FORMÜL KARTI · TYT MATEMATİK · 9–11. SINIF

Permütasyon, kombinasyon, olasılık ve istatistik formül kartı

Kısa cevap: Sayma ve olasılıkta 18 formül yeter: P(n, r) = n!/(n − r)!, C(n, r) = n!/(r!(n − r)!), P(A) = s(A)/s(E), P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B). Örneğin 7 kişiden 3 kişilik ekip C(7, 3) = 35 farklı biçimde seçilir. İstatistik formülleri de aynı kartta.

18 formül · 4 başlık · TYT, KPSS, DGS, ALES · Son kontrol:

Sayma, permütasyon ve kombinasyon

Konu anlatımı: Permütasyon ve kombinasyon

Sayma, permütasyon ve kombinasyon
AdFormülNe demekMini örnek
Çarpma ilkesim·nArt arda yapılan iki seçimde m ve n seçenek varsa3 gömlek, 4 pantolon → 3·4 = 12 farklı kombin
Faktöriyeln! = 1·2·3·…·n, 0! = 1n farklı nesnenin bir sıraya dizilişi5 kitap rafa 5! = 120 farklı biçimde dizilir
Permütasyon (sıralama)P(n, r) = n!(n − r)!n farklı nesneden r tanesinin sıralı dizilişi6 kişiden başkan ve yardımcı: P(6, 2) = 6·5 = 30
Tekrarlı permütasyonn!n1!·n2!·…·nk!n nesneden n1 tanesi aynı, n2 tanesi aynı …ANANAS (3 A, 2 N, 1 S): 6!3!·2! = 60
Kombinasyon (seçme)C(n, r) = n!r!·(n − r)!Sıranın önemsiz olduğu seçim7 kişiden 3 kişilik ekip: C(7, 3) = 35
Tümleyen seçimC(n, r) = C(n, n − r)r tanesini seçmek, kalan n − r tanesini dışarıda bırakmakla aynıdırC(10, 8) = C(10, 2) = 45
Alt küme sayısıC(n, 0) + C(n, 1) + … + C(n, n) = 2nn elemanlı kümenin bütün alt kümeleri5 elemanlı kümenin alt küme sayısı = 25 = 32
En sık yapılan hata
  • Sıranın önemli olduğu durumda (başkan, yardımcı) kombinasyon kullanmak: seçilenlerin görevleri farklıysa permütasyondur.

Binom açılımı

Konu anlatımı: Permütasyon ve kombinasyon

Binom açılımı
AdFormülNe demekMini örnek
Genel terim(a + b)n açılımında baştan (r + 1). terim: C(n, r)·an − r·brAçılımda n + 1 terim vardır(x + 2)5'te x3'lü terimin katsayısı: C(5, 2)·22 = 40
Katsayılar toplamıkatsayılar toplamı = değişkenlere 1 yazılarak bulunurSabit terim için değişkenlere 0 yazılır(x + 2)3 → (1 + 2)3 = 27

Olasılık

Konu anlatımı: Olasılık

Olasılık
AdFormülNe demekMini örnek
Olasılık tanımıP(A) = s(A)s(E)Eş olası çıktılarda; s(A): istenen, s(E): bütün çıktılar; 0 ≤ P(A) ≤ 1Bir zarda çift gelme: 36 = 12
Tümleyen olayP(A') = 1 − P(A)"En az bir" sorularında işi kısaltır3 parada en az bir tura: 1 − 18 = 78
BirleşimP(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)Ayrık olaylarda P(A ∩ B) = 00,5 + 0,4 − 0,2 = 0,7
Koşullu olasılıkP(A | B) = P(A ∩ B)P(B)B'nin gerçekleştiği bilinirken A'nın olasılığı; P(B) > 0P(A ∩ B) = 0,2, P(B) = 0,4 → 0,20,4 = 0,5
Bağımsız olaylarP(A ∩ B) = P(A)·P(B)Birinin sonucu diğerini etkilemiyorsaİki zarın ikisinde de 6: 16·16 = 136
En sık yapılan hata
  • Bağımsız olaylarla ayrık olayları karıştırmak: ayrık olaylar aynı anda gerçekleşemez, bağımsız olaylar gerçekleşebilir.

Veri ve istatistik

Konu anlatımı: Veri ve istatistik

Veri ve istatistik
AdFormülNe demekMini örnek
Aritmetik ortalamax̄ = x1 + x2 + … + xnnn: veri sayısı4, 7, 10 → 213 = 7
Ortanca (medyan)sıralı veride tek sayıda ortadaki; çift sayıda ortadaki iki değerin ortalamasıVeriler önce küçükten büyüğe sıralanır3, 5, 8, 12 → 5 + 82 = 6,5
Açıklıkaçıklık = en büyük değer − en küçük değerYayılımın en basit ölçüsü3, 5, 8, 12 → 12 − 3 = 9
Standart sapmas = √(x1 − x̄)2 + … + (xn − x̄)2n − 1MEB 9. sınıf tanımı: payda n − 1; küçük s verilerin ortalamaya yakın olduğunu gösterir2, 4, 6 → x̄ = 4, s = √4 + 0 + 42 = 2
En sık yapılan hata
  • Ortancayı bulmadan önce verileri sıralamayı unutmak.

Sayma, olasılık, istatistik: sık sorulanlar

Permütasyon ile kombinasyon nasıl ayırt edilir?

Seçilenlerin yeri değiştirildiğinde yeni bir durum oluşuyorsa sıra önemlidir ve permütasyon kullanılır (başkan-yardımcı seçimi, şifre). Yer değişince durum aynı kalıyorsa kombinasyondur (ekip, komisyon, el sıkışma).

"En az bir" olasılık soruları nasıl çözülür?

Hiç gerçekleşmeme olasılığı bulunup 1'den çıkarılır. Üç para atışında en az bir tura gelme olasılığı 1 − 1/8 = 7/8'dir.

Standart sapmada neden n − 1'e bölünür?

MEB 9. sınıf programı ve ders kitabı standart sapmayı farkların kareleri toplamını veri sayısının bir eksiğine bölerek tanımlar; YKS soruları bu tanımı esas alır. Program bu hesabı en fazla beş veriyle sınırlar.

Kapsam ve kaynak

Diğer formül ve kural kartları

Rehberdeki diğer sayfalar