m.161).
Defter ve belge
Tüccarlar defter tutma bakımından iki sınıftır: birinci sınıf bilanço esasına, ikinci sınıf işletme hesabı esasına göre defter tutar (m.176). Tasdike tabi defterler, işe devam edenlerde defterin kullanılacağı yıldan önceki son ayda, yeni işe başlayanlarda işe başlamadan önce tasdik ettirilir (m.221). Fatura, satılan mal ya da yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı gösteren belgedir (m.229) ve malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir (m.231). Vergi hukukunun genel hükümleri sayfasında gördük: defter ve belgeler ilgili yılı izleyen yıldan başlayarak beş yıl saklanır.
Nasıl sorulurBildirim ve belge süreleri sayı olarak, defter sınıfları ise tutulacak defter türüyle eşleştirilerek sorulur.
Tuzakİşe başlama ile işi bırakma sürelerini karıştırmaktır: başlama on gün, bırakma bir aydır. İkinci tuzak, işin geçici olarak durdurulmasını işi bırakma saymaktır.
✎Boşluk doldurma ödev süreleri
Serbest meslek faaliyetine başlayan bir avukat bunu gün içinde vergi dairesine bildirir. İşi bırakırsa bildirim süresi aydır. Mal satan bir tüccar faturayı teslimden itibaren en geç gün içinde düzenler.
?Soru çöz
Vergi Usul Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?