Pisagor teoremi hangi üçgenlerde kullanılır?
Yalnız dik üçgenlerde. Dik açı yoksa önce yükseklik çizilerek dik üçgen elde edilir ya da kosinüs teoremi kullanılır. 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17 gibi tam sayı üçlüleri bilmek işlemi hızlandırır.
FORMÜL KARTI · GEOMETRİ · 9. SINIF
Kısa cevap: Üçgen sorularının çoğu 21 bağıntıyla çözülür: iç açılar toplamı 180°, |b − c| < a < b + c, a² + b² = c², h² = p·k, Alan = taban × yükseklik / 2 ve benzerlik oranı r ise alan oranı r². Örneğin dik kenarları 6 ve 8 olan üçgenin hipotenüsü 10'dur.
21 formül · 4 başlık · TYT, AYT, KPSS, DGS, ALES · Son kontrol:
Konu anlatımı: Üçgende açılar · Açı-kenar bağıntıları
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| İç açılar toplamı | A + B + C = 180° | A, B, C: iç açılar | A = 50°, B = 70° → C = 180° − 120° = 60° |
| Dış açı | dış açı = komşu olmayan iki iç açının toplamı | Bir köşedeki dış açı, diğer iki köşenin iç açıları toplamıdır | B = 50°, C = 70° → A köşesindeki dış açı = 120° |
| Dış açılar toplamı | dış açılar toplamı = 360° | Her köşede bir dış açı alınır | Dış açılardan ikisi 100° ve 130° → üçüncüsü = 360° − 230° = 130° |
| İkizkenar üçgen | taban açıları eşit: B = C = 180° − A2 | A: tepe açısı | A = 40° → B = C = 140°2 = 70° |
| Üçgen eşitsizliği | |b − c| < a < b + c | Bir kenar, diğer ikisinin farkından büyük, toplamından küçüktür | b = 5, c = 9 → 4 < a < 14; a'nın tam sayı değerleri = 9 tane |
Konu anlatımı: Pisagor ve Öklid · Özel dik üçgenler
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Pisagor teoremi | a2 + b2 = c2 | a, b: dik kenarlar, c: hipotenüs | 6 ve 8 → c = √36 + 64 = 10 |
| Öklid (yükseklik) | h2 = p·k | h: hipotenüse ait yükseklik; p, k: hipotenüste ayırdığı parçalar | p = 4, k = 9 → h = √36 = 6 |
| Öklid (dik kenar) | b2 = p·(p + k) | b: p parçasına komşu dik kenar; p + k: hipotenüs | p = 4, k = 9 → b = √4·13 = 2√13 |
| Dik kenarlar ve yükseklik | h = a·bc | Alanın iki farklı yazılışından | 6, 8, 10 üçgeninde h = 4810 = 4,8 |
| 30°-60°-90° üçgeni | kenarlar: a, a√3, 2a | a: 30°'nin karşısı; 2a: hipotenüs | 30°'nin karşısı 5 → hipotenüs = 10, 60°'nin karşısı = 5√3 |
| 45°-45°-90° üçgeni | kenarlar: a, a, a√2 | İkizkenar dik üçgen | Dik kenar 7 → hipotenüs = 7√2 |
| Hipotenüse ait kenarortay | kenarortay = hipotenüs2 | Hipotenüsün orta noktası üç köşeye eşit uzaklıktadır | Hipotenüs 10 → kenarortay = 5 |
Konu anlatımı: Açıortay · Kenarortay ve özel noktalar
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| İç açıortay teoremi | |AB||AC| = |BD||DC| | [AD], A açısının iç açıortayı; D, [BC] üzerinde | |AB| = 6, |AC| = 9, |BC| = 10 → |BD| = 10·615 = 4 |
| Ağırlık merkezi | |AG| = 2·|GD|, |AG| = 23·|AD| | G: kenarortayların kesişimi; [AD]: kenarortay | Kenarortay 12 → |AG| = 8, |GD| = 4 |
| Eşkenar üçgende iç nokta | iç noktadan kenarlara dikmeler toplamı = yükseklik = a√32 | Nokta nerede olursa olsun toplam değişmez | a = 6 → dikmeler toplamı = 3√3 |
İç ve dış açıortay uzunluğu ile kenarortay uzunluğu formülleri MEB programında "formülle hesaplatılmaz" denen bağıntılardır.
Konu anlatımı: Üçgende alan · Eşlik ve benzerlik · Benzerlik uygulamaları
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Taban-yükseklik | Alan = a·ha2 | ha: a kenarına ait yükseklik | a = 10, h = 6 → Alan = 30 |
| İki kenar ve aradaki açı | Alan = 12·b·c·sin A | A: b ile c arasındaki açı | b = 6, c = 10, A = 30° → 12·6·10·12 = 15 |
| Eşkenar üçgen | Alan = a2√34, h = a√32 | a: kenar | a = 4 → Alan = 16√34 = 4√3 |
| Temel orantı (Tales) | DE ∥ BC ise |AD||AB| = |AE||AC| = |DE||BC| | Paralel doğru üçgenden benzer bir üçgen ayırır | |AD| = 4, |AB| = 10, |BC| = 15 → |DE| = 15·410 = 6 |
| Benzerlikte alan oranı | benzerlik oranı r ise alanlar oranı r2 | Çevreler ve yardımcı elemanlar oranı da r'dir | r = 32 → alanlar oranı = 94 |
| Aynı yükseklikte alanlar | aynı yükseklikteki üçgenlerde S1S2 = a1a2 | S1, S2: alanlar, a1, a2: tabanlar; alanlar tabanlarla orantılıdır | Ortak yükseklik, tabanlar 3 ve 5, büyük alan 40 → küçük alan = 40·35 = 24 |
Yalnız dik üçgenlerde. Dik açı yoksa önce yükseklik çizilerek dik üçgen elde edilir ya da kosinüs teoremi kullanılır. 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17 gibi tam sayı üçlüleri bilmek işlemi hızlandırır.
Dik üçgende hipotenüse yükseklik çizildiğinde kullanılır: yükseklik h, hipotenüsü p ve k parçalarına ayırıyorsa h² = p·k'dir. Parçalar 4 ve 9 ise yükseklik 6'dır.
MEB 9. sınıf programı iç ve dış açıortay uzunluklarının ve kenarortay uzunluğunun formülle hesaplatılmayacağını belirtir. Bu uzunluklar gerektiğinde Pisagor, benzerlik ya da açıortay teoremiyle bulunur.