FORMÜL KARTI · AYT MATEMATİK · 10–11. SINIF

Polinom, ikinci dereceden denklem ve parabol formül kartı

Kısa cevap: AYT'nin cebir sorularında 16 bağıntı döner: P(x)'in x − a ile bölümünden kalan P(a), Δ = b² − 4ac, kökler toplamı −b/a, kökler çarpımı c/a, tepe noktası r = −b/2a. Örneğin x² − 5x + 6 = 0'da Δ = 1, kökler 2 ve 3'tür.

16 formül · 3 başlık · AYT · Son kontrol:

Polinomlar

Konu anlatımı: Polinomlar

Polinomlar
AdFormülNe demekMini örnek
Kalan teoremiP(x)'in x − a ile bölümünden kalan = P(a)P(a) = 0 ise x − a, P(x)'in çarpanıdırP(x) = x3 − 2x + 5, x − 2 ile → P(2) = 8 − 4 + 5 = 9
ax + b ile bölümkalan = P(−ba)Böleni sıfır yapan değer yazılırP(x) = 4x2 − 3, 2x − 1 ile → P(12) = 1 − 3 = −2
Katsayılar toplamı ve sabit terimkatsayılar toplamı = P(1), sabit terim = P(0)Polinomda x yerine 1 ya da 0 yazılırP(x) = 2x3 − x + 4 → P(1) = 5, P(0) = 4
Bölme eşitliğiP(x) = B(x)·Q(x) + K(x), der K(x) < der B(x)B: bölen, Q: bölüm, K: kalanx2 − x + 1 = (x + 1)(x − 2) + 3; x = 3 için 9 − 3 + 1 = 7
En sık yapılan hata
  • x + 2 ile bölümden kalanı P(2) sanmak: böleni sıfır yapan değer −2'dir, kalan P(−2)'dir.

İkinci dereceden denklemler

Konu anlatımı: İkinci dereceden denklemler

İkinci dereceden denklemler
AdFormülNe demekMini örnek
DiskriminantΔ = b2 − 4acax2 + bx + c = 0; Δ > 0 iki farklı gerçek kök, Δ = 0 çakışık kök, Δ < 0 gerçek kök yokx2 − 5x + 6 = 0 → Δ = 25 − 24 = 1
Kök formülüx1,2 = −b ± √Δ2aΔ ≥ 0 iken gerçek köklerx2 − 5x + 6 = 0 → x1 = 5 + 12 = 3, x2 = 2
Kökler toplamıx1 + x2 = −baKökleri bulmadan hesaplanır2x2 − 8x + 3 = 0 → 82 = 4
Kökler çarpımıx1·x2 = cac: sabit terim2x2 − 8x + 3 = 0 → x1·x2 = 32
Kökleri verilen denklemx2 − (x1 + x2)x + x1·x2 = 0Toplam ve çarpımdan denklem kurulurKökler 2 ve 5 → x2 − 7x + 10 = 0
Köklerin tersleri toplamı1x1 + 1x2 = x1 + x2x1·x2 = −bcc ≠ 0x2 − 5x + 6 = 0 → 1x1 + 1x2 = 56
Köklerin kareleri toplamıx12 + x22 = (x1 + x2)2 − 2x1x2Toplam ve çarpımdan bulunurx2 − 5x + 6 = 0 → 25 − 12 = 13
En sık yapılan hata
  • Kökler toplamında eksi işaretini unutmak: x2 − 5x + 6 = 0 için toplam −5 değil 5'tir.

Parabol (ikinci dereceden fonksiyon)

Konu anlatımı: Parabol

Parabol (ikinci dereceden fonksiyon)
AdFormülNe demekMini örnek
Tepe noktasıT(r, k): r = −b2a, k = f(r) = 4ac − b24af(x) = ax2 + bx + c; a > 0 ise k en küçük, a < 0 ise en büyük değerf(x) = x2 − 4x + 1 → r = 2, k = f(2) = −3
Tepe noktası biçimif(x) = a(x − r)2 + kTepe noktası doğrudan okunurf(x) = 2(x − 1)2 + 3 → f(3) = 2·4 + 3 = 11
Kökleri bilinen parabolf(x) = a(x − x1)(x − x2)x1, x2: x eksenini kestiği noktalara = 2, kökler 1 ve 3 → f(0) = 2·(−1)·(−3) = 6
Simetri eksenix = r = x1 + x22Kökler simetri eksenine eşit uzaklıktadırKökler −1 ve 5 → r = −1 + 52 = 2
Doğru ile paraboleşitlenen denklemde Δ > 0 iki noktada keser, Δ = 0 teğet, Δ < 0 kesişmezy = f(x) ile y = mx + n eşitleniry = x2 ile y = 2x − 1 → x2 − 2x + 1 = 0, Δ = 4 − 4 = 0 (teğet)
En sık yapılan hata
  • Tepe noktasının ordinatını her zaman en küçük değer sanmak: a < 0 ise parabol aşağı açılır, tepe en büyük değerdir.

Polinom, denklem, parabol: sık sorulanlar

Diskriminant negatifse ne olur?

Denklemin gerçek sayılarda kökü yoktur; parabol x eksenini kesmez. Kökler birbirinin eşleniği olan iki karmaşık sayıdır; program karmaşık sayının yalnız a + bi gösterimine ve eşleniğine yer verir.

Kökleri bulmadan kökler toplamı ve çarpımı nasıl hesaplanır?

ax² + bx + c = 0 denkleminde kökler toplamı −b/a, kökler çarpımı c/a'dır. x² − 5x + 6 = 0 için toplam 5, çarpım 6 olur; kökler 2 ve 3 olduğu için sağlaması kolaydır.

Parabolün en küçük ya da en büyük değeri nasıl bulunur?

Tepe noktasının apsisi r = −b/2a ile bulunur, fonksiyonda yerine yazılınca tepe ordinatı çıkar. a > 0 ise bu değer en küçük, a < 0 ise en büyük değerdir; f(x) = x² − 4x + 1 için en küçük değer −3'tür.

Kapsam ve kaynak

Diğer formül ve kural kartları

Rehberdeki diğer sayfalar