Açıortay: iç ve dış açıortay teoremleri

Açıortay açıyı ikiye böler ama karşı kenarı ortadan bölmez. Kenarı hangi oranda böldüğünü ve bu oranın nereden geldiğini, iç ve dış açıortay için ayrı ayrı gösteriyoruz.

5 durakTYT · AYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KURAL · AÇIORTAY

Açıortay üzerindeki nokta: iki kola eşit uzaklık

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKenarları paralel ya da dik olan açılar arasında nasıl bir ilişki vardır, komşu bütünler açıların açıortayları neden diktir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kenarları karşılıklı paralel iki açı, ikisi de dar ya da ikisi de geniş ise eşit; biri dar biri geniş ise bütünlerdir. Kenarları karşılıklı dik iki açı için de aynı kural geçerlidir. Açıortay, açıyı iki eş parçaya bölen ışındır. Komşu bütünler iki açının açıortayları arasındaki açı her zaman 90°'dir.

Kenarları paralel ve dik açılar, açıortay

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Açıortay üzerindeki bir noktanın açının kollarına uzaklıkları neden eşittir?

Kısa cevap: Bir açının açıortayı üzerindeki her nokta, açının iki koluna eşit uzaklıktadır: P açıortay üzerindeyse P'den kollara inen dikmeler eşittir. Tersi de doğrudur: kollara eşit uzaklıktaki noktalar açıortay üzerindedir. Nedeni, dikmelerin oluşturduğu iki dik üçgenin AKA kuralıyla eş olmasıdır; köşeden dikme ayaklarına olan uzaklıklar da eşittir.

İki duvarın birleştiği köşeden odanın ortasına doğru yürüyen biri, her adımda iki duvara aynı uzaklıkta kalıyorsa açıortay üzerinde yürüyordur.

O köşeli açının açıortayı üzerinde bir P noktası al ve kollara dik in: H₁ ve H₂. OPH₁ ve OPH₂ dik üçgenlerinde O'daki açılar eşittir (açıortay), dik açılar eşittir ve hipotenüs OP ortaktır. Eşlik ve benzerlik sayfasında gördüğümüz AKA kuralıyla iki üçgen eştir; karşılıklı kenarlar olarak |PH₁| = |PH₂| ve |OH₁| = |OH₂| çıkar.

P açıortay üzerinde → |PH₁| = |PH₂| (tek çentik). Ayrıca |OH₁| = |OH₂| (çift çentik).Görsel: Sınav Defteri
İki dik üçgen: O'da 32°, dik açı ve ortak kenar OP → AKA ile eş.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

P noktası bir açının açıortayı üzerindedir. P'nin kollara uzaklıkları 2x − 1 ve x + 4 birimdir. Bu uzaklık kaç birimdir?

  1. Açıortay üzerinde uzaklıklar eşit: 2x − 1 = x + 4.
  2. x = 5; uzaklık 5 + 4 = 9.

Cevap: 9 birim

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC dik üçgeninde m(B) = 90°, |AB| = 6, |AC| = 10'dur. [AD], A açısının açıortayı ve D ∈ [BC], |DB| = 3 birimdir. ADC üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

  1. D, A'nın açıortayı üzerinde: D'nin AB'ye uzaklığı (|DB| = 3) ile AC'ye uzaklığı (|DE|) eşit, |DE| = 3.
  2. ADC'de taban AC = 10, yükseklik DE = 3: Alan = 10 · 3/2 = 15.

Cevap: 15 birimkare

✔ Doğru

  • Uzaklık = dik uzaklık; açıortay noktasından kollara dikme in.
  • Köşeden dikme ayaklarına uzaklıklar da eşittir (|OH₁| = |OH₂|).

✘ Sık yapılan hata

  • Noktanın kollara olan eğik uzaklığını (dikme olmayan doğru parçasını) eşit sanmak.
  • Dik üçgende açıortay ayağının öbür kenara uzaklığını hesaplamaya çalışmak; dik kenardaki parçaya eşittir.
Akılda kalsın: Açıortay bir denge çizgisidir: üzerindeki her nokta iki kola eşit uzaktadır. Dik üçgende açıortay gördüğünde dik kenardaki parçayı öbür kenara dikme olarak taşı.
Sınavda

Nasıl sorulurBu özellik çoğu zaman alan sorusunda gizlidir: açıortay ayağından öbür kenara inen dikme, dik kenardaki parçaya eşittir ve bir üçgenin yüksekliği olur.

TuzakAçıortay ayağının karşı kenarı ortadan böldüğünü sanmaktır; açıortay kenarı ortalamaz, kenarlar oranında böler (sonraki konu).

?Soru çöz

P noktası O köşeli bir açının açıortayı üzerindedir; H₁ ve H₂, P'den kollara inen dikmelerin ayaklarıdır. |OH₁| = 8 ve |PH₁| = 6 birim olduğuna göre |OH₂| + |PH₂| toplamı kaç birimdir?

✓ C. OPH₁ ≅ OPH₂ (AKA): |OH₂| = 8, |PH₂| = 6, toplam 14. A 12, iki uzaklığı da 6 sanmaktan; B 16, ikisini de 8 sanmaktan; D 10, |OP| hipotenüsünü (6-8-10) toplam sanmaktan çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme açıortay

TEOREM · İÇ AÇIORTAY

İç açıortay teoremi: karşı kenar, yan kenarlar oranında bölünür

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgende bir kenara paralel çizilen doğru diğer kenarları hangi oranda böler?Bağlantılı konudan (Benzerlik uygulamaları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

ABC üçgeninde BC kenarına paralel bir doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de keserse ADE ve ABC üçgenleri benzer olur: |AD|/|AB| = |AE|/|AC| = |DE|/|BC|. Ayrıca paralel doğru iki kenarı aynı oranda böler: |AD|/|DB| = |AE|/|EC|. DE kenarı oranına ise bütün kenarlar (AB, AC) girer, parçalar (DB, EC) girmez.

Temel orantı: paralel kesen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İç açıortay teoremi nedir, açıortay karşı kenarı hangi oranda böler?

Kısa cevap: ABC üçgeninde A açısının açıortayı BC kenarını D noktasında keserse |BD|/|DC| = |AB|/|AC| olur: açıortay karşı kenarı, açıyı oluşturan iki kenarın oranında böler. Açıortay karşı kenarı ortadan bölmez; yalnız |AB| = |AC| ise (ikizkenar) D orta noktadır. Teorem, ABD ve ADC üçgenlerinin alanları iki farklı yoldan oranlanarak kanıtlanır.

Açıortay açıyı eşit böler ama kenarı eşit bölmez; kenarı, iki yandaki kolların uzunluk oranında paylaştırır.

Kanıt alanla yapılır. ABD ve ADC üçgenlerinin A'dan BC'ye inen yükseklikleri aynıdır, bu yüzden alanlarının oranı tabanlarının oranıdır: |BD|/|DC|. Öte yandan D açıortay üzerinde olduğu için AB'ye ve AC'ye uzaklıkları eşittir (önceki konu); bu kez AB ve AC taban, bu eşit uzaklıklar yükseklik olur ve alan oranı |AB|/|AC| çıkar. İki oran aynı alan oranıdır: |BD|/|DC| = |AB|/|AC|.

m/n = c/b: kısa kenar (c) tarafındaki parça da kısadır.Görsel: Sınav Defteri
Ortak yükseklik → alan oranı m/n. D'den kenarlara eşit dikmeler → alan oranı c/b. İkisi aynı oran.Görsel: Sınav Defteri
|BD||DC| = |AB||AC| mn = cbAçıortay uzunluğu için ayrı formül ezberlemek gerekmez; gerekirse Pisagor ya da alan yeter.
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde [AD] iç açıortaydır. |AB| = 6, |AC| = 9 ve |BC| = 10 birim olduğuna göre |BD| ve |DC| kaçtır?

  1. Oran: |BD|/|DC| = 6/9 = 2/3.
  2. 10 birim, 2 + 3 = 5 parçaya: bir parça 2. |BD| = 4, |DC| = 6.

Cevap: |BD| = 4, |DC| = 6

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde [AD] iç açıortay, |AB| = 8, |AC| = 12, |BD| = x ve |DC| = x + 3 birimdir. |BC| kaç birimdir?

  1. 8/12 = x/(x + 3) → 8x + 24 = 12x.
  2. x = 6; |BC| = 6 + 9 = 15.

Cevap: 15

✔ Doğru

  • Kısa kenarın yanındaki parça kısadır: c < b ise m < n.
  • Oranı aynı sırayla kur: BD (B tarafı) ↔ AB (B tarafı).

✘ Sık yapılan hata

  • Açıortayı kenarortay sanıp karşı kenarı ortadan bölmek.
  • Oranı çapraz kurmak: |BD|/|DC| = |AC|/|AB|.
Akılda kalsın: Her parça kendi tarafındaki kenarla eşleşir: B'nin yanındaki parça (BD) ↔ B'nin yanındaki kenar (AB). Kenarı uzun olan taraf, payı da büyük alır.
Sınavda

Nasıl sorulurİç açıortay teoremi doğrudan ya da alan oranıyla sorulur: “ABD ile ADC alanları oranı kaçtır?” sorusunun cevabı da |AB|/|AC|'dir.

TuzakOranı çapraz kurmaktır; kısa kenarın tarafındaki parçanın kısa çıkıp çıkmadığını kontrol et.

?Soru çöz

ABC üçgeninde [AD] iç açıortaydır. |AB| = 5, |AC| = 7 ve |BC| = 9 birim olduğuna göre |DC| kaç birimdir?

✓ B. DC/BD = AC/AB = 7/5; 9 birim 12 parçaya: DC = 9 · 7/12 = 21/4. A 15/4, |BD|'yi bulup |DC| sanmaktan ya da oranı çapraz kurmaktan; C 9/2, açıortayı kenarortay sanmaktan; D 7, |DC|'yi |AC|'ye eşit sanmaktan çıkar.

▭Sen çöz alan oranı

ABC'de [AD] iç açıortay, |AB| = 4, |AC| = 10, |BC| = 14 birimdir. |BD| = , |DC| = birimdir; ABD ile ADC alanlarının oranı 'tir.

4102/575/2
TEOREM · DIŞ AÇIORTAY

Dış açıortay teoremi: uzantıda aynı oran

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgende dış açı nedir, dış açı neden uzak iki iç açının toplamına eşittir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgenin bir kenarı uzatılınca oluşan açıya dış açı denir; dış açı kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamına eşittir: C köşesindeki dış açı m(A) + m(B)'dir. Her köşedeki dış açı o köşedeki iç açının bütünleridir ve bir üçgenin üç dış açısının toplamı her zaman 360°'dir.

Dış açı kuralı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dış açıortay teoremi nedir, dış açıortay karşı kenarın uzantısını nasıl böler?

Kısa cevap: A köşesindeki dış açının açıortayı BC kenarının uzantısını E noktasında keserse |EB|/|EC| = |AB|/|AC| olur; oran iç açıortaydakiyle aynıdır ama bu kez E dışarıdadır. E, kısa kenarın tarafına düşer. Aynı köşenin iç ve dış açıortayları birbirine diktir, çünkü bütünler iki açının yarılarının toplamı 90°'dir.

Dış açıortay, iç açıortayın üçgenin dışındaki ikizidir: aynı oranı kurar, yalnız kenarı içeriden değil uzantıdan böler.

A'daki dış açı, AC'nin A'dan uzantısı ile AB arasındaki açıdır; açıortayı BC doğrusunu üçgenin dışında E'de keser. Kanıtı paralel bir doğruyla yapılır: C'den AE'ye paralel çizilir, AB'yi F'de keser. Oluşan AFC üçgeni ikizkenardır (|AF| = |AC|), temel orantı da |EB|/|EC| = |AB|/|AF| verir. Sonuç: |EB|/|EC| = |AB|/|AC|.

|EB|/|EC| = 10/15 = 4/6 = |AB|/|AC|. E, kısa kenar AB'nin tarafındadır.Görsel: Sınav Defteri
CF ∥ AE: A'daki iki yarım açı F ve C'ye taşınır, AFC ikizkenar olur: |AF| = |AC|.Görsel: Sınav Defteri

İç ve dış açıortay birlikte

A'nın iç açıortayı D'de, dış açıortayı E'de BC doğrusunu keserse m(DAE) = 90°'dir: iç açı ile dış açı bütünlerdir, yarılarının toplamı 90° eder. Doğruda açılar sayfasında gördüğümüz komşu bütünler açıların açıortay kuralının aynısıdır.

İç ve dış açıortay
İç açıortay (D)Dış açıortay (E)
Nerede keser?[BC] kenarının üzerindeBC'nin uzantısında, kısa kenar tarafında
Oran|BD|/|DC| = |AB|/|AC||EB|/|EC| = |AB|/|AC|
Parçalartoplamları |BC|farkları |BC|
Birliktem(DAE) = 90°
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde |AB| = 4, |AC| = 6, |BC| = 5 birimdir. A'daki dış açıortay BC'nin uzantısını E'de kesiyor. |EB| kaç birimdir?

  1. AB kısa olduğu için E, B tarafında: |EB| = x, |EC| = x + 5.
  2. x/(x + 5) = 4/6 → 6x = 4x + 20 → x = 10.

Cevap: 10

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde |AB| = 6, |AC| = 4, |BC| = 5'tir. A'nın iç açıortayı BC'yi D'de, dış açıortayı BC'nin uzantısını E'de kesiyor. |DE| kaç birimdir?

  1. İç: |BD|/|DC| = 6/4, BC = 5 → |BD| = 3, |DC| = 2.
  2. Dış: AC kısa, E C tarafında; |EC| = y: (y + 5)/y = 6/4 → y = 10.
  3. |DE| = |DC| + |CE| = 2 + 10 = 12.

Cevap: 12

✔ Doğru

  • E kısa kenarın tarafındadır: AB < AC ise E, B'nin ötesinde.
  • Dış açıortayda |EB| ile |EC|'nin farkı |BC|'dir.

✘ Sık yapılan hata

  • E'yi uzun kenarın tarafına koyup |EC| = |EB| + |BC| yerine ters yazmak.
  • Dış açıortayda da parçaları toplayıp |BC| yapmak.
Akılda kalsın: İç de dış da aynı oranı kurar: kenarlar oranı. Fark tek yerde: iç açıortay parçaları toplar, dış açıortay parçaların farkını verir. İkisi birlikte dik açı yapar.
Sınavda

Nasıl sorulurDış açıortay genellikle iç açıortayla birlikte sorulur: D ve E arasındaki uzaklık ya da A'daki 90°'lik açı kullanılır. Önce E'nin hangi tarafa düştüğünü kısa kenara bakarak belirle.

TuzakE'yi yanlış tarafa koymak ve parçaların farkı yerine toplamını |BC|'ye eşitlemektir.

?Soru çöz

ABC üçgeninde |AB| = 9, |AC| = 6 ve |BC| = 5 birimdir. A'daki dış açının açıortayı BC'nin uzantısını E'de kesiyor. |CE| kaç birimdir?

✓ D. AC kısa, E C tarafında: (CE + 5)/CE = 9/6 → 2CE + 10 = 3CE → CE = 10. A 2, iç açıortayın ayırdığı |DC|'dir (5 · 6/15); B 15, |EB|'yi bulup |CE| sanmaktan; C 3, iç açıortayın |BD|'si ile karıştırmaktan çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme iç mi dış mı

KAVRAM · İÇ MERKEZ

İç açıortayların kesişimi: iç teğet çemberin merkezi

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgende iç ve dış açıortayların kesiştiği açı nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgende B ve C köşelerinin iç açıortayları I noktasında kesişirse m(BIC) = 90° + m(A)/2 olur. Bu iki köşenin dış açıortayları K noktasında kesişirse m(BKC) = 90° − m(A)/2'dir. B'nin iç, C'nin dış açıortayı E noktasında kesişirse m(BEC) = m(A)/2'dir. Üç kural da iç açılar toplamının yarıya bölünmesinden çıkar.

Açıortaylar arası açı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgende iç açıortaylar neden bir noktada kesişir, iç teğet çemberin merkezi nedir?

Kısa cevap: Bir üçgenin üç iç açıortayı tek bir noktada kesişir; bu nokta üç kenara eşit uzaklıktadır ve iç teğet çemberin merkezidir. Bu uzaklık iç teğet çemberin yarıçapı r'dir. Üçgen, bu merkezle köşeler birleştirilince yüksekliği r olan üç üçgene ayrılır; bu yüzden üçgenin alanı r ile yarı çevrenin çarpımıdır: Alan = r · u.

Üçgen biçiminde bir bahçeye üç duvara da aynı uzaklıkta bir çeşme yapılacaksa yeri tek bir noktadır.

B ve C'nin açıortayları I'da kesişsin. I, B'nin açıortayı üzerinde olduğu için AB ve BC'ye; C'nin açıortayı üzerinde olduğu için BC ve AC'ye eşit uzaklıktadır. Demek ki üç kenara da eşit uzaklıktadır; o zaman AB ve AC'ye de eşit uzaktır ve A'nın açıortayı üzerindedir. Böylece üç açıortay tek noktada buluşur. Bu ortak uzaklığı yarıçap alan çember üç kenara da değer: iç teğet çember.

Üç açıortay I'da buluşur; I'dan kenarlara üç dikme de r'ye eşittir.Görsel: Sınav Defteri

Alan = r · u

I'yı köşelere birleştir: üçgen IAB, IBC ve ICA diye üç parçaya ayrılır. Her parçanın tabanı bir kenar, yüksekliği r'dir. Alanların toplamı ½ · r · (a + b + c) olur; yarı çevre u = (a + b + c)/2 ile Alan = r · u.

Üç parçanın alanı ½·a·r + ½·b·r + ½·c·r = r · u.Görsel: Sınav Defteri
Alan = r · u u = a + b + c2 m(BIC) = 90° + m(A)/2BIC açısını Üçgende açılar sayfasında görmüştük; teğet uzunlukları Çemberde kiriş ve teğet sayfasında.
Çözümlü örnek

Kenarları 6, 8 ve 10 birim olan dik üçgenin iç teğet çemberinin yarıçapı kaç birimdir?

  1. Alan: 6 · 8/2 = 24; yarı çevre: u = (6 + 8 + 10)/2 = 12.
  2. 24 = r · 12 → r = 2.

Cevap: 2

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Kenarları |AB| = 13, |BC| = 14 ve |AC| = 15 birim olan ABC üçgeninin iç teğet çemberinin yarıçapı kaç birimdir?

  1. A'dan [BC]'ye dikme in: üçgen 5-12-13 ve 9-12-15 dik üçgenlerine ayrılır (5 + 9 = 14), yükseklik h = 12.
  2. Alan 14 · 12 / 2 = 84; yarı çevre u = (13 + 14 + 15) / 2 = 21.
  3. Alan = r · u: 84 = 21r → r = 4.

Cevap: 4

✔ Doğru

  • Alan = r · yarı çevre.
  • İç açıortayların kesişimi her üçgende üçgenin içindedir.

✘ Sık yapılan hata

  • Alan = r · çevre yazmak (2 kat büyük çıkar).
  • İç teğet merkezini köşelere eşit uzaklıkta sanmak (o, çevrel çemberin merkezidir).
Akılda kalsın: Açıortaylar kenarlara eşit uzaklık verir → iç teğet çember (içeride). Köşelere eşit uzaklık ise kenar orta dikmelerden gelir; Kenarortay ve özel noktalar sayfasında göreceğiz.
Sınavda

Nasıl sorulurBu bilgi “iç açıortayların kesiştiği noktanın kenarlara uzaklığı” ya da “iç teğet çemberin yarıçapı” diye sorulur ve alanla bağlanır: Alan = r · u.

TuzakYarı çevre yerine çevreyi kullanmak ve iç teğet merkezini köşelere eşit uzaklıktaki noktayla karıştırmaktır.

?Soru çöz

Çevresi 24 birim olan bir üçgenin iç teğet çemberinin yarıçapı 2 birimdir. Üçgenin alanı kaç birimkaredir?

✓ A. Alan = r · u = 2 · 12 = 24. B 48, yarı çevre yerine çevreyi (2 · 24) kullanmaktan; C 12, yalnız yarı çevreyi yazıp r ile çarpmayı unutmaktan; D 96, çevreyi r'nin karesiyle çarpmaktan (24 · 4) çıkar.

↕Neden tek noktada kesişirler? akıl yürütme

  1. I, iki açıortay üzerinde olduğu için üç kenara eşit uzaklıktadır.
  2. B ve C'nin açıortayları bir I noktasında kesişir.
  3. Bu ortak uzaklık r, iç teğet çemberin yarıçapıdır.
  4. I, AB ve AC'ye eşit uzak olduğu için A'nın açıortayı üzerindedir.
YÖNTEM · AÇIORTAY VE PARALEL

Açıortay ve paralel: ikizkenar üçgen doğar

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParalel iki doğrunun bir kesenle yaptığı yöndeş, iç ters, dış ters ve karşı durumlu açılar nedir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Paralel iki doğruyu bir kesen kestiğinde sekiz açı oluşur ama yalnız iki farklı ölçü vardır: x ve 180° − x. Yöndeş açılar, iç ters açılar ve dış ters açılar eşittir. Karşı durumlu açılar, yani paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafında duran açılar bütünlerdir. Bu kurallar yalnız doğrular paralelse geçerlidir.

Paralel iki doğru ve kesen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Açıortay ile paralel bir doğru kesişince neden ikizkenar üçgen oluşur?

Kısa cevap: Bir açının açıortayı, kollardan birine paralel bir doğruyla kesişirse ikizkenar bir üçgen oluşur, çünkü açıortayın böldüğü yarım açı iç ters açı olarak taşınır. Bu yüzden üçgende iç teğet çemberin merkezinden BC'ye paralel çizilen DE doğru parçası için |DE| = |DB| + |EC| olur ve ADE üçgeninin çevresi |AB| + |AC|'ye eşittir.

Açıortay ve paralel bir arada görülürse, şekilde mutlaka bir ikizkenar üçgen saklıdır.

B açısının açıortayı BI ve BC'ye paralel bir doğru DI olsun (D ∈ AB). Açıortay B'yi iki eş açıya böler: m(DBI) = m(IBC). DI ∥ BC olduğu için m(DIB) = m(IBC) (iç ters açılar). Demek ki DBI üçgeninde iki açı eşittir: |DB| = |DI|. İki yan da aynı mantıkla çalışır.

Yarım açı (altın) iç ters açı olarak I'ya taşınır: DBI ikizkenar, |DB| = |DI|.Görsel: Sınav Defteri
|DE| = |DI| + |IE| = |DB| + |EC|. ADE'nin çevresi: |AD| + |DB| + |AE| + |EC| = |AB| + |AC|.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde I iç açıortayların kesişim noktasıdır; I'dan BC'ye paralel çizilen doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de kesiyor. |DB| = 4 ve |EC| = 5 birimdir. |DE| kaç birimdir?

  1. DBI ikizkenar: |DI| = |DB| = 4. EIC ikizkenar: |IE| = |EC| = 5.
  2. |DE| = 4 + 5 = 9.

Cevap: 9

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde |AB| = 10, |AC| = 12 ve |BC| = 14 birimdir. İç açıortayların kesişim noktasından BC'ye çizilen paralel AB'yi D'de, AC'yi E'de kesiyor. ADE üçgeninin çevresi kaç birimdir?

  1. |DE| = |DB| + |EC| olduğundan çevre |AD| + |DE| + |AE| = (|AD| + |DB|) + (|AE| + |EC|).
  2. = |AB| + |AC| = 10 + 12 = 22. |BC| hiç kullanılmaz.

Cevap: 22

✔ Doğru

  • Açıortay + paralel → ikizkenar.
  • ADE'nin çevresi |AB| + |AC|; BC gereksiz bilgidir.

✘ Sık yapılan hata

  • Çevreye BC'yi de katmak.
  • DE'yi orta taban sanıp BC'nin yarısı almak.
Akılda kalsın: Açıortay + paralel = ikizkenar: yarım açı paralel çizgiyle karşıya taşınır ve iki açı eşitlenir. Paralelkenarda açıortay sorularında da aynı ikizkenar doğar.
Sınavda

Nasıl sorulurKlasik kalıp: iç açıortayların kesişiminden bir kenara paralel çizilir ve küçük üçgenin çevresi sorulur; cevap öbür iki kenarın toplamıdır.

TuzakVerilen üçüncü kenarı (BC) çevreye katmak ya da DE'yi orta taban sanmaktır.

Sınavda işaretleaçıortayla paralel çizgi kesişiyorsa önce ikizkenarı çentikle.

?Soru çöz

ABC üçgeninde |AB| = 8, |AC| = 11 ve |BC| = 13 birimdir. İç açıortayların kesişim noktasından BC'ye paralel çizilen doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de kesiyor. ADE üçgeninin çevresi kaç birimdir?

✓ B. DBI ve EIC ikizkenar olduğundan |DE| = |DB| + |EC|; çevre |AB| + |AC| = 8 + 11 = 19. A 32, büyük üçgenin çevresidir; C 21, AB ile BC'yi toplamaktan; D 13, çevreyi BC'ye eşit sanmaktan çıkar.

▭Sen çöz ikizkenar parçalar

I iç merkez, DE ∥ BC ve I ∈ [DE]'dir. |DB| = 3, |EC| = 6 ise |DE| = birim; |AB| = 7, |AC| = 12 ise ADE'nin çevresi birimdir.

9194,52818

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Boyları 12 m ve 4 m olan iki dik direğin tepelerinden karşı direklerin dibine gerilen ipler yerden kaç metre yükseklikte kesişir?

✓ C. h = 12 · 4/(12 + 4) = 48/16 = 3. A 8, direklerin ortalamasını almaktan; B 16, toplamı almaktan; D 6, uzun direğin yarısını almaktan çıkar. h her zaman kısa direkten (4) küçük olmalıdır.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · İki direk kuralı: ab/(a+b)

?Soru 2

Benzer iki üçgenin benzerlik oranı 3/5'tir. Küçük üçgenin çevresi 24 birim olduğuna göre büyük üçgenin çevresi kaç birimdir?

✓ D. Çevre oranı benzerlik oranıdır: 24 / Ç = 3/5 → Ç = 40. A 14,4, oranı ters kullanıp 24 · 3/5 yazmaktan; B 120, yalnız paydayla çarpıp 24 · 5 almaktan; C 72, yalnız payla çarpıp 24 · 3 almaktan çıkar.Kaynak: Eşlik ve benzerlik · Benzerlik ve benzerlik oranı

?Soru 3

ABC üçgeninde |AB| = 5, |AC| = 7 ve m(A) = 100°'dir. |BC| tam sayı olduğuna göre kaç farklı değer alabilir?

✓ D. A geniş: a² > 25 + 49 = 74 → a > 8,6; üçgen eşitsizliği a < 12 → 9, 10, 11: üç değer. A 9, açı koşulunu unutup yalnız 2 < a < 12 kullanmaktan; B 4, geniş açının karşısını yalnız a > 7 diye sınırlamaktan; C 6, eşitsizliği ters kurup a < 8,6 almaktan çıkar.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Menteşe ve açı türüne göre kenar

?Soru 4

4 m yüksekliğindeki bir lamba direğinden 3 m uzakta, boyu 1,6 m olan bir çocuk duruyor. Lambanın oluşturduğu gölgesinin uzunluğu kaç metredir?

✓ A. İç içe benzer dik üçgenler: 4/(3 + s) = 1,6/s → 4s = 4,8 + 1,6s → s = 2. B 1,2, güneş gibi düşünüp 4/3 = 1,6/s yazmaktan; C 5, gölgenin ucunun direğe uzaklığını (3 + 2) cevap sanmaktan; D 7,5, oranı ters kurup 3 · 4/1,6 almaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Gölge ve yükseklik problemleri

?Soru 5

ABCD dörtgeninde |AB| = 3, |BC| = 8, |CD| = 6 ve |DA| = 4 birimdir. [AC] köşegeninin uzunluğu tam sayı olduğuna göre kaç farklı değer alabilir?

✓ A. ABC: 5 < AC < 11; ACD: 2 < AC < 10; kesişim 5 < AC < 10 → 6, 7, 8, 9: dört değer. B 6, sınırları da (5 ve 10) saymaktan; C 5, yalnız ABC üçgenine bakmaktan (6–10); D 8, aralıkları birleştirip 2 < AC < 11 almaktan çıkar.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Ortak kenarlı üçgenler

?Soru 6

ABC üçgeninde D ∈ [AB], E ∈ [AC] ve m(AED) = m(ABC)'dir. |AD| = 4, |AE| = 5 ve |EC| = 3 birim olduğuna göre |DB| kaç birimdir?

✓ B. AA ile AED ∼ ABC (E ↔ B, D ↔ C): AE/AB = AD/AC → 5/AB = 4/8 → AB = 10, DB = 10 − 4 = 6. A 2,4, paralel gibi AD/AB = AE/AC kurmaktan; C 10, |AB|'yi bulup |DB| sanmaktan; D 4, üçgeni ikizkenar sanıp |AB| = |AC| = 8 almaktan çıkar.Kaynak: Eşlik ve benzerlik · Benzerlik kuralları: AA, KAK, KKK

?Soru 7

ABC üçgeninde |AB| = 6 ve |AC| = 11 birimdir. m(A) < m(B) ve |BC| tam sayı olduğuna göre |BC| en çok kaç birimdir?

✓ B. Üçgen eşitsizliği 5 < a < 17; m(A) < m(B) olduğundan karşı kenarlar a < b = 11. Kesişim 5 < a < 11, en büyük tam sayı 10. A 16, açı koşulunu unutup yalnız eşitsizliği kullanmaktan; C 11, sınırı dâhil etmekten; D 6 en küçük değerdir.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Tam sayı değerleri ve çevre

?Soru 8

ABC üçgeninde DE ∥ BC, D ∈ [AB], E ∈ [AC], |AD| = 3, |DB| = 5 ve |BC| = 16 birimdir. |DE| kaç birimdir?

✓ A. |AB| = 8; DE/BC = AD/AB → DE = 16 · 3/8 = 6. B 9,6, DE/BC = AD/DB yazıp 16 · 3/5 almaktan; C 10, DB/AB oranını kullanmaktan; D 8, DE'yi orta taban sanıp BC'nin yarısını almaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Temel orantı: paralel kesen

?Soru 9

Benzer iki üçgende karşılıklı açıortay uzunlukları 4 ve 6 birimdir. Küçük üçgenin bir kenarı 8 birim ise büyük üçgende buna karşılık gelen kenar kaç birimdir?

✓ A. Açıortay oranı benzerlik oranıdır: k = 6/4 = 3/2; kenar 8 · 3/2 = 12. B 10, oran yerine fark kullanıp 8 + 2 yazmaktan; C 16/3, oranı ters kurup 8 · 4/6 almaktan; D 18, uzunlukta k² kullanıp 8 · 9/4 yazmaktan çıkar.Kaynak: Eşlik ve benzerlik · Benzerlikte yardımcı elemanlar ve çevre

?Soru 10

AB ∥ CD ve [AD] ile [BC] O noktasında kesişiyor. |AO| = 3, |OD| = 5 ve |AB| = 6 birim olduğuna göre |CD| kaç birimdir?

✓ D. AOB ∼ DOC: AB/DC = AO/OD → 6/DC = 3/5 → DC = 10. A 3,6, oranı ters kurup 6 · 3/5 yazmaktan; B 8, oran yerine farkı (5 − 3 = 2) eklemekten; C 6, kelebeğin iki üçgenini eş sanmaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Kelebek benzerliği
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →