FORMÜL KARTI · AYT MATEMATİK · 9–12. SINIF

Trigonometri formül kartı

Kısa cevap: Trigonometride 21 formül soruların çoğunu karşılar: sin²x + cos²x = 1, a² = b² + c² − 2bc·cos A, sin(a + b) = sin a·cos b + cos a·sin b, sin 2x = 2 sin x·cos x. Örneğin b = 5, c = 8 ve A = 60° ise kosinüs teoremiyle a = 7 bulunur.

21 formül · 4 başlık · AYT, TYT · Son kontrol:

Dik üçgende trigonometrik oranlar · TYT

Konu anlatımı: Özel dik üçgenler

Dik üçgende trigonometrik oranlar
AdFormülNe demekMini örnek
Temel oranlarsin α = karşıhipotenüs, cos α = komşuhipotenüs, tan α = karşıkomşu, cot α = komşukarşıα: dar açı; kenarlar α'ya göre adlandırılırKenarları 3, 4, 5 olan dik üçgende 3'ün karşısındaki açı için sin α = 35
30° ve 60°sin 30° = cos 60° = 12, sin 60° = cos 30° = √32, tan 60° = √3Eşkenar üçgenin yarısı olan 30-60-90 üçgenindensin 30° = 12
45°sin 45° = cos 45° = √22, tan 45° = 1İkizkenar dik üçgendencos 45° = √22
Tanjant ve kotanjanttan x = sin xcos x, cot x = 1tan xcos x ≠ 0 (tan için), sin x ≠ 0 (cot için)tan 60° = √3/21/2 = √3

Birim çember, radyan ve indirgeme

Konu anlatımı: Yönlü açılar ve birim çember · Trigonometrik özdeşlikler

Birim çember, radyan ve indirgeme
AdFormülNe demekMini örnek
Temel özdeşliksin2x + cos2x = 1Birim çemberdeki noktanın (cos x, sin x) koordinatlarındanDar açıda sin x = 35 ise cos x = √1 − 925 = 45
Tanjantlı özdeşlik1 + tan2x = 1cos2xTemel özdeşlik cos2x'e bölünerek elde edilirtan x = 1 ise cos2x = 11 + 1 = 12
Derece-radyan dönüşümüD180° = RπD: derece, R: radyan135° = 135π180 = 3π4
Esas ölçüesas ölçü = α − 360°·k, 0° ≤ esas ölçü < 360°Tam turlar atılır1110° = 3·360° + 30° → esas ölçü = 30°
Tümler açılarsin(90° − x) = cos x, tan(90° − x) = cot xToplamı 90° olan açılarda ad değişirsin 60° = cos 30° = √32
Bütünler açılarsin(180° − x) = sin x, cos(180° − x) = −cos xII. bölgede yalnız sinüs pozitiftircos 150° = −cos 30° = −√32
Periyotsin(ax + b), cos(ax + b): 2π|a|; tan(ax + b), cot(ax + b): π|a|Periyodu yalnız x'in katsayısı a belirler; fonksiyonun önündeki katsayı, açıya eklenen b ve sonuca eklenen sabit periyodu değiştirmezf(x) = 3sin(4x − 1) → periyot = 2π4 = π2
En sık yapılan hata
  • İndirgemede işareti açının bulunduğu bölgeye göre değil, eski fonksiyona göre koymak: cos 150° negatiftir çünkü 150° II. bölgededir.

Üçgende kosinüs ve sinüs teoremi

Konu anlatımı: Sinüs ve kosinüs teoremi

Üçgende kosinüs ve sinüs teoremi
AdFormülNe demekMini örnek
Kosinüs teoremia2 = b2 + c2 − 2bc·cos Aa: A açısının karşısındaki kenarb = 5, c = 8, A = 60° → a2 = 25 + 64 − 40 = 49, a = 7
Sinüs teoremiasin A = bsin B = csin C = 2RR: çevrel çemberin yarıçapı (çemberle ilişkisi 11. sınıf çember konusunda verilir)a = 10, A = 30°, B = 45° → b = 10·sin 45°sin 30° = 10√2
Sinüslü alanAlan = 12·b·c·sin Aİki kenar ve aradaki açıb = 6, c = 8, A = 30° → 12·6·8·12 = 12

Toplam-fark, iki kat açı ve denklemler

Konu anlatımı: Toplam-fark ve iki kat açı · Trigonometrik grafikler

Toplam-fark, iki kat açı ve denklemler
AdFormülNe demekMini örnek
Sinüs toplam-farksin(a ± b) = sin a·cos b ± cos a·sin bİşaret aynen taşınırsin 75° = sin(45° + 30°) = √6 + √24
Kosinüs toplam-farkcos(a ± b) = cos a·cos b ∓ sin a·sin bİşaret ters dönercos 75° = cos(45° + 30°) = √6 − √24
Tanjant toplamıtan(a + b) = tan a + tan b1 − tan a·tan btan a·tan b ≠ 1tan a = 12, tan b = 13 → 5/65/6 = 1
İki kat açı (sinüs)sin 2x = 2·sin x·cos xToplam formülünde a = b = xsin x = 35, cos x = 45 → sin 2x = 2·35·45 = 2425
İki kat açı (kosinüs)cos 2x = cos2x − sin2x = 2cos2x − 1 = 1 − 2sin2xDuruma göre uygun biçim seçilirsin x = 35, cos x = 45 → cos 2x = 1625 − 925 = 725
İki kat açı (tanjant)tan 2x = 2tan x1 − tan2xtan2x ≠ 1tan x = 12 → tan 2x = 13/4 = 43
Temel trigonometrik denklemsin x = sin α ⇒ x = α + k·360° veya x = 180° − α + k·360°k tam sayı; kosinüste x = ±α + k·360°sin x = 12 → [0°, 360°) aralığında x = 30° veya x = 150°

Dönüşüm ve ters dönüşüm formülleri (toplamı çarpıma çevirme) MEB programında yer almaz.

En sık yapılan hata
  • sin(a + b)'yi sin a + sin b sanmak: sin(30° + 60°) = 1 iken sin 30° + sin 60° ≈ 1,37'dir.
  • Trigonometrik denklemde ikinci kök ailesini (180° − α) unutmak.

Trigonometri: sık sorulanlar

Özel açıların trigonometrik değerleri nasıl akılda tutulur?

30-60-90 üçgeninde kenarlar 1, √3, 2; 45-45-90 üçgeninde 1, 1, √2 oranındadır. Sinüs karşı kenar bölü hipotenüs olduğundan sin 30° = 1/2, sin 45° = √2/2, sin 60° = √3/2 bu üçgenlerden okunur.

İndirgemede işaret nasıl belirlenir?

Önce açının hangi bölgede olduğuna bakılır: I. bölgede hepsi, II. bölgede yalnız sinüs, III. bölgede tanjant ve kotanjant, IV. bölgede kosinüs pozitiftir. 90° ve 270° üzerinden indirgemede fonksiyonun adı da değişir.

Kosinüs teoremi mi sinüs teoremi mi kullanılmalı?

İki kenar ve aradaki açı ya da üç kenar verildiyse kosinüs teoremi; bir kenar ile karşısındaki açı ve başka bir açı ya da kenar verildiyse sinüs teoremi kullanılır.

Kapsam ve kaynak

Diğer formül ve kural kartları

Rehberdeki diğer sayfalar