Üçgende açılar: iç ve dış açılar, ikizkenar ve eşkenar üçgen

Üçgenin üç açısı neden hep 180° eder? Bu tek kuraldan dış açı, ikizkenar üçgen ve açıortay kurallarını türetip çözümlü örneklerle sınav kalıplarına bağlıyoruz.

5 durakTYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KURAL · ÜÇGEN

Üçgenin iç açıları: neden hep 180°?

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParalel iki doğrunun bir kesenle yaptığı yöndeş, iç ters, dış ters ve karşı durumlu açılar nedir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Paralel iki doğruyu bir kesen kestiğinde sekiz açı oluşur ama yalnız iki farklı ölçü vardır: x ve 180° − x. Yöndeş açılar, iç ters açılar ve dış ters açılar eşittir. Karşı durumlu açılar, yani paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafında duran açılar bütünlerdir. Bu kurallar yalnız doğrular paralelse geçerlidir.

Paralel iki doğru ve kesen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgenin iç açılarının toplamı neden 180 derecedir?

Kısa cevap: Bir üçgenin üç iç açısının ölçüleri toplamı her zaman 180°'dir. Nedeni şudur: bir köşeden karşı kenara paralel bir doğru çizilince bu doğru üzerinde üç açı yan yana gelir; iç ters açılar nedeniyle bu açılar üçgenin üç açısına eşittir ve yan yana duran üç açı bir doğru açı, yani 180° oluşturur.

Kâğıttan bir üçgen kesip üç köşesini yırtarak yan yana dizersen köşeler tam bir doğru üzerinde buluşur.

Bu deneyin geometrik kanıtı, Doğruda açılar sayfasında gördüğümüz iç ters açılardır. ABC üçgeninde A'dan BC'ye paralel bir doğru çiz. A'nın solunda oluşan açı B ile, sağında oluşan açı C ile iç terstir. Böylece doğru üzerinde yan yana m(B), m(A) ve m(C) durur; yan yana açılar bir doğru açı oluşturduğu için toplamları 180°'dir.

A'dan çizilen paralel doğru üzerinde 50° + 60° + 70° = 180°. Soldaki 50° B ile, sağdaki 70° C ile iç terstir.Görsel: Sınav Defteri
m(A) + m(B) + m(C) = 180°Sonuç: bir üçgende en çok bir dik ya da bir geniş açı olabilir; dik üçgende dar açıların toplamı 90°'dir.

Açılarına göre üçgenler

Toplam 180° olduğu için üç açıdan en çok biri 90° ya da 90°'den büyük olabilir. Üçgen bu en büyük açıya göre adlandırılır: üç açısı da dar olan dar açılı, bir açısı 90° olan dik, bir açısı 90°'den büyük olan geniş açılı üçgendir.

En büyük açı adı verir: hepsi dar ise dar açılı, biri 90° ise dik, biri 90°'den büyükse geniş açılı.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Bir üçgenin açılarının ölçüleri 2x, 3x ve 4x'tir. Bu üçgenin en büyük açısı kaç derecedir?

  1. İç açılar toplamı: 2x + 3x + 4x = 180° → 9x = 180°.
  2. x = 20°; açılar 40°, 60° ve 80°.

Cevap: 80° (üç açı da dar: dar açılı üçgen)

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde [AH] ⟂ [BC], m(B) = 64° ve m(C) = 46°'dir. m(HAC) − m(BAH) farkı kaç derecedir?

  1. ABH dik üçgeninde dar açılar toplamı 90°: x = 90 − 64 = 26°.
  2. AHC dik üçgeninde: y = 90 − 46 = 44°.
  3. Fark: 44 − 26 = 18°. (Kısa yol: fark, taban açılarının farkına eşittir: 64 − 46.)

Cevap: 18°

✔ Doğru

  • Bir üçgende en çok bir dik ya da bir geniş açı vardır.
  • Dik üçgende dar açılar toplamı 90°'dir.
  • Açılar oranla verilirse önce oran toplamını bul (2 + 3 + 4 = 9).

✘ Sık yapılan hata

  • Açıları 3:4:5 oranında olan üçgeni dik üçgen sanmak (3-4-5 kenar üçlüsüyle karıştırmak).
  • x'i bulup en büyük açı yerine x'i işaretlemek.
Akılda kalsın: 180° kuralını unutursan yırtılan üç köşeyi hatırla: yan yana dizilen üç köşe bir doğru oluşturur. Kanıtı kuran şey, bir köşeden çizilen tek paraleldir.
Sınavda

Nasıl sorulurİç açı soruları genellikle tek başına değil, yükseklik, açıortay ya da ikizkenarlık bilgisiyle birlikte gelir; şekildeki her üçgende 180° denklemi yazılabilir.

TuzakOran sorularında açı oranını kenar oranıyla karıştırmaktır: açıları 3:4:5 olan üçgen dik değil, dar açılıdır (45°, 60°, 75°). “Dik üçgen” verilmişse hemen dar açılar toplamını 90° diye yaz.

?Soru çöz

Bir üçgenin iç açılarının ölçüleri 3, 4 ve 5 sayılarıyla orantılıdır. Bu üçgenin en büyük açısı kaç derecedir?

✓ D. 3k + 4k + 5k = 180 → k = 15; açılar 45°, 60°, 75°, en büyüğü 75°. A 60 ortanca açıdır; B 45 en küçük açıdır; C 90, 3-4-5 kenar üçlüsünü (dik üçgen) açı oranıyla karıştırmaktan çıkar.

▭Sen çöz dik üçgen

Dik üçgende dar açıların toplamı °'dir. Dar açılardan biri 28° ise öbürü °'dir.

906215218072
KURAL · DIŞ AÇI

Dış açı: uzaktaki iki açının toplamı

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTümler açı, bütünler açı ve ters açı nedir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ölçüleri toplamı 90° olan iki açıya tümler, 180° olan iki açıya bütünler açılar denir; x açısının tümleri 90° − x, bütünleri 180° − x'tir. Kesişen iki doğrunun oluşturduğu karşılıklı açılara ters açılar denir ve ters açıların ölçüleri eşittir. Ortak köşeli, ortak kollu ve iç bölgeleri ayrık açılar komşu açılardır.

Tümler, bütünler ve ters açılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgende dış açı nedir, dış açı neden uzak iki iç açının toplamına eşittir?

Kısa cevap: Üçgenin bir kenarı uzatılınca oluşan açıya dış açı denir; dış açı kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamına eşittir: C köşesindeki dış açı m(A) + m(B)'dir. Her köşedeki dış açı o köşedeki iç açının bütünleridir ve bir üçgenin üç dış açısının toplamı her zaman 360°'dir.

Dış açı kuralı, 180°'yi iki kez yazmanın kısaltmasıdır.

BC kenarını C'nin ötesine uzat. C'deki iç açı ile dış açı yan yana durup doğru açı oluşturur: dış + m(C) = 180°. Üçgende de m(A) + m(B) + m(C) = 180°. İki eşitlikte m(C) ortak olduğuna göre dış açı = m(A) + m(B). Bu kural, bir açıyı bulmak için üçgenin üçüncü açısını hiç hesaplamadan atlamayı sağlar.

C'deki dış açı (115°), C'ye komşu olmayan iki iç açının toplamıdır: 60° + 55°.Görsel: Sınav Defteri

Üç dış açının toplamı 360°

Her köşede bir dış açı al. Her dış açı kendi iç açısıyla 180° tutar; üç köşede toplam 3 · 180° = 540° eder. Bundan iç açıların 180°'si çıkınca dış açılar için 360° kalır. Sezgisi de basittir: üçgenin çevresinde yürüyen biri her köşede dış açı kadar döner ve başladığı yere tam bir tur dönmüş olarak varır.

İç açılar 70°, 50°, 60°; dış açılar 110° + 130° + 120° = 360°. Kenarlar aynı dönme yönünde uzatıldı.Görsel: Sınav Defteri
dış açı (C) = m(A) + m(B) dış (A) + dış (B) + dış (C) = 360°
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde C köşesindeki dış açının ölçüsü 3x + 5°, m(A) = x + 25° ve m(B) = 40°'dir. Dış açı kaç derecedir?

  1. Dış açı kuralı: 3x + 5 = (x + 25) + 40.
  2. 2x = 60 → x = 30; dış açı 3 · 30 + 5 = 95°.

Cevap: 95°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde D noktası [BC] üzerindedir ve |AD| = |DC|'dir. m(ABD) = 50° ve m(BAD) = 30° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

  1. ABD üçgeninde D'deki dış açı: m(ADC) = 50° + 30° = 80°.
  2. |AD| = |DC| olduğu için ADC ikizkenardır: m(DAC) = m(DCA) = (180° − 80°) / 2 = 50°.
  3. m(BAC) = 30° + 50° = 80° (denetim: 50° + 50° + 80° = 180°).

Cevap: 80°

✔ Doğru

  • Dış açı = komşu olmayan iki iç açının toplamı.
  • Dış açı ile aynı köşedeki iç açı bütünlerdir.
  • Üç dış açının toplamı 360°.

✘ Sık yapılan hata

  • Dış açıyı komşu iç açıyla toplamak.
  • Dış açıların toplamını 180° sanmak.
  • Dış açı oranlarını iç açı oranı gibi kullanmak.
Akılda kalsın: Dış açı, uzaktaki iki açının toplamıdır; yakınındaki iç açıyla ise bütünlerdir. Bir üçgenin etrafında bir tur dönen 360° döner.
Sınavda

Nasıl sorulurŞekilli sorularda içteki bir noktadan çizilen doğru parçası yeni üçgenler oluşturur; dış açıyı art arda kullanmak çoğu zaman tek adımda sonuca götürür.

TuzakDış açıların oranı verildiğinde oranı iç açılara uygulamaktır: önce 360°'yi oran toplamına böl, sonra her dış açının bütünlerini al.

?Soru çöz

Bir üçgenin dış açılarının ölçüleri 4, 5 ve 6 sayılarıyla orantılıdır. Bu üçgenin en küçük iç açısı kaç derecedir?

✓ B. Dış açılar 360 ÷ 15 = 24'ün katları: 96°, 120°, 144°. İç açılar bunların bütünleri: 84°, 60°, 36°; en küçüğü 36°. A 96 en küçük dış açıdır, iç açı değil; C 48, oranı iç açılara uygulayıp 180 ÷ 15 · 4 yazmaktan çıkar; D 84 en küçük dış açının karşılığı olan en büyük iç açıdır.

⇄Bilgi eşleştirme dış açı

KURAL · İKİZKENAR ÜÇGEN

İkizkenar ve eşkenar üçgen: eş kenar, eş açı

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDoğru, ışın ve doğru parçası arasındaki fark nedir, açı çeşitleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Nokta, doğru ve düzlem geometrinin tanımsız temel kavramlarıdır. Doğru iki yönde sonsuz uzanır, ışın bir noktadan başlayıp tek yönde sonsuz gider, doğru parçası iki ucu olan sınırlı parçadır. Başlangıç noktaları ortak iki ışının birleşimine açı denir; açılar ölçülerine göre dar, dik, geniş, doğru ve tam açı diye ayrılır.

Nokta, doğru, ışın ve açı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İkizkenar ve eşkenar üçgenin açı özellikleri nelerdir?

Kısa cevap: Üçgenler kenarlarına göre çeşitkenar, ikizkenar ve eşkenar diye ayrılır. İkizkenar üçgende eş kenarların karşısındaki taban açıları eşittir; tepe açısı α ise taban açılarının her biri (180° − α)/2'dir. Tersi de doğrudur: iki açısı eşit olan üçgen ikizkenardır. Eşkenar üçgenin üç açısı da 60°'dir.

Bir terazinin iki kolu eşitse terazi dengededir; ikizkenar üçgen de tepesinden inen eksene göre dengededir.

Üç kenarı farklı olan üçgene çeşitkenar, iki kenarı eş olana ikizkenar, üç kenarı eş olana eşkenar üçgen denir. Şekillerde eş kenarlar aynı sayıda küçük çentikle gösterilir.

Eş kenarlar aynı sayıda çentikle gösterilir.Görsel: Sınav Defteri

Taban açıları neden eşit?

İkizkenar üçgende tepeden tabana inen yükseklik, üçgeni ayna görüntüsü iki parçaya böler: iki parçanın kenarları ve aradaki açılar aynıdır. Bu yüzden taban açıları eşittir, yükseklik aynı zamanda tepe açısının açıortayı ve tabanın kenarortayıdır. Bunun kesin kanıtını Eşlik ve benzerlik sayfasında göreceğiz. Tersi de geçerlidir: iki açısı eşit olan üçgende o açıların karşısındaki kenarlar eşittir.

Tepe açısı 40° ise taban açıları (180° − 40°) ÷ 2 = 70°. Yükseklik ekseni hem açıortay hem kenarortaydır.Görsel: Sınav Defteri
taban açısı = 180° − α2 eşkenar: 60° – 60° – 60°α: tepe açısı (eş kenarların arasındaki açı)
Çözümlü örnek

İkizkenar bir üçgende taban açılarından birinin ölçüsü 2x + 10°, tepe açısının ölçüsü x + 20°'dir. Tepe açısı kaç derecedir?

  1. İki taban açısı eşit: 2(2x + 10) + (x + 20) = 180.
  2. 5x + 40 = 180 → x = 28.
  3. Tepe açısı 28 + 20 = 48°; taban açıları 66°'şer (66 + 66 + 48 = 180).

Cevap: 48°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde |AB| = |AC|, D noktası [AC] üzerinde ve |BD| = |BC|'dir. m(BAC) = 40° olduğuna göre m(ABD) kaç derecedir?

  1. |AB| = |AC| ve tepe açısı 40°: taban açıları m(B) = m(C) = 70°.
  2. |BD| = |BC| olduğundan BDC üçgeni de ikizkenardır: m(BDC) = m(BCD) = 70°, böylece m(DBC) = 180 − 140 = 40°.
  3. m(ABD) = m(ABC) − m(DBC) = 70 − 40 = 30°.

Cevap: 30°

✔ Doğru

  • Eş açılar eş kenarların karşısındadır: |AB| = |BC| ise m(C) = m(A).
  • Eşkenar üçgen aynı zamanda ikizkenardır.
  • İkizkenarda yükseklik = açıortay = kenarortay (tepeden inen).

✘ Sık yapılan hata

  • Eş açıları eş kenarların yanındaki köşelerde aramak.
  • Taban açısını bulurken 2'ye bölmeyi unutmak (180 − α).
  • Tepe açısı ile taban açısının yerini karıştırmak.
Akılda kalsın: Eş açıyı eş kenarın karşısında ara: |AB| = |BC| ise iki kenarın ortak köşesi B tepedir, eş açılar A ve C'dedir. Şekilde aynı çentik gördüğün an karşı açıları eşitle.
Sınavda

Nasıl sorulurKPSS ve TYT'nin en sevdiği açı kalıbı iç içe ikizkenar üçgenlerdir: |AB| = |AC|, |BD| = |BC| gibi eşitlikler art arda verilir ve bir açı sorulur. Her eşitlik için eş açıları hemen işaretle, sonra 180° ve dış açıyla ilerle.

TuzakHangi açıların eşit olduğunu yanlış köşeye koymaktır; eş kenarlar ortak köşeyi değil karşı köşeleri eşitler.

?Soru çöz

ABC üçgeninde |AB| = |BC| ve m(ABC) = 50° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

✓ A. Eş kenarlar AB ve BC; ortak köşe B tepedir, eş açılar A ve C'de: (180 − 50) ÷ 2 = 65°. B 50, taban açısını tepe açısına eşit sanmaktan; C 80, eş açıları A ve B sanıp 180 − 2 · 50 yazmaktan; D 130, 180 − 50'yi bulup 2'ye bölmeyi unutmaktan çıkar.

↕Küçükten büyüğe sırala özel üçgen açıları

  1. Eşkenar üçgenin bir iç açısı
  2. Tepe açısı 100° olan ikizkenar üçgenin taban açısı
  3. Tepe açısı 40° olan ikizkenar üçgenin taban açısı
  4. Eşkenar üçgenin bir dış açısı
  5. İkizkenar dik üçgenin bir dar açısı
KURAL · AÇIORTAY AÇILARI

Açıortaylar arasındaki açı: 90° + A/2, 90° − A/2, A/2

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKenarları paralel ya da dik olan açılar arasında nasıl bir ilişki vardır, komşu bütünler açıların açıortayları neden diktir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kenarları karşılıklı paralel iki açı, ikisi de dar ya da ikisi de geniş ise eşit; biri dar biri geniş ise bütünlerdir. Kenarları karşılıklı dik iki açı için de aynı kural geçerlidir. Açıortay, açıyı iki eş parçaya bölen ışındır. Komşu bütünler iki açının açıortayları arasındaki açı her zaman 90°'dir.

Kenarları paralel ve dik açılar, açıortay

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgende iç ve dış açıortayların kesiştiği açı nasıl bulunur?

Kısa cevap: Üçgende B ve C köşelerinin iç açıortayları I noktasında kesişirse m(BIC) = 90° + m(A)/2 olur. Bu iki köşenin dış açıortayları K noktasında kesişirse m(BKC) = 90° − m(A)/2'dir. B'nin iç, C'nin dış açıortayı E noktasında kesişirse m(BEC) = m(A)/2'dir. Üç kural da iç açılar toplamının yarıya bölünmesinden çıkar.

Üç formül, tek bir hesabın üç farklı yerde yapılmasıdır: B ve C'nin yarısını alıp 180°'den çıkarmak.

İç açıortaylar: BIC üçgeninde B'de m(B)/2, C'de m(C)/2 vardır. m(BIC) = 180 − (m(B) + m(C))/2 ve m(B) + m(C) = 180 − m(A) olduğundan m(BIC) = 90° + m(A)/2. I, üç iç açıortayın kesiştiği noktadır; Açıortay sayfasında bunun iç teğet çemberin merkezi olduğunu göreceğiz.

m(A) = 60° → m(BIC) = 90° + 30° = 120°. B'deki çift yay 35° + 35°, C'deki tek yay 25° + 25°.Görsel: Sınav Defteri

Dış açıortaylar: B'deki dış açı 180° − m(B), yarısı 90° − m(B)/2'dir; C için de böyle. BKC üçgeninde m(BKC) = 180 − (90 − m(B)/2) − (90 − m(C)/2) = (m(B) + m(C))/2, yani 90° − m(A)/2.

m(A) = 60° → m(BKC) = 90° − 30° = 60°. Kesikli çizgiler AB ve AC'nin uzantılarıdır.Görsel: Sınav Defteri

Bir iç, bir dış: B'nin iç açıortayı ile C'nin dış açıortayı E'de kesişsin. C'deki dış açının yarısı, EBC üçgeninin C'deki dış açısıdır: (m(A) + m(B))/2 = m(E) + m(B)/2. Buradan m(BEC) = m(A)/2.

m(A) = 60° → m(BEC) = 30°. Kesikli çizgi BC'nin C'den uzantısıdır.Görsel: Sınav Defteri
Açıortaylar nerede kesişirse
Kesişen açıortaylarKesişim açısım(A) = 60° iken
B iç + C iç90° + A/2120°
B dış + C dış90° − A/260°
B iç + C dışA/230°
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde B ve C açılarının iç açıortayları I noktasında kesişiyor. m(BAC) = 64° olduğuna göre m(BIC) kaç derecedir?

  1. İki iç açıortay: m(BIC) = 90 + 64/2.
  2. 90 + 32 = 122°.

Cevap: 122°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde iç açıortayların kesiştiği noktası I'dır ve m(BIC) = 3 · m(BAC)'dir. m(BAC) kaç derecedir?

  1. m(A) = a de: 90 + a/2 = 3a.
  2. 90 = 3a − a/2 = 5a/2 → a = 36°.
  3. Kontrol: 90 + 18 = 108 = 3 · 36.

Cevap: 36°

✔ Doğru

  • İç–iç: 90° + A/2 (geniş açı çıkar).
  • Dış–dış: 90° − A/2 (dar açı çıkar).
  • İç–dış: A/2.

✘ Sık yapılan hata

  • İç ve dış formüllerindeki işareti karıştırmak.
  • A yerine kesişen açıortayların köşesindeki açıyı (B ya da C) formüle koymak.
Akılda kalsın: Formülde hep kesişmeye katılmayan köşe (A) kullanılır. İç açıortaylar üçgenin içinde buluşur, açı büyüktür (+); dış açıortaylar dışarıda buluşur, açı küçüktür (−).
Sınavda

Nasıl sorulurBu kurallar genellikle bir açı verilip öbürü sorularak ya da iki koşul birleştirilerek (m(BIC) = 3 · m(A) gibi) sorulur. Formülü unutursan BIC üçgeninde 180° denklemini yazmak her zaman yeter.

Tuzakİç–iç ile dış–dış formüllerindeki artı-eksiyi karıştırmak ve formüle kesişen açıortayların köşe açısını yazmaktır.

?Soru çöz

ABC üçgeninde B ve C köşelerindeki dış açıların açıortayları K noktasında kesişiyor. m(BKC) = 52° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

✓ C. Dış–dış: 90 − A/2 = 52 → A/2 = 38 → A = 76°. A 104, iç–dış formülünü (A/2 = 52) kullanmaktan; B 38, A'nın yarısını bulup ikiyle çarpmayı unutmaktan; D 128, 52°'nin bütünlerini almaktan çıkar.

▭Sen çöz m(A) = 80°

m(A) = 80° olan ABC üçgeninde B ve C'nin iç açıortayları arasındaki açı °, dış açıortayları arasındaki açı °, B'nin iç ve C'nin dış açıortayı arasındaki açı °'dir.

1305040140100
YÖNTEM · ÖZEL ŞEKİLLER

Ok ucu ve kelebek: iki kısa yol

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParalel iki doğru arasında kırık çizgi olduğunda açı nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Paralel iki doğru arasında tek kırılma noktası olan bir çizgide, kırılma noktasındaki açı paralellerle yapılan iki açının toplamına eşittir: x = a + b. Açılar kırık çizginin öbür yanından verilirse a + b + x = 360° olur. Birden çok kırılma varsa bir yöne açılan açıların toplamı, öbür yöne açılanların toplamına eşittir.

Zigzag kuralı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İçbükey dörtgende (ok ucu) ve kelebek şeklinde açılar nasıl bulunur?

Kısa cevap: Ok ucu biçimindeki içbükey dörtgende, içe dönük köşedeki açı öbür üç açının toplamına eşittir: m(BDC) = m(A) + m(ABD) + m(ACD). İki doğru parçası kesişip iki üçgen oluşturduğunda (kelebek), kesişim noktasındaki ters açılar eşit olduğu için bir üçgendeki iki açının toplamı öbür üçgendekilerin toplamına eşittir: a + b = c + d.

İki kural da yeni değildir; ikisi de dış açının ve 180°'nin akıllıca kullanılmasıdır.

Ok ucu: ABC üçgeninin içindeki D noktası B ve C'ye birleştirilince ok ucu biçimi oluşur. AD'yi uzatıp BC'yi kestiğini düşün: oluşan iki küçük üçgende D'deki dış açılar, ABD ve ACD üçgenlerinin uzak iç açılarının toplamıdır. İki dış açı toplanınca m(BDC) = m(A) + m(ABD) + m(ACD) çıkar.

m(BDC) = 40° + 25° + 30° = 95°. Kesikli uzantı, kuralı iki dış açıya böler.Görsel: Sınav Defteri

Kelebek: [AC] ile [BD] O noktasında kesişsin. AOB ve COD üçgenlerinde O'daki açılar ters açı oldukları için eşittir. İki üçgende de geri kalan iki açının toplamı 180° − m(O) olur; bu yüzden m(A) + m(B) = m(C) + m(D).

O'daki ters açılar eşit (70°) olduğu için 50° + 60° = 45° + 65° = 110°.Görsel: Sınav Defteri
ok ucu: x = a + b + c kelebek: a + b = c + d
Çözümlü örnek

Ok ucu biçimindeki ABDC dörtgeninde m(A) = 2x, m(ABD) = 35°, m(ACD) = x + 10° ve m(BDC) = 105°'dir. x kaçtır?

  1. Ok ucu kuralı: 105 = 2x + 35 + (x + 10).
  2. 3x + 45 = 105 → x = 20.

Cevap: 20

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

[AC] ile [BD] O noktasında kesişiyor. m(OAB) = 50°, m(OBA) = x, m(OCD) = 2x ve m(ODC) = 35° olduğuna göre x kaçtır?

  1. Kelebek kuralı: 50 + x = 2x + 35.
  2. x = 15; kontrol: 50 + 15 = 30 + 35 = 65, O'daki ters açılar 115°.

Cevap: 15

✔ Doğru

  • Ok ucunda içe dönük köşenin dışarıdan ölçülen (180°'den küçük) açısı = üç açının toplamı.
  • Kelebekte karşılıklı üçgenlerin iki açı toplamları eşit.

✘ Sık yapılan hata

  • Ok ucu şeklini üçgen sanıp 180°'den çıkarmak.
  • Kelebekte ters açılar yerine yan yana açıları eşitlemek.
Akılda kalsın: Ok ucu = “içeri göçmüş köşe, üç açıyı toplar”. Kelebek = “kanatlar eşit tartar”: ortadaki açı ortak olduğu için iki kanattaki açı toplamları aynıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBu iki şekil, karmaşık görünen açı sorularının içinde saklı gelir: bir dörtgenin içine çizilmiş iki doğru parçası çoğu zaman bir ok ucu ya da kelebek oluşturur. Şekli gördüğün an kuralı yaz, gerekirse yardımcı doğruyla uzat.

TuzakOk ucunda içe dönük açının 180°'den büyük olan iç açısını formüle koymaktır; kuraldaki açı 180°'den küçük olanıdır.

?Soru çöz

Şekildeki ABDC dörtgeninde m(BDC) = 110°, m(ABD) = 30° ve m(ACD) = 45° olduğuna göre x kaç derecedir?

✓ D. Ok ucu kuralı: 110 = x + 30 + 45 → x = 35°. A 105, şekli üçgen sanıp 180 − 30 − 45 yazmaktan; B 70, 110°'nin bütünlerini x sanmaktan; C 55, 110°'yi iki eş açıya bölmekten çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme kurallar

Karma tekrar

Bu sayfadan ve önceki 1 sayfadan karışık 7 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Kenarları karşılıklı paralel iki açıdan biri dar, öbürü geniştir. Ölçüleri 3x + 5° ve 5x − 25° olduğuna göre x kaçtır?

✓ A. Biri dar biri geniş olduğu için açılar bütünlerdir: 8x − 20 = 180 → x = 25; açılar 80° ve 100°. B 15, açıları eşit sanıp 3x + 5 = 5x − 25 yazmaktan; C 80 dar açının ölçüsüdür, x değil; D 100 geniş açının ölçüsüdür.Kaynak: Doğruda açılar · Kenarları paralel ve dik açılar, açıortay

?Soru 2

Ölçüsü 3x − 15° olan açı geniş açı olduğuna göre x'in alabileceği en büyük tam sayı değeri kaçtır?

✓ C. 90 < 3x − 15 < 180 → 105 < 3x < 195 → 35 < x < 65; en büyük tam sayı 64. A 65 sınırı dâhil etmekten çıkar, geniş açı 180°'yi içermez; B 35 alt sınırdır ve o da dâhil değildir; D 36 en küçük tam sayı değeridir, soru en büyüğü istiyor.Kaynak: Doğruda açılar · Nokta, doğru, ışın ve açı

?Soru 3

Bir üçgenin dış açılarının ölçüleri 4, 5 ve 6 sayılarıyla orantılıdır. Bu üçgenin en küçük iç açısı kaç derecedir?

✓ B. Dış açılar 360 ÷ 15 = 24'ün katları: 96°, 120°, 144°. İç açılar bunların bütünleri: 84°, 60°, 36°; en küçüğü 36°. A 96 en küçük dış açıdır, iç açı değil; C 48, oranı iç açılara uygulayıp 180 ÷ 15 · 4 yazmaktan çıkar; D 84 en küçük dış açının karşılığı olan en büyük iç açıdır.Kaynak: bu sayfa · Dış açı kuralı

?Soru 4

Bir üçgenin iç açılarının ölçüleri 3, 4 ve 5 sayılarıyla orantılıdır. Bu üçgenin en büyük açısı kaç derecedir?

✓ D. 3k + 4k + 5k = 180 → k = 15; açılar 45°, 60°, 75°, en büyüğü 75°. A 60 ortanca açıdır; B 45 en küçük açıdır; C 90, 3-4-5 kenar üçlüsünü (dik üçgen) açı oranıyla karıştırmaktan çıkar.Kaynak: bu sayfa · İç açılar toplamı 180°

?Soru 5

ABC üçgeninde |AB| = |BC| ve m(ABC) = 50° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

✓ A. Eş kenarlar AB ve BC; ortak köşe B tepedir, eş açılar A ve C'de: (180 − 50) ÷ 2 = 65°. B 50, taban açısını tepe açısına eşit sanmaktan; C 80, eş açıları A ve B sanıp 180 − 2 · 50 yazmaktan; D 130, 180 − 50'yi bulup 2'ye bölmeyi unutmaktan çıkar.Kaynak: bu sayfa · İkizkenar ve eşkenar üçgen

?Soru 6

Bir açının bütünleri, tümlerinin 4 katıdır. Bu açı kaç derecedir?

✓ A. 180 − x = 4(90 − x) → 180 − x = 360 − 4x → 3x = 180 → x = 60. B 36, tümleri yerine açının kendisini 4 ile çarpıp 180 − x = 4x yazmaktan çıkar; C 30 açının tümleridir, açının kendisi değil; D 120 açının bütünleridir.Kaynak: Doğruda açılar · Tümler, bütünler ve ters açılar

?Soru 7

ABC üçgeninde B ve C köşelerindeki dış açıların açıortayları K noktasında kesişiyor. m(BKC) = 52° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

✓ C. Dış–dış: 90 − A/2 = 52 → A/2 = 38 → A = 76°. A 104, iç–dış formülünü (A/2 = 52) kullanmaktan; B 38, A'nın yarısını bulup ikiyle çarpmayı unutmaktan; D 128, 52°'nin bütünlerini almaktan çıkar.Kaynak: bu sayfa · Açıortaylar arası açı
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →