Logaritmanın tanımlı olması için hangi koşullar gerekir?
Taban pozitif ve 1'den farklı, logaritması alınan ifade pozitif olmalıdır. Bu koşul log₃(2x − 1) gibi denklemlerde bulunan kökün kontrolünde kullanılır: 2x − 1 > 0 olmalıdır.
FORMÜL KARTI · AYT MATEMATİK · 12. SINIF
Kısa cevap: Logaritma ve dizilerde 19 formül yeter: log_a(x·y) = log_a x + log_a y, log_a xⁿ = n·log_a x, taban değiştirme log_a x = log_b x / log_b a; aritmetik dizide aₙ = a₁ + (n − 1)d, geometrik dizide aₙ = a₁·rⁿ⁻¹. Örneğin log₂ 32 = 5'tir.
19 formül · 3 başlık · AYT · Son kontrol:
Konu anlatımı: Üstel fonksiyon ve logaritma
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Tanım | loga x = y ⇔ ay = x | a > 0, a ≠ 1, x > 0 | log2 32 = 5, çünkü 25 = 32 |
| Tabanın logaritması | loga a = 1, loga 1 = 0 | Her geçerli tabanda | log7 7 = 1, log7 1 = 0 |
| Üs olarak logaritma | aloga x = x | Üstel ve logaritma fonksiyonları birbirinin tersidir | 3log3 5 = 5 |
| Onluk ve doğal logaritma | log x = log10 x, ln x = loge x | e ≈ 2,718 (irrasyonel) | log 1.000 = 3, ln e2 = 2 |
Konu anlatımı: Logaritma özellikleri
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Çarpımın logaritması | loga(x·y) = loga x + loga y | x, y > 0 | log2 8 + log2 4 = log2 32 = 5 |
| Bölümün logaritması | loga xy = loga x − loga y | x, y > 0 | log3 54 − log3 2 = log3 27 = 3 |
| Kuvvetin logaritması | loga xn = n·loga x | Üs katsayı olarak öne gelir | log5 253 = 3·2 = 6 |
| Tabanda kuvvet | logam xn = nm·loga x | Tabandaki üs paydaya, içteki üs paya gider | log4 8 = log22 23 = 32 |
| Taban değiştirme | loga x = logb xlogb a | b: istenen herhangi bir geçerli taban | log8 32 = log2 32log2 8 = 53 |
| Zincir kuralı | loga b · logb c = loga c | Ortak taban ve iç sadeleşir | log2 3 · log3 8 = log2 8 = 3 |
| Üstel denklem | af(x) = ag(x) ⇒ f(x) = g(x) | a > 0, a ≠ 1; tabanlar eşitlenir | 2x + 1 = 16 = 24 → x + 1 = 4, x = 3 |
| Logaritmik denklem | loga f(x) = loga g(x) ⇒ f(x) = g(x) | Bulunan kökte f(x) > 0 ve g(x) > 0 olmalı | log3(2x − 1) = log3 9 → 2x − 1 = 9, x = 5 |
Konu anlatımı: Diziler
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Aritmetik dizi genel terimi | an = a1 + (n − 1)·d | d: ortak fark | a1 = 3, d = 4 → a10 = 3 + 9·4 = 39 |
| İki terim arası | an = ak + (n − k)·d | Bilinen herhangi bir terimden başlanır | a5 = 17, d = 3 → a12 = 17 + 7·3 = 38 |
| Aritmetik dizi toplamı | Sn = n·(a1 + an)2 = n2·[2a1 + (n − 1)d] | İlk n terimin toplamı | a1 = 3, a10 = 39 → S10 = 10·422 = 210 |
| Aritmetik orta | ak = ak − p + ak + p2 | Eşit uzaklıktaki iki terimin ortalaması | a3 = 10, a7 = 22 → a5 = 16 |
| Geometrik dizi genel terimi | an = a1·rn − 1 | r: ortak çarpan | a1 = 3, r = 2 → a6 = 3·25 = 96 |
| Geometrik dizi toplamı | Sn = a1·rn − 1r − 1 | r ≠ 1 | a1 = 3, r = 2 → S5 = 3·32 − 11 = 93 |
| Geometrik orta | ak2 = ak − p·ak + p | Eşit uzaklıktaki iki terimin çarpımı | a2 = 4, a6 = 64 → a42 = 256, pozitif terimli dizide a4 = 16 |
Taban pozitif ve 1'den farklı, logaritması alınan ifade pozitif olmalıdır. Bu koşul log₃(2x − 1) gibi denklemlerde bulunan kökün kontrolünde kullanılır: 2x − 1 > 0 olmalıdır.
Farklı tabanlı logaritmaları aynı tabana taşır. log₈ 32'yi 2 tabanına çevirince 5/3 bulunur; ayrıca log_a b · log_b c = log_a c gibi zincir sadeleştirmeleri bu formülden gelir.
Ardışık terimler arasındaki fark sabitse aritmetik, oran sabitse geometrik dizidir. 3, 7, 11 dizisinde fark 4; 3, 6, 12 dizisinde oran 2'dir.