Suç teorisi ve yaptırımlar: kusurluluk, teşebbüs, iştirak, içtima, cezalar ve zamanaşımı

Kimin ne ölçüde cezalandırılacağını, yarıda kalan ve birlikte işlenen suçları, cezanın türlerini ve dava ile cezanın hangi sebeplerle düştüğünü TCK ile öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
CEZA HUKUKU · SÜRE

Kusur yeteneği: yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır-dilsizlik ve geçici nedenler

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTCK yer bakımından nasıl uygulanır? Yurt dışında işlenen suçlarda Türk vatandaşı ve yabancı hangi şartlarla Türkiye'de yargılanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Ceza hukukunun temel ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TCK'da asıl ilke ülkeselliktir: Türkiye'de işlenen suçlara Türk kanunları uygulanır; fiilin kısmen ya da tamamen Türkiye'de işlenmesi veya neticenin Türkiye'de gerçekleşmesi yeterlidir (m.8). Yurt dışında işlenen suçlarda ise Türk kanunu ancak kanunda sayılan şartlarla uygulanır: vatandaşın işlediği suçlarda alt sınırı en az 1 yıl hapis (m.11), yabancının Türkiye zararına işlediği suçlarda alt sınırı en az 1 yıl hapis ve Adalet Bakanının istemi (m.12), soykırım, işkence, uyuşturucu ticareti gibi suçlarda kim işlerse işlesin (m.13).

Yer bakımından uygulama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

TCK'ya göre yaş küçüklüğü ceza sorumluluğunu nasıl etkiler? 12, 15 ve 18 yaş sınırları, akıl hastalığı ve sağır-dilsizlik hükümleri nelerdir?

Kısa cevap: TCK'ya göre fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur ve hakkında kovuşturma yapılamaz (m.31). 12–15 yaş arasındaki çocuk, fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa cezalandırılmaz; algılıyorsa indirimli ceza alır. 15–18 yaş arasındakilerin cezası da indirilir. Akıl hastalığı nedeniyle algılama ya da yönlendirme yeteneği olmayan ya da önemli ölçüde azalan kişiye ceza verilmez, güvenlik tedbiri uygulanır (m.32). İradi olarak alınan alkol veya uyuşturucu ceza sorumluluğunu etkilemez (m.34).

On dört yaşındaki bir çocuk, sınıf arkadaşının telefonunu çaldı. Aynı fiili on bir yaşındaki kardeşi işlese, ya da on yedi yaşındaki ağabeyi? Üçü için kanunun cevabı farklıdır.

Ceza hukukunun temel ilkeleri sayfasında suçun basamaklarını görmüş, kusurluluğu son basamağa bırakmıştık. Kusurluluk, failin kınanabilirliğidir: fiil hukuka aykırı olsa bile, onu anlayacak ve davranışını yönlendirecek yetenekte olmayan kişi cezalandırılmaz. Bu yeteneğin önündeki en somut engel yaştır.

12 yaşın altı sorumsuz, 12–15 arası algılama yeteneğine göre, 15–18 arası indirimli; 18'den sonra tam sorumluluk.Görsel: Sınav Defteri

Yaş küçüklüğü (m.31)

12 yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur; hakkında ceza kovuşturması da yapılamaz, yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'ndaki danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık tedbirleri) uygulanabilir. 12–15 yaş grubunda hâkim, çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine bakar: yetenek yoksa ceza yerine güvenlik tedbiri, varsa indirimli ceza. 15–18 yaş grubunda algılama araştırılmaz; ceza her durumda indirilir. 2026'da 7593 sayılı Kanun bu indirimli cezaları ağırlaştırdı ve yeni bir fıkra ekledi: kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada, kusurun ağırlığı, amaç ve işleniş şekli gibi ölçütlerle 15–18 yaş indirimi uygulanmayabilir (m.31/4).

Akıl hastalığı, sağır-dilsizlik, geçici nedenler

Kusur yeteneğini etkileyen öteki hâller
HâlSonuçTCK
Ağır akıl hastalığı: algılayamıyor ya da yönlendirme yeteneği önemli ölçüde azalmışCeza verilmez; güvenlik tedbiri (yüksek güvenlikli sağlık kurumunda koruma ve tedavi)m.32/1, 57
Kısmi akıl hastalığı: yönlendirme yeteneği azalmışAğırlaştırılmış müebbet → 25 yıl, müebbet → 20 yıl; diğer cezalar ⅙'ya kadar indirilebilir; ayrıca güvenlik tedbirim.32/2
Sağır ve dilsizlik15'ini doldurmayan 12 yaş altı, 15–18 arası 12–15, 18–21 arası 15–18 hükümlerine tabim.33
Geçici neden ya da irade dışı alkol, uyuşturucuAlgılama ya da yönlendirme yeteneği yoksa ceza verilmezm.34/1
İradi alkol ya da uyuşturucuCeza sorumluluğu etkilenmezm.34/2
Akılda kalsın: Yaş eşikleri 12 – 15 – 18; sağır ve dilsizde 15 – 18 – 21 (her biri 3 yıl kayar). “Algılıyor mu?” sorusu yalnız 12–15 arasında sorulur. Kendi isteğiyle içen, sarhoşluğa sığınamaz.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun yaşı verilip ceza sorumluluğu ya da indirim oranı sorulur; sağır-dilsizlerdeki kaydırma da öncüllere girer.

Tuzak15–18 yaş grubunda da algılama yeteneğinin araştırıldığını sanmak ya da 12 yaş altı çocuk hakkında kovuşturma yapılıp beraat verildiğini düşünmek; kovuşturma hiç yapılamaz.

Sınavda işaretleindirimli ceza aralıkları 2026 değişikliğiyle 13–18 / 10–12 ve 19–27 / 15–18 yıl oldu; eski kitaplardaki rakamlar güncel değil.

✎Boşluk doldurma yaş sınırları

Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocuk hakkında ceza yapılamaz. Algılama yeteneğinin araştırıldığı yaş grubu 12 ile arasıdır. Sağır ve dilsizler yaşını doldurana kadar indirimden yararlanır.

kovuşturması152118soruşturması

?Soru çöz

TCK'ya göre kusur yeteneğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Algılama yeteneği yalnız 12–15 yaş grubunda araştırılır; 15–18 grubunda ceza doğrudan indirilir. A 12 yaş altı tedbiri (m.31/1), C iradi sarhoşluğun etkisizliğini (m.34/2), D sağır-dilsizlerdeki 18–21 kaydırmasını (m.33) doğru verir.
CEZA HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Zorunluluk hâli, cebir ve tehdit, haksız tahrik ve hata

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHukuka uygunluk nedenleri nelerdir? Meşru savunmanın şartları nelerdir, amirin emrini yerine getiren ne zaman sorumlu olur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Ceza hukukunun temel ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hukuka uygunluk nedenleri, suç tanımına uyan bir fiili baştan hukuka uygun hâle getirir: kanunun hükmünü yerine getirme ve yetkili merciin bağlayıcı emrini uygulama (TCK m.24), meşru savunma (m.25/1), hakkın kullanılması ve kişinin mutlak tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin rızası (m.26). Konusu suç olan emir hiçbir surette yerine getirilemez; getirilirse emri veren de yapan da sorumludur. Sınırın kastsız aşılmasında ceza indirilir; meşru savunmada mazur görülebilecek heyecan, korku ya da telaştan doğan aşmada ceza verilmez (m.27).

Hukuka uygunluk nedenleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Zorunluluk hâli ile meşru savunma arasındaki fark nedir? Cebir ve tehdit, haksız tahrik ve hata cezayı nasıl etkiler?

Kısa cevap: Zorunluluk hâlinde fail, kendisinin ya da başkasının hakkına yönelen ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak için orantılı bir fiil işler ve cezalandırılmaz (TCK m.25/2). Karşı konulamaz cebir ya da ağır tehditle suç işleyene ceza verilmez, cebri uygulayan fail sayılır (m.28). İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz hataya düşen cezalandırılmaz (m.30).

Kar fırtınasına yakalanan iki yürüyüşçü, boş bir yayla evinin kapısını kırıp sobayı yaktı. Ev sahibi onlara saldırmamıştı; yine de cezalandırılmazlar.

Ceza hukukunun temel ilkeleri sayfasında gördüğümüz meşru savunma, saldırgana karşı bir hakkı korur ve fiili hukuka uygun kılar. Yürüyüşçülerde saldırgan yoktur, tehlike vardır ve zarar masum bir üçüncü kişiye verilmiştir. Bu yüzden zorunluluk hâli fiili haklı kılmaz, kusuru kaldırır (CMK m.223/3-b).

Meşru savunma ile zorunluluk hâli
ÖlçütMeşru savunma (m.25/1)Zorunluluk hâli (m.25/2)
KaynakHaksız bir saldırıAğır ve muhakkak bir tehlike
Kime karşı?SaldırganaÇoğu zaman masum üçüncü kişiye
Ek şart—Tehlikeye bilerek yol açmamış olmalı; başka suretle korunma olanağı olmamalı
NiteliğiHukuka uygunluk nedeniKusurluluğu kaldıran neden

Cebir ve tehdit, haksız tahrik

Karşı koyamayacağı ya da kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma ya da tehdit sonucu suç işleyen kişiye ceza verilmez; cebir ya da tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılır (m.28). Haksız tahrikte kusur azalır: haksız bir fiilin yarattığı hiddet ya da şiddetli elemle suç işleyene ağırlaştırılmış müebbet yerine 18–24 yıl, müebbet yerine 12–18 yıl hapis verilir; diğer hâllerde ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir (m.29).

Hata

TCK m.30'daki dört hata
Hata neyde?Sonuç
Suçun kanuni tanımındaki maddi unsurlarda (av sandığı karaltının insan olması)Kast yoktur; taksirli sorumluluk saklıdır (m.30/1)
Daha ağır ya da daha az cezayı gerektiren nitelikli hâllerdeFail hatasından yararlanır (m.30/2)
Ceza sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan nedenlerin koşullarındaHata kaçınılmazsa yararlanır (m.30/3)
Fiilin haksızlık oluşturduğundaHata kaçınılmazsa cezalandırılmaz (m.30/4); m.4'ün dar istisnası
Akılda kalsın: Saldırı varsa meşru savunma, tehlike varsa zorunluluk. Cebir ve tehditte ceza tehdit edene gider. Haksız tahrik kusuru kaldırmaz, ¼–¾ indirir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir vakada hangi nedenin bulunduğu ya da haksız tahrikin indirim oranı sorulur.

TuzakZorunluluk hâlinde de saldırının haksız olmasını aramak.

Sınavda işaretlecebir veya tehditle suç işletende fail, cebri kullanan kişidir.

⇄Bilgi eşleştirme vaka → neden

?Soru çöz

Zorunluluk hâline ilişkin aşağıdakilerden hangileri TCK'da aranan şartlardandır?

I. Tehlikenin fail tarafından bilerek yaratılmamış olması
II. Tehlikenin haksız bir saldırıdan kaynaklanması
III. Başka suretle korunma olanağının bulunmaması

✓ D. m.25/2 failin tehlikeye bilerek neden olmamasını (I) ve başka suretle korunma olanağının bulunmamasını (III) arar. II meşru savunmanın şartıdır; zorunlulukta saldırı değil tehlike vardır. A, B ve C bu yüzden II'yi içerdikleri için yanlıştır; meşru savunma ile zorunluluğu karıştırırlar.
CEZA HUKUKU · KAVRAM

Suça teşebbüs ve gönüllü vazgeçme: yarıda kalan suç

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSuçun unsurları nelerdir? Fail, mağdur, suçun konusu, hareket, netice ve nedensellik bağı ne anlama gelir?Önceki sayfadan (Ceza hukukunun temel ilkeleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir fiilin suç olması için kanundaki suç tanımına uyması (kanuni unsur, tipiklik), tanımdaki maddi öğelerin (fail, hareket, netice, nedensellik bağı, konu, mağdur) gerçekleşmesi, failin kast ya da taksirle hareket etmesi (manevi unsur) ve fiilin hukuka aykırı olması gerekir. Kusurluluk ise suçun değil, failin cezalandırılabilmesinin şartıdır. Ceza yalnız gerçek kişiye verilir; tüzel kişiye ceza değil, güvenlik tedbiri uygulanır (TCK m.20).

Suçun unsurları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Suça teşebbüs nedir, şartları nelerdir? Teşebbüste ceza ne kadar indirilir, gönüllü vazgeçmenin sonucu nedir?

Kısa cevap: Kişi işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu olur (TCK m.35). Ağırlaştırılmış müebbet yerine 14–21 yıl, müebbet yerine 10–18 yıl hapis verilir; diğer suçlarda ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Fail icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer ya da neticeyi kendi çabasıyla önlerse teşebbüsten cezalandırılmaz; yalnız tamamlanan kısım ayrı bir suçsa onun cezasını alır (m.36).

Bir hırsız, gece bir dükkânın kepengini levyeyle zorlamaya başladı; tam o sırada bekçinin düdüğünü duyup kaçtı. Başka bir hırsız aynı kepengi zorlarken vicdanı sızladı ve kendiliğinden bırakıp gitti. Kanun ikisine aynı gözle bakmaz.

Suç, failin aklında bir fikir olarak doğar, hazırlıkla şekillenir, icra hareketleriyle başlar ve neticeyle tamamlanır. Bu yola suç yolu denir. Düşünce ve kural olarak hazırlık hareketleri cezalandırılmaz (kanunun ayrıca suç saydığı hazırlıklar hariç; ör. silah kaçakçılığı). Ceza hukuku, failin icraya başladığı andan itibaren devreye girer.

Teşebbüsün şartları

  • Kast: fail belirli bir suçu işlemeyi kastetmelidir; taksirli suçlarda teşebbüs olmaz.
  • Elverişli hareket: hareket o suçu meydana getirmeye uygun olmalıdır; şekerle zehirlemeye çalışmak elverişli değildir.
  • Doğrudan doğruya icraya başlama: hazırlık aşaması geçilmiş, suçun tanımındaki harekete girişilmiş olmalıdır.
  • Elde olmayan nedenle tamamlanamama: engel failin iradesi dışından gelmelidir (bekçi, kilidin dayanması).

Teşebbüste fail, meydana gelen zarar ya da tehlikenin ağırlığına göre cezalandırılır: ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 14–21 yıl, müebbet yerine 10–18 yıl; diğer hâllerde ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Bu aralıklar 2025'te 7550 sayılı Kanun'la yükseltildi (önceki 13–20 ve 9–15 yıl).

Gönüllü vazgeçme

Fail icra hareketlerinden kendiliğinden vazgeçer ya da hareketleri bitirdikten sonra kendi çabasıyla neticenin gerçekleşmesini önlerse (zehir verdiği kişiyi hastaneye yetiştirmek) teşebbüsten cezalandırılmaz. Ama o ana kadar yaptıkları başlı başına bir suçsa onun cezasını alır: kepengi kırıp vazgeçen hırsız hırsızlığa teşebbüsten değil, mala zarar vermeden sorumludur (m.36). Birlikte işlenen suçlarda gönüllü vazgeçmeden yalnız vazgeçen ortak yararlanır (m.41).

Akılda kalsın: Suç yolu: düşünce → hazırlık → icra → tamamlanma; ceza icrayla başlar. Teşebbüste engel dışarıdan, gönüllü vazgeçmede içeriden gelir. Vazgeçen hırsız, kırdığı kepenkten sorumlu kalır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir vakada teşebbüs mü, gönüllü vazgeçme mi, yoksa cezasız hazırlık mı olduğu sorulur; teşebbüsün şartlarından biri öncüllerde bozulur.

TuzakTaksirli suça teşebbüs olabileceğini sanmak ya da gönüllü vazgeçende tamamlanan kısmın da cezasız kaldığını düşünmek.

Sınavda işaretleteşebbüste ağırlaştırılmış müebbet yerine 14–21, müebbet yerine 10–18 yıl (2025 sonrası).

↕Sıralama suç yolu

  1. Gece kepengi levyeyle zorlamaya başlar
  2. Dükkânı soymaya karar verir
  3. İçeri girip kasadaki parayı alır ve uzaklaşır
  4. Levye ve el feneri satın alır

?Soru çöz

Hırsızlık amacıyla bir dükkânın camını kıran A, içeri girmeden pişman olup kendiliğinden uzaklaşmıştır. TCK'ya göre A hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. A icra hareketlerinden kendiliğinden vazgeçmiştir; teşebbüsten cezalandırılmaz ama tamamlanan kısım (camı kırmak) ayrı suç olduğu için ondan sorumludur (m.36). B vazgeçmeyi dış engelle karıştırır; C icraya başlanmış fiili hazırlık sayar ve tamamlanan kısmı unutur; D vazgeçmenin bütün kasıtlı suçlarda geçerli olduğunu atlar.
CEZA HUKUKU · TÜR

Suça iştirak: fail, dolaylı fail, azmettiren ve yardım eden

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMemur kimdir? Anayasa'ya göre kamu görevlileri hangi ilkelere tabidir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu görevlileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'ya göre Devletin ve öteki kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür; özlük işleri kanunla düzenlenir (m.128). 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre bu görevleri yürütmek üzere görevlendirilenler memurdur (m.4/A).

Kamu görevlisi ve memur kavramı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Suça iştirakin türleri nelerdir? Müşterek faillik, dolaylı faillik, azmettirme ve yardım etme arasındaki farklar ve cezaları nedir?

Kısa cevap: TCK'da iştirak dört biçimdedir: suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştirenler müşterek faildir; başkasını araç olarak kullanan dolaylı faildir (m.37). Başkasını suç işlemeye azmettiren, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır (m.38). Yardım eden daha az ceza alır: ağırlaştırılmış müebbet yerine 15–20 yıl, müebbet yerine 10–15 yıl, diğer hâllerde ceza yarı indirilir ve 8 yılı geçemez (m.39). İştirak için kasten ve hukuka aykırı bir fiil yeterlidir; suçun en az teşebbüs aşamasına varması gerekir (m.40).

Bir kuyumcu soygununda D planı yaptı ve E'yi ikna etti, F ile G kepengi birlikte kırıp içeri girdi, H arabada bekleyip kaçışı sağladı. Beşi de aynı cezayı mı alır?

Suça birden çok kişi katıldığında kanun her birinin katkısının ağırlığına bakar. 5237 bu ayrımı “faillik – şeriklik” sistemiyle yapar: failler (müşterek ve dolaylı) suçun asıl sahibidir; şerikler (azmettiren ve yardım eden) başkasının suçuna katılır.

İştirak türleri ve cezaları
TürNe yapar?CezaTCK
Müşterek failSuçun tanımındaki fiili başkalarıyla birlikte, fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurarak gerçekleştirirHer biri fail olarak tam cezam.37/1
Dolaylı failBaşkasını araç olarak kullanır (ör. yanıltılmış kurye)Fail cezası; kusur yeteneği olmayanı (çocuk, akıl hastası) kullanırsa ⅓–½ artırılırm.37/2
AzmettirenSuç işleme kararı olmayan kişide bu kararı uyandırırİşlenen suçun cezası; üstsoy-altsoy nüfuzuyla ya da çocuğu azmettirirse ⅓–½ artırılırm.38
Yardım edenVar olan kararı kuvvetlendirir, yol gösterir, araç sağlar, icrayı kolaylaştırır, sonradan yardım vaat ederAğ. müebbet → 15–20, müebbet → 10–15 yıl; diğer ½ indirim, en çok 8 yılm.39

Azmettirme ile yardım arasındaki ince çizgi, suç kararının kime ait olduğudur. Kararı olmayan kişide karar uyandırmak azmettirme; zaten karar vermiş birini cesaretlendirmek, teşvik etmek ya da kararını kuvvetlendirmek manevi yardımdır (m.39/2-a). Önceden söz verilmeden suçtan sonra yapılan yardım iştirak değil, ayrı suçtur (suçluyu kayırma).

Bağlılık ve özgü suçlar

İştirak için asıl failin kasten ve hukuka aykırı bir fiil işlemesi yeterlidir; failin kusurlu olması aranmaz. Her ortak, ötekinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenlere bakılmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır (m.40/1). Bazı suçlar ancak belirli sıfattaki kişilerce işlenebilir (özgü suç; ör. zimmeti yalnız kamu görevlisi işler). Bu suçlarda o sıfatı taşımayanlar fail olamaz, azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu tutulur (m.40/2). Kamu görevlileri sayfasında gördüğümüz memur kavramından daha geniş olan TCK'daki kamu görevlisi tanımı, özgü suçların failini belirler. İştirakten sorumluluk için suçun en azından teşebbüs aşamasına varması gerekir (m.40/3): kimse işlenmemiş bir suça azmettirmekten cezalandırılmaz.

Akılda kalsın: Karar yoksa azmettirme, karar varsa yardım. Azmettiren failin cezasını alır; yardım eden yarısını (en çok 8 yıl). Zimmet gibi özgü suçlarda memur olmayan ortak fail olamaz, şerik olur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çok failli vaka verilip her kişinin iştirak biçimi ya da yardım edenin cezası sorulur; özgü suçlara katılan sıradan kişinin konumu öncüllerde yer alır.

TuzakAzmettirenin indirimli ceza aldığını sanmak ya da suçtan sonra verilen her yardımı iştirak saymak.

Sınavda işaretleiştirak için asıl fiilin en azından teşebbüs aşamasına varması gerekir.

⇄Bilgi eşleştirme katkı → iştirak biçimi

?Soru çöz

TCK'daki iştirak hükümlerine göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Azmettiren, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
II. Özgü suçlarda özel faillik niteliği taşımayan kişi, bu suçun müşterek faili olabilir.
III. Suça iştirakten sorumluluk için suçun en azından teşebbüs aşamasına varması gerekir.

✓ C. I azmettirenin cezasını (m.38/1), III iştirak için gereken asgari aşamayı (m.40/3) doğru verir. II yanlıştır: özgü suçta sıfatı olmayan kişi fail olamaz, azmettiren ya da yardım eden olur (m.40/2). A III'ü eksik bırakır; B ve D yanlış olan II'yi içerir.
CEZA HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Suçların içtimaı: bileşik suç, zincirleme suç ve fikri içtima

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Bileşik suç, zincirleme suç ve fikri içtima nedir? Zincirleme suçta ceza ne kadar artırılır, hangi suçlarda uygulanmaz?

Kısa cevap: Kural olarak her suça ayrı ceza verilir (gerçek içtima). TCK üç istisna tanır: biri diğerinin unsuru ya da ağırlaştırıcı nedeni olduğu için tek fiil sayılan bileşik suç (m.42); bir suç işleme kararıyla değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden çok işlendiği zincirleme suç, ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır (m.43); tek fiille birden çok farklı suçun oluştuğu fikri içtima, en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir (m.44). Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmada zincirleme suç hükmü uygulanmaz.

Bir muhasebeci, işvereninin kasasından bir yıl boyunca her ay küçük tutarlar aldı. On iki hırsızlık mı işledi, yoksa tek bir hırsızlık mı?

Bir kişi birden çok suç işlediğinde akla gelen ilk çözüm cezaları toplamaktır; buna gerçek içtima denir ve kuraldır. Ancak bazı durumlarda toplama hem adaletsiz hem de anlamsız olur. TCK bu durumları “tek ceza” ile çözer.

Üç içtima kurumu
KurumYapısıSonuçÖrnek
Bileşik suç (m.42)Biri diğerinin unsuru ya da ağırlaştırıcı nedeni; kanun tek suç sayarİçtima hükümleri uygulanmaz; yalnız bileşik suçun cezasıYağma = hırsızlık + cebir/tehdit
Zincirleme suç (m.43)Aynı suç işleme kararı; değişik zamanlarda; aynı kişiye karşı; aynı suç birden çok kezTek ceza, ¼–¾ artırılırMuhasebecinin her ay kasadan para alması
Fikri içtima (m.44)Tek fiil, birden çok farklı suçEn ağır cezayı gerektiren suçtan cezaPolise atılan taşın hem onu yaralaması hem aracına zarar vermesi

Zincirleme suçun ayrıntıları

Zincirlemede “aynı suç” geniş anlaşılır: bir suçun temel şekli ile nitelikli şekilleri aynı suç sayılır. Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda (ör. kamu güvenliğine karşı suçlar) da uygulanır. Aynı suçun tek fiille birden çok kişiye karşı işlenmesi de zincirleme hükmüne tabidir (m.43/2): tek bir mesajla üç kişiye hakaret eden gibi. Ama dört suçta zincirleme yoktur: kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma (m.43/3). Bu suçlarda her mağdur için ayrı ceza verilir; insan yaşamı ve vücut bütünlüğü “toptan” cezalandırılamaz.

Zincirleme suçta dava zamanaşımı son suçun işlendiği günden işlemeye başlar (m.66/6); bunu bu sayfanın son konusunda göreceğiz.

Akılda kalsın: Bileşik = kanun birleştirdi; zincirleme = karar birleştirdi; fikri içtima = fiil birleştirdi. Zincirleme kara listesi “Ö-Y-İ-Y”: Öldürme, Yaralama, İşkence, Yağma.
Sınavda

Nasıl sorulurBir vaka verilip hangi içtima kurumunun uygulanacağı ya da zincirleme suçun uygulanmadığı suçlar sorulur.

TuzakFikri içtimada cezaların toplandığını ya da en hafif cezanın verildiğini sanmak; en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir. İkinci tuzak: cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarını hâlâ zincirleme yasağında saymak; bu ikisi 2005'te listeden çıkarıldı.

Sınavda işaretlezincirleme suçta artırım ¼–¾'tür.

?Soru çöz

TCK'ya göre aşağıdaki suçlardan hangisinde zincirleme suç hükümleri uygulanabilir?

✓ B. Hırsızlık, zincirleme yasağı getirilen suçlar arasında değildir; aynı karar kapsamında aynı kişiye karşı tekrarlanırsa tek ceza artırılarak verilir. A, C ve D m.43/3'teki dört istisnadandır: kasten öldürme ve yaralama, işkence ve yağmada her fiil ayrı cezalandırılır.

✎Boşluk doldurma içtima

Bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına sebep olan kişi, en cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır; buna denir. Zincirleme suçta verilen ceza dörtte birden dörtte kadar artırılır.

ağırfikri içtimaüçehafifbileşik suç
CEZA HUKUKU · YAPTIRIM

Yaptırımlar: hapis, adli para cezası, erteleme ve güvenlik tedbirleri

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

TCK'da cezalar ve güvenlik tedbirleri nelerdir? Kısa süreli hapis, adli para cezası, erteleme ve seçenek yaptırımların süreleri nedir?

Kısa cevap: TCK'da cezalar hapis ve adli para cezasıdır (m.45). Hapis cezaları ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapistir; süreli hapis kural olarak 1 aydan az, 20 yıldan fazla olamaz, 1 yıl ve altı kısa süreli hapistir (m.49). Adli para cezası 5–730 tam gün üzerinden, gün başına 100–500 TL ile hesaplanır (m.52). 2 yıl ve altı hapis ertelenebilir (m.51).

Aynı suçtan iki kişi 10 ay hapis aldı. Biri hiç cezaevine girmedi, öteki girdi.

Cezalar kusurun karşılığıdır; güvenlik tedbirleri ise korunma amaçlıdır ve kusur aranmayabilir. Süreli hapiste sonuç ceza 30 yılı geçemez (m.61/7). Takdiri indirim en çok altıda birdir (m.62).

Hapis ve adli para cezası
YaptırımKuralTCK
Ağırlaştırılmış müebbet / müebbetHayat boyu; ağırlaştırılmışta sıkı güvenlik rejimim.47–48
Süreli hapis1 ay – 20 yıl (kanunda aksi yoksa); ≤1 yıl = kısa sürelim.49
Adli para cezası5 – 730 tam gün × gün başına 100–500 TL; ödeme için ≤1 yıl mehil ya da ≤2 yıl içinde en az 4 taksitm.52

Kısa süreli hapse seçenekler ve erteleme

Kısa süreli hapis; adli para cezasına, zararın giderilmesine, eğitim kurumuna devama, belirli yerlere gitme yasağına, ehliyetin geri alınmasına ya da gönüllü kamu yararına çalışmaya çevrilebilir (m.50/1). Daha önce hapis cezası almamış kişinin 30 gün ve daha az hapsi ile fiil sırasında 18 yaşından küçük ya da 65 yaşını bitirmiş kişilerin 1 yıl ve daha az hapsi seçenek yaptırıma çevrilmek zorundadır (m.50/3). Taksirli suçtan verilen hapis uzun süreli olsa da adli para cezasına çevrilebilir; bilinçli taksirde bu olanak yoktur (m.50/4).

Erteleme, cezanın infazını bir denetim süresine bağlar: 2 yıl ve daha az hapis (18 yaşından küçük ya da 65 yaşını bitirmişlerde 3 yıl) ertelenebilir. Şartlar: kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan 3 aydan fazla hapis almamış olması ve tekrar suç işlemeyeceği kanaati. Denetim süresi 1–3 yıldır ve mahkûm olunan cezadan kısa olamaz; iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır (m.51).

Güvenlik tedbirleri

Güvenlik tedbirleri
TedbirÖzüTCK
Belli hakları kullanmaktan yoksunlukKasıtlı suçtan hapis mahkûmiyetinin kanuni sonucu: kamu görevi, velayet-vesayet, tüzel kişi yöneticiliği, izne bağlı serbest meslek; infaz bitene kadar; 18 yaş altında yokm.53
Meslek yasağı / ehliyetin geri alınmasıTaksirli meslek ya da trafik suçunda 3 ay – 3 yılm.53/6
Eşya ve kazanç müsaderesiSuçta kullanılan, suçtan doğan eşya ve menfaat Devlete geçerm.54–55
Çocuklara ve akıl hastalarına özgü tedbirlerKoruma ve tedavi amaçlım.56–57
TekerrürKesinleşen hükümden sonra yeni suç; özel infaz rejimim.58
Tüzel kişilere tedbirTüzel kişi yararına kasıtlı suçta iznin iptali; müsaderem.60
Akılda kalsın: Sayılar: 1 ay – 20 yıl – 30 yıl; adli para cezası 5–730 gün × 100–500 TL; erteleme 2 yıl, denetim 1–3 yıl; zorunlu çevirme 30 gün (ilk kez) ve 1 yıl (18 altı, 65 üstü).
Sınavda

Nasıl sorulurCeza türleri, adli para cezasının gün ve tutar sınırları, ertelemenin şartları ya da hangi kısa süreli hapsin zorunlu olarak çevrileceği sorulur.

TuzakAdli para cezasının gün karşılığını eski 20–100 TL sanmak; 2024'ten beri 100–500 TL'dir.

Sınavda işaretlekanunda yazılı olmadıkça cezalar artırılamaz, eksiltilemez, değiştirilemez (m.61/10).

✎Boşluk doldurma yaptırım sayıları

Süreli hapis cezasını gerektiren suçta belirlenen sonuç ceza yıldan fazla olamaz. Adli para cezasının bir gün karşılığı en az TL'dir. İki yıl veya daha az süreli hapis cezası .

30100ertelenebilir20affedilir

?Soru çöz

Daha önce hiç hapis cezası almamış 40 yaşındaki bir sanığa kasıtlı bir suçtan 25 gün hapis cezası verilmiştir. TCK'ya göre bu ceza için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Daha önce hapis almamış kişinin 30 gün ve daha az hapsi seçenek yaptırıma çevrilmek zorundadır (m.50/3). A 25 günün kısa süreli hapis olduğunu atlar (≤1 yıl); B genel kuralı (çevrilebilir) zorunlu hâle uygular; C 65 yaş kuralını 1 yıla kadar cezalar için olan ayrı zorunluluk hâliyle karıştırır.
CEZA HUKUKU · SÜRE

Dava ve cezanın düşmesi: ölüm, af, zamanaşımı, şikâyet ve önödeme

Hukuk · Ceza Hukuku (Genel Hükümler ve Ceza Muhakemesi Hukuku) · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaCumhurbaşkanı nasıl seçilir, görev ve yetkileri nelerdir? Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma nasıl açılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Türk anayasa düzeni). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Cumhurbaşkanı, milletvekili olabilecek nitelikte, yükseköğrenimli ve en az 40 yaşındaki Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir; görev süresi 5 yıldır, bir kişi en çok iki kez seçilebilir (m.101). Devletin başı ve yürütmenin sahibidir. Hakkında soruşturma açılması üye tamsayısının salt çoğunluğunun önergesiyle istenir, beşte üçle açılır; Yüce Divana sevk üçte iki oyla olur (m.105).

Cumhurbaşkanı: seçim, yetki, sorumluluk

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dava ve ceza zamanaşımı süreleri nelerdir? Şikâyet süresi, af, önödeme ve dava zamanaşımının kesilmesi nasıl işler?

Kısa cevap: TCK'da kamu davasını ya da cezayı ortadan kaldıran sebepler sanığın veya hükümlünün ölümü, af, dava ve ceza zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme ve önödemedir (m.64–75). Dava zamanaşımı suçun cezasının üst sınırına göre 8, 15, 20, 25 ya da 30 yıl; ceza zamanaşımı verilen cezaya göre 10, 20, 24, 30 ya da 40 yıldır. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren 6 aydır; hakarette her hâlde fiilden itibaren 2 yılı geçemez.

2010'da işlenen ve 5 yıla kadar hapis gerektiren bir dolandırıcılıkta fail 2026'da yakalandı; hiç ifadesi alınmamış, iddianame düzenlenmemişti. Devlet bu kişiyi hâlâ yargılayabilir mi?

Zamanaşımı re'sen uygulanır; sanık ya da hükümlü ondan vazgeçemez (m.72/2). Girişteki suçta dava zamanaşımı 8 yıldır; kesen bir işlem olmadığı için 2018'de dolmuştur ve kamu davası düşer.

Ölüm ve af

Sanığın ölümü davayı düşürür; hükümlünün ölümü hapis ve ödenmemiş adli para cezasını kaldırır, müsadere ve kesinleşmiş giderler kalır (m.64). Genel af davayı düşürür, cezayı bütün sonuçlarıyla kaldırır; özel af yalnız infazı kısaltır ya da sona erdirir, hak yoksunlukları sürer (m.65). Türk anayasa düzeni sayfasında gördüğümüz gibi af ilanı TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunu ister (Anayasa m.87).

Dava ve ceza zamanaşımı süreleri
Suçun cezası / verilen cezaDava zamanaşımı (m.66)Ceza zamanaşımı (m.68)
Ağırlaştırılmış müebbet30 yıl40 yıl
Müebbet25 yıl30 yıl
20 yıl ve üstü hapis20 yıl24 yıl
5 yıldan fazla (20 yıldan az) hapis15 yıl20 yıl
5 yıla kadar hapis ya da adli para cezası8 yıl10 yıl

Dava zamanaşımında suçun cezasının üst sınırı, seçimlik cezalarda hapis esas alınır (m.66/4). Süre suç günü, teşebbüste son hareket, zincirlemede son suç, çocuğa karşı üstsoyun suçunda çocuğun 18 yaşını bitirdiği gün başlar (m.66/6). 12–15 yaş grubunda sürelerin yarısı, 15–18'de üçte ikisi uygulanır. Ceza zamanaşımı hükmün kesinleştiği günden, kalan ceza esas alınarak işler.

Durma ve kesilme

Soruşturma bir izne ya da başka mercideki bir meselenin çözümüne bağlıysa zamanaşımı durur (m.67/1); Kamu görevlileri sayfasında gördüğümüz 4483 sayılı Kanun'daki soruşturma izni bunun tipik örneğidir. Şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması ya da sorguya çekilmesi, tutuklama kararı, iddianame ve mahkûmiyet kararı ise zamanaşımını keser: süre yeniden başlar, ama toplamda kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (m.67/2-4). Müsaderede zamanaşımı kesinleşmeden itibaren 20 yıldır (m.70).

Şikâyet ve önödeme

Şikâyete bağlı suçta yetkili kişi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren 6 ay içinde şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz; şikâyete bağlı hakarette bu süre fiilden itibaren her hâlde 2 yılı geçemez (m.73). Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür; iştirakte birinden vazgeçme hepsini kapsar, ama kabul etmeyen sanığı etkilemez. Önödemede (m.75) uzlaşma dışındaki, yalnız adli para cezası ya da üst sınırı 6 ayı aşmayan hapis gerektiren suçlarda fail, bildirilen miktarı (hapis alt sınırının her günü için 100 TL) 10 gün içinde öderse dava açılmaz; istenirse 3 taksit yapılır. Hakaret de (m.125/3-a hariç) önödeme kapsamındadır.

Bu sayfanın süreleri, yaşları ve oranları (toplu)
KonuSüre / sayıDayanak
Yaş sınırları / sağır-dilsiz12 – 15 – 18 / 15 – 18 – 21TCK m.31, 33
TeşebbüsAğ. müebbet → 14–21, müebbet → 10–18 yıl; diğer ¼–¾ indirimTCK m.35
Süreli hapis / sonuç ceza tavanı1 ay – 20 yıl / 30 yılTCK m.49, 61
Adli para cezası5–730 gün; gün başına 100–500 TLTCK m.52
Erteleme / denetim süresi≤2 yıl (18 altı, 65 üstü ≤3) / 1–3 yılTCK m.51
Şikâyet süresi6 ay; hakarette fiilden en çok 2 yılTCK m.73
ÖnödemeHapis üst sınırı ≤6 ay; 10 gün; 3 taksitTCK m.75
Akılda kalsın: Dava zamanaşımı 30-25-20-15-8, ceza zamanaşımı 40-30-24-20-10: ceza zamanaşımı her basamakta daha uzundur, çünkü artık suç sabittir. Kesilme süreyi sıfırlar ama en çok yarısı kadar uzatır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir suçun cezası verilip dava ya da ceza zamanaşımı süresi, zamanaşımını kesen işlemler ya da şikâyet süresi sorulur.

TuzakDava zamanaşımında cezanın alt sınırına bakmak; kanun üst sınırı esas alır. İkinci tuzak: özel affın hak yoksunluklarını da kaldırdığını sanmak.

Sınavda işaretleşikâyet süresi 6 aydır ve öğrenmeden başlar; hakarette ayrıca fiilden itibaren 2 yıllık üst sınır vardır.

⇄Bilgi eşleştirme ceza → zamanaşımı

?Soru çöz

TCK'ya göre aşağıdakilerden hangileri dava zamanaşımını keser?

I. Şüpheli hakkında tutuklama kararı verilmesi
II. Suçla ilgili iddianame düzenlenmesi
III. Soruşturmanın bir izne bağlı olması

✓ A. Tutuklama kararı (I) ve iddianame (II) m.67/2'de sayılan kesme nedenleridir; süre yeniden başlar. III kesme değil durma nedenidir (m.67/1): izin alınıncaya kadar süre işlemez ama sıfırlanmaz. B, C ve D durmayı kesilmeyle karıştırır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Aşağıdakilerden hangileri idari kolluk faaliyetidir?

I. Valinin bir mitingden önce belirli caddelerde araç trafiğini kısıtlaması
II. Polisin savcının talimatıyla şüphelinin evinde arama yapması
III. Belediye zabıtasının gıda satan işyerinde hijyen denetimi yapması

✓ B. Trafik kısıtlaması (I) kamu güvenliğini, hijyen denetimi (III) kamu sağlığını önleyici olarak korur. II suç sonrası, savcının emriyle yapılan soruşturma işlemidir, yani adli kolluktur. A yalnız adli kolluğu seçer; C ve D aramayı idari kolluk sayar.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Kolluk: kamu düzeni ve sınırlar

?Soru 2

Suçun unsurlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Mağdur korunan değerin sahibidir; öldürmede ölenin yakınları suçtan zarar gören olur. A sırf hareket suçlarını unutur; C tüzel kişiye ceza verilemeyeceğini, yalnız güvenlik tedbiri uygulanacağını atlar (m.20/2); D kuralı tersine çevirir, taksir ancak kanunda açıkça yazılıysa cezalandırılır (m.22/1).Kaynak: Ceza hukukunun temel ilkeleri · Suçun unsurları

?Soru 3

İlk inceleme sonunda aşağıdaki durumların hangisinde davanın reddine karar verilir?

✓ A. Süre aşımında dava reddedilir (m.15/1-b). B'de dilekçe gerçek hasma tebliğ edilir; C'de yalnız dilekçe reddedilir ve 30 gün içinde yenisi verilir; D'de ret kararıyla birlikte dosya yetkili mahkemeye gönderilir, dava sona ermez.Kaynak: İdari yargı ve idarenin sorumluluğu · Dilekçe, ilk inceleme, yetkili mahkeme

?Soru 4

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Pazarlıkla alınan mal kamulaştırılmış sayılır ve bu işleme ya da bedeline itiraz davası açılamaz (m.8). A genel dava süresini uygular, özel süre 30 gündür; B bedel tespitini idari yargıya verir, görevli asliye hukuktur; D mülkiyetin tescil kararıyla geçtiğini atlar.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Kamulaştırmanın şartları ve usulü

?Soru 5

Yabancı bir kişi, yabancı ülkede başka bir yabancıya karşı bir suç işlemiş ve Türkiye'ye gelmiştir. TCK'ya göre failin Türk kanunlarına göre yargılanabilmesi için aşağıdakilerden hangisi aranmaz?

✓ D. Mağdurun yabancı olduğu hâlde yargılama Adalet Bakanının istemine bağlıdır; şikâyet şartı yoktur. 6 aylık şikâyet süresi vatandaşın yurt dışında işlediği hafif suçlara aittir (m.11/2). A 3 yıllık alt sınırı, B Bakan istemini, C geri verme şartını doğru sayar (m.12/3).Kaynak: Ceza hukukunun temel ilkeleri · Yer bakımından uygulama

?Soru 6

Aşağıdaki işlemlerden hangisine karşı açılacak iptal davasına Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakmaz?

✓ B. Yalnız bir ilde uygulanan düzenleme ülke çapında olmadığından dava idare mahkemesinde açılır. A Cumhurbaşkanı kararlarını, C ve D ülke çapındaki düzenleyici işlemleri sayan 2575 m.24 kapsamındadır; üçünde de Danıştay ilk derece mahkemesidir.Kaynak: İdari yargı ve idarenin sorumluluğu · İdari yargı teşkilatı

?Soru 7

2577 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Vergi mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde 30 gündür.
II. Tatil günleri sürelere dahil değildir.
III. İdari eylemden zarar gören, eylemi öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurmalıdır.

✓ C. I m.7'deki vergi süresini, III m.13'teki başvuru sürelerini doğru verir. II yanlıştır: tatil günleri süreye dahildir, yalnız son gün tatilse süre uzar (m.8). A III'ü atlar; B ve D II'yi doğru sayar.Kaynak: İdari yargı ve idarenin sorumluluğu · Dava açma süreleri ve idari başvuru

?Soru 8

TCK'ya göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Bilinçli taksir hâlinde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
II. Olası kastla işlenen ve müebbet hapis gerektiren suçta 20 yıldan 25 yıla kadar hapis verilir.
III. Taksirle işlenen fiiller, kanunda aksine hüküm yoksa her suç bakımından cezalandırılır.

✓ D. I bilinçli taksirin artırım etkisini (m.22/3), II olası kastta müebbet yerine 20–25 yılı (m.21/2) doğru verir. III kuralı tersine çevirir: taksir yalnız kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır. A II'yi eksik bırakır; B ve C yanlış olan III'ü içerir.Kaynak: Ceza hukukunun temel ilkeleri · Kast, olası kast ve taksir

?Soru 9

Suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle suç tanımlanabilir ve hapis cezası konulabilir.
II. Suç ve ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.
III. Kanunda yazılı cezalardan başka bir cezaya hükmolunamaz.

✓ C. II kıyas ve geniş yorum yasağını (m.2/3), III kanunda yazılı ceza dışında ceza verilememesini (m.2/1) doğru anlatır. I yanlıştır: CBK idarenin düzenleyici işlemidir ve m.2/2 ile Anayasa m.38 suç ve cezayı kanuna bağlar. A ve B CBK'yi kanunla karıştırır; D aynı hatayı II ve III'le birleştirir.Kaynak: Ceza hukukunun temel ilkeleri · Kanunilik ve ceza hukukunun temel ilkeleri

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi kamu hizmeti sayılmaz?

✓ C. İdarenin kurmadığı, kâr amaçlı ve idari denetime bağlı olmayan özel faaliyet kamu hizmeti değildir. A özel kişi yürütse de belediyenin kurup denetlediği hizmettir; B idari, D mahallî kamu hizmetidir; ikisinde hizmeti idare kendisi yürütür.Kaynak: Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları · Kamu hizmeti kavramı ve türleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →