Eşlik ve benzerlik: KAK, AKA, KKK ve AA kuralları

İki üçgenin aynı olduğunu ya da birinin ötekinin büyütülmüş kopyası olduğunu göstermek için kaç bilgi yeter? Eşlik ve benzerlik kurallarını nedenleriyle, ölçekli şekillerle anlatıyoruz.

5 durakTYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KURAL · EŞLİK

Eşlik kuralları: üç bilgi yeter

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgenin iç açılarının toplamı neden 180 derecedir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir üçgenin üç iç açısının ölçüleri toplamı her zaman 180°'dir. Nedeni şudur: bir köşeden karşı kenara paralel bir doğru çizilince bu doğru üzerinde üç açı yan yana gelir; iç ters açılar nedeniyle bu açılar üçgenin üç açısına eşittir ve yan yana duran üç açı bir doğru açı, yani 180° oluşturur.

İç açılar toplamı 180°

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İki üçgenin eş olduğu hangi kurallarla gösterilir, KAK, AKA ve KKK nedir?

Kısa cevap: Karşılıklı bütün kenarları ve açıları eşit olan iki üçgene eş üçgenler denir ve ≅ ile gösterilir. Eşliği göstermek için altı bilginin üçü yeter: iki kenar ve aradaki açı (KAK), iki açı ve aradaki kenar (AKA) ya da üç kenar (KKK). Üç açının eşitliği (AAA) ve iki kenarla bir karşı açı (KKA) eşlik için yetmez.

Bir üçgeni bir arkadaşına telefonda tarif ettiğini düşün: hangi üç bilgiyi söylersen o da tam aynı üçgeni çizer?

Eşlik kuralları tam olarak bu sorunun cevabıdır. İki kenar ve aradaki açıyı söylersen kenarları o açıyla çizer, uçları birleştirir: tek bir üçgen çıkar (KAK). İki açı ve aradaki kenarı söylersen kenarın iki ucundan açılarla çizilen ışınlar tek bir noktada kesişir (AKA). Üç kenarı söylersen pergelle tek bir üçgen kurulur (KKK). Çizimi tek olan her bilgi üçlüsü bir eşlik kuralıdır.

KAK: iki kenar ve arasındaki açı. AKA: iki açı ve arasındaki kenar. KKK: üç kenar. Verilen elemanlar altın renkte.Görsel: Sınav Defteri

AAA ve KKA neden yetmez?

Üç açı eşit olan iki üçgen aynı biçimdedir ama biri öbürünün büyütülmüşü olabilir: AAA eşlik değil, yalnız benzerlik verir. İki kenar ve bunlardan birinin karşısındaki açı (KKA) verilince de bazen iki ayrı üçgen çizilebilir; çizim tek değildir.

Solda: açılar aynı, boylar farklı. Sağda: AB = 4, m(B) = 35°, AC = 2,8 verilince C iki yere düşebilir; iki farklı üçgen.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

İkizkenar üçgende taban açılarının eşit olduğunu eşlikle gösteriniz (|AB| = |AC|, [AD] A açısının açıortayı).

  1. ABD ve ACD üçgenlerinde: |AB| = |AC| (verilen), m(BAD) = m(CAD) (açıortay), [AD] ortak kenar.
  2. İki kenar ve aradaki açı eşit: KAK ile ABD ≅ ACD.
  3. Eş üçgenlerin karşılıklı açıları eşittir: m(B) = m(C). Ayrıca |BD| = |DC| ve AD ⟂ BC çıkar.

Cevap: KAK ile ABD ≅ ACD, bu yüzden m(B) = m(C)

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

[AE] ile [BD], M noktasında kesişiyor. |AM| = |ME|, |BM| = |MD|, |AB| = 2x + 1 ve |DE| = 13 birim olduğuna göre x kaçtır?

  1. AMB ve EMD üçgenlerinde: |AM| = |ME|, |BM| = |MD|; M'deki açılar ters açı olduğu için eşit.
  2. KAK ile AMB ≅ EMD; karşılıklı kenarlar |AB| = |ED|.
  3. 2x + 1 = 13 → x = 6.

Cevap: 6

✔ Doğru

  • KAK'ta açı iki kenarın arasındadır.
  • Ortak kenar ve ters açılar çoğu zaman eşliğin gizli iki bilgisidir.

✘ Sık yapılan hata

  • Üç açının eşitliğinden eşlik sonucu çıkarmak (AAA).
  • Açı iki kenarın arasında değilken KAK demek (bu KKA'dır).
Akılda kalsın: Eşlik kuralı = “telefonda tarif ettiğinde tek üçgen çizdiren bilgi”. Açı mutlaka verilen kenarların arasında (KAK) ya da kenar mutlaka açıların arasında (AKA) olmalı.
Sınavda

Nasıl sorulurEşlik, ÖSYM'de tek başına değil bir uzunluğu ya da açıyı taşımak için kullanılır: ortak kenar, ters açılar ve orta nokta bilgisiyle iki eş üçgen bulunur, birindeki uzunluk öbürüne aktarılır.

TuzakAçının iki kenarın arasında olmadığı KKA durumunu KAK sanmak ve yalnız açıların eşitliğinden eşlik çıkarmaktır.

?Soru çöz

İki üçgenin eş olduğunu göstermek için aşağıdaki bilgilerden hangisi tek başına yeterlidir?

✓ C. İki açı ve aradaki kenar AKA kuralıdır, tek üçgen çizdirir. A, AAA'dır; biçimi sabitler ama boy değişebilir, yalnız benzerlik verir; B, KKA'dır; üçüncü köşe iki farklı yere düşebilir; D'de aradaki açı bilinmediği için sayısız üçgen çizilir.

⇄Bilgi eşleştirme kural

KURAL · KARŞILIKLI ELEMANLAR

Karşılıklı elemanlar: yazılış sırası her şeyi söyler

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİkizkenar ve eşkenar üçgenin açı özellikleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgenler kenarlarına göre çeşitkenar, ikizkenar ve eşkenar diye ayrılır. İkizkenar üçgende eş kenarların karşısındaki taban açıları eşittir; tepe açısı α ise taban açılarının her biri (180° − α)/2'dir. Tersi de doğrudur: iki açısı eşit olan üçgen ikizkenardır. Eşkenar üçgenin üç açısı da 60°'dir.

İkizkenar ve eşkenar üçgen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Eş üçgenlerde hangi kenar ve açılar birbirine karşılık gelir?

Kısa cevap: ABC ≅ DEF yazılışında harflerin sırası eşleşmeyi verir: A ile D, B ile E, C ile F karşılık gelir; bu yüzden |AB| = |DE|, |BC| = |EF|, |AC| = |DF| ve m(C) = m(F)'dir. Eş üçgenlerin karşılıklı yükseklikleri, açıortayları ve kenarortayları da eştir. Bir doğru üzerinde yan yana konan eş iki dik üçgenin arasında dik açı oluşur.

Eş üçgenler çoğu zaman döndürülmüş ya da ters çevrilmiş çizilir; hangi kenarın hangisine eşit olduğunu şekil değil yazılış söyler.

“ABC ≅ DEF” ifadesinde birinci harfler, ikinci harfler ve üçüncü harfler eşleşir. Kenarlar da bu eşleşmeden çıkar: AB, ilk iki harftir, DE'ye eşittir. Şekil döndürülmüş olsa bile yazılış sırası değişmez. Eşlik yalnız kenar ve açıları değil, onlardan çizilen her şeyi taşır: karşılıklı yükseklikler, açıortaylar ve kenarortaylar da eşittir.

ABC ≅ DEF: döndürülmüş olsa da AB ↔ DE (tek çentik), BC ↔ EF (çift), AC ↔ DF (üç).Görsel: Sınav Defteri
Eş üçgenlerde karşılıklı yükseklikler eşittir; açıortay ve kenarortay için de aynısı geçerlidir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

ABC ≅ KLM'dir. |AB| = 5, |LM| = 7 birim ve m(C) = 40° olduğuna göre |BC| ve m(M) nedir?

  1. Eşleşme: A ↔ K, B ↔ L, C ↔ M.
  2. BC kenarı LM'ye karşılık gelir: |BC| = |LM| = 7.
  3. C açısı M'ye karşılık gelir: m(M) = m(C) = 40°.

Cevap: |BC| = 7, m(M) = 40°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

B, C, D noktaları bir doğru üzerindedir. ABC ve CDE dik üçgenlerinde m(B) = m(D) = 90°, |AB| = |CD| = 3 ve |BC| = |DE| = 7 birimdir. m(ACE) kaç derecedir?

  1. KAK ile ABC ≅ CDE (3 – dik açı – 7). Karşılıklı açılar: m(BAC) = m(DCE); ikisine β diyelim. C'deki öbür açı m(BCA) = α.
  2. ABC dik üçgeninde dar açılar toplamı: α + β = 90°.
  3. C noktasında doğru açı: α + m(ACE) + β = 180° → m(ACE) = 90°.

Cevap: 90° (ayrıca |AC| = |CE|)

✔ Doğru

  • Eşleşmeyi şekilden değil, ≅ yazılışındaki harf sırasından oku.
  • Eşlik; yükseklik, açıortay, kenarortay gibi yardımcı elemanları da eşitler.

✘ Sık yapılan hata

  • Döndürülmüş şekilde aynı konumdaki kenarları eşit sanmak.
  • ABC ≅ DEF'den |AC| = |DE| çıkarmak.
Akılda kalsın: “ABC ≅ DEF” bir sözlüktür: A→D, B→E, C→F. Kenar istiyorsan iki harfi çevir (BC → EF), açı istiyorsan tek harfi (C → F).
Sınavda

Nasıl sorulurKarşılıklı eleman sorusu iki biçimde gelir: yazılış verilir ve bir kenar ya da açı istenir; ya da şekilde eş iki dik üçgen yan yana konur ve aradaki açı (90°) ya da bir uzunluk sorulur.

TuzakDöndürülmüş üçgende konuma bakarak eşleştirmektir; doğru eşleşme yalnız harf sırasındadır.

?Soru çöz

ABC ≅ DEF'dir. m(A) = 50° ve m(E) = 70° olduğuna göre m(F) kaç derecedir?

✓ A. A ↔ D ve B ↔ E: m(D) = 50°, m(E) = 70°; m(F) = 180 − 50 − 70 = 60°. B, F ile E'yi karıştırmaktan; C, F'yi A'ya karşılık sanmaktan; D, m(D) + m(E)'yi alıp F'yi dış açı gibi hesaplamaktan çıkar.

▭Eşleşmeyi yaz ABC ≅ PRS

ABC ≅ PRS ise |AC| = || ve m(B) = m() olur.

PSRPRSRS
KAVRAM · BENZERLİK

Benzerlik: aynı biçim, farklı boy

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParalel iki doğrunun bir kesenle yaptığı yöndeş, iç ters, dış ters ve karşı durumlu açılar nedir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Paralel iki doğruyu bir kesen kestiğinde sekiz açı oluşur ama yalnız iki farklı ölçü vardır: x ve 180° − x. Yöndeş açılar, iç ters açılar ve dış ters açılar eşittir. Karşı durumlu açılar, yani paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafında duran açılar bütünlerdir. Bu kurallar yalnız doğrular paralelse geçerlidir.

Paralel iki doğru ve kesen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Benzer üçgen nedir, benzerlik oranı nasıl bulunur?

Kısa cevap: Biri öbürünün büyütülmüş ya da küçültülmüş kopyası olan iki üçgen benzerdir ve ∼ ile gösterilir: karşılıklı açıları eşit, karşılıklı kenarları orantılıdır. ABC ∼ DEF ise |AB|/|DE| = |BC|/|EF| = |AC|/|DF| = k'dir; k'ye benzerlik oranı denir. Çevrelerin oranı da k'dir.

Bir fotoğrafı büyüttüğünde yüzler uzamaz, sadece her şey aynı oranda büyür: benzerlik, bu oranlı büyümenin geometrideki adıdır.

Benzer üçgenlerde açılar değişmez, kenarların hepsi aynı k sayısıyla çarpılır. Bu yüzden karşılıklı kenarların oranları birbirine eşittir. Karşılık gelen köşeler, eşlikte olduğu gibi yazılış sırasıyla eşleşir: ABC ∼ DEF ise AB kenarı DE'ye, BC kenarı EF'ye karşılık gelir.

Her kenar 1,5 ile çarpıldı: 3 → 4,5; 4 → 6; 5 → 7,5. Açılar değişmedi.Görsel: Sınav Defteri
O'dan iki kat uzağa taşınan köşeler, kenarları paralel ve iki kat uzun bir üçgen verir: benzerlik oranı 2.Görsel: Sınav Defteri
ABC ∼ DEF ⇒ |AB||DE| = |BC||EF| = |AC||DF| = kÇevre oranı da k'dir; açılar eşittir.
Çözümlü örnek

ABC ∼ DEF, |AB| = 6, |BC| = 8 ve |DE| = 9 birimdir. |EF| ve iki üçgenin çevre oranı nedir?

  1. Oran: k = |AB| / |DE| = 6/9 = 2/3.
  2. |BC| / |EF| = 2/3 → |EF| = 8 · 3/2 = 12.
  3. Çevre oranı da 2/3'tür.

Cevap: |EF| = 12, çevre oranı 2/3

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC ∼ DEF'dir. |AB| = 4, |AC| = 6, |DE| = x + 1 ve |DF| = 2x − 3 birimdir. Benzerlik oranı |DE|/|AB| kaçtır?

  1. Oranları eşitle: (x + 1)/4 = (2x − 3)/6.
  2. İçler dışlar: 6x + 6 = 8x − 12 → x = 9.
  3. |DE| = 10, oran 10/4 = 5/2 (kontrol: |DF| = 15 = 6 · 5/2).

Cevap: 5/2

✔ Doğru

  • Oranın payı ve paydası hep aynı üçgenden gelir: (ABC'den)/(DEF'den).
  • Benzerlikte açılar eşit, kenarlar orantılıdır; kenarlar eşit değildir.

✘ Sık yapılan hata

  • Oranı kurarken pay ile paydayı üçgenler arasında karıştırmak.
  • Kenarlara oranla değil, sabit bir sayı ekleyerek büyütmek.
Akılda kalsın: Benzerlik bir fotokopi büyütmesidir: her uzunluk aynı k ile çarpılır, açılar aynı kalır. Oranı kurarken üst satıra hep aynı üçgeni yaz.
Sınavda

Nasıl sorulurBenzerlik oranı sorularında önce eşleşen köşeleri yaz, sonra oranı tek yönde kur. Çevre oranı k, alan oranı k²'dir (alanı Üçgende alan sayfasında göreceğiz).

TuzakOranı ters kurmak ve kenar farkını sabit sanmaktır: 3'ü 4,5'e büyüten oran 1,5'tir, “1,5 eklemek” değildir.

?Soru çöz

Benzer iki üçgenin benzerlik oranı 3/5'tir. Küçük üçgenin çevresi 24 birim olduğuna göre büyük üçgenin çevresi kaç birimdir?

✓ D. Çevre oranı benzerlik oranıdır: 24 / Ç = 3/5 → Ç = 40. A 14,4, oranı ters kullanıp 24 · 3/5 yazmaktan; B 120, yalnız paydayla çarpıp 24 · 5 almaktan; C 72, yalnız payla çarpıp 24 · 3 almaktan çıkar.

▭Sen çöz k = 2/5

ABC ∼ DEF ve |AB|/|DE| = 2/5'tir. |BC| = 6 ise |EF| = birim; ABC'nin çevresi 20 ise DEF'nin çevresi birimdir.

15502,4830
KURAL · BENZERLİK

Benzerlik kuralları: AA çoğu zaman yeter

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİki üçgenin eş olduğu hangi kurallarla gösterilir, KAK, AKA ve KKK nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Karşılıklı bütün kenarları ve açıları eşit olan iki üçgene eş üçgenler denir ve ≅ ile gösterilir. Eşliği göstermek için altı bilginin üçü yeter: iki kenar ve aradaki açı (KAK), iki açı ve aradaki kenar (AKA) ya da üç kenar (KKK). Üç açının eşitliği (AAA) ve iki kenarla bir karşı açı (KKA) eşlik için yetmez.

Eşlik kuralları: KAK, AKA, KKK

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İki üçgenin benzer olduğu hangi kurallarla anlaşılır?

Kısa cevap: İki üçgenin benzer olduğunu göstermek için üç kural vardır: iki açı karşılıklı eşitse (AA), iki kenar orantılı ve aradaki açılar eşitse (KAK) ya da üç kenar orantılıysa (KKK) üçgenler benzerdir. En sık kullanılan AA'dır; iki açı eşitse üçüncü açı da 180° kuralıyla eşit olur.

Eşlik kurallarında “eşit” kelimesini “orantılı” yapınca benzerlik kuralları çıkar; bir de eşliğin reddettiği açı bilgisi burada tek başına yeter.

Açılar boyu değil biçimi belirler. İki açısı eşit olan iki üçgenin üçüncü açıları da eşittir; biçimleri aynıdır, bu yüzden AA benzerlik için yeter. KAK'ta iki kenarın oranı aynı ve aradaki açı eşitse üçüncü kenar da aynı oranda olmak zorundadır. KKK'da ise üç oran eşit olmalıdır.

İki açı eşit (50° ve 60°) → üçüncü açı da eşit (70°) → benzer.Görsel: Sınav Defteri
KAK: 4/2 = 6/3 = 2 ve aradaki açı aynı. KKK: 4,5/3 = 7,5/5 = 9/6 = 1,5.Görsel: Sınav Defteri

Ters yerleşmiş benzer üçgen

Sınavın en sevdiği benzerlik, büyük üçgenin içinde ters dönmüş küçük üçgendir: ABC'nin kenarlarında D ve E alınır, m(ADE) = m(ACB) verilir. Ortak A açısıyla AA'dan ADE ∼ ACB çıkar. Dikkat: D, C'ye; E, B'ye karşılık gelir. Oranlar |AD|/|AC| = |AE|/|AB| diye kurulur, paralel doğrudaki gibi |AD|/|AB| değil.

Çözümlü örnek

Kenarları 4, 6, 8 olan üçgen ile kenarları 6, 9, 12 olan üçgen benzer midir?

  1. Küçükten büyüğe eşleştir: 6/4 = 1,5, 9/6 = 1,5, 12/8 = 1,5.
  2. Üç oran eşit: KKK ile benzer, k = 1,5.

Cevap: Evet, k = 1,5

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde D ∈ [AB], E ∈ [AC] ve m(ADE) = m(ACB)'dir. |AD| = 3, |AE| = 4 ve |AB| = 8 birim olduğuna göre |AC| kaç birimdir?

  1. Ortak A açısı ve m(ADE) = m(ACB): AA ile ADE ∼ ACB (D ↔ C, E ↔ B).
  2. Oran: |AE|/|AB| = |AD|/|AC| → 4/8 = 3/|AC|.
  3. |AC| = 6.

Cevap: 6

✔ Doğru

  • AA için iki açı yeter; ortak açı ve ters açılar en sık kullanılan bilgilerdir.
  • Ters yerleşimde D'nin karşılığı C, E'nin karşılığı B'dir.

✘ Sık yapılan hata

  • Ters yerleşmiş üçgende oranı paralel gibi |AD|/|AB| = |AE|/|AC| kurmak.
  • KAK benzerliğinde açının iki kenarın arasında olup olmadığına bakmamak.
Akılda kalsın: Benzerliği eşit açılardan başlat: hangi açıların eşit olduğunu bul, eşit açıların köşelerini aynı sırayla yaz, oranı bu sırayla kur. Köşeleri doğru eşleştirirsen oran kendiliğinden doğru çıkar.
Sınavda

Nasıl sorulurŞekilde gizli benzerlik aranır: ortak açı + bir eşit açı (AA), ya da paralel bir doğru.

TuzakTers yerleşmiş üçgendir: m(ADE) = m(ACB) verilince D'nin karşılığı B değil C'dir; oranı paralel doğrudaki gibi kurmak yanlış sonuç verir.

Sınavda işaretleeşit açıları aynı renkle işaretle, köşeleri bu açılara göre eşleştir.

?Soru çöz

ABC üçgeninde D ∈ [AB], E ∈ [AC] ve m(AED) = m(ABC)'dir. |AD| = 4, |AE| = 5 ve |EC| = 3 birim olduğuna göre |DB| kaç birimdir?

✓ B. AA ile AED ∼ ABC (E ↔ B, D ↔ C): AE/AB = AD/AC → 5/AB = 4/8 → AB = 10, DB = 10 − 4 = 6. A 2,4, paralel gibi AD/AB = AE/AC kurmaktan; C 10, |AB|'yi bulup |DB| sanmaktan; D 4, üçgeni ikizkenar sanıp |AB| = |AC| = 8 almaktan çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme hangi kural

KURAL · BENZERLİK ORANI

Benzerlikte her uzunluk aynı oranda: eşlik özel bir benzerliktir

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaEş üçgenlerde hangi kenar ve açılar birbirine karşılık gelir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

ABC ≅ DEF yazılışında harflerin sırası eşleşmeyi verir: A ile D, B ile E, C ile F karşılık gelir; bu yüzden |AB| = |DE|, |BC| = |EF|, |AC| = |DF| ve m(C) = m(F)'dir. Eş üçgenlerin karşılıklı yükseklikleri, açıortayları ve kenarortayları da eştir. Bir doğru üzerinde yan yana konan eş iki dik üçgenin arasında dik açı oluşur.

Eş üçgenlerde karşılıklı elemanlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Benzer üçgenlerde yükseklik, kenarortay ve çevre oranları nasıldır, eşlik ile benzerlik farkı nedir?

Kısa cevap: Benzer üçgenlerde bütün uzunluklar aynı k oranıyla değişir: karşılıklı yükseklikler, açıortaylar, kenarortaylar ve çevreler de k oranındadır. Alanlar ise k² oranındadır, çünkü alan iki uzunluğun çarpımıdır. Eşlik, benzerlik oranı 1 olan benzerliktir; her eş üçgen çifti benzerdir ama her benzer çift eş değildir.

Haritada iki şehir arasındaki mesafe ölçekle çarpılırsa gerçek mesafe çıkar; yolun uzunluğu, nehrin uzunluğu, sınırın çevresi de aynı ölçekle.

Benzer iki üçgende büyük olan küçüğün k kat büyütülmüş kopyası olduğuna göre içine çizilen her doğru parçası da k kat büyür. Yükseklik, açıortay, kenarortay, çevre: hepsi tek boyutlu uzunluklardır, oranları k'dir. Alan ise iki boyutludur; taban da yükseklik de k kat büyüdüğü için alan k · k = k² kat büyür.

Oran 2 ise yükseklik de 2 katına çıkar: h → 2h. Alan ise 4 katına çıkar.Görsel: Sınav Defteri
Eşlik, benzerliğin k = 1 olan özel hâlidir. Eş olan her çift benzerdir; tersi her zaman doğru değildir.Görsel: Sınav Defteri
Eşlik mi, benzerlik mi?
Eşlik (≅)Benzerlik (∼)
Açılareşiteşit
Kenarlareşit (k = 1)orantılı (k)
KurallarKAK, AKA, KKKAA, KAK, KKK
Açı bilgisi tek başınayetmezyeter (AA)
Yükseklik, çevreeşitk oranında
Alaneşitk² oranında
Çözümlü örnek

Benzerlik oranı 3/4 olan iki üçgenden büyüğünün bir yüksekliği 12, çevresi 32 birimdir. Küçük üçgende karşılık gelen yükseklik ve çevre kaçtır?

  1. Yükseklik de 3/4 oranında: 12 · 3/4 = 9.
  2. Çevre de 3/4 oranında: 32 · 3/4 = 24.

Cevap: yükseklik 9, çevre 24

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC ∼ DEF'dir. ABC'nin çevresi 42, DEF'nin çevresi 63 birimdir. DEF'de D'den çizilen açıortay 18 birim ve |BC| = 14 birim olduğuna göre ABC'de A'dan çizilen açıortay ile |EF| kaçtır?

  1. Çevrelerin oranı benzerlik oranıdır: k = 42 / 63 = 2/3.
  2. Açıortaylar da aynı oranda: ABC'deki açıortay 18 · 2/3 = 12.
  3. Kenarlar da öyle: |BC| / |EF| = 2/3 → |EF| = 14 · 3/2 = 21.

Cevap: açıortay 12, |EF| = 21

✔ Doğru

  • Yükseklik, açıortay, kenarortay, çevre: oran k.
  • Alan: oran k².

✘ Sık yapılan hata

  • Alan oranını da k almak.
  • Çevre oranını k² almak.
Akılda kalsın: Kaç boyut, kaç kuvvet: uzunluk 1 boyut → k, alan 2 boyut → k². Eşlik, bütün oranların 1 olduğu benzerliktir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir benzer üçgen çiftinde bir uzunluk oranı verilip başka bir uzunluk (yükseklik, kenarortay, çevre) istenir; aynı k ile çarpmak yeter.

TuzakAlan sorulduğunda k'yi, çevre sorulduğunda k²'yi kullanmaktır.

Sınavda işaretlesoru alan diyorsa oranı karele.

?Soru çöz

Benzer iki üçgende karşılıklı açıortay uzunlukları 4 ve 6 birimdir. Küçük üçgenin bir kenarı 8 birim ise büyük üçgende buna karşılık gelen kenar kaç birimdir?

✓ A. Açıortay oranı benzerlik oranıdır: k = 6/4 = 3/2; kenar 8 · 3/2 = 12. B 10, oran yerine fark kullanıp 8 + 2 yazmaktan; C 16/3, oranı ters kurup 8 · 4/6 almaktan; D 18, uzunlukta k² kullanıp 8 · 9/4 yazmaktan çıkar.

↕Benzerlik sorusunu çözme sırası adımlar

  1. Karşılıklı kenarlarla oranı kur ve bilinmeyeni çöz.
  2. İstenen büyüklüğe göre k ya da k² kullan.
  3. Eşit açıları bul ve işaretle (ortak açı, ters açı, verilen açı).
  4. Benzerlik kuralını ve köşe eşleşmesini yaz (ör. ADE ∼ ACB).

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir açının bütünleri, tümlerinin 4 katıdır. Bu açı kaç derecedir?

✓ A. 180 − x = 4(90 − x) → 180 − x = 360 − 4x → 3x = 180 → x = 60. B 36, tümleri yerine açının kendisini 4 ile çarpıp 180 − x = 4x yazmaktan çıkar; C 30 açının tümleridir, açının kendisi değil; D 120 açının bütünleridir.Kaynak: Doğruda açılar · Tümler, bütünler ve ters açılar

?Soru 2

Kenarları karşılıklı paralel iki açıdan biri dar, öbürü geniştir. Ölçüleri 3x + 5° ve 5x − 25° olduğuna göre x kaçtır?

✓ A. Biri dar biri geniş olduğu için açılar bütünlerdir: 8x − 20 = 180 → x = 25; açılar 80° ve 100°. B 15, açıları eşit sanıp 3x + 5 = 5x − 25 yazmaktan; C 80 dar açının ölçüsüdür, x değil; D 100 geniş açının ölçüsüdür.Kaynak: Doğruda açılar · Kenarları paralel ve dik açılar, açıortay

?Soru 3

ABC üçgeninde |AB| = 5, |AC| = 7 ve m(A) = 100°'dir. |BC| tam sayı olduğuna göre kaç farklı değer alabilir?

✓ D. A geniş: a² > 25 + 49 = 74 → a > 8,6; üçgen eşitsizliği a < 12 → 9, 10, 11: üç değer. A 9, açı koşulunu unutup yalnız 2 < a < 12 kullanmaktan; B 4, geniş açının karşısını yalnız a > 7 diye sınırlamaktan; C 6, eşitsizliği ters kurup a < 8,6 almaktan çıkar.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Menteşe ve açı türüne göre kenar

?Soru 4

ABC üçgeninde B ve C köşelerindeki dış açıların açıortayları K noktasında kesişiyor. m(BKC) = 52° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

✓ C. Dış–dış: 90 − A/2 = 52 → A/2 = 38 → A = 76°. A 104, iç–dış formülünü (A/2 = 52) kullanmaktan; B 38, A'nın yarısını bulup ikiyle çarpmayı unutmaktan; D 128, 52°'nin bütünlerini almaktan çıkar.Kaynak: Üçgende açılar · Açıortaylar arası açı

?Soru 5

ABC üçgeninde |AB| = 6 ve |AC| = 11 birimdir. m(A) < m(B) ve |BC| tam sayı olduğuna göre |BC| en çok kaç birimdir?

✓ B. Üçgen eşitsizliği 5 < a < 17; m(A) < m(B) olduğundan karşı kenarlar a < b = 11. Kesişim 5 < a < 11, en büyük tam sayı 10. A 16, açı koşulunu unutup yalnız eşitsizliği kullanmaktan; C 11, sınırı dâhil etmekten; D 6 en küçük değerdir.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Tam sayı değerleri ve çevre

?Soru 6

Aşağıdaki uzunluk üçlülerinden hangisi bir üçgenin kenarları olamaz?

✓ C. En uzun kenar 5, öbür ikisinin toplamı 2 + 3 = 5: eşitlikte üçgen düzleşir, oluşmaz. A'da 5 < 7, bilinen dik üçgen; B'de 9 < 10, ikizkenar üçgen kurulur; D'de 12 < 13, kapanır; büyük sayılar yanıltmasın.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Üçgen eşitsizliği

?Soru 7

Ölçüsü 3x − 15° olan açı geniş açı olduğuna göre x'in alabileceği en büyük tam sayı değeri kaçtır?

✓ C. 90 < 3x − 15 < 180 → 105 < 3x < 195 → 35 < x < 65; en büyük tam sayı 64. A 65 sınırı dâhil etmekten çıkar, geniş açı 180°'yi içermez; B 35 alt sınırdır ve o da dâhil değildir; D 36 en küçük tam sayı değeridir, soru en büyüğü istiyor.Kaynak: Doğruda açılar · Nokta, doğru, ışın ve açı

?Soru 8

Bir üçgenin dış açılarının ölçüleri 4, 5 ve 6 sayılarıyla orantılıdır. Bu üçgenin en küçük iç açısı kaç derecedir?

✓ B. Dış açılar 360 ÷ 15 = 24'ün katları: 96°, 120°, 144°. İç açılar bunların bütünleri: 84°, 60°, 36°; en küçüğü 36°. A 96 en küçük dış açıdır, iç açı değil; C 48, oranı iç açılara uygulayıp 180 ÷ 15 · 4 yazmaktan çıkar; D 84 en küçük dış açının karşılığı olan en büyük iç açıdır.Kaynak: Üçgende açılar · Dış açı kuralı

?Soru 9

ABC üçgeninde m(A) = 50° ve m(B) = 65° olduğuna göre kenar uzunlukları için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. m(C) = 180 − 50 − 65 = 65° = m(B), eşit açıların karşısında b = c; en küçük açı A olduğundan a en kısa. A, sıralamayı harf sırasıyla yazmaktan; C, en küçük açının karşısını en uzun sanmaktan; D, m(C) hesaplanmadan b ile c'nin farklı olduğunu varsaymaktan çıkar.Kaynak: Açı-kenar bağıntıları · Büyük açı karşısında büyük kenar

?Soru 10

ABC üçgeninde |AB| = |BC| ve m(ABC) = 50° olduğuna göre m(BAC) kaç derecedir?

✓ A. Eş kenarlar AB ve BC; ortak köşe B tepedir, eş açılar A ve C'de: (180 − 50) ÷ 2 = 65°. B 50, taban açısını tepe açısına eşit sanmaktan; C 80, eş açıları A ve B sanıp 180 − 2 · 50 yazmaktan; D 130, 180 − 50'yi bulup 2'ye bölmeyi unutmaktan çıkar.Kaynak: Üçgende açılar · İkizkenar ve eşkenar üçgen
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →