Temel orantı teoremi: kenara paralel doğru, iç içe iki üçgen
MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİki üçgenin benzer olduğu hangi kurallarla anlaşılır?Bağlantılı konudan (Eşlik ve benzerlik). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İki üçgenin benzer olduğunu göstermek için üç kural vardır: iki açı karşılıklı eşitse (AA), iki kenar orantılı ve aradaki açılar eşitse (KAK) ya da üç kenar orantılıysa (KKK) üçgenler benzerdir. En sık kullanılan AA'dır; iki açı eşitse üçüncü açı da 180° kuralıyla eşit olur.
Benzerlik kuralları: AA, KAK, KKK
✎Konu anlatımı
Üçgende bir kenara paralel çizilen doğru diğer kenarları hangi oranda böler?
Kısa cevap: ABC üçgeninde BC kenarına paralel bir doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de keserse ADE ve ABC üçgenleri benzer olur: |AD|/|AB| = |AE|/|AC| = |DE|/|BC|. Ayrıca paralel doğru iki kenarı aynı oranda böler: |AD|/|DB| = |AE|/|EC|. DE kenarı oranına ise bütün kenarlar (AB, AC) girer, parçalar (DB, EC) girmez.Bir merdivenin basamakları birbirine paraleldir; her basamak bir öncekinin biraz daha uzun kopyasıdır.
DE ∥ BC ise D'deki ve B'deki açılar yöndeştir, E'deki ve C'deki açılar da öyle; A açısı ikisinde ortaktır. Eşlik ve benzerlik sayfasında gördüğümüz AA kuralıyla ADE ∼ ABC. İç içe duran bu iki üçgenin köşeleri doğal sırasıyla eşleşir: A ↔ A, D ↔ B, E ↔ C. Bu yüzden oranlar hep A'dan ölçülen uzunluklarla kurulur.
İç içe üçgeni ayırarak çiz
En çok yapılan hata DE'yi DB ile oranlamaktır. Kurtuluşun yolu iki üçgeni ayrı ayrı çizmektir: küçük üçgenin kenarları AD, AE, DE; büyük üçgeninki AB, AC, BC. DB ve EC hiçbir üçgenin kenarı değildir. Yalnız “parça” oranında kullanılırlar: |AD|/|DB| = |AE|/|EC|.
ABC üçgeninde DE ∥ BC, |AD| = 4, |DB| = 6 ve |DE| = 6 birimdir. |BC| kaç birimdir?
- Bütün kenar: |AB| = 4 + 6 = 10.
- Oran: |DE|/|BC| = |AD|/|AB| → 6/|BC| = 4/10.
- |BC| = 15.
Cevap: 15
ABC üçgeninde DE ∥ BC, |AD| = x + 1, |DB| = 3, |AE| = 8 ve |EC| = x − 1 birimdir. x kaçtır?
- Parça oranı: (x + 1)/3 = 8/(x − 1).
- İçler dışlar: (x + 1)(x − 1) = 24 → x2 = 25.
- Uzunluk pozitif olmalı (x − 1 > 0): x = 5. Parçalar 6, 3, 8, 4; oran 2.
Cevap: 5
✔ Doğru
- |DE|/|BC| = |AD|/|AB| (bütün kenar).
- |AD|/|DB| = |AE|/|EC| (parça oranı, DE yok).
✘ Sık yapılan hata
- |DE|/|BC| = |AD|/|DB| yazmak.
- İkinci dereceden denklemin negatif kökünü uzunluk diye almak.
Nasıl sorulurTYT ve KPSS'de en sık benzerlik kalıbıdır: paralel doğruyla kesilmiş üçgende bir uzunluk sorulur, bazen x'li parçalarla.
TuzakDE'nin oranına DB'yi koymaktır; cevap şıklarında bu yanlış oranın sonucu mutlaka bulunur.
Sınavda işaretleoranı kurmadan önce küçük üçgeni yanına ayrıca çiz.
?Soru çöz
ABC üçgeninde DE ∥ BC, D ∈ [AB], E ∈ [AC], |AD| = 3, |DB| = 5 ve |BC| = 16 birimdir. |DE| kaç birimdir?
▭Sen çöz DE ∥ BC
DE ∥ BC, |AD| = 4, |DB| = 6 ve |AE| = 6 ise |EC| = olur. |DE| = 8 ise |BC| = olur.