Pisagor teoremi: üç karenin alan dengesi
MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaAçı dar, dik ya da geniş olduğunda karşısındaki kenar nasıl değişir?Bağlantılı konudan (Açı-kenar bağıntıları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İki kenarı aynı olan üçgenlerde bu kenarlar arasındaki açı büyüdükçe üçüncü kenar uzar. Kenarları b ve c olan üçgende aradaki A açısı dik ise a² = b² + c², dar ise a² < b² + c², geniş ise a² > b² + c²'dir. Bu yüzden geniş açının karşısındaki kenar, dik açıdaki hipotenüsten daha uzundur.
Menteşe ve açı türüne göre kenar
✎Konu anlatımı
Pisagor teoremi nedir, neden dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir?
Kısa cevap: Dik üçgende dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: dik kenarlar a ve b, hipotenüs c ise a² + b² = c². Hipotenüs dik açının karşısındaki ve en uzun kenardır. Teorem bir alan eşitliğidir: dik kenarlar üzerine çizilen iki karenin alanları toplamı, hipotenüs üzerine çizilen karenin alanına eşittir.Eski Mısır'da 3, 4 ve 5 birimlik düğümlü iplerle dik açı kurulduğu anlatılır; ipin sırrı Pisagor teoremindedir.
Kenarı a + b olan bir kare düşün ve içine dört eş dik üçgeni köşelere yerleştir. Ortada kenarı c olan eğik bir kare kalır. Büyük karenin alanı iki yoldan yazılır: (a + b)2 = 4 · ab/2 + c2. Sol tarafı açınca a2 + 2ab + b2 çıkar; 2ab iki tarafta sadeleşir ve a² + b² = c² kalır.
Dik kenarları 5 ve 12 birim olan dik üçgenin hipotenüsü kaç birimdir?
- c2 = 25 + 144 = 169.
- c = 13.
Cevap: 13
ABC dik üçgeninde m(B) = 90°, D ∈ [BC], |AB| = 8, |AD| = 10 ve |DC| = 9 birimdir. |AC| kaç birimdir?
- ABD dik üçgeni: |BD| = √(100 − 64) = 6.
- |BC| = 6 + 9 = 15.
- ABC dik üçgeni: |AC| = √(64 + 225) = √289 = 17.
Cevap: 17
✔ Doğru
- Önce hipotenüsü bul: dik açının karşısı.
- Dik kenar ararken çıkar: a² = c² − b².
✘ Sık yapılan hata
- a + b = c gibi kenarları doğrudan toplamak.
- Hipotenüsü dik kenar sanıp kareleri toplamak.
Ek bilgi: Pisagor ve Öklid
Teorem adını MÖ 6. yüzyılda yaşamış Yunan matematikçi Pisagor'dan (Pythagoras) alır; ama bu ilişkiyi kullanan hesaplar Babil tabletlerinde daha önce de görülür. Pisagor'un okulu ilişkiyi genel bir teorem olarak kanıtlamakla anılır. Öklid (Euclid) ise MÖ 3. yüzyılda yazdığı Elemanlar'da bu teoremi ve sonraki konudaki bağıntıları düzenli bir kanıt zinciri içinde sundu.
Nasıl sorulurPisagor, geometri sorularının neredeyse hepsinde bir adımdır: yükseklik, köşegen, uzaklık ve teğet uzunlukları onunla bulunur. Çoğu zaman iki dik üçgen art arda kullanılır.
TuzakHipotenüsü yanlış seçmek (dik açının karşısı değil, en uzun görünen kenar) ve karekök almadan cevap vermektir.
?Soru çöz
Hipotenüsü 26 birim olan bir dik üçgenin dik kenarlarından biri 10 birimdir. Öbür dik kenar kaç birimdir?
▭Sen çöz Pisagor
Dik kenarları 7 ve 24 olan üçgenin hipotenüsü birimdir. Hipotenüsü 10, bir dik kenarı 6 olan üçgenin öbür dik kenarı birimdir.