Pisagor ve Öklid: dik üçgende kenar bağıntıları

Geometrinin en çok kullanılan teoremi bir alan eşitliğidir. Pisagor'u karelerle gösteriyor, Öklid bağıntılarını benzerlikten türetiyor ve gerçek hayat problemlerine uyguluyoruz.

5 durakTYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
TEOREM · PİSAGOR

Pisagor teoremi: üç karenin alan dengesi

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAçı dar, dik ya da geniş olduğunda karşısındaki kenar nasıl değişir?Bağlantılı konudan (Açı-kenar bağıntıları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki kenarı aynı olan üçgenlerde bu kenarlar arasındaki açı büyüdükçe üçüncü kenar uzar. Kenarları b ve c olan üçgende aradaki A açısı dik ise a² = b² + c², dar ise a² < b² + c², geniş ise a² > b² + c²'dir. Bu yüzden geniş açının karşısındaki kenar, dik açıdaki hipotenüsten daha uzundur.

Menteşe ve açı türüne göre kenar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Pisagor teoremi nedir, neden dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir?

Kısa cevap: Dik üçgende dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: dik kenarlar a ve b, hipotenüs c ise a² + b² = c². Hipotenüs dik açının karşısındaki ve en uzun kenardır. Teorem bir alan eşitliğidir: dik kenarlar üzerine çizilen iki karenin alanları toplamı, hipotenüs üzerine çizilen karenin alanına eşittir.

Eski Mısır'da 3, 4 ve 5 birimlik düğümlü iplerle dik açı kurulduğu anlatılır; ipin sırrı Pisagor teoremindedir.

Kenarı a + b olan bir kare düşün ve içine dört eş dik üçgeni köşelere yerleştir. Ortada kenarı c olan eğik bir kare kalır. Büyük karenin alanı iki yoldan yazılır: (a + b)2 = 4 · ab/2 + c2. Sol tarafı açınca a2 + 2ab + b2 çıkar; 2ab iki tarafta sadeleşir ve a² + b² = c² kalır.

9 + 16 = 25: dik kenarlardaki iki karenin alanı, hipotenüsteki karenin alanına eşittir.Görsel: Sınav Defteri
(a + b)² = 4 · ab/2 + c² → a² + b² = c². Dört üçgen (altın) ile ortadaki kare büyük kareyi doldurur.Görsel: Sınav Defteri
a2 + b2 = c2 c = √(a2 + b2) a = √(c2 − b2)c: hipotenüs (dik açının karşısı, en uzun kenar)
Çözümlü örnek

Dik kenarları 5 ve 12 birim olan dik üçgenin hipotenüsü kaç birimdir?

  1. c2 = 25 + 144 = 169.
  2. c = 13.

Cevap: 13

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC dik üçgeninde m(B) = 90°, D ∈ [BC], |AB| = 8, |AD| = 10 ve |DC| = 9 birimdir. |AC| kaç birimdir?

  1. ABD dik üçgeni: |BD| = √(100 − 64) = 6.
  2. |BC| = 6 + 9 = 15.
  3. ABC dik üçgeni: |AC| = √(64 + 225) = √289 = 17.

Cevap: 17

✔ Doğru

  • Önce hipotenüsü bul: dik açının karşısı.
  • Dik kenar ararken çıkar: a² = c² − b².

✘ Sık yapılan hata

  • a + b = c gibi kenarları doğrudan toplamak.
  • Hipotenüsü dik kenar sanıp kareleri toplamak.
Ek bilgi: Pisagor ve Öklid

Teorem adını MÖ 6. yüzyılda yaşamış Yunan matematikçi Pisagor'dan (Pythagoras) alır; ama bu ilişkiyi kullanan hesaplar Babil tabletlerinde daha önce de görülür. Pisagor'un okulu ilişkiyi genel bir teorem olarak kanıtlamakla anılır. Öklid (Euclid) ise MÖ 3. yüzyılda yazdığı Elemanlar'da bu teoremi ve sonraki konudaki bağıntıları düzenli bir kanıt zinciri içinde sundu.

Akılda kalsın: Pisagor bir alan terazisidir: iki küçük kare bir tarafta, büyük kare öbür tarafta. Kenar değil kareler toplanır; hipotenüs her zaman en uzun kenardır.
Sınavda

Nasıl sorulurPisagor, geometri sorularının neredeyse hepsinde bir adımdır: yükseklik, köşegen, uzaklık ve teğet uzunlukları onunla bulunur. Çoğu zaman iki dik üçgen art arda kullanılır.

TuzakHipotenüsü yanlış seçmek (dik açının karşısı değil, en uzun görünen kenar) ve karekök almadan cevap vermektir.

?Soru çöz

Hipotenüsü 26 birim olan bir dik üçgenin dik kenarlarından biri 10 birimdir. Öbür dik kenar kaç birimdir?

✓ C. 26² − 10² = 676 − 100 = 576, √576 = 24. A 16, kareler yerine kenarları çıkarmaktan (26 − 10); B 13, hipotenüsün yarısını almaktan (hipotenüse ait kenarortayla karıştırmak); D 2√194, hipotenüsü dik kenar sanıp kareleri toplamaktan (√776) çıkar.

▭Sen çöz Pisagor

Dik kenarları 7 ve 24 olan üçgenin hipotenüsü birimdir. Hipotenüsü 10, bir dik kenarı 6 olan üçgenin öbür dik kenarı birimdir.

25831417
KURAL · PİSAGOR ÜÇLÜLERİ

Pisagor üçlüleri: hesaplamadan tanımak

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜç doğru parçası hangi durumda üçgen oluşturur, üçgen eşitsizliği nedir?Bağlantılı konudan (Açı-kenar bağıntıları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üç uzunluğun bir üçgen oluşturabilmesi için her biri öbür ikisinin toplamından küçük, farkından büyük olmalıdır: |b − c| < a < b + c. Pratikte en uzun kenarın öbür ikisinin toplamından küçük olduğunu denetlemek yeter. Toplam eşit çıkarsa uçlar bir doğru üzerine düşer ve üçgen oluşmaz.

Üçgen eşitsizliği

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Pisagor üçlüleri nelerdir, dik üçgen kenarlarından nasıl tanınır?

Kısa cevap: a² + b² = c² eşitliğini sağlayan tam sayı üçlülerine Pisagor üçlüleri denir: 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17 ve 7-24-25 en sık kullanılanlardır. Bir üçlünün bütün katları da Pisagor üçlüsüdür: 6-8-10, 9-12-15, 10-24-26. Tersine, kenarları a² + b² = c²'yi sağlayan her üçgen dik üçgendir; dik açı c'nin karşısındadır.

Sınavda 15 ile 20 görünce hesaplamadan 25 diyebilmek dakikalar kazandırır.

Benzerlikte gördüğümüz gibi bir dik üçgeni büyütmek açıları değiştirmez; bütün kenarlar aynı sayıyla çarpılır. Bu yüzden 3-4-5'in her katı da dik üçgendir: 3k-4k-5k. Ondalıklı kenarlarda da aynı düşünce işler: 1,2-1,6-2 üçlüsü 3-4-5'in 0,4 katıdır. Teoremin tersi de geçerlidir: kenarları bir Pisagor üçlüsü olan üçgen diktir. Kenarlardan açının dar mı geniş mi olduğunu anlamayı Açı-kenar bağıntıları sayfasında görmüştük.

Dört temel üçlü; her biri kendi içinde ölçekli çizildi. En uzun kenar her zaman dik açının karşısındadır.Görsel: Sınav Defteri
3-4-5, 6-8-10, 9-12-15: aynı açılar, kenarlar aynı oranla büyür.Görsel: Sınav Defteri
Bilinmesi gereken Pisagor üçlüleri
Temel üçlüKontrolSık katları
3-4-59 + 16 = 256-8-10, 9-12-15, 12-16-20, 15-20-25
5-12-1325 + 144 = 16910-24-26
8-15-1764 + 225 = 28916-30-34
7-24-2549 + 576 = 62514-48-50
Çözümlü örnek

Dik kenarları 15 ve 20 birim olan dik üçgenin hipotenüsü kaçtır?

  1. Ortak çarpan 5: 15 = 5 · 3, 20 = 5 · 4 → 3-4-5'in 5 katı.
  2. Hipotenüs 5 · 5 = 25 (kontrol: 225 + 400 = 625).

Cevap: 25

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir televizyon ekranının eninin boyuna oranı 4 : 3, köşegeni 50 inçtir. Ekranın alanı kaç inçkaredir?

  1. En 4k, boy 3k; kenarlar 3-4-5 üçlüsünün katı olduğu için köşegen 5k.
  2. 5k = 50 → k = 10: en 40, boy 30 inç.
  3. Alan 40 · 30 = 1 200.

Cevap: 1 200 inçkare

✔ Doğru

  • Önce ortak çarpanı ayır, temel üçlüyü tanı.
  • Kenarlar üçlü oluşturuyorsa üçgen diktir.

✘ Sık yapılan hata

  • 5-12-13 yerine 5-12-14 gibi “yakın” sayılar yazmak.
  • Üçlüyü tanıyıp hipotenüsü yanlış kenara koymak.
Akılda kalsın: Dört üçlü yeter: 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17, 7-24-25. Sayıları görünce önce ortak çarpana böl, temel üçlü ortaya çıkar.
Sınavda

Nasıl sorulurÖSYM sayıları çoğu zaman Pisagor üçlüsü olacak biçimde seçer; 12, 16, 20 ya da 0,9-1,2-1,5 görürsen hesap yapmadan tanı. “Hangisi dik üçgen olabilir?” kalıbında en büyük sayının karesini öbür ikisinin kareleri toplamıyla karşılaştır.

TuzakÜçlüye benzeyen ama olmayan sayılardır (6-8-9 dik değil).

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi bir dik üçgenin kenar uzunlukları olabilir?

✓ A. 10-24-26, 5-12-13'ün 2 katıdır: 100 + 576 = 676. B'de 25 + 36 = 61 > 49, üçgen dar açılı; C'de 36 + 64 = 100 > 81, 6-8-10'a benzediği için seçilir ama dar açılı; D'de 16 + 25 = 41 < 49, geniş açılı.

⇄Bilgi eşleştirme üçlüler

TEOREM · ÖKLİD

Öklid bağıntıları: hipotenüse inen yükseklik üç benzer üçgen doğurur

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİki üçgenin benzer olduğu hangi kurallarla anlaşılır?Bağlantılı konudan (Eşlik ve benzerlik). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki üçgenin benzer olduğunu göstermek için üç kural vardır: iki açı karşılıklı eşitse (AA), iki kenar orantılı ve aradaki açılar eşitse (KAK) ya da üç kenar orantılıysa (KKK) üçgenler benzerdir. En sık kullanılan AA'dır; iki açı eşitse üçüncü açı da 180° kuralıyla eşit olur.

Benzerlik kuralları: AA, KAK, KKK

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Öklid bağıntıları nelerdir, dik üçgende hipotenüse ait yükseklik nasıl bulunur?

Kısa cevap: A'sı dik ABC üçgeninde hipotenüse inen yükseklik AH olsun; |BH| = p ve |HC| = k. Öklid bağıntıları: h² = p · k, |AB|² = p · |BC| ve |AC|² = k · |BC|. Ayrıca |AB| · |AC| = |BC| · h'dir (alan). Bağıntılar, yüksekliğin büyük üçgeni birbirine ve büyük üçgene benzer iki dik üçgene ayırmasından gelir.

Bir dik üçgende hipotenüse tek bir yükseklik çizmek, aynı biçimde ama farklı boyda üç dik üçgen ortaya çıkarır.

AH yüksekliği ABC'yi ABH ve AHC diye iki dik üçgene böler. ABH ile ABC'de B açısı ortak, ikisinde de dik açı var: AA ile benzer. AHC ile ABC'de C ortak: yine benzer. Böylece üç üçgen birbirine benzer. ABH ∼ CAH benzerliğinden h/p = k/h, yani h² = p · k. ABH ∼ CBA'dan |AB|/p = |BC|/|AB|, yani |AB|2 = p · |BC|.

h² = p · k · |AB|² = p · (p + k) · |AC|² = k · (p + k).Görsel: Sınav Defteri
ABH (küçük), CAH (orta) ve CBA (büyük): üçü de aynı açılara sahip dik üçgenlerdir.Görsel: Sınav Defteri
h2 = p · k c2 = p · a b2 = k · a b · c = a · ha = p + k hipotenüs. Her dik kenarın karesi = kendi tarafındaki parça × hipotenüs.
Çözümlü örnek

A'sı dik ABC üçgeninde [AH] ⟂ [BC], |BH| = 4 ve |HC| = 9 birimdir. |AH| kaçtır?

  1. h2 = 4 · 9 = 36.
  2. h = 6.

Cevap: 6

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

A'sı dik ABC üçgeninde [AH] ⟂ [BC], |AH| = 12 ve |BH| = 9 birimdir. |HC|, |AB| ve |AC| kaçtır?

  1. 144 = 9 · k → |HC| = 16; hipotenüs 25.
  2. |AB|2 = 9 · 25 = 225 → |AB| = 15.
  3. |AC|2 = 16 · 25 = 400 → |AC| = 20. (15-20-25 üçlüsü, kontrol tamam.)

Cevap: 16, 15, 20

✔ Doğru

  • Dik kenarın karesi = kendi tarafındaki parça × bütün hipotenüs.
  • h² = iki parçanın çarpımı.

✘ Sık yapılan hata

  • |AB|² = p · k ya da |AB|² = k · a yazmak (yanlış parça).
  • Öklid'i dik açısı hipotenüse bakmayan yüksekliğe uygulamak.
Akılda kalsın: Yükseklik ortada: h² = sağ parça × sol parça. Dik kenar kenarda: kenar² = altındaki parça × tüm hipotenüs. Her eşitliği benzer üçgenlerden bir kez türetirsen unutmazsın.
Sınavda

Nasıl sorulurÖklid soruları hipotenüse inen yükseklik çizilmiş dik üçgenle gelir; iki uzunluk verilir, öbürleri istenir. Sayılar genellikle bir Pisagor üçlüsüne çıkar (15-20-25 gibi), sonucu onunla kontrol et.

TuzakDik kenarın karesini karşı taraftaki parçayla çarpmaktır.

?Soru çöz

A'sı dik ABC üçgeninde [AH] ⟂ [BC], |BH| = 2 ve |HC| = 8 birimdir. |AB| kaç birimdir?

✓ D. |AB|² = |BH| · |BC| = 2 · 10 = 20 → |AB| = 2√5. A 4, yükseklik |AH|'dir (√(2 · 8)); B 4√5, |AC|'dir (√(8 · 10)), parçayı yanlış taraftan almaktan; C 10, hipotenüs |BC|'dir.

▭Sen çöz Öklid

A'sı dik üçgende |BH| = 4, |HC| = 9 ise |AH| = ve |BC| = birimdir.

6133656,5
UYGULAMA · PROBLEMLER

Pisagor problemleri: merdiven, yol ve kutu

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPisagor teoremi nedir, neden dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dik üçgende dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: dik kenarlar a ve b, hipotenüs c ise a² + b² = c². Hipotenüs dik açının karşısındaki ve en uzun kenardır. Teorem bir alan eşitliğidir: dik kenarlar üzerine çizilen iki karenin alanları toplamı, hipotenüs üzerine çizilen karenin alanına eşittir.

Pisagor teoremi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Merdiven, en kısa yol ve yön problemleri Pisagor ile nasıl çözülür?

Kısa cevap: Gerçek hayat problemlerinde dik üçgen çoğu zaman gizlidir: duvara dayalı merdiven (duvar, yer ve merdiven), dik yönlerde yürüyüş (kuzey ve doğu), kutu yüzeyindeki en kısa yol. İlk iş dik açıyı ve hipotenüsü bulmaktır; yüzey üzerindeki en kısa yol için yüzler düzleme açılır ve düz çizgi Pisagor ile hesaplanır.

Bir duvara dayadığın merdiven, yer ve duvarla birlikte her zaman bir dik üçgen kurar.

Merdiven sorusunda hipotenüs merdivenin kendisidir; boyu değişmez. Ayak duvardan uzaklaşınca tepe aşağı kayar, ama iki konumda da Pisagor geçerlidir. Yön sorularında kuzey ile doğu birbirine diktir; kuş uçuşu uzaklık hipotenüstür, yürünen yol ise dik kenarların toplamıdır. Kutu yüzeyinde ise yol bükülür; yüzleri bir düzleme açınca yol düz bir çizgiye dönüşür ve açılımda hipotenüs olur.

Merdiven 10 m, iki konumda da hipotenüs: 6-8-10 ve 8-6-10. Ayak 2 m uzaklaşınca tepe 2 m iner.Görsel: Sınav Defteri
İki yüz açılınca taban 3 + 5 = 8, yükseklik 6 olan dikdörtgen olur; en kısa yol köşegendir: √(64 + 36) = 10.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

10 m'lik bir merdivenin ayağı duvardan 6 m uzaktadır. Ayak duvardan 2 m daha uzaklaştırılırsa merdivenin tepesi kaç metre aşağı kayar?

  1. İlk konum: √(100 − 36) = 8 m yükseklik.
  2. İkinci konum: ayak 8 m'de, √(100 − 64) = 6 m yükseklik.
  3. Kayma: 8 − 6 = 2 m.

Cevap: 2 m

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir karınca, tabanı 3 × 5 ve yüksekliği 6 birim olan kutunun alt köşesi A'dan, iki komşu yan yüz üzerinden yürüyerek karşı üst köşe B'ye gidecektir. En kısa yol kaç birimdir?

  1. Ön ve yan yüzü yan yana aç: taban 5 + 3 = 8, yükseklik 6 olan dikdörtgen.
  2. A ile B açılımda dikdörtgenin karşı köşeleridir; en kısa yol köşegen: √(82 + 62) = 10.

Cevap: 10 birim

✔ Doğru

  • Merdivende hipotenüs merdivendir, iki konumda da aynı kalır.
  • Yüzey yolu: önce aç, sonra düz çizgi.

✘ Sık yapılan hata

  • Merdiven kayınca tepenin de ayak kadar kaydığını sanmak (her zaman değil).
  • Kuş uçuşu uzaklık yerine yürünen yolu (dik kenarlar toplamı) yazmak.
Akılda kalsın: Gerçek hayatta dik açı duvar–yer, kuzey–doğu, kutunun kenarıdır. Önce dik açıyı işaretle, karşısındaki kenarı hipotenüs yap.
Sınavda

Nasıl sorulurMerdiven kaydırma, iki aracın dik yönlerde hareketi, direğe gerilen tel ve kutu üzerinde en kısa yol en sık kalıplardır. Şekil verilmezse kendin çiz.

Tuzak“kaç metre kaydı?” sorusunda yeni yüksekliği cevap sanmak ve yönlü yürüyüşte yolun toplamıyla kuş uçuşu uzaklığı karıştırmaktır.

?Soru çöz

13 m uzunluğundaki bir merdivenin ayağı duvardan 5 m uzaktadır. Merdiven duvara yerden kaç metre yükseklikte değer?

✓ B. Merdiven hipotenüs: √(169 − 25) = √144 = 12. A 8, kareler yerine uzunlukları çıkarmaktan (13 − 5); C 18, uzunlukları toplamaktan; D √194, merdiveni dik kenar sanıp kareleri toplamaktan çıkar.

▭Sen çöz kuş uçuşu

Bir yürüyüşçü 6 km kuzeye, sonra 8 km doğuya yürüyor. Başlangıç noktasına kuş uçuşu uzaklığı km, yürüdüğü toplam yol km'dir.

10142487
YÖNTEM · BİRLEŞİK ŞEKİL

Ortak hipotenüs: iki üçgen, tek kare

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPisagor üçlüleri nelerdir, dik üçgen kenarlarından nasıl tanınır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

a² + b² = c² eşitliğini sağlayan tam sayı üçlülerine Pisagor üçlüleri denir: 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17 ve 7-24-25 en sık kullanılanlardır. Bir üçlünün bütün katları da Pisagor üçlüsüdür: 6-8-10, 9-12-15, 10-24-26. Tersine, kenarları a² + b² = c²'yi sağlayan her üçgen dik üçgendir; dik açı c'nin karşısındadır.

Pisagor üçlüleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İki dik üçgen aynı hipotenüsü paylaşınca uzunluklar nasıl bulunur?

Kısa cevap: İki dik üçgen aynı hipotenüsü paylaşıyorsa her iki üçgende Pisagor yazılır ve hipotenüsün karesi eşitlenir: m(B) = m(D) = 90° olan ABCD dörtgeninde |AB|² + |BC|² = |AD|² + |DC|². Bir dik üçgenin hipotenüsü başka bir dik üçgenin dik kenarı da olabilir; bu zincirde her adımda Pisagor uygulanır ve kök almak sona bırakılır.

Hipotenüsün uzunluğunu bilmek zorunda değilsin; karesini bilmek çoğu zaman yeter.

ABCD dörtgeninde B ve D açıları dik olsun. [AC] köşegeni iki dik üçgenin ortak hipotenüsüdür. ABC'den |AC|2 = |AB|2 + |BC|2, ADC'den |AC|2 = |AD|2 + |DC|2. İki ifade aynı sayıya eşit: |AB|² + |BC|² = |AD|² + |DC|². Köşegeni hiç hesaplamadan bilinmeyen kenar bulunur.

4² + 7² = 65 = 8² + 1²: AC'yi bulmadan AD = 8.Görsel: Sınav Defteri
Her yeni üçgenin bir dik kenarı önceki hipotenüs, öbürü 1: √2, √3, √4 = 2, √5…Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

ABCD dörtgeninde m(B) = m(D) = 90°, |AB| = 4, |BC| = 7 ve |DC| = 1 birimdir. |AD| kaç birimdir?

  1. Ortak hipotenüs AC: 16 + 49 = |AD|2 + 1.
  2. |AD|2 = 64 → |AD| = 8. (|AC| = √65'i hiç hesaplamadık.)

Cevap: 8

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC dik üçgeninde m(B) = 90°, |AB| = 2, |BC| = 3'tür. ACD dik üçgeninde m(ACD) = 90° ve |CD| = 6 birimdir. |AD| kaç birimdir?

  1. ABC: |AC|2 = 4 + 9 = 13 (kökü almaya gerek yok).
  2. ACD: |AD|2 = 13 + 36 = 49 → |AD| = 7.

Cevap: 7

✔ Doğru

  • Ortak hipotenüsün karesini eşitle; kökü sona bırak.
  • Zincirde önceki hipotenüs, sonraki üçgenin dik kenarıdır.

✘ Sık yapılan hata

  • Ara sonuçta kök alıp yuvarlamak (√13 ≈ 3,6 gibi) ve hatayı büyütmek.
  • Dik açının hangi köşede olduğuna bakmadan kenarları toplamak.
Akılda kalsın: Kareyi taşı, kökü sakla. İki dik üçgen bir kenarı paylaşıyorsa o kenarın karesi köprüdür; kök yalnız en sonda alınır.
Sınavda

Nasıl sorulurKöşegeni çizilmiş, iki köşesi dik dörtgenler ve art arda yapışık dik üçgenler sık gelir; ara uzunluklar çoğu zaman köklü çıkar ve bu bilerek yapılır.

TuzakAra adımda kök alıp yuvarlamak ve dik açının yerini yanlış okuyup yanlış kenarı hipotenüs yapmaktır.

?Soru çöz

ABCD dörtgeninde m(B) = m(D) = 90°, |AB| = 3, |BC| = 6 ve |CD| = 2 birimdir. |AD| kaç birimdir?

✓ C. Ortak hipotenüs AC: 9 + 36 = |AD|² + 4 → |AD|² = 41, |AD| = √41. A 7, C'yi de dik sanıp üç karenin toplamını (49) almaktan; B 5, kenarları toplamaktan (3 + 2); D 3√5, köşegen |AC|'yi (√45) |AD| sanmaktan çıkar.

↕Ortak hipotenüs sorusunun adımları sıra

  1. İkinci dik üçgende hipotenüsün karesini yaz.
  2. Dik açıları işaretle, ortak hipotenüsü (köşegeni) belirle.
  3. İki ifadeyi eşitle, bilinmeyeni bul, kökü en sonda al.
  4. Birinci dik üçgende hipotenüsün karesini yaz.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

AB ∥ CD ve [AD] ile [BC] O noktasında kesişiyor. |AO| = 3, |OD| = 5 ve |AB| = 6 birim olduğuna göre |CD| kaç birimdir?

✓ D. AOB ∼ DOC: AB/DC = AO/OD → 6/DC = 3/5 → DC = 10. A 3,6, oranı ters kurup 6 · 3/5 yazmaktan; B 8, oran yerine farkı (5 − 3 = 2) eklemekten; C 6, kelebeğin iki üçgenini eş sanmaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Kelebek benzerliği

?Soru 2

ABC üçgeninde D ve E sırasıyla [AB] ve [AC]'nin orta noktalarıdır. |DE| = x + 3 ve |BC| = 3x − 4 birim olduğuna göre |DE| kaç birimdir?

✓ D. |BC| = 2|DE|: 3x − 4 = 2x + 6 → x = 10, |DE| = 13. A 26, |BC|'yi bulup |DE| sanmaktan; B 10, x'in kendisidir; C 6,5, yarıya bölmeyi unutup x + 3 = 3x − 4 yazmaktan (x = 3,5) çıkar.Kaynak: Kenarortay ve özel noktalar · Orta taban

?Soru 3

ABC üçgeninde |AB| = 8, |AC| = 11 ve |BC| = 13 birimdir. İç açıortayların kesişim noktasından BC'ye paralel çizilen doğru AB'yi D'de, AC'yi E'de kesiyor. ADE üçgeninin çevresi kaç birimdir?

✓ B. DBI ve EIC ikizkenar olduğundan |DE| = |DB| + |EC|; çevre |AB| + |AC| = 8 + 11 = 19. A 32, büyük üçgenin çevresidir; C 21, AB ile BC'yi toplamaktan; D 13, çevreyi BC'ye eşit sanmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · Açıortay ve paralel: ikizkenar doğar

?Soru 4

P noktası O köşeli bir açının açıortayı üzerindedir; H₁ ve H₂, P'den kollara inen dikmelerin ayaklarıdır. |OH₁| = 8 ve |PH₁| = 6 birim olduğuna göre |OH₂| + |PH₂| toplamı kaç birimdir?

✓ C. OPH₁ ≅ OPH₂ (AKA): |OH₂| = 8, |PH₂| = 6, toplam 14. A 12, iki uzaklığı da 6 sanmaktan; B 16, ikisini de 8 sanmaktan; D 10, |OP| hipotenüsünü (6-8-10) toplam sanmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · Açıortay kollara eşit uzaklıkta

?Soru 5

Eşkenar bir üçgenin içindeki bir noktadan kenarlara çizilen dikmelerin uzunlukları 1, 2 ve 3 birimdir. Bu üçgenin yüksekliği kaç birimdir?

✓ A. Eşkenar üçgende iç noktadan dikmeler toplamı yüksekliğe eşittir: 1 + 2 + 3 = 6. B 2, dikmelerin ortalamasını almaktan; C 3, en uzun dikmeyi yükseklik sanmaktan; D 12, toplamı iki katına çıkarıp alan formülündeki 2 ile karıştırmaktan çıkar.Kaynak: Kenarortay ve özel noktalar · Dikmeler toplamı

?Soru 6

ABC dik üçgeninde m(B) = 90° ve D, hipotenüs [AC]'nin orta noktasıdır. |BD| = 7,5 birim olduğuna göre |AC| kaç birimdir?

✓ A. Hipotenüse ait kenarortay hipotenüsün yarısı: |AC| = 2 · 7,5 = 15. B 7,5, kenarortayı hipotenüse eşit sanmaktan; C 11,25, ağırlık merkezinin 2/3 oranını karıştırıp 7,5 · 3/2 almaktan; D 30, kenarortayı hipotenüsün dörtte biri sanmaktan çıkar.Kaynak: Kenarortay ve özel noktalar · Hipotenüse ait kenarortay

?Soru 7

4 m yüksekliğindeki bir lamba direğinden 3 m uzakta, boyu 1,6 m olan bir çocuk duruyor. Lambanın oluşturduğu gölgesinin uzunluğu kaç metredir?

✓ A. İç içe benzer dik üçgenler: 4/(3 + s) = 1,6/s → 4s = 4,8 + 1,6s → s = 2. B 1,2, güneş gibi düşünüp 4/3 = 1,6/s yazmaktan; C 5, gölgenin ucunun direğe uzaklığını (3 + 2) cevap sanmaktan; D 7,5, oranı ters kurup 3 · 4/1,6 almaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Gölge ve yükseklik problemleri

?Soru 8

ABC üçgeninde [AD] iç açıortaydır. |AB| = 5, |AC| = 7 ve |BC| = 9 birim olduğuna göre |DC| kaç birimdir?

✓ B. DC/BD = AC/AB = 7/5; 9 birim 12 parçaya: DC = 9 · 7/12 = 21/4. A 15/4, |BD|'yi bulup |DC| sanmaktan ya da oranı çapraz kurmaktan; C 9/2, açıortayı kenarortay sanmaktan; D 7, |DC|'yi |AC|'ye eşit sanmaktan çıkar.Kaynak: Açıortay · İç açıortay teoremi

?Soru 9

ABC üçgeninde DE ∥ BC, D ∈ [AB], E ∈ [AC], |AD| = 3, |DB| = 5 ve |BC| = 16 birimdir. |DE| kaç birimdir?

✓ A. |AB| = 8; DE/BC = AD/AB → DE = 16 · 3/8 = 6. B 9,6, DE/BC = AD/DB yazıp 16 · 3/5 almaktan; C 10, DB/AB oranını kullanmaktan; D 8, DE'yi orta taban sanıp BC'nin yarısını almaktan çıkar.Kaynak: Benzerlik uygulamaları · Temel orantı: paralel kesen

?Soru 10

ABC üçgeninde G ağırlık merkezi ve [AD] kenarortaydır. |AD| = 18 birim olduğuna göre |GD| kaç birimdir?

✓ B. G kenarortayı 2'ye 1 böler: |GD| = 18/3 = 6. A 9, G'yi kenarortayın orta noktası sanmaktan; C 12, |AG|'yi bulup |GD| sanmaktan; D 27, oranı ters kurup 18 · 3/2 almaktan çıkar.Kaynak: Kenarortay ve özel noktalar · Kenarortay ve ağırlık merkezi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →