Manyetizma: mıknatıslar, akımın manyetik alanı, manyetik kuvvet

Pusulanın neden kuzeyi gösterdiğinden elektrik motorunun neden döndüğüne kadar manyetizmayı sağ el kuralıyla anlatıyoruz. İlk konular TYT, son konular AYT düzeyindedir.

7 durakTYT + AYT
16 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 16tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · MIKNATIS (TYT)

Mıknatıs ve manyetik alan: kutuplar hiç yalnız kalmaz

MEB 10. sınıf · Elektrik ve manyetizma · TYT · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaElektrik yükü nedir, birim yük ve yükün korunumu ne demektir?Bağlantılı konudan (Elektrostatik). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Atomda proton pozitif, elektron negatif yüklüdür, nötron yüksüzdür; proton ile elektronun yük miktarları eşittir. Bu en küçük yük miktarına birim yük denir: e = 1,6·10⁻¹⁹ C. Cisimler elektron alıp vererek yüklenir: elektron kazanan negatif, kaybeden pozitif olur. Yüklenmede yük yoktan var olmaz; toplam yük korunur.

Elektrik yükü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Mıknatısın kutupları nelerdir, manyetik alan çizgileri nasıl çizilir?

Kısa cevap: Her mıknatısın bir kuzey (N) ve bir güney (S) kutbu vardır; aynı kutuplar birbirini iter, zıt kutuplar çeker. Mıknatıs kesilse de her parça yine iki kutuplu olur. Mıknatısın çevresindeki etki bölgesine manyetik alan denir; alan çizgileri mıknatısın dışında N'den S'ye, içinde S'den N'ye giden kapalı eğrilerdir ve çizgilerin sık olduğu yerde alan güçlüdür.

Bir mıknatısı ortadan ikiye kırsan elinde bir kuzey bir de güney kutbu değil, iki küçük mıknatıs olur.

Demir, nikel ve kobalt gibi maddeler mıknatıs tarafından güçlü biçimde çekilir; bunlara ferromanyetik maddeler denir. Mıknatısın çekme etkisi en çok uçlarında, yani kutuplarında görülür. Serbestçe dönebilen bir mıknatısın kuzeye yönelen ucuna N (kuzey), diğerine S (güney) kutbu denir. Kutuplar birbirinden ayrılamaz; kesilen her parça yeni bir N ve S kutbu kazanır. Mıknatıs suya, demir tozuna ya da başka bir ortama konunca mıknatıslığını kaybetmez.

Mıknatısın çevresine serpilen demir tozları, görünmeyen manyetik alanı ortaya çıkarır. Alan, oklu çizgilerle gösterilir: bir noktadaki alanın yönü, oraya konan pusula iğnesinin N ucunun gösterdiği yöndür. Çizgiler birbirini kesmez; sık oldukları yerde (kutupların yakınında) alan güçlüdür. Mıknatısların itme-çekme kuvvetleri bu konuda hesaplatılmaz.

Alan çizgileri kutupların yakınında sıklaşır; orada alan en güçlüdür. Mıknatısın içindeki çizgiler (yeşil ok) S'den N'ye döner ve halkayı tamamlar.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Bir çubuk mıknatıs ortadan ikiye kesiliyor. Parçaların kesilen uçları birbirine yaklaştırılırsa ne olur?

  1. Her parça N ve S kutbu olan ayrı bir mıknatıs olur.
  2. Sol parçanın kesik ucu S, sağ parçanın kesik ucu N olur (eski dizilişi sürdürürler).
  3. Zıt kutuplar yan yana geldiği için parçalar birbirini çeker.

Cevap: birbirini çekerler.

Çözümlü örnek

Çubuk mıknatısın tam üstüne, iki kutbun ortasına bir pusula konuyor. İğnenin N ucu hangi yönü gösterir?

  1. Pusula iğnesinin N ucu alan yönünü gösterir.
  2. Mıknatısın dışında alan N kutbundan S kutbuna doğrudur.
  3. Mıknatısın üstünde çizgiler yataydır ve N'den S'ye bakar: iğnenin N ucu S kutbu tarafını gösterir.

Cevap: mıknatısın S kutbu yönünü

✔ Doğru

  • Dışarıda alan çizgileri N'den S'ye, içeride S'den N'ye gider.
  • Pusulanın N ucu alan çizgisinin yönünü gösterir.
  • Kesilen mıknatısın her parçası yine iki kutupludur.

✘ Sık yapılan hata

  • Mıknatısın içinde de çizgileri N'den S'ye çizmek.
  • Kesilen mıknatısın tek kutuplu parçalara ayrıldığını sanmak.
  • Güçlü mıknatıslanan maddelere paramanyetik demek; bunlar ferromanyetiktir.
Akılda kalsın: Dışarıda N'den S'ye, içeride S'den N'ye. Pusula iğnesinin N ucu her zaman alan çizgisinin okuyla aynı yöne döner.
Sınavda

Nasıl sorulurMıknatısların etrafındaki alan çizgileri verilir; kutupların adı, bir noktadaki pusula iğnesinin yönü ya da alanın güçlü olduğu bölge sorulur.

TuzakMıknatısın içindeki alan çizgilerini de N'den S'ye çizmektir; içeride S'den N'ye gider. İkinci tuzak, kesilen mıknatısın tek kutuplu parçalara ayrıldığını sanmaktır. Güçlü mıknatıslanan maddelere paramanyetik değil ferromanyetik denir.

⇄Bilgi eşleştirme mıknatıs

?Soru çöz

Bir çubuk mıknatıs ortadan ikiye kesiliyor. Parçalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Manyetik kutuplar ayrılamaz; her parça yeni bir N-S çifti kazanır. A tek kutuplu mıknatıs olabileceği yanılgısıdır; B kesmenin mıknatıslığı yok ettiğini sanır; D yalnız aynı kutupların yan yana geldiği durumu düşünür, zıt kutuplar çeker.
UYGULAMA · DÜNYA'NIN MANYETİK ALANI (TYT)

Dünya'nın manyetik alanı: pusula neden kuzeyi gösterir?

MEB 10. sınıf · Elektrik ve manyetizma · TYT · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKütle ile ağırlık arasındaki fark nedir, ağırlık nasıl hesaplanır?Bağlantılı konudan (Kuvvet ve Newton'ın hareket yasaları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir: G = m·g. Yer çekimi ivmesi Dünya yüzeyinde yaklaşık 9,8 m/s²'dir (sorularda 10 alınır); kutuplarda ekvatordan biraz büyüktür, yükseldikçe azalır, Ay'da yaklaşık altıda biridir. Bu yüzden ağırlık yere göre değişir, kütle değişmez. Ağırlık dinamometreyle, kütle eşit kollu teraziyle ölçülür.

Ağırlık ve yer çekimi ivmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dünya'nın manyetik alanı nasıldır, pusula neden kuzeyi gösterir?

Kısa cevap: Dünya, içinden büyük bir çubuk mıknatıs geçiyormuş gibi bir manyetik alana sahiptir. Coğrafi kuzey kutbunun yakınında Dünya'nın manyetik güney kutbu bulunur; bu yüzden pusula iğnesinin N ucu kuzeyi gösterir. Manyetik kutuplar coğrafi kutuplarla çakışmaz: pusula iğnesinin coğrafi kuzey-güney doğrultusuyla yaptığı açıya sapma açısı denir.

Göçmen kuşlar binlerce kilometre öteye kaybolmadan uçar; yanlarında haritaları yoktur ama Dünya'nın manyetik alanını “hissederler”.

Pusula, serbestçe dönebilen küçük bir kalıcı mıknatıstır. Zıt kutuplar birbirini çektiği için iğnenin N ucu, Dünya'nın coğrafi kuzeyindeki manyetik güney kutbuna yönelir. Manyetik kutuplar coğrafi kutuplarla tam üst üste düşmez ve zamanla yavaşça yer değiştirir; bu yüzden pusula coğrafi kuzeyi tam olarak değil, aradaki sapma açısı kadar farkla gösterir. Pusula iğnesi düşey düzlemde serbest bırakılırsa yatayla bir açı yapar; buna eğilme (inklinasyon) açısı denir.

Dünya'nın manyetik alanı: kavramlar ve sonuçlar
Kavram ya da olayAçıklama
Sapma açısıpusula iğnesinin coğrafi kuzey-güney doğrultusuyla yaptığı açı
Eğilme açısıdüşey düzlemde serbest dönen iğnenin yatayla yaptığı açı; kutuplara yaklaştıkça büyür
Canlılarda yön bulmagöçmen kuşlar, arılar ve bazı büyükbaş hayvanlar yerin manyetik alanından yararlanır
Koruyucu kalkanGüneş'ten gelen yüklü parçacıkların çoğunu saptırır; kutuplara yönelenler kutup ışıklarını oluşturur
Bozulmayüksek gerilim hatları ve büyük metal kütleleri yakınında pusula ve canlıların yön algısı şaşabilir
Çözümlü örnek

Pusula iğnesinin N ucu coğrafi kuzeyi gösteriyorsa, coğrafi kuzey kutbunun yakınında Dünya'nın hangi manyetik kutbu vardır?

  1. İğnenin N ucu bir mıknatıs kutbudur ve zıt kutup tarafından çekilir.
  2. N ucunu kuzeye çeken kutup bir S (güney) kutbudur.

Cevap: manyetik güney kutbu

Çözümlü örnek

Bir yürüyüşçü yüksek gerilim hattının hemen altında pusulasının farklı bir yön gösterdiğini fark ediyor. Neden?

  1. Üzerinden akım geçen teller çevrelerinde manyetik alan oluşturur (sonraki konuda göreceğiz).
  2. Bu alan Dünya'nın alanına eklenir; iğne ikisinin bileşkesi yönünde durur.
  3. Hattan uzaklaşınca tellerin alanı zayıflar, pusula yeniden doğru yönü gösterir.

Cevap: tellerdeki akımın manyetik alanı pusulayı saptırır.

✔ Doğru

  • Coğrafi kuzeyde manyetik güney (S) kutbu vardır.
  • Sapma açısı: pusulanın coğrafi kuzeyle yaptığı yatay açı.
  • Eğilme açısı: serbest iğnenin yatayla yaptığı düşey açı.

✘ Sık yapılan hata

  • Coğrafi kuzeydeki manyetik kutbu N sanmak.
  • Sapma açısı ile eğilme açısını karıştırmak.
  • Pusulayı elektromıknatıs uygulaması saymak; pusula kalıcı bir mıknatıstır.
Akılda kalsın: Coğrafi kuzeyde manyetik güney var: pusulanın N ucu oraya “çekilir”. Sapma yatayda (kuzeyden fark), eğilme düşeyde (yataydan fark).
Sınavda

Nasıl sorulurPusulanın çalışma ilkesi, Dünya'nın manyetik kutuplarının coğrafi kutuplarla ilişkisi, sapma ve eğilme açısının tanımı ve canlıların yön bulması sorulur.

TuzakCoğrafi kuzeydeki manyetik kutbu N sanmaktır. İkinci tuzak, sapma açısı ile eğilme açısını karıştırmaktır. Pusula bir elektromıknatıs uygulaması değil, kalıcı bir mıknatıstır.

▭Boşluk doldurma

Pusula iğnesinin N ucu coğrafi yönünü gösterir, çünkü coğrafi kuzeyin yakınında Dünya'nın manyetik kutbu vardır. İğnenin coğrafi kuzey-güney doğrultusuyla yaptığı açıya açısı denir.

kuzeygüneysapmaeğilme

?Soru çöz

Dünya'nın manyetik alanıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Pusula iğnesi akımla değil kendiliğinden mıknatıs olan bir kalıcı mıknatıstır; manyetik alanla ilgili her aleti elektromıknatıs saymak yanılgıdır. B doğrudur, kuşlar manyetik alanı algılar; C doğrudur, aradaki fark sapma açısını doğurur; D doğrudur, coğrafi kuzeydeki manyetik kutbu N sananlar bunu yanlış bulur.
KURAL · SAĞ EL (TYT)

Akımın manyetik alanı: Ørsted'in pusulası

MEB 10. sınıf · Elektrik ve manyetizma · TYT · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaElektrik akımı nedir, yönü nasıl belirlenir, potansiyel farkı ne işe yarar?Bağlantılı konudan (Elektrik akımı ve devreler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Elektrik akımı, bir iletkenin kesitinden birim zamanda geçen yük miktarıdır: I = q/t; birimi amperdir (A). Akımın yönü pozitif yüklerin hareket yönü kabul edilir, yani metallerde elektronların hareketine zıttır. Yükleri harekete geçiren, iletkenin iki ucu arasındaki potansiyel farkıdır (gerilim, volt); potansiyel farkını üreteç sağlar.

Elektrik akımı ve potansiyel farkı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üzerinden akım geçen düz telin manyetik alanı nasıldır, sağ el kuralı nasıl uygulanır?

Kısa cevap: Üzerinden akım geçen düz bir telin çevresinde, teli merkez alan çemberler biçiminde bir manyetik alan oluşur. Alanın yönü sağ el kuralıyla bulunur: başparmak akım yönünü gösterirse teli saran dört parmak alanın yönünü gösterir. Alan akım arttıkça güçlenir, telden uzaklaştıkça zayıflar; akımın yönü değişince alanın yönü de tersine döner.

1820'de Hans Christian Ørsted, ders sırasında akım geçen bir telin yanındaki pusulanın kıpırdadığını gördü; elektrik ile manyetizmanın aynı madalyonun iki yüzü olduğu böyle anlaşıldı.

Akım, hareket eden yüktür; hareket eden yük çevresinde manyetik alan oluşturur. Düz telin çevresindeki alan çizgileri teli ortalayan çemberlerdir. Akım arttıkça çizgiler sıklaşır, alan güçlenir; telden uzaklaştıkça zayıflar. Akımın yönünü ters çevirmek çemberlerin biçimini bozmaz, yalnız dolanım yönünü tersine çevirir. Manyetik alanın yönü sağ el kuralıyla bulunur: sağ el teli kavrar gibi tutulur; başparmak akımın yönünü gösterirken kıvrılan dört parmak alan çizgilerinin dolanım yönünü gösterir.

Çemberler telden uzaklaştıkça seyrekleşir: alan zayıflar. Başparmağını akım yönüne çevir, parmakların dolandığı yön alanın yönüdür.Görsel: Sınav Defteri

Yüksek gerilim hatlarındaki büyük akımlar çevrelerinde manyetik alan oluşturur; bu alanın göçmen kuşların yön bulmasını şaşırtabileceği ve canlılara etkileri araştırılmaktadır. Bu yüzden hatların yerleşim yerlerinden ve göç yollarından uzak tutulması önerilir. Telin alanının yönü ve şiddeti bu düzeyde hesaplatılmaz; hesap AYT'de, bu sayfanın sonundaki konularda yapılır.

Çözümlü örnek

Sayfa düzlemine dik bir telden sayfadan dışarı doğru akım geçiyor. Telin sağ tarafındaki bir noktada alan hangi yöndedir?

  1. Başparmak sayfadan dışarı: dört parmak saat yönünün tersine dolanır.
  2. Saat yönünün tersine dolanan çemberde, telin sağındaki noktada hareket yukarı doğrudur.

Cevap: yukarı (sayfa düzleminde)

Çözümlü örnek

Kuzey-güney doğrultusundaki bir telin altına konan pusula, telden akım geçince bir yöne sapıyor. Akım ters çevrilirse ve sonra iki katına çıkarılırsa iğne ne yapar?

  1. Akım ters çevrilince telin alanı da ters döner: iğne bu kez öbür yöne sapar.
  2. Akım artınca telin alanı güçlenir, Dünya'nın alanına göre daha baskın olur: sapma açısı büyür.

Cevap: ters yöne sapar, akım artınca daha çok sapar.

✔ Doğru

  • Düz telin alan çizgileri tele dik düzlemde çemberlerdir.
  • Sağ el: başparmak akım, dört parmak alan yönü.
  • Akım artınca çizgiler sıklaşır; akım yönü değişince alan yönü döner.

✘ Sık yapılan hata

  • Akım yönü değişince çemberlerin biçiminin bozulduğunu sanmak.
  • Pili doğrudan manyetik alan kaynağı sanmak.
  • ⊙ ve ⊗ işaretlerini karıştırıp dönme yönünü ters bulmak.
Akılda kalsın: Başparmak akım, dört parmak alan. ⊙ işareti sana doğru gelen okun ucu, ⊗ senden uzaklaşan okun kuyruğudur: ⊙'de alan saat yönünün tersine, ⊗'de saat yönünde dolanır.
Sınavda

Nasıl sorulurAkım taşıyan telin çevresindeki noktalarda alanın yönü, pusula iğnelerinin konumu ya da alanı etkileyen değişkenler sorulur.

TuzakAkımın yönü değişince ya da akım artınca alan çizgilerinin çember biçiminin bozulduğunu sanmaktır; biçim aynı kalır, yalnız yön ya da sıklık değişir. İkinci tuzak, pili doğrudan manyetik alan kaynağı sanmaktır: alanı oluşturan, telden geçen akımdır.

▭Boşluk doldurma

Üzerinden akım geçen düz telin çevresinde manyetik alan çizgileri biçimindedir. Akım artarsa alan , telden uzaklaştıkça alan .

çemberartarazalırdoğru

?Soru çöz

Üzerinden akım geçen uzun düz bir telin çevresindeki manyetik alanla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. Sağ el kuralında başparmak ters dönünce parmakların dolanımı da ters döner. A ve B, akımın yönünün ya da büyüklüğünün alanın biçimini bozduğu yanılgısıdır, biçim hep çemberdir; C uzaklığın etkisini ters kurar, alan telden uzaklaştıkça zayıflar.
UYGULAMA · ELEKTROMIKNATIS (TYT)

Akım makarası ve elektromıknatıs: açılıp kapanan mıknatıs

MEB 10. sınıf · Elektrik ve manyetizma · TYT · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMıknatısın kutupları nelerdir, manyetik alan çizgileri nasıl çizilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Her mıknatısın bir kuzey (N) ve bir güney (S) kutbu vardır; aynı kutuplar birbirini iter, zıt kutuplar çeker. Mıknatıs kesilse de her parça yine iki kutuplu olur. Mıknatısın çevresindeki etki bölgesine manyetik alan denir; alan çizgileri mıknatısın dışında N'den S'ye, içinde S'den N'ye giden kapalı eğrilerdir ve çizgilerin sık olduğu yerde alan güçlüdür.

Mıknatıs ve manyetik alan

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Akım makarası (bobin) ve elektromıknatıs nedir, elektromıknatısın gücü nasıl artırılır?

Kısa cevap: Bir telin sarmal biçimde sarılmasıyla oluşan akım makarası (bobin), akım geçince bir çubuk mıknatıs gibi davranır: bir ucu N, öbür ucu S olur. Sağ elin dört parmağı akım yönünde sarılırsa başparmak N kutbunu gösterir. İçine demir çekirdek konan bobine elektromıknatıs denir; akım kesilince mıknatıslığı kaybolur. Akımı ve sarım sayısını artırmak alanı güçlendirir.

Hurdalıktaki vinç tonlarca demiri havaya kaldırır, sonra bir düğmeye basılınca hepsini bırakır; kalıcı bir mıknatıs bunu yapamazdı.

Tel halka biçiminde sarılınca her halkanın alanı makaranın içinde aynı yönde toplanır; içeride neredeyse düzgün bir alan oluşur. Makaranın dışındaki alan çizgileri çubuk mıknatısınkine benzer. Bobinin kutuplarını bulmak için sağ el bobini kavrar: dört parmak akımın sarımlarda dolandığı yönü gösterirse başparmak N kutbunu gösterir. Bobinin içine demir çekirdek konunca demir de mıknatıslanır ve alan kat kat güçlenir: bu düzeneğe elektromıknatıs denir. Plastik ya da tahta çekirdek bu etkiyi yapmaz.

Bobinin içinde alan çizgileri birbirine paralel ve sık: alan güçlü ve düzgündür. Dışarıda çubuk mıknatısın alanına benzer.Görsel: Sınav Defteri

Elektromıknatısın en büyük üstünlüğü kontrol edilebilmesidir: akım açılınca mıknatıslanır, kapanınca bırakır; akım ters çevrilince kutupları yer değiştirir. Hurda vinçleri, elektrikli zil, röle, hoparlör, manyetik kilitler, MR cihazları ve manyetik kaldırmalı (maglev) trenler elektromıknatısla çalışır.

Çözümlü örnek

Yatay bir bobinin ön yüzündeki sarımlarda akım aşağıdan yukarıya doğru geçiyor; bobini önden gördüğümüzde akım bobinin sol ucuna bakan kişiye göre saat yönünün tersine dolanıyor. Bobinin sol ucu hangi kutuptur?

  1. Sol uca bakan kişi akımın saat yönünün tersine dolandığını görüyor.
  2. Sağ elin dört parmağı saat yönünün tersine kıvrılınca başparmak bakan kişiye, yani dışarı (sola) doğru olur.
  3. Başparmağın gösterdiği uç N kutbudur.

Cevap: sol uç N kutbu

Çözümlü örnek

Bir öğrencinin elektromıknatısı yeterince çivi kaldıramıyor. Gücünü artırmak için ne önerirsin? Demir çekirdeği plastik çubukla değiştirmek işe yarar mı?

  1. Akımı artırmak: üreteç gerilimini artırmak ya da devre direncini azaltmak.
  2. Aynı uzunluğa daha çok sarım yapmak.
  3. Çekirdek demir kalmalı: plastik mıknatıslanmaz, alan zayıflar.

Cevap: akımı ve sarım sayısını artır; plastik çekirdek alanı zayıflatır.

✔ Doğru

  • Bobinde dört parmak akım, başparmak N kutbunu gösterir.
  • Demir çekirdek alanı güçlendirir.
  • Sarım sayısı ve akım arttıkça elektromıknatıs güçlenir.

✘ Sık yapılan hata

  • Demir yerine plastik çekirdeğin alanı artırdığını sanmak.
  • Bobinde de başparmağı akım yönüne tutmak.
  • Akım kesilince elektromıknatısın mıknatıslığını koruduğunu sanmak.
Akılda kalsın: Bobinde kural tersine döner: dört parmak akım, başparmak N. Elektromıknatıs = bobin + demir çekirdek + açılıp kapanan akım.
Sınavda

Nasıl sorulurAkım yönü verilen bobinin kutuplarını bulmak, yanına konan pusulanın ya da mıknatısın davranışını yorumlamak, elektromıknatısın gücünü artıran değişkenleri ve kullanım alanlarını seçmek sorulur.

TuzakDemir çekirdek yerine plastik çekirdek konunca alanın arttığını sanmaktır. İkinci tuzak, düz tel ile bobinde sağ el kuralını aynı parmaklarla uygulamaktır: telde başparmak akımı, bobinde başparmak N kutbunu gösterir.

↕Sıralama aynı uzunlukta bobin, zayıftan güçlüye

  1. 100 sarım, 2 A, plastik çekirdek
  2. 50 sarım, 1 A, plastik çekirdek
  3. 100 sarım, 2 A, demir çekirdek
  4. 100 sarım, 1 A, plastik çekirdek

?Soru çöz

Bir elektromıknatısın oluşturduğu manyetik alanı artırmak için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

✓ B. Birim uzunluktaki sarım sayısı arttıkça her sarımın alanı üst üste biner. A plastiğin mıknatıslanmadığını unutur, alan zayıflar; C akımın alanı güçlendirdiğini ters kurar; D sarımları seyrekleştirmek birim uzunluktaki sarım sayısını azaltır, alanı zayıflatır.
HESAP · MANYETİK ALAN (AYT)

Manyetik alan hesabı: düz tel, halka ve akım makarası

MEB 11. sınıf · Elektrik ve manyetizma · AYT · Okuma 6 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaCoulomb kuvveti nedir, yüklü cisimler arasındaki kuvvet neye bağlıdır ve nasıl hesaplanır?Bağlantılı konudan (Elektrostatik). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki noktasal yük arasındaki elektriksel kuvvet (Coulomb kuvveti) yüklerin çarpımıyla doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır: F = k·q₁·q₂/d². Boşlukta k = 9·10⁹ N·m²/C²'dir. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretliler çeker. İki yük birbirine eşit büyüklükte ve zıt yönde kuvvet uygular.

Coulomb kuvveti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Düz tel, halka ve akım makarasının manyetik alanı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Düz telin d uzaklıkta oluşturduğu manyetik alan B = 2k·i/d, halkanın merkezindeki alan B = 2πk·i/r, akım makarasının içindeki alan B = 4πk·N·i/L'dir; k = 10⁻⁷ T·m/A ve birim tesla'dır (T). Alan akımla doğru orantılıdır. Birden çok telin bir noktadaki alanları yönleriyle (vektörel) toplanır.

Ev tesisatındaki bir telin birkaç santimetre ötesindeki alan, Dünya'nın manyetik alanıyla aynı büyüklük düzeyindedir; pusulanın sapması bu yüzden gözle görülür.

Önceki konularda alanın yönünü ve neye bağlı olduğunu gördük; AYT'de büyüklüğü de hesaplanır. Üç geometrinin üçünde de alan akımla doğru orantılıdır. Düz telde alan uzaklıkla ters orantılıdır; halkada yarıçapla ters orantılıdır; makarada ise birim uzunluktaki sarım sayısıyla (N/L) doğru orantılıdır ve makaranın kesitinden bağımsızdır. Bir noktada birden çok kaynağın alanı varsa her biri ayrı bulunur, yönleri sağ el kuralıyla belirlenir ve vektörel olarak toplanır.

Üç kaynağın manyetik alanı (k = 10⁻⁷ T·m/A)
KaynakAlanYön kuralıAlanı artıran
Düz tel (d uzaklıkta)B = 2k·i/dbaşparmak akım, dört parmak alanakım ↑, uzaklık ↓
Halka (merkezde)B = 2πk·i/rdört parmak akım, başparmak merkezdeki alanakım ↑, yarıçap ↓
Akım makarası (içinde)B = 4πk·N·i/Ldört parmak akım, başparmak N kutbuakım ↑, N/L ↑, demir çekirdek
Btel = 2k id Bhalka = 2πk ir Bmakara = 4πk N·iLDers kitabında k yerine K harfi de kullanılır; değeri aynıdır.
Çözümlü örnek

Uzun düz bir telden 5 A akım geçiyor. Telden 0,1 m uzaklıktaki manyetik alanın büyüklüğü nedir?

  1. B = 2 · 10−7 · 5 ÷ 0,1.
  2. = 10−6 ÷ 0,1 = 10−5 T.

Cevap: 10⁻⁵ T

Çözümlü örnek

Aralarında 0,2 m bulunan iki uzun paralel telden aynı yönde 3 A ve 1 A akım geçiyor. Tellerin tam ortasındaki noktada bileşke manyetik alan nedir?

  1. Orta nokta iki tele de 0,1 m uzaklıkta. B1 = 2·10−7·3 ÷ 0,1 = 6·10−6 T, B2 = 2·10−7·1 ÷ 0,1 = 2·10−6 T.
  2. Akımlar aynı yönde: sağ el kuralına göre iki telin arasında alanlar zıt yönlüdür.
  3. Bileşke: 6·10−6 − 2·10−6 = 4·10−6 T, 3 A'lik telin alanı yönünde.

Cevap: 4·10⁻⁶ T

✔ Doğru

  • Düz tel: B = 2k·i/d; uzaklık 2 katı → alan yarı.
  • Halkanın merkezinde B = 2πk·i/r.
  • Birden çok kaynağın alanları yönleriyle toplanır.

✘ Sık yapılan hata

  • Alanları yönlerine bakmadan toplamak.
  • Halkada π'yi unutup tel formülünü kullanmak.
  • Düz telde uzaklığın karesini almak; alan d ile ters orantılıdır.
Akılda kalsın: Üç formülün ortak iskeleti k · akım / uzunluk: telde 2, halkada 2π, makarada 4π ve N katsayısı vardır. Aynı yönlü iki telin arası alanların birbirini zayıflattığı yerdir.
Sınavda

Nasıl sorulurİki ya da üç telin bir noktadaki bileşke alanı, bileşke alanın sıfır olduğu nokta, halka ile düz telin birlikte oluşturduğu alan ya da makaranın sarım sayısı, akımı veya boyu değişince alanın kaç katına çıktığı sorulur.

TuzakAlanları yönlerine bakmadan toplamaktır. İkinci tuzak, halkada tel formülünü (2k·i/r) kullanıp π'yi unutmaktır. Makaranın alanı kesit alanına bağlı değildir.

▭Boşluk doldurma

Uzun düz bir telden 4 A akım geçiyor (k = 10⁻⁷ T·m/A). Telden 0,2 m uzaklıkta alan ·10⁻⁶ T, 0,4 m uzaklıkta ·10⁻⁶ T'dır.

4281

?Soru çöz

Yarıçapı 0,1 m olan tek sarımlı çembersel bir halkadan 5 A akım geçiyor. Halkanın merkezindeki manyetik alanın büyüklüğü kaç T'dır? (k = 10⁻⁷ T·m/A, π = 3)

✓ C. B = 2πk·i/r = 2 · 3 · 10⁻⁷ · 5 ÷ 0,1 = 3·10⁻⁵ T. A halkada düz tel formülünü (2k·i/d) kullanıp π'yi unutur; B yarıçapa bölmeyi unutur; D makara formülündeki 4π katsayısını halkaya taşır.

?Soru çöz oran

Uzun düz bir telden i akımı geçerken telden d uzaklıktaki bir noktada manyetik alan B'dir. Akım 3i yapılır ve nokta telden 2d uzaklığa taşınırsa bu noktadaki manyetik alan kaç B olur?

✓ B. Düz telde B = 2k·i/d: alan akımla doğru, uzaklıkla ters orantılıdır. Yeni alan (3/2)·B'dir. A uzaklığın karesini alır (3/2²); C uzaklıkla bölmek yerine çarpar (3 · 2); D oranı ters kurar.
KURAL · MANYETİK KUVVET (AYT)

Manyetik kuvvet: akım taşıyan tel alanda itilir

MEB 11. sınıf · Elektrik ve manyetizma · AYT · Okuma 6 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaÜzerinden akım geçen düz telin manyetik alanı nasıldır, sağ el kuralı nasıl uygulanır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üzerinden akım geçen düz bir telin çevresinde, teli merkez alan çemberler biçiminde bir manyetik alan oluşur. Alanın yönü sağ el kuralıyla bulunur: başparmak akım yönünü gösterirse teli saran dört parmak alanın yönünü gösterir. Alan akım arttıkça güçlenir, telden uzaklaştıkça zayıflar; akımın yönü değişince alanın yönü de tersine döner.

Akımın manyetik alanı ve sağ el kuralı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Manyetik alanda akım taşıyan tele etki eden kuvvet neye bağlıdır, elektrik motoru nasıl döner?

Kısa cevap: Manyetik alandaki akım taşıyan tele, hem akıma hem alana dik bir manyetik kuvvet etki eder: F = B·i·L·sinθ. Kuvvet tel alana dikken en büyük, alana paralelken sıfırdır; yönü sağ el kuralıyla bulunur. Alandaki akımlı çerçevenin karşılıklı kenarlarına zıt kuvvetler etki eder ve çerçeve döner: elektrik motoru böyle çalışır.

Bir çamaşır makinesinin tamburunu, bir matkabın ucunu ve bir elektrikli otomobilin tekerleğini döndüren hep aynı kuvvettir.

Bir mıknatısın kutupları arasına konan tel, akım geçince yana doğru itilir. Telin içindeki hareketli yüklere alanın uyguladığı kuvvetlerin toplamı bu manyetik kuvveti oluşturur. Kuvvet akımla, alanla ve alandaki tel uzunluğuyla artar; tel ile alan arasındaki açının sinüsüyle orantılıdır. Kuvvetin yönü hem akıma hem alana diktir: sağ elin dört parmağı akım yönünü gösterirken avuç içi alana bakar; parmaklar alana doğru kıvrılınca başparmak kuvvetin yönünü gösterir. Akımın ya da alanın yönü tersine çevrilince kuvvet de tersine döner. Bu konuda kuvvet hesaplatılmaz, yönü ve bağlı olduğu değişkenler sorulur.

F = B · i · L · sin θθ: tel ile manyetik alan arasındaki açı. θ = 90° → en büyük; θ = 0° (tel alana paralel) → F = 0.
Çerçevenin iki kenarında akım zıt yönde olduğu için kuvvetler de zıt yöndedir; bu kuvvet çifti çerçeveyi döndürür. Motorda yarım halkalar (komütatör) akımın yönünü her yarım turda çevirerek dönmeyi sürdürür.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Soldan sağa yönelmiş düzgün bir manyetik alanda, sayfa düzlemine dik bir telden sayfadan dışarı doğru akım geçiyor. Tele etki eden kuvvet hangi yöndedir?

  1. Dört parmak akım yönünde: sayfadan dışarı.
  2. Parmaklar alana (sağa) doğru kıvrılınca başparmak yukarıyı gösterir.
  3. Kontrol: kuvvet hem akıma (dışarı) hem alana (sağ) dik olmalı; yukarı yön ikisine de diktir.

Cevap: yukarı

Çözümlü örnek

Aynı manyetik alanda akım taşıyan bir tel önce alana dik, sonra alana paralel konuluyor; sonra akım iki katına çıkarılıyor. Kuvvet nasıl değişir?

  1. Alana dik: sin 90° = 1, kuvvet en büyük.
  2. Alana paralel: sin 0° = 0, kuvvet sıfır.
  3. Dik konumda akım iki katına çıkınca kuvvet de iki katına çıkar (doğru orantı, kare yok).

Cevap: dikken en büyük, paralelken sıfır; akım 2 katı → kuvvet 2 katı

✔ Doğru

  • Manyetik kuvvet hem akıma hem alana diktir.
  • Tel alana dikken kuvvet en büyük, paralelken sıfırdır.
  • Aynı yönlü akım taşıyan paralel teller çeker, zıt yönlüler iter.

✘ Sık yapılan hata

  • Manyetik kuvveti alan yönünde sanmak.
  • Tel alana paralelken kuvvetin en büyük olduğunu sanmak.
  • Aynı yönlü akımlı tellerin birbirini ittiğini sanmak.
Akılda kalsın: Manyetik kuvvet ne akım yönünde ne alan yönündedir; ikisine birden diktir. Paralel telde kuvvet yok. İki paralel telin her biri ötekinin alanındadır: aynı yönlü akımlar çeker, zıt yönlüler iter.
Sınavda

Nasıl sorulurAlandaki telin ya da çerçevenin kenarlarına etki eden kuvvetlerin yönleri, çerçevenin hangi yöne döneceği, elektrik motorunun çalışma ilkesi sorulur.

TuzakManyetik kuvveti alan yönünde sanmaktır; elektrik alandaki kuvvetle karıştırılır. İkinci tuzak, tel alana paralelken kuvvetin en büyük olduğunu sanmaktır. Kuvvet akımla doğru orantılıdır; akımın karesiyle değil.

⇄Bilgi eşleştirme durum → kuvvet

?Soru çöz

Düzgün bir manyetik alanda bulunan ve üzerinden akım geçen düz bir tele etki eden manyetik kuvvetle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Manyetik kuvvet akım ve alanın oluşturduğu düzleme diktir. B manyetik kuvveti elektrik alandaki kuvvetle karıştırır; C sinüsü kosinüs gibi düşünür, paralelde kuvvet sıfırdır; D kuvvetin akımla doğru orantılı olduğunu unutup kare alır.

?Soru çöz oran

Düzgün bir manyetik alana dik konmuş, akım taşıyan bir tele etki eden manyetik kuvvet F'dir. Alan şiddeti 2 katına çıkarılır, akım yarıya indirilir ve telin alan içindeki uzunluğu 3 katına çıkarılırsa tele etki eden kuvvet kaç F olur?

✓ D. F = B·i·L: üç çarpanla da doğru orantılıdır. 2 · (1/2) · 3 = 3, yeni kuvvet 3F. A akımın yarıya indiğini atlar (2 · 3); B uzunluğu hesaba katmaz (2 · 1/2); C akımı yarıya indirmek yerine iki katına çıkarır (2 · 2 · 3).
KAVRAM · YÜKLÜ PARÇACIK (AYT)

Yüklü parçacık manyetik alanda: düz giren dönerek çıkar

MEB 11. sınıf · Elektrik ve manyetizma · AYT · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAkım makarası (bobin) ve elektromıknatıs nedir, elektromıknatısın gücü nasıl artırılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir telin sarmal biçimde sarılmasıyla oluşan akım makarası (bobin), akım geçince bir çubuk mıknatıs gibi davranır: bir ucu N, öbür ucu S olur. Sağ elin dört parmağı akım yönünde sarılırsa başparmak N kutbunu gösterir. İçine demir çekirdek konan bobine elektromıknatıs denir; akım kesilince mıknatıslığı kaybolur. Akımı ve sarım sayısını artırmak alanı güçlendirir.

Akım makarası ve elektromıknatıs

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yüklü parçacık manyetik alanda nasıl hareket eder, Lorentz kuvveti nedir?

Kısa cevap: Manyetik alana hızı alana dik olacak biçimde giren yüklü parçacığa hem hızına hem alana dik bir kuvvet etki eder; bu kuvvet parçacığı çembersel bir yörüngeye sokar ama süratini değiştirmez. Alana paralel giren parçacığa kuvvet etki etmez. Pozitif ve negatif parçacıklar zıt yönlere sapar. Elektrik ve manyetik alanın birlikte uyguladığı kuvvete Lorentz kuvveti denir.

Kutuplardaki yeşil ışık perdeleri, Güneş'ten gelen yüklü parçacıkların Dünya'nın manyetik alanında yollarından saptırılmasının görünen izidir.

Telde gördüğümüz manyetik kuvvet aslında tek tek hareketli yüklere etki eder. Bir parçacığa etki eden manyetik kuvvetin yönü, teldeki kuralla bulunur: dört parmak pozitif parçacığın hız yönünü gösterirken parmaklar alana doğru kıvrılır, başparmak kuvveti gösterir; negatif parçacıkta kuvvet ters yöndedir. Kuvvet her an hıza dik olduğu için parçacığı hızlandıramaz ya da yavaşlatamaz; yalnız yönünü değiştirir. Bu yüzden alana dik giren parçacık sabit süratle çembersel bir yol izler. Bu konuda yörünge yarıçapı ya da kuvvet hesaplatılmaz.

İki parçacık aynı hızla girse de yükleri zıt olduğu için zıt yönlere kıvrılır. Kütlesi küçük olan elektronun yörüngesi gerçekte çok daha dar olur; şekil yalnız yönleri gösterir.Görsel: Sınav Defteri

Lorentz kuvveti ve uygulamalar

Bir bölgede hem elektrik alan hem manyetik alan varsa yüklü parçacığa etki eden toplam kuvvete Lorentz kuvveti denir: F = q·E + q·v·B (manyetik kısım hıza dik bileşen için). İki kuvvet zıt yönlü ve eşit büyüklükteyse parçacık sapmadan geçer; hız seçiciler bu ilkeyle belirli hızdaki parçacıkları ayırır. Kütle spektrometreleri, parçacık hızlandırıcıları ve eski tüplü televizyonlar yüklü parçacıkları manyetik alanla yönlendirir. Elektrik alanı Elektrostatik sayfasında tanımıştık. Düzgün elektrik alanın hesaplarını ise Elektrik alan ve potansiyel sayfasında göreceğiz.

Çözümlü örnek

Şekildeki gibi sayfaya doğru yönelmiş bir alana soldan sağa giren protona kuvvet hangi yönde etki eder?

  1. Dört parmak hız yönünde (sağa), avuç içi alana (sayfaya doğru) bakacak biçimde tutulur.
  2. Parmaklar sayfaya doğru kıvrılınca başparmak yukarıyı gösterir: kuvvet yukarı.
  3. Kuvvet hıza dik kaldıkça proton yukarı doğru kıvrılan çembersel bir yol izler.

Cevap: yukarı; proton yukarı kıvrılır.

Çözümlü örnek

Aynı alana bir elektron, bir nötron ve alana paralel hareket eden bir proton gönderiliyor. Hangilerinin yolu değişir?

  1. Elektron yüklüdür ve hızı alana diktir: aşağı doğru sapar.
  2. Nötron yüksüzdür: manyetik kuvvet etki etmez, düz gider.
  3. Alana paralel giden protona kuvvet etki etmez (sin 0° = 0): düz gider.

Cevap: yalnız elektron sapar.

✔ Doğru

  • Manyetik kuvvet hıza diktir; yalnız yönü değiştirir.
  • Parçacığın sürati ve kinetik enerjisi değişmez.
  • Negatif parçacık, pozitifin tersi yöne sapar.

✘ Sık yapılan hata

  • Manyetik kuvvetin parçacığı hızlandırdığını sanmak.
  • Negatif parçacığın da pozitifle aynı yöne saptığını söylemek.
  • Alana paralel giren parçacığın saptığını sanmak; kuvvet sıfırdır.
Akılda kalsın: Manyetik kuvvet bir direksiyon gibidir: yönü çevirir, gaza basmaz. Bu yüzden manyetik alan yüklü parçacığın süratini, dolayısıyla kinetik enerjisini değiştirmez.
Sınavda

Nasıl sorulurManyetik alana giren pozitif ve negatif parçacıkların sapma yönleri, alana paralel ya da yüksüz parçacıkların davranışı, manyetik kuvvetin sürate etkisi ve Lorentz kuvvetinin uygulamaları sorulur.

TuzakManyetik kuvvetin parçacığı hızlandırdığını ya da yavaşlattığını sanmaktır. İkinci tuzak, negatif parçacığın da pozitifle aynı yöne saptığını söylemektir. Yörünge yarıçapı ve kuvvet hesabı sorulmaz.

▭Boşluk doldurma

Manyetik alana dik giren yüklü parçacık bir yörünge izler; manyetik kuvvet hıza dik olduğu için parçacığın sürati . Alana paralel giren parçacığa kuvvet etki .

çemberseldeğişmezetmezdoğrusalartar

?Soru çöz

Düzgün bir manyetik alana, alana dik ve aynı hızla bir proton ve bir elektron giriyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Yükleri zıt olduğu için kuvvetler zıt yönlüdür; kuvvet hıza dik olduğundan süratler sabit kalır. A yük işaretinin kuvvet yönünü değiştirdiğini unutur; B manyetik kuvvetin sürati değiştirdiği yanılgısıdır; C hızın alana paralel olduğu durumu bu duruma uygular.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Başlangıçta sıcaklıkları farklı olan iki cisim yalıtılmış bir ortamda ısıl dengeye ulaşıyor. Hâl değişimi olmadığına göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ C. Isıl denge tanım gereği sıcaklıkların eşitlenmesidir. A sıcaklık ile iç enerjiyi karıştırır; B denge sıcaklığını kütleye bağlar, oysa belirleyen ısı sığasıdır (öz ısı da etkili); D ısının yönünü iç enerjiye bağlar, yönü sıcaklık farkı belirler.Kaynak: Isı ve sıcaklık · Isıl denge

?Soru 2

Isı, sıcaklık ve iç enerjiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Isının kendiliğinden akış yönünü sıcaklık farkı belirler. A ısıyı maddenin sahip olduğu bir şey sanır, artan iç enerjidir; C ısının tanımını iç enerjiye verir; D sıcaklığı toplam gibi düşünür, oysa sıcaklık madde miktarına bağlı değildir.Kaynak: Isı ve sıcaklık · Isı, sıcaklık, iç enerji

?Soru 3

Aralarında 0,2 m uzaklık bulunan q₁ = +4·10⁻⁶ C ve q₂ = −1·10⁻⁶ C yükleri arasındaki elektriksel kuvvetin büyüklüğü ve türü nedir? (k = 9·10⁹ N·m²/C²)

✓ C. F = 9·10⁹ · 4·10⁻¹² ÷ 0,04 = 0,036 ÷ 0,04 = 0,9 N; yükler zıt işaretli, kuvvet çekmedir. A büyüklüğü doğru bulur ama işaretleri yorumlayamaz; B uzaklığın karesini almayı unutur (0,036 ÷ 0,2); D d² yerine 2d alır (0,036 ÷ 0,4).Kaynak: Elektrostatik · Coulomb kuvveti

?Soru 4

Elektrik güvenliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. Toprak hattı kaçak akıma direnci küçük bir yol sağlar. B sigortanın görevini yanlış bilir, sigorta aşırı akımda devreyi açar; C kontrol kalemini ampermetre sanır; D ev tesisatının paralel olduğunu unutur, bir aletin kapanması diğerlerini etkilemez.Kaynak: Elektrik akımı ve devreler · Elektrik güvenliği

?Soru 5

Elektrik akımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Çözeltilerde iyonlar zıt yönlerde hareket ederek akımı birlikte taşır. A akım yönünü elektron yönüyle karıştırır, oysa akım elektronların tersinedir; C katı olmayı iletken olmak sanır; D camı iletken sanır, cam yalıtkandır.Kaynak: Elektrik akımı ve devreler · Elektrik akımı ve potansiyel farkı

?Soru 6

Bir lamba tek bir pille yakıldığında pil t sürede tükeniyor. Aynı lamba, aynı türden iki pilin paralel bağlandığı bir üreteçle yakılırsa ne olur? (İç dirençler önemsiz.)

✓ B. Paralel özdeş pillerin emk'si tek pilinkine eşit, lamba akımı aynı; akım iki pile bölündüğü için her pil iki kat uzun dayanır. A seri bağlamanın sonucudur; C paralel bağlamanın tükenme süresini değiştirmediğini sanır; D paralel bağlamanın akımı azalttığı yanılgısıdır.Kaynak: Elektrik akımı ve devreler · Üreteçlerin bağlanması

?Soru 7

Aşağıdaki olay–ısı aktarım yolu eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

✓ B. Boru katıdır; ısı borunun içinden ele iletimle ulaşır. Borudaki suyun akması konveksiyonu düşündürse de ele geçiş katı yoluyladır. A doğrudur, boşlukta yalnız ışıma vardır (konveksiyon sanılabilir); C doğrudur, ısınan su yer değiştirir; D doğrudur, katıda tanecikten taneciğe aktarım iletimdir.Kaynak: Isı ve sıcaklık · Isı aktarımı, yalıtım, küresel ısınma

?Soru 8

Direnci R olan bir telin yerine aynı maddeden, boyu 2 katı ve kesit alanı 2 katı olan bir tel kullanılıyor. Yeni telin direnci kaç R'dir?

✓ D. Boy 2 katı direnci 2 katına çıkarır, kesit 2 katı yarıya indirir; etkiler birbirini götürür. A yalnız boyu hesaba katar; B kesit alanını da dirençle doğru orantılı sanır (2 · 2); C yalnız kesiti hesaba katar.Kaynak: Elektrik akımı ve devreler · Direnç ve bağlı olduğu değişkenler

?Soru 9

Nötr K ve L cisimleri birbirine sürtülüyor ve L'den K'ye 4·10¹⁰ elektron geçiyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. K elektron kazandı (−), L kaybetti (+); geçen elektron sayısı aynı olduğu için yük büyüklükleri eşittir. A protonların yer değiştirdiğini sanır; B iki cismin farklı miktarda yüklendiğini sanır (büyük cisim çok yüklenir yanılgısı); D yükün korunumunu ihlal eder, toplam yine sıfırdır.Kaynak: Elektrostatik · Elektrik yükü

?Soru 10

Elektrik yüklerinin dağılımı ve korunma yollarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Metal gövde Faraday kafesi gibi davranır, yük dış yüzeyden toprağa geçer. A kafes ilkesini ısıtma cihazına bağlar, ısıtıcının böyle bir işlevi yoktur; C yükün dış yüzeye dağıldığını ters kurar; D iletkenin özelliğini yalıtkana verir, yalıtkanda yük sürtülen yerde kalır.Kaynak: Elektrostatik · Yük dağılımı, topraklama, Faraday kafesi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Manyetizma soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →