Aynı yayı gören merkez açı ile çevre açı arasında nasıl bir ilişki vardır?
Merkez açı, aynı yayı gören çevre açının iki katıdır. Yay 110° ise merkez açı 110°, çevre açı 55°'dir; çapı gören çevre açı bu yüzden her zaman 90°'dir.
FORMÜL KARTI · GEOMETRİ · 11. SINIF
Kısa cevap: Çember ve dairede 15 formül yeter: çevre açı gördüğü yayın yarısı, iç açı yayların toplamının, dış açı farkının yarısı; çevre 2πr, alan πr², yay uzunluğu 2πr·α/360°, dilim alanı πr²·α/360°. Örneğin r = 6, α = 60° için yay 2π, dilim 6π'dir.
15 formül · 3 başlık · TYT, AYT, KPSS, DGS · Son kontrol:
Konu anlatımı: Çemberde açılar
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Merkez açı | merkez açı = gördüğü yay | Köşesi merkezde olan açı | Yay 70° → merkez açı = 70° |
| Çevre açı | çevre açı = gördüğü yay2 | Köşesi çember üzerinde, kolları kiriş | Yay 110° → çevre açı = 55° |
| Çapı gören çevre açı | çapı gören çevre açı = 90° | Çap 180°'lik yayı görür | 180°2 = 90° |
| Teğet-kiriş açı | teğet-kiriş açı = gördüğü yay2 | Bir kolu teğet, diğeri kiriş | Yay 80° → açı = 40° |
| İç açı | iç açı = a + b2 | Kirişler çemberin içinde kesişir; a, b: karşılıklı yaylar | Yaylar 100° ve 40° → 140°2 = 70° |
| Dış açı | dış açı = a − b2 | Kesenler çemberin dışında kesişir; a: büyük, b: küçük yay | Yaylar 150° ve 50° → 100°2 = 50° |
| Kirişler dörtgeni | karşılıklı açılar toplamı 180° | Dört köşesi aynı çember üzerinde olan dörtgen | Bir açı 85° → karşısındaki açı = 95° |
Konu anlatımı: Çemberde kiriş ve teğet
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Merkezden kirişe dikme | r2 = d2 + (ℓ2)2 | Dikme kirişi ortalar; r: yarıçap, d: merkezin kirişe uzaklığı, ℓ: kiriş | r = 13, d = 5 → ℓ2 = 12, ℓ = 24 |
| Teğet uzunluğu | t2 = |PO|2 − r2 | Teğet, değme noktasındaki yarıçapa diktir; P: dış nokta, O: merkez, t: teğet parçasının uzunluğu. Dış noktadan çizilen iki teğet parçası eşittir | |PO| = 10, r = 6 → t = √100 − 36 = 8 |
| Çevrel çember ve sinüs teoremi | asin A = 2R | R: üçgenin çevrel çemberinin yarıçapı | a = 6, A = 30° → 2R = 61/2 = 12, R = 6 |
Konu anlatımı: Dairede çevre ve alan
| Ad | Formül | Ne demek | Mini örnek |
|---|---|---|---|
| Çevre | Ç = 2πr | r: yarıçap | r = 5 → Ç = 10π |
| Alan | A = πr2 | r: yarıçap | r = 5 → A = 25π |
| Yay uzunluğu | ℓ = 2πr·α360° | α: yayın merkez açısı | r = 6, α = 60° → ℓ = 12π·16 = 2π |
| Daire dilimi alanı | A = πr2·α360° = ℓ·r2 | ℓ: dilimin yay uzunluğu | r = 6, α = 60° → A = 36π·16 = 6π |
| Halka alanı | A = π(R2 − r2) | Aynı merkezli iki çember arasındaki bölge | R = 5, r = 3 → A = π(25 − 9) = 16π |
Merkez açı, aynı yayı gören çevre açının iki katıdır. Yay 110° ise merkez açı 110°, çevre açı 55°'dir; çapı gören çevre açı bu yüzden her zaman 90°'dir.
Teğet çemberle tek noktada buluşur; merkeze en yakın noktası değme noktasıdır ve bir noktadan doğruya en kısa uzaklık dikmedir. Bu yüzden değme noktasına çizilen yarıçap teğete dik olur ve teğet uzunluğu Pisagor ile bulunur.
Soruda π için bir değer verilmişse (ör. π = 3) o kullanılır; verilmemişse sonuç π ile bırakılır. Kartlardaki örnekler sonuçları π ile verir.