Kenarortay ve özel noktalar: ağırlık merkezi, orta dikme, yükseklik

Üçgenin içinde dört özel nokta vardır ve her biri farklı bir çizginin kesişiminden doğar. Kenarortay, kenar orta dikme ve yüksekliği, karıştırılmayacak biçimde yan yana koyuyoruz.

6 durakTYT · AYT · KPSS
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · AĞIRLIK MERKEZİ

Kenarortay ve ağırlık merkezi: 2'ye 1

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgende bir kenara paralel çizilen doğru diğer kenarları hangi oranda böler?Bağlantılı konudan (Benzerlik uygulamaları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

ABC üçgeninde BC kenarına paralel bir doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de keserse ADE ve ABC üçgenleri benzer olur: |AD|/|AB| = |AE|/|AC| = |DE|/|BC|. Ayrıca paralel doğru iki kenarı aynı oranda böler: |AD|/|DB| = |AE|/|EC|. DE kenarı oranına ise bütün kenarlar (AB, AC) girer, parçalar (DB, EC) girmez.

Temel orantı: paralel kesen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ağırlık merkezi nedir, kenarortayı hangi oranda böler?

Kısa cevap: Kenarortay, bir köşeyi karşı kenarın orta noktasına birleştiren doğru parçasıdır. Üçgenin üç kenarortayı tek noktada kesişir; bu nokta ağırlık merkezidir ve G ile gösterilir. G her kenarortayı köşeden başlayarak 2'ye 1 oranında böler: |AG| = 2 · |GD|, yani G kenarortayın köşeden itibaren üçte ikisindedir.

Kartondan kesilmiş bir üçgeni tek parmağının ucunda dengeleyebileceğin tek bir nokta vardır: ağırlık merkezi.

Her kenarortay üçgeni iki eşit alanlı parçaya böler; üç kenarortay ortak bir noktada, G'de buluşur. G'nin kenarortay üzerindeki yeri sabittir: köşeye uzaklığı, kenara uzaklığının iki katıdır. Bunu görmek için kenarortayların ayakları D ve E'yi birleştir: DE, AB'ye paralel ve onun yarısıdır (sonraki konudaki orta taban). Böylece GDE ve GAB üçgenleri Benzerlik uygulamaları sayfasında gördüğümüz kelebek benzerliğiyle benzerdir, oranları 1/2'dir: |GD| = |AG|/2.

G her kenarortayı köşe tarafından 2k, kenar tarafından k olacak biçimde böler.Görsel: Sınav Defteri
DE ∥ AB ve |DE| = |AB|/2 → GDE ∼ GAB (kelebek), oran 1/2: |GD| = |AG|/2, |GE| = |BG|/2.Görsel: Sınav Defteri
|AG| = 2 · |GD| |AG| = 23 · |AD| |GD| = 13 · |AD|Kenarortay uzunluğunu formülle hesaplamak gerekmez; oran ve Pisagor yeter.
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde G ağırlık merkezi ve [AD] kenarortaydır. |AG| = 8 birim olduğuna göre |GD| ve |AD| kaçtır?

  1. 2'ye 1 oranı: |GD| = 8/2 = 4.
  2. |AD| = 8 + 4 = 12.

Cevap: |GD| = 4, |AD| = 12

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde [AD] ve [BE] kenarortayları G noktasında dik kesişiyor. |AD| = 12 ve |BE| = 15 birim olduğuna göre A(ABC) kaç birimkaredir?

  1. G kenarortayı 2'ye 1 böler: |AG| = 12 · 2/3 = 8.
  2. [AD] ⟂ [BE] olduğu için A'nın [BE] doğrusuna uzaklığı |AG|'dir: A(ABE) = 15 · 8 / 2 = 60.
  3. [BE] kenarortay: |AE| = |EC| ve yükseklik ortak, bu yüzden A(CBE) = A(ABE) ve A(ABC) = 2 · 60 = 120.

Cevap: 120 birimkare

✔ Doğru

  • Büyük parça köşe tarafındadır: |AG| = 2|GD|.
  • G, kenarortayın üçte ikisinde: |AG| = 2|AD|/3.

✘ Sık yapılan hata

  • Oranı ters almak: |GD| = 2|AG|.
  • G'yi kenarortayın orta noktası sanmak.
Akılda kalsın: Köşe 2, kenar 1. Ağırlık merkezi ağır olan köşeden uzak, kenara yakındır: kenarortayı üç eşit parçaya böl, G kenara en yakın bölme çizgisindedir.
Sınavda

Nasıl sorulurAğırlık merkezi çoğu zaman x'li parçalarla ya da “G'nin BC'ye uzaklığı” gibi sorularla gelir; G'nin kenara uzaklığı, A'nın uzaklığının (yüksekliğin) üçte biridir.

Tuzak2'ye 1 oranını ters kurmak ve kenarortay ile açıortayı karıştırmaktır.

?Soru çöz

ABC üçgeninde G ağırlık merkezi ve [AD] kenarortaydır. |AD| = 18 birim olduğuna göre |GD| kaç birimdir?

✓ B. G kenarortayı 2'ye 1 böler: |GD| = 18/3 = 6. A 9, G'yi kenarortayın orta noktası sanmaktan; C 12, |AG|'yi bulup |GD| sanmaktan; D 27, oranı ters kurup 18 · 3/2 almaktan çıkar.

▭Sen çöz 2'ye 1

G ağırlık merkezi, |AG| = 10 birim ise |GD| = birim ve [AD] kenarortayı birimdir.

515203010
TEOREM · ORTA TABAN

Orta taban: iki orta noktayı birleştir, yarısını bul

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTales teoremi nedir, paralel doğrular kesenleri hangi oranda böler?Bağlantılı konudan (Benzerlik uygulamaları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Paralel üç ya da daha çok doğru, iki keseni aynı oranlarda böler: d₁ ∥ d₂ ∥ d₃ doğruları bir keseni A, B, C'de, öbürünü D, E, F'de kesiyorsa |AB|/|BC| = |DE|/|EF|'dir. Kesenlerin uzunlukları farklı olabilir, ama paralel doğruların ayırdığı parçaların oranı aynıdır. Temel orantı teoremi, kesenler bir noktada kesiştiğinde Tales'in özel hâlidir.

Tales teoremi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgende orta taban nedir, neden üçüncü kenarın yarısıdır?

Kısa cevap: Bir üçgende iki kenarın orta noktalarını birleştiren doğru parçasına orta taban denir. Orta taban üçüncü kenara paraleldir ve onun yarısı uzunluğundadır: D ve E, AB ile AC'nin orta noktalarıysa DE ∥ BC ve |DE| = |BC|/2. Tersi de doğrudur: bir kenarın orta noktasından öbür kenara paralel çizilen doğru, üçüncü kenarı da ortadan böler.

Orta taban, benzerlik oranının tam 1/2 olduğu en sade iç içe üçgen durumudur.

|AD|/|AB| = |AE|/|AC| = 1/2 ve A açısı ortak: KAK benzerliğiyle ADE ∼ ABC, oran 1/2. Benzer üçgenlerin karşılıklı açıları eşit olduğundan DE ile BC yöndeş açılar yapar, yani paraleldir; uzunluğu da BC'nin yarısıdır. Üç orta taban birlikte çizilince büyük üçgen dört eş üçgene bölünür.

|DE| = |BC|/2 ve DE ∥ BC. Çentikler orta noktaları gösteriyor.Görsel: Sınav Defteri
Dört küçük üçgen eştir; her biri büyük üçgenin 1/4'ü kadar alandadır, çevresi yarısıdır.Görsel: Sınav Defteri
|DE| = |BC|2, DE ∥ BC Ç(DEF) = Ç(ABC)2
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde D ∈ [AB] orta nokta ve DE ∥ BC'dir (E ∈ [AC]). |AC| = 12 ve |BC| = 14 birim olduğuna göre |AE| ve |DE| kaçtır?

  1. Orta noktadan paralel: E de orta noktadır, |AE| = 12/2 = 6.
  2. DE orta taban: |DE| = 14/2 = 7.

Cevap: |AE| = 6, |DE| = 7

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABCD dörtgeninde K, L, M ve N sırasıyla [AB], [BC], [CD] ve [DA] kenarlarının orta noktalarıdır. |AC| = 10 ve |BD| = 14 birim olduğuna göre KLMN dörtgeninin çevresi kaç birimdir?

  1. ABC üçgeninde [KL] orta tabandır: |KL| = |AC| / 2 = 5; ACD üçgeninde de |MN| = 5.
  2. ABD üçgeninde [KN] orta tabandır: |KN| = |BD| / 2 = 7; BCD üçgeninde |LM| = 7.
  3. Çevre 5 + 7 + 5 + 7 = 24; yani köşegen uzunluklarının toplamı.

Cevap: 24

✔ Doğru

  • Orta taban, orta noktaları birleştirmeyen kenarın yarısıdır.
  • Orta noktadan paralel çizilirse öbür nokta da orta nokta olur.

✘ Sık yapılan hata

  • DE'yi AB'nin ya da AC'nin yarısı sanmak.
  • Orta tabanı kenara eşit almak (yarıya bölmeyi unutmak).
Akılda kalsın: Orta taban karşısındaki kenara bakar: hangi kenara paralelse onun yarısıdır. Üç orta taban, üçgeni dört eş üçgene böler.
Sınavda

Nasıl sorulurOrta taban; kenarortay, ağırlık merkezi ve dörtgenlerde (orta noktaları birleştiren dörtgen) birlikte sorulur. Şekilde iki orta nokta görürsen hemen birleştir.

TuzakOrta tabanı yanlış kenarın yarısı olarak almak ve uzunluğu yarıya bölmeyi unutmaktır.

?Soru çöz

ABC üçgeninde D ve E sırasıyla [AB] ve [AC]'nin orta noktalarıdır. |DE| = x + 3 ve |BC| = 3x − 4 birim olduğuna göre |DE| kaç birimdir?

✓ D. |BC| = 2|DE|: 3x − 4 = 2x + 6 → x = 10, |DE| = 13. A 26, |BC|'yi bulup |DE| sanmaktan; B 10, x'in kendisidir; C 6,5, yarıya bölmeyi unutup x + 3 = 3x − 4 yazmaktan (x = 3,5) çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme orta taban

KURAL · DİK ÜÇGEN

Hipotenüse ait kenarortay: hipotenüsün yarısı

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgenin iç açılarının toplamı neden 180 derecedir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir üçgenin üç iç açısının ölçüleri toplamı her zaman 180°'dir. Nedeni şudur: bir köşeden karşı kenara paralel bir doğru çizilince bu doğru üzerinde üç açı yan yana gelir; iç ters açılar nedeniyle bu açılar üçgenin üç açısına eşittir ve yan yana duran üç açı bir doğru açı, yani 180° oluşturur.

İç açılar toplamı 180°

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dik üçgende hipotenüse ait kenarortay neden hipotenüsün yarısıdır?

Kısa cevap: Dik üçgende dik açının köşesinden hipotenüse çizilen kenarortay, hipotenüsün yarısına eşittir: m(B) = 90° ve D, AC'nin orta noktasıysa |BD| = |AD| = |DC| = |AC|/2. Hipotenüsün orta noktası üç köşeye eşit uzaklıktadır; bu yüzden dik üçgende çevrel çemberin merkezi hipotenüsün orta noktası, yarıçapı hipotenüsün yarısıdır.

Bir dik üçgeni ikiye kopyalayıp hipotenüsten yapıştırırsan dikdörtgen olur; hipotenüs dikdörtgenin köşegenidir.

Dikdörtgenin köşegenleri eşittir ve birbirini ortalar. ABC dik üçgenini B'nin karşısındaki köşeyi ekleyerek ABCK dikdörtgenine tamamla. AC ve BK köşegenleri D'de kesişir ve birbirini ortalar: |BD| = |BK|/2 = |AC|/2. Sonuçta B'den D'ye uzaklık da A'dan ve C'den D'ye uzaklık kadardır: üç parça eşit. Bu eşitlik ABD ve DBC diye iki ikizkenar üçgen doğurur.

|BD| = |AD| = |DC|: üç parça da hipotenüsün yarısı (aynı çentik).Görsel: Sınav Defteri
Dikdörtgenin köşegenleri eşit ve birbirini ortalar: |BD| = |DK| = |AD| = |DC|.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Dik kenarları 6 ve 8 birim olan dik üçgende hipotenüse ait kenarortay kaç birimdir?

  1. Hipotenüs (6-8-10 üçgeni): 10.
  2. Kenarortay hipotenüsün yarısı: 10/2 = 5.

Cevap: 5

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC dik üçgeninde m(B) = 90°, D hipotenüs [AC]'nin orta noktası ve m(ACB) = 28°'dir. m(ADB) kaç derecedir?

  1. |BD| = |DC| olduğundan DBC ikizkenar: m(DBC) = m(DCB) = 28°.
  2. ADB, DBC üçgeninin D'deki dış açısıdır: m(ADB) = 28 + 28 = 56°.

Cevap: 56°

✔ Doğru

  • Hipotenüsün orta noktası üç köşeye eşit uzak.
  • Kenarortay iki ikizkenar üçgen oluşturur; açılar hemen taşınır.

✘ Sık yapılan hata

  • Bu kuralı dik olmayan üçgenlerde kullanmak.
  • Dik kenara ait kenarortayı da o kenarın yarısı sanmak.
Akılda kalsın: Dik üçgen = yarım dikdörtgen. Hipotenüsün ortasından üç köşeye çizilen üç parça eşittir; aynı çentiği üçüne de koy, açılar ikizkenarlardan gelir.
Sınavda

Nasıl sorulurBu kural çoğu zaman açı sorusunda gizlidir: hipotenüse kenarortay çizilmiş bir dik üçgende ikizkenar üçgenler bulunur ve dış açıyla bir açı sorulur.

TuzakKuralı dik olmayan üçgene uygulamak ve dik kenara ait kenarortayı da yarı sanmaktır.

Sınavda işaretledik üçgen + hipotenüsün orta noktası gördüğünde üç parçayı eşitle.

?Soru çöz

ABC dik üçgeninde m(B) = 90° ve D, hipotenüs [AC]'nin orta noktasıdır. |BD| = 7,5 birim olduğuna göre |AC| kaç birimdir?

✓ A. Hipotenüse ait kenarortay hipotenüsün yarısı: |AC| = 2 · 7,5 = 15. B 7,5, kenarortayı hipotenüse eşit sanmaktan; C 11,25, ağırlık merkezinin 2/3 oranını karıştırıp 7,5 · 3/2 almaktan; D 30, kenarortayı hipotenüsün dörtte biri sanmaktan çıkar.

▭Sen çöz 9-12-15

Dik kenarları 9 ve 12 birim olan dik üçgenin hipotenüsü birim, hipotenüse ait kenarortayı birimdir.

157,510,5521
KAVRAM · ÇEVREL ÇEMBER

Kenar orta dikme: köşelere eşit uzaklık

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAçıortay üzerindeki bir noktanın açının kollarına uzaklıkları neden eşittir?Bağlantılı konudan (Açıortay). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir açının açıortayı üzerindeki her nokta, açının iki koluna eşit uzaklıktadır: P açıortay üzerindeyse P'den kollara inen dikmeler eşittir. Tersi de doğrudur: kollara eşit uzaklıktaki noktalar açıortay üzerindedir. Nedeni, dikmelerin oluşturduğu iki dik üçgenin AKA kuralıyla eş olmasıdır; köşeden dikme ayaklarına olan uzaklıklar da eşittir.

Açıortay kollara eşit uzaklıkta

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kenar orta dikme nedir, üçgenin çevrel çemberinin merkezi nerededir?

Kısa cevap: Bir doğru parçasının orta noktasından dik çizilen doğruya kenar orta dikme denir; üzerindeki her nokta parçanın iki ucuna eşit uzaklıktadır. Üçgenin üç kenar orta dikmesi tek noktada kesişir; bu nokta üç köşeye eşit uzaklıktadır ve çevrel çemberin merkezidir. Merkez dar açılı üçgende içte, dik üçgende hipotenüsün ortasında, geniş açılıda dışta bulunur.

İki köye eşit uzaklıkta bir çeşme yapılacaksa bütün uygun yerler tek bir doğru üzerindedir: iki köyü birleştiren yolun orta dikmesi.

AB'nin orta noktası M'den dik bir doğru çiz ve üzerinde P al. PMA ve PMB dik üçgenlerinde |AM| = |MB|, M'deki açılar 90° ve PM ortak: KAK ile eş, dolayısıyla |PA| = |PB|. Üçgende AB'nin ve BC'nin orta dikmeleri O'da kesişirse O, A, B ve C'ye eşit uzaklıktadır; o hâlde AC'nin orta dikmesi de O'dan geçer. O merkezli, köşelerden geçen çembere çevrel çember denir.

Orta dikme üzerindeki her nokta iki uca eşit uzaklıktadır: |PA| = |PB|.Görsel: Sınav Defteri
Üç orta dikme O'da buluşur; |OA| = |OB| = |OC| = R, çevrel çemberin yarıçapı.Görsel: Sınav Defteri
Dar açılı: içte. Dik: hipotenüsün ortasında. Geniş açılı: dışta, en uzun kenarın öbür yanında.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

P noktası [AB]'nin kenar orta dikmesi üzerindedir. |PA| = 2x + 3 ve |PB| = 5x − 9 birim olduğuna göre |PA| kaç birimdir?

  1. Orta dikme üzerindeki nokta: 2x + 3 = 5x − 9 → x = 4.
  2. |PA| = 2 · 4 + 3 = 11.

Cevap: 11

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Dik kenarları 6 ve 8 birim olan dik üçgenin çevrel çemberinin yarıçapı R, iç teğet çemberinin yarıçapı r'dir. R + r kaçtır?

  1. Hipotenüs √(6² + 8²) = 10; dik üçgende çevrel çemberin merkezi hipotenüsün orta noktasıdır: R = 5.
  2. Alan 6 · 8 / 2 = 24, yarı çevre u = (6 + 8 + 10) / 2 = 12.
  3. Açıortay sayfasında gördüğümüz alan = r · u bağıntısı: 24 = 12r → r = 2; R + r = 7.

Cevap: 7

✔ Doğru

  • Orta dikme: uçlara eşit uzak. Açıortay: kollara eşit uzak.
  • Çevrel çemberin merkezi geniş açılı üçgende dışarıdadır.

✘ Sık yapılan hata

  • Çevrel çemberin merkezini her üçgende içeride sanmak.
  • Kenar orta dikmeyi köşeden geçen yükseklikle karıştırmak.
Akılda kalsın: Orta dikme → köşeler → çevrel çember (dışarıdan sarar). Açıortay → kenarlar → iç teğet çember (içeriden değer). Biri köşelere, öbürü kenarlara eşit uzaktır.
Sınavda

Nasıl sorulurOrta dikme soruları ya “PA = PB” eşitliğiyle bir değişken buldurur ya da dik üçgende çevrel çemberin yarıçapını sorar.

TuzakKenar orta dikmeyi karşı köşeden geçen yükseklik sanmaktır; orta dikme köşeden geçmek zorunda değildir. Çevrel çemberin merkezinin geniş açılı üçgende dışarıda olduğunu unutma.

?Soru çöz

Geniş açılı bir üçgenin çevrel çemberinin merkezi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Geniş açılı üçgende orta dikmeler üçgenin dışında, en uzun kenarın geniş açıya göre öbür yanında kesişir. A dar açılı üçgenin durumudur; B dik üçgenin durumudur (hipotenüsün ortası); D, yüksekliklerin kesim noktasının dik üçgendeki yeriyle (dik açının köşesi) karıştırılmasıdır.

⇄Bilgi eşleştirme dört özel nokta

KAVRAM · YÜKSEKLİK

Yükseklikler: kesim noktası üçgenin türüne göre yer değiştirir

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTümler açı, bütünler açı ve ters açı nedir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ölçüleri toplamı 90° olan iki açıya tümler, 180° olan iki açıya bütünler açılar denir; x açısının tümleri 90° − x, bütünleri 180° − x'tir. Kesişen iki doğrunun oluşturduğu karşılıklı açılara ters açılar denir ve ters açıların ölçüleri eşittir. Ortak köşeli, ortak kollu ve iç bölgeleri ayrık açılar komşu açılardır.

Tümler, bütünler ve ters açılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgende yükseklik nedir, yükseklikler nerede kesişir?

Kısa cevap: Bir köşeden karşı kenara ya da uzantısına inen dikmeye yükseklik denir. Üç yükseklik ya da uzantıları tek noktada kesişir; bu noktaya yüksekliklerin kesim noktası (diklik merkezi) denir. Bu nokta dar açılı üçgende içte, dik üçgende dik açının köşesinde, geniş açılıda dıştadır. Alan sabit olduğu için uzun kenara ait yükseklik kısadır.

Bir üçgenin yüksekliği, hangi kenarı yere koyduğuna bağlıdır: her kenarın kendi yüksekliği vardır.

Üçgenin alanı hangi kenar taban alınırsa alınsın aynıdır: ½ · a · ha = ½ · b · hb = ½ · c · hc. Bu eşitlik kenar ile yüksekliğin ters orantılı olduğunu söyler: kenar uzadıkça ona ait yükseklik kısalır. Geniş açılı üçgende dar açılı köşelerden inen yükseklikler karşı kenarın uzantısına düşer; kesim noktası bu yüzden dışarıdadır.

Dar açılı üçgende üç yükseklik içeride, H noktasında kesişir.Görsel: Sınav Defteri
Dar açılı: içte. Dik: dik açının köşesinde. Geniş açılı: dışta, uzantılar kesişir.Görsel: Sınav Defteri
Dört özel nokta
NoktaKesişen çizgilerÖzelliğiYeri
Ağırlık merkezikenarortaylarkenarortayı 2 : 1 bölerher zaman içte
İç teğet çemberin merkeziiç açıortaylarkenarlara eşit uzak (r)her zaman içte
Çevrel çemberin merkezikenar orta dikmelerköşelere eşit uzak (R)dar: iç · dik: hipotenüs ortası · geniş: dış
Diklik merkeziyükseklikler—dar: iç · dik: dik köşe · geniş: dış
Çözümlü örnek

Bir üçgenin 6 birimlik kenarına ait yüksekliği 4 birimdir. Aynı üçgenin 8 birimlik kenarına ait yükseklik kaç birimdir?

  1. Alan: 6 · 4/2 = 12.
  2. 8 · h/2 = 12 → h = 3.

Cevap: 3

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde [AH] ⟂ [BC] ve [BE] ⟂ [AC]'dir. |BC| = 10, |AH| = 6 ve |AC| = 7,5 birim olduğuna göre |BE| kaç birimdir?

  1. Alan BC tabanıyla: 10 · 6/2 = 30.
  2. Alan AC tabanıyla: 7,5 · |BE|/2 = 30 → |BE| = 8. Kısa kenara (7,5) ait yükseklik daha uzun çıktı.

Cevap: 8

✔ Doğru

  • Kenar · ona ait yükseklik = 2 · alan; her kenar için aynı.
  • Geniş açılı üçgende yükseklik kenarın uzantısına düşebilir.

✘ Sık yapılan hata

  • Kenarı bir kenara, yüksekliği başka kenara ait alıp çarpmak.
  • Uzun kenara ait yüksekliği de uzun sanmak.
Akılda kalsın: Yükseklik ile kenar tahterevalli gibidir: çarpımları hep 2 · alan. Kenar uzarsa yükseklik kısalır. Yüksekliklerin kesişimi açı türünü izler: dar → iç, dik → köşe, geniş → dış.
Sınavda

Nasıl sorulurYükseklik soruları çoğu zaman “alanı iki yoldan yaz” kalıbıyla çözülür: bir kenar ve yüksekliği verilir, başka bir kenara ait yükseklik istenir.

TuzakKenar ile yüksekliği farklı tabanlardan eşleştirmek ve diklik merkezini dik üçgende hipotenüsün ortası sanmaktır; orası çevrel çemberin merkezidir.

?Soru çöz

Bir üçgende 8 birimlik kenara ait yükseklik 3 birimdir. Aynı üçgenin 6 birimlik kenarına ait yükseklik kaç birimdir?

✓ B. 2 · alan = 8 · 3 = 24; 6 · h = 24 → h = 4. A 2,25, kenar ile yüksekliği doğru orantılı sanıp 3 · 6/8 almaktan; C 3, bütün yükseklikleri eşit sanmaktan; D 6, kenarı yüksekliğe eşit sanmaktan çıkar.

↕Yükseklikleri büyükten küçüğe sırala kenarlar 5, 6, 8

  1. 6 birimlik kenara ait yükseklik
  2. 8 birimlik kenara ait yükseklik
  3. 5 birimlik kenara ait yükseklik
KURAL · DİKMELER TOPLAMI

Dikmeler toplamı: nokta nerede olursa olsun aynı

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİkizkenar ve eşkenar üçgenin açı özellikleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgenler kenarlarına göre çeşitkenar, ikizkenar ve eşkenar diye ayrılır. İkizkenar üçgende eş kenarların karşısındaki taban açıları eşittir; tepe açısı α ise taban açılarının her biri (180° − α)/2'dir. Tersi de doğrudur: iki açısı eşit olan üçgen ikizkenardır. Eşkenar üçgenin üç açısı da 60°'dir.

İkizkenar ve eşkenar üçgen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İkizkenar ve eşkenar üçgende bir noktadan kenarlara inen dikmelerin toplamı nedir?

Kısa cevap: İkizkenar üçgenin tabanı üzerindeki her noktadan eş kenarlara çizilen dikmelerin toplamı, eş kenarlardan birine ait yüksekliğe eşittir. Eşkenar üçgenin içindeki her noktadan üç kenara çizilen dikmelerin toplamı da üçgenin yüksekliğine eşittir. İki kural da üçgenin, o noktadan çizilen doğrularla parçalara bölünüp alanların toplanmasıyla kanıtlanır.

Nokta tabanda kayarken bir dikme uzar, öbürü tam o kadar kısalır; toplam hiç değişmez.

|AB| = |AC| olan üçgende tabandaki P'yi A'ya birleştir: ABC, ABP ve APC diye iki parçaya ayrılır. Bu parçaların tabanları eş kenarlar, yükseklikleri P'den inen dikmeler (d₁ ve d₂)'dir: ½ · |AB| · d₁ + ½ · |AC| · d₂ = Alan. Alanı |AC| tabanıyla da yazınca ½ · |AC| · h olur; eş kenarlar sadeleşir ve d₁ + d₂ = h kalır. Eşkenar üçgende iç nokta üçgeni üç parçaya böler, aynı hesap üç dikme için çıkar.

P tabanda nerede olursa olsun d₁ + d₂ = h (eş kenara ait yükseklik, kesikli).Görsel: Sınav Defteri
Eşkenar üçgende iç nokta nerede olursa olsun d₁ + d₂ + d₃ = h.Görsel: Sınav Defteri
Alan(ABP) + Alan(APC) = Alan(ABC): ½·|AB|·d₁ + ½·|AC|·d₂ = ½·|AC|·h → d₁ + d₂ = h.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde |AB| = |AC| = 10 ve |BC| = 12 birimdir. P, [BC] üzerinde bir noktadır. P'den [AB] ve [AC]'ye çizilen dikmelerin uzunlukları toplamı kaç birimdir?

  1. A'dan tabana yükseklik (6-8-10): 8; alan 12 · 8/2 = 48.
  2. AC'ye ait yükseklik: 10 · h/2 = 48 → h = 9,6.
  3. Dikmeler toplamı bu yüksekliğe eşit: 9,6.

Cevap: 9,6

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Eşkenar üçgenin içindeki bir noktadan kenarlara çizilen dikmeler 2, 3 ve 4 birimdir. Üçgenin yüksekliği kaç birimdir?

  1. Kural: h = d₁ + d₂ + d₃.
  2. h = 2 + 3 + 4 = 9.

Cevap: 9

✔ Doğru

  • İkizkenarda toplam = eş kenara ait yükseklik (tabana ait değil).
  • Eşkenarda toplam = yükseklik (üç yükseklik de eşit).

✘ Sık yapılan hata

  • İkizkenarda dikmeler toplamını tabana ait yüksekliğe eşitlemek.
  • Dikmelerin ortalamasını yükseklik sanmak.
Akılda kalsın: Kanıtın adı “alanı parçala”: noktayı köşelere birleştir, parçaların alanlarını topla. Ortak kenar uzunluğu sadeleşir, geriye dikmeler toplamı = yükseklik kalır.
Sınavda

Nasıl sorulurBu kurallar genellikle sayısal gelir: ikizkenarın kenarları verilir, tabandaki herhangi bir noktadan dikmeler toplamı sorulur. Önce alanı bul, sonra eş kenara ait yüksekliği hesapla.

TuzakTabana ait yüksekliği (A'dan inen) cevap sanmaktır.

?Soru çöz

Eşkenar bir üçgenin içindeki bir noktadan kenarlara çizilen dikmelerin uzunlukları 1, 2 ve 3 birimdir. Bu üçgenin yüksekliği kaç birimdir?

✓ A. Eşkenar üçgende iç noktadan dikmeler toplamı yüksekliğe eşittir: 1 + 2 + 3 = 6. B 2, dikmelerin ortalamasını almaktan; C 3, en uzun dikmeyi yükseklik sanmaktan; D 12, toplamı iki katına çıkarıp alan formülündeki 2 ile karıştırmaktan çıkar.

▭Sen çöz ikizkenar 5-5-6

|AB| = |AC| = 5, |BC| = 6 olan üçgenin alanı birimkare; tabandaki bir noktadan eş kenarlara inen dikmelerin toplamı birimdir.

124,842,424

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

ABC üçgeninde |AB| = 8, |AC| = 11 ve |BC| = 13 birimdir. İç açıortayların kesişim noktasından BC'ye paralel çizilen doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de kesiyor. ADE üçgeninin çevresi kaç birimdir?

✓ B. DBI ve EIC ikizkenar olduğundan |DE| = |DB| + |EC|; çevre |AB| + |AC| = 8 + 11 = 19. A 32, büyük üçgenin çevresidir; C 21, AB ile BC'yi toplamaktan; D 13, çevreyi BC'ye eşit sanmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · Açıortay ve paralel: ikizkenar doğar

?Soru 2

Benzer iki üçgenin benzerlik oranı 3/5'tir. Küçük üçgenin çevresi 24 birim olduğuna göre büyük üçgenin çevresi kaç birimdir?

✓ D. Çevre oranı benzerlik oranıdır: 24 / Ç = 3/5 → Ç = 40. A 14,4, oranı ters kullanıp 24 · 3/5 yazmaktan; B 120, yalnız paydayla çarpıp 24 · 5 almaktan; C 72, yalnız payla çarpıp 24 · 3 almaktan çıkar.Kaynak: Eşlik ve benzerlik · Benzerlik ve benzerlik oranı

?Soru 3

AB ∥ CD ve [AD] ile [BC] O noktasında kesişiyor. |AO| = 3, |OD| = 5 ve |AB| = 6 birim olduğuna göre |CD| kaç birimdir?

✓ D. AOB ∼ DOC: AB/DC = AO/OD → 6/DC = 3/5 → DC = 10. A 3,6, oranı ters kurup 6 · 3/5 yazmaktan; B 8, oran yerine farkı (5 − 3 = 2) eklemekten; C 6, kelebeğin iki üçgenini eş sanmaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Kelebek benzerliği

?Soru 4

4 m yüksekliğindeki bir lamba direğinden 3 m uzakta, boyu 1,6 m olan bir çocuk duruyor. Lambanın oluşturduğu gölgesinin uzunluğu kaç metredir?

✓ A. İç içe benzer dik üçgenler: 4/(3 + s) = 1,6/s → 4s = 4,8 + 1,6s → s = 2. B 1,2, güneş gibi düşünüp 4/3 = 1,6/s yazmaktan; C 5, gölgenin ucunun direğe uzaklığını (3 + 2) cevap sanmaktan; D 7,5, oranı ters kurup 3 · 4/1,6 almaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Gölge ve yükseklik problemleri

?Soru 5

ABC üçgeninde [AD] iç açıortaydır. |AB| = 5, |AC| = 7 ve |BC| = 9 birim olduğuna göre |DC| kaç birimdir?

✓ B. DC/BD = AC/AB = 7/5; 9 birim 12 parçaya: DC = 9 · 7/12 = 21/4. A 15/4, |BD|'yi bulup |DC| sanmaktan ya da oranı çapraz kurmaktan; C 9/2, açıortayı kenarortay sanmaktan; D 7, |DC|'yi |AC|'ye eşit sanmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · İç açıortay teoremi

?Soru 6

P noktası O köşeli bir açının açıortayı üzerindedir; H₁ ve H₂, P'den kollara inen dikmelerin ayaklarıdır. |OH₁| = 8 ve |PH₁| = 6 birim olduğuna göre |OH₂| + |PH₂| toplamı kaç birimdir?

✓ C. OPH₁ ≅ OPH₂ (AKA): |OH₂| = 8, |PH₂| = 6, toplam 14. A 12, iki uzaklığı da 6 sanmaktan; B 16, ikisini de 8 sanmaktan; D 10, |OP| hipotenüsünü (6-8-10) toplam sanmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · Açıortay kollara eşit uzaklıkta

?Soru 7

d₁ ∥ d₂ ∥ d₃ doğruları bir keseni A, B, C'de, öbürünü D, E, F'de kesiyor. |AB| = 3, |BC| = 5 ve |DF| = 12 birim olduğuna göre |DE| kaç birimdir?

✓ B. AB/AC = DE/DF → 3/8 = DE/12 → DE = 4,5. A 7,2, AB/BC oranını bütüne uygulayıp 12 · 3/5 yazmaktan; C 7,5, EF'yi bulup (12 · 5/8) DE sanmaktan; D 6, DF'yi iki eş parçaya bölmekten çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Tales teoremi

?Soru 8

ABC üçgeninde D ∈ [AB], E ∈ [AC] ve m(AED) = m(ABC)'dir. |AD| = 4, |AE| = 5 ve |EC| = 3 birim olduğuna göre |DB| kaç birimdir?

✓ B. AA ile AED ∼ ABC (E ↔ B, D ↔ C): AE/AB = AD/AC → 5/AB = 4/8 → AB = 10, DB = 10 − 4 = 6. A 2,4, paralel gibi AD/AB = AE/AC kurmaktan; C 10, |AB|'yi bulup |DB| sanmaktan; D 4, üçgeni ikizkenar sanıp |AB| = |AC| = 8 almaktan çıkar.Kaynak: Eşlik ve benzerlik · Benzerlik kuralları: AA, KAK, KKK

?Soru 9

ABC üçgeninde |AB| = 9, |AC| = 6 ve |BC| = 5 birimdir. A'daki dış açının açıortayı BC'nin uzantısını E'de kesiyor. |CE| kaç birimdir?

✓ D. AC kısa, E C tarafında: (CE + 5)/CE = 9/6 → 2CE + 10 = 3CE → CE = 10. A 2, iç açıortayın ayırdığı |DC|'dir (5 · 6/15); B 15, |EB|'yi bulup |CE| sanmaktan; C 3, iç açıortayın |BD|'si ile karıştırmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · Dış açıortay teoremi

?Soru 10

Benzer iki üçgende karşılıklı açıortay uzunlukları 4 ve 6 birimdir. Küçük üçgenin bir kenarı 8 birim ise büyük üçgende buna karşılık gelen kenar kaç birimdir?

✓ A. Açıortay oranı benzerlik oranıdır: k = 6/4 = 3/2; kenar 8 · 3/2 = 12. B 10, oran yerine fark kullanıp 8 + 2 yazmaktan; C 16/3, oranı ters kurup 8 · 4/6 almaktan; D 18, uzunlukta k² kullanıp 8 · 9/4 yazmaktan çıkar.Kaynak: Eşlik ve benzerlik · Benzerlikte yardımcı elemanlar ve çevre
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →