Açıortay üzerindeki nokta: iki kola eşit uzaklık
MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKenarları paralel ya da dik olan açılar arasında nasıl bir ilişki vardır, komşu bütünler açıların açıortayları neden diktir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kenarları karşılıklı paralel iki açı, ikisi de dar ya da ikisi de geniş ise eşit; biri dar biri geniş ise bütünlerdir. Kenarları karşılıklı dik iki açı için de aynı kural geçerlidir. Açıortay, açıyı iki eş parçaya bölen ışındır. Komşu bütünler iki açının açıortayları arasındaki açı her zaman 90°'dir.
Kenarları paralel ve dik açılar, açıortay
✎Konu anlatımı
Açıortay üzerindeki bir noktanın açının kollarına uzaklıkları neden eşittir?
Kısa cevap: Bir açının açıortayı üzerindeki her nokta, açının iki koluna eşit uzaklıktadır: P açıortay üzerindeyse P'den kollara inen dikmeler eşittir. Tersi de doğrudur: kollara eşit uzaklıktaki noktalar açıortay üzerindedir. Nedeni, dikmelerin oluşturduğu iki dik üçgenin AKA kuralıyla eş olmasıdır; köşeden dikme ayaklarına olan uzaklıklar da eşittir.İki duvarın birleştiği köşeden odanın ortasına doğru yürüyen biri, her adımda iki duvara aynı uzaklıkta kalıyorsa açıortay üzerinde yürüyordur.
O köşeli açının açıortayı üzerinde bir P noktası al ve kollara dik in: H₁ ve H₂. OPH₁ ve OPH₂ dik üçgenlerinde O'daki açılar eşittir (açıortay), dik açılar eşittir ve hipotenüs OP ortaktır. Eşlik ve benzerlik sayfasında gördüğümüz AKA kuralıyla iki üçgen eştir; karşılıklı kenarlar olarak |PH₁| = |PH₂| ve |OH₁| = |OH₂| çıkar.
P noktası bir açının açıortayı üzerindedir. P'nin kollara uzaklıkları 2x − 1 ve x + 4 birimdir. Bu uzaklık kaç birimdir?
- Açıortay üzerinde uzaklıklar eşit: 2x − 1 = x + 4.
- x = 5; uzaklık 5 + 4 = 9.
Cevap: 9 birim
ABC dik üçgeninde m(B) = 90°, |AB| = 6, |AC| = 10'dur. [AD], A açısının açıortayı ve D ∈ [BC], |DB| = 3 birimdir. ADC üçgeninin alanı kaç birimkaredir?
- D, A'nın açıortayı üzerinde: D'nin AB'ye uzaklığı (|DB| = 3) ile AC'ye uzaklığı (|DE|) eşit, |DE| = 3.
- ADC'de taban AC = 10, yükseklik DE = 3: Alan = 10 · 3/2 = 15.
Cevap: 15 birimkare
✔ Doğru
- Uzaklık = dik uzaklık; açıortay noktasından kollara dikme in.
- Köşeden dikme ayaklarına uzaklıklar da eşittir (|OH₁| = |OH₂|).
✘ Sık yapılan hata
- Noktanın kollara olan eğik uzaklığını (dikme olmayan doğru parçasını) eşit sanmak.
- Dik üçgende açıortay ayağının öbür kenara uzaklığını hesaplamaya çalışmak; dik kenardaki parçaya eşittir.
Nasıl sorulurBu özellik çoğu zaman alan sorusunda gizlidir: açıortay ayağından öbür kenara inen dikme, dik kenardaki parçaya eşittir ve bir üçgenin yüksekliği olur.
TuzakAçıortay ayağının karşı kenarı ortadan böldüğünü sanmaktır; açıortay kenarı ortalamaz, kenarlar oranında böler (sonraki konu).
?Soru çöz
P noktası O köşeli bir açının açıortayı üzerindedir; H₁ ve H₂, P'den kollara inen dikmelerin ayaklarıdır. |OH₁| = 8 ve |PH₁| = 6 birim olduğuna göre |OH₂| + |PH₂| toplamı kaç birimdir?