Diskriminant negatifse ne olur?
Denklemin gerçek sayılarda kökü yoktur; parabol x eksenini kesmez. Kökler birbirinin eşleniği olan iki karmaşık sayıdır; program karmaşık sayının yalnız a + bi gösterimine ve eşleniğine yer verir.
FORMÜL KARTI · AYT MATEMATİK · 10–11. SINIF
Kısa cevap: AYT'nin cebir sorularında 16 bağıntı döner: P(x)'in x − a ile bölümünden kalan P(a), Δ = b² − 4ac, kökler toplamı −b/a, kökler çarpımı c/a, tepe noktası r = −b/2a. Örneğin x² − 5x + 6 = 0'da Δ = 1, kökler 2 ve 3'tür.
16 formül · 3 başlık · AYT · Son kontrol:
Konu anlatımı: Polinomlar
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Kalan teoremi | P(x)'in x − a ile bölümünden kalan = P(a) | P(a) = 0 ise x − a, P(x)'in çarpanıdır | P(x) = x3 − 2x + 5, x − 2 ile → P(2) = 8 − 4 + 5 = 9 |
| ax + b ile bölüm | kalan = P(−ba) | Böleni sıfır yapan değer yazılır | P(x) = 4x2 − 3, 2x − 1 ile → P(12) = 1 − 3 = −2 |
| Katsayılar toplamı ve sabit terim | katsayılar toplamı = P(1), sabit terim = P(0) | Polinomda x yerine 1 ya da 0 yazılır | P(x) = 2x3 − x + 4 → P(1) = 5, P(0) = 4 |
| Bölme eşitliği | P(x) = B(x)·Q(x) + K(x), der K(x) < der B(x) | B: bölen, Q: bölüm, K: kalan | x2 − x + 1 = (x + 1)(x − 2) + 3; x = 3 için 9 − 3 + 1 = 7 |
Konu anlatımı: İkinci dereceden denklemler
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Diskriminant | Δ = b2 − 4ac | ax2 + bx + c = 0; Δ > 0 iki farklı gerçek kök, Δ = 0 çakışık kök, Δ < 0 gerçek kök yok | x2 − 5x + 6 = 0 → Δ = 25 − 24 = 1 |
| Kök formülü | x1,2 = −b ± √Δ2a | Δ ≥ 0 iken gerçek kökler | x2 − 5x + 6 = 0 → x1 = 5 + 12 = 3, x2 = 2 |
| Kökler toplamı | x1 + x2 = −ba | Kökleri bulmadan hesaplanır | 2x2 − 8x + 3 = 0 → 82 = 4 |
| Kökler çarpımı | x1·x2 = ca | c: sabit terim | 2x2 − 8x + 3 = 0 → x1·x2 = 32 |
| Kökleri verilen denklem | x2 − (x1 + x2)x + x1·x2 = 0 | Toplam ve çarpımdan denklem kurulur | Kökler 2 ve 5 → x2 − 7x + 10 = 0 |
| Köklerin tersleri toplamı | 1x1 + 1x2 = x1 + x2x1·x2 = −bc | c ≠ 0 | x2 − 5x + 6 = 0 → 1x1 + 1x2 = 56 |
| Köklerin kareleri toplamı | x12 + x22 = (x1 + x2)2 − 2x1x2 | Toplam ve çarpımdan bulunur | x2 − 5x + 6 = 0 → 25 − 12 = 13 |
Konu anlatımı: Parabol
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Tepe noktası | T(r, k): r = −b2a, k = f(r) = 4ac − b24a | f(x) = ax2 + bx + c; a > 0 ise k en küçük, a < 0 ise en büyük değer | f(x) = x2 − 4x + 1 → r = 2, k = f(2) = −3 |
| Tepe noktası biçimi | f(x) = a(x − r)2 + k | Tepe noktası doğrudan okunur | f(x) = 2(x − 1)2 + 3 → f(3) = 2·4 + 3 = 11 |
| Kökleri bilinen parabol | f(x) = a(x − x1)(x − x2) | x1, x2: x eksenini kestiği noktalar | a = 2, kökler 1 ve 3 → f(0) = 2·(−1)·(−3) = 6 |
| Simetri ekseni | x = r = x1 + x22 | Kökler simetri eksenine eşit uzaklıktadır | Kökler −1 ve 5 → r = −1 + 52 = 2 |
| Doğru ile parabol | eşitlenen denklemde Δ > 0 iki noktada keser, Δ = 0 teğet, Δ < 0 kesişmez | y = f(x) ile y = mx + n eşitlenir | y = x2 ile y = 2x − 1 → x2 − 2x + 1 = 0, Δ = 4 − 4 = 0 (teğet) |
Denklemin gerçek sayılarda kökü yoktur; parabol x eksenini kesmez. Kökler birbirinin eşleniği olan iki karmaşık sayıdır; program karmaşık sayının yalnız a + bi gösterimine ve eşleniğine yer verir.
ax² + bx + c = 0 denkleminde kökler toplamı −b/a, kökler çarpımı c/a'dır. x² − 5x + 6 = 0 için toplam 5, çarpım 6 olur; kökler 2 ve 3 olduğu için sağlaması kolaydır.
Tepe noktasının apsisi r = −b/2a ile bulunur, fonksiyonda yerine yazılınca tepe ordinatı çıkar. a > 0 ise bu değer en küçük, a < 0 ise en büyük değerdir; f(x) = x² − 4x + 1 için en küçük değer −3'tür.