Özdeşlik ile denklem arasındaki fark nedir?
Özdeşlik değişkenin her değeri için doğrudur: (a + b)² = a² + 2ab + b² hangi sayıyı koyarsanız koyun sağlanır. Denklem ise yalnız bazı değerlerde (köklerde) doğrudur.
FORMÜL KARTI · TYT MATEMATİK · 10. SINIF
Kısa cevap: Çarpanlara ayırmada 16 özdeşlik ve yöntem yeter; en çok kullanılanlar (a + b)² = a² + 2ab + b², a² − b² = (a − b)(a + b) ve a³ ± b³ açılımlarıdır. Örneğin 51² − 49² = (51 − 49)(51 + 49) = 200. Hepsi 3 başlıkta anlamı ve örneğiyle.
16 formül · 3 başlık · TYT, KPSS, DGS, ALES · Son kontrol:
Konu anlatımı: Çarpanlara ayırma
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| İki terim toplamının karesi | (a + b)2 = a2 + 2ab + b2 | Ortadaki terim iki terimin çarpımının iki katıdır | 1032 = (100 + 3)2 = 10.000 + 600 + 9 = 10.609 |
| İki terim farkının karesi | (a − b)2 = a2 − 2ab + b2 | (a − b)2 ile (b − a)2 eşittir | 992 = (100 − 1)2 = 10.000 − 200 + 1 = 9.801 |
| İki kare farkı | a2 − b2 = (a − b)(a + b) | Kareler farkı, fark ile toplamın çarpımıdır | 512 − 492 = 2·100 = 200 |
| Toplamın küpü | (a + b)3 = a3 + 3a2b + 3ab2 + b3 | Katsayılar 1, 3, 3, 1 | 113 = (10 + 1)3 = 1.000 + 300 + 30 + 1 = 1.331 |
| Farkın küpü | (a − b)3 = a3 − 3a2b + 3ab2 − b3 | İşaretler +, −, +, − diye değişir | 93 = (10 − 1)3 = 1.000 − 300 + 30 − 1 = 729 |
| İki küp toplamı | a3 + b3 = (a + b)(a2 − ab + b2) | İkinci çarpanda ortadaki terim eksidir | 23 + 33 = 5·(4 − 6 + 9) = 35 |
| İki küp farkı | a3 − b3 = (a − b)(a2 + ab + b2) | İkinci çarpanın bütün terimleri artıdır | 53 − 23 = 3·(25 + 10 + 4) = 117 |
Konu anlatımı: Çarpanlara ayırma
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Kareler toplamı | a2 + b2 = (a + b)2 − 2ab | Toplam ve çarpım biliniyorsa kareler toplamı bulunur | a + b = 7, ab = 12 → 49 − 24 = 25 |
| Farkın karesi toplamdan | (a − b)2 = (a + b)2 − 4ab | Fark, toplam ve çarpımla bulunur | a + b = 7, ab = 12 → 49 − 48 = 1 |
| Sayı ile tersinin kareleri | x2 + 1x2 = (x + 1x)2 − 2 | x ≠ 0; x ile 1/x'in çarpımı 1'dir | x + 1x = 3 → 9 − 2 = 7 |
| Küpler toplamı toplamdan | a3 + b3 = (a + b)3 − 3ab(a + b) | Toplam ve çarpımla küpler toplamı | a + b = 5, ab = 6 → 125 − 90 = 35 |
Konu anlatımı: Çarpanlara ayırma
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Ortak çarpan parantezi | ab + ac = a(b + c) | Her terimde bulunan çarpan dışarı alınır | 7·13 + 7·87 = 7·100 = 700 |
| x² + bx + c üç terimlisi | x2 + (m + n)x + mn = (x + m)(x + n) | Çarpımı c, toplamı b olan iki sayı aranır | x2 + 7x + 12 = (x + 3)(x + 4); x = 2 için 4 + 14 + 12 = 30 |
| ax² + bx + c üç terimlisi | ax2 + bx + c = (px + q)(rx + s), pr = a, qs = c, ps + qr = b | Baş katsayı ve sabit terimin çarpanları çapraz denenir | 2x2 + 7x + 3 = (2x + 1)(x + 3); x = 1 için 2 + 7 + 3 = 12 |
| Değişken değiştirme | x4 − 5x2 + 4 → t = x2: (t − 1)(t − 4) = (x − 1)(x + 1)(x − 2)(x + 2) | Tekrarlanan ifadeye yeni bir harf verilir | x = 3 için 81 − 45 + 4 = 40 |
| Rasyonel ifadeyi sadeleştirme | a2 − b2a − b = a + b (a ≠ b) | Pay ve payda çarpanlarına ayrılır, ortak çarpan sadeleşir | a = 7, b = 3 → 404 = 10 |
Özdeşlik değişkenin her değeri için doğrudur: (a + b)² = a² + 2ab + b² hangi sayıyı koyarsanız koyun sağlanır. Denklem ise yalnız bazı değerlerde (köklerde) doğrudur.
Önce ortak çarpan parantezine bakın, sonra terim sayısına göre özdeşliklere geçin: iki terimde iki kare farkı ya da küp toplamı-farkı, üç terimde tam kare ya da x² + bx + c kalıbı, dört terimde gruplandırma.
Kare ve çarpımları yuvarlak sayıya göre yazınca işlem kolaylaşır: 99² = (100 − 1)² = 9.801, 51 · 49 = (50 + 1)(50 − 1) = 2.500 − 1 = 2.499.