FORMÜL KARTI · GEOMETRİ · 10–11. SINIF

Katı cisimler alan ve hacim formül kartı

Kısa cevap: Katı cisimlerde 16 formül yeter: prizma ve silindirde hacim = taban alanı × yükseklik, piramit ve konide bunun üçte biri, küre hacmi 4πr³/3, küre yüzey alanı 4πr². Örneğin yarıçapı 3, yüksekliği 5 olan silindirin hacmi 45π'dir.

16 formül · 3 başlık · TYT, AYT, KPSS, DGS · Son kontrol:

Prizmalar

Konu anlatımı: Prizmalar ve piramitler

Prizmalar
AdFormülNe demekMini örnek
Dikdörtgenler prizması hacmiV = a·b·ca, b, c: ayrıt uzunlukları3, 4, 5 → V = 60
Dikdörtgenler prizması alanıA = 2(ab + ac + bc)Altı yüzün alanları toplamı3, 4, 5 → A = 2(12 + 15 + 20) = 94
Cisim köşegenid = √a2 + b2 + c2Karşılıklı iki köşeyi birleştiren iç köşegen2, 3, 6 → d = √4 + 9 + 36 = 7
KüpV = a3, A = 6a2, cisim köşegeni = a√3a: ayrıta = 4 → V = 64, A = 96
Dik prizma hacmiV = taban alanı · hÜçgen, dörtgen ya da altıgen tabanlı dik prizma; h: yükseklikTaban dik kenarları 3 ve 4 olan üçgen (alan 6), h = 10 → V = 60
Dik prizma yanal alanıyanal alan = taban çevresi · hYan yüzler dikdörtgendirTaban 3-4-5 üçgeni (çevre 12), h = 10 → yanal alan = 120

Piramitler

Konu anlatımı: Prizmalar ve piramitler

Piramitler
AdFormülNe demekMini örnek
Piramit hacmiV = taban alanı · h3Aynı taban ve yükseklikteki prizmanın üçte biriKare taban kenarı 6, h = 4 → V = 36·43 = 48
Kare piramitte yan yüz yüksekliğihy = √h2 + (a2)2Düzgün kare piramit; h: cisim yüksekliği, a: taban kenarıa = 6, h = 4 → hy = √16 + 9 = 5
Piramit yüzey alanıA = taban alanı + yan yüzlerin alanlarıDüzgün kare piramitte yan yüz alanı = a·hy2a = 6, hy = 5 → A = 36 + 4·15 = 96

Program dik prizma ve dik piramidi üçgen, dörtgen ve altıgen tabanla sınırlar.

Silindir, koni ve küre

Konu anlatımı: Silindir, koni ve küre

Silindir, koni ve küre
AdFormülNe demekMini örnek
Silindir hacmiV = πr2hr: taban yarıçapı, h: yükseklikr = 3, h = 5 → V = 45π
Silindir alanıyanal alan = 2πrh, toplam alan = 2πr(r + h)Yanal yüz açılınca dikdörtgen olurr = 3, h = 5 → toplam alan = 6π·8 = 48π
Koni hacmiV = πr2h3Aynı taban ve yükseklikteki silindirin üçte birir = 3, h = 4 → V = 36π3 = 12π
Koni ana doğrusuℓ = √r2 + h2ℓ: tepe ile taban çemberini birleştiren doğru parçasır = 3, h = 4 → ℓ = 5
Koni alanıyanal alan = πrℓ, toplam alan = πr(r + ℓ)Yanal yüz açılınca daire dilimi olurr = 3, ℓ = 5 → yanal alan = 15π
Küre yüzey alanıA = 4πr2r: yarıçapr = 3 → A = 36π
Küre hacmiV = 4πr33r: yarıçapr = 6 → V = 4π·2163 = 288π
En sık yapılan hata
  • Piramit ve koni hacminde 1/3 çarpanını unutmak.
  • Koninin yanal alanında yükseklik (h) kullanmak: doğrusu ana doğru (ℓ) ile πrℓ'dir.

Katı cisimler: sık sorulanlar

Piramit ve koninin hacmi neden prizma ve silindirin üçte biridir?

Bir küp, tabanı küpün bir yüzü, yüksekliği küpün ayrıtı olan eş üç piramide bölünebilir; bu yüzden her piramidin hacmi küpün üçte biridir. Aynı ilişki bütün piramit ve konilere genellenir: hacim taban alanı × yükseklik ÷ 3.

Kürenin alanı ve hacmi neye göre değişir?

Yalnız yarıçapa göre: alan r² ile, hacim r³ ile orantılıdır. Yarıçap iki katına çıkarsa yüzey alanı 4, hacim 8 katına çıkar.

Programda hangi prizma ve piramitler var?

MEB 10. sınıf programı dik prizma ve dik piramitleri üçgen, dörtgen ve altıgen tabanla sınırlar; 11. sınıfta dik dairesel silindir, dik dairesel koni ve küre işlenir.

Kapsam ve kaynak

Diğer formül ve kural kartları

Rehberdeki diğer sayfalar