Büyük açı karşısında büyük kenar
MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİkizkenar ve eşkenar üçgenin açı özellikleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Üçgenler kenarlarına göre çeşitkenar, ikizkenar ve eşkenar diye ayrılır. İkizkenar üçgende eş kenarların karşısındaki taban açıları eşittir; tepe açısı α ise taban açılarının her biri (180° − α)/2'dir. Tersi de doğrudur: iki açısı eşit olan üçgen ikizkenardır. Eşkenar üçgenin üç açısı da 60°'dir.
✎Konu anlatımı
Üçgende büyük açının karşısında neden büyük kenar bulunur?
Kısa cevap: Bir üçgende en büyük açının karşısında en uzun kenar, en küçük açının karşısında en kısa kenar bulunur; açıların sıralaması kenarların sıralamasıyla aynıdır. Tersi de doğrudur: en uzun kenarın karşısındaki açı en büyüktür. Eşit açıların karşısındaki kenarlar da eşittir; bu yüzden m(A) > m(B) > m(C) ise a > b > c olur.Bir pergelin bacaklarını ne kadar açarsan iki ucu arasındaki mesafe o kadar büyür: açı büyüdükçe karşısındaki kenar uzar.
Üçgende her kenar, karşısındaki köşenin adının küçük harfiyle anılır: A'nın karşısındaki BC kenarı a, B'nin karşısındaki CA kenarı b, C'nin karşısındaki AB kenarı c'dir. Kural bu adlandırmayla tek satıra sığar: açılar hangi sıradaysa karşılarındaki kenarlar da o sıradadır. Hatırlarsan ikizkenar üçgende eşit açıların karşısında eşit kenarlar vardı; bu kural onun genel hâlidir.
ABC üçgeninde m(A) = 70° ve m(B) = 45°'dir. Kenarları büyükten küçüğe sıralayınız.
- Üçüncü açıyı bul: m(C) = 180 − 70 − 45 = 65°.
- Açıları sırala: m(A) = 70 > m(C) = 65 > m(B) = 45.
- Karşı kenarlar aynı sırada: a > c > b.
Cevap: a > c > b
ABCD dörtgeninde [BD] köşegeni çizilmiştir. m(BAD) = 70°, m(ABD) = 60°, m(DBC) = 40° ve m(BCD) = 75°'dir. Şekildeki beş doğru parçasından en uzunu hangisidir?
- ABD üçgeni: m(ADB) = 180 − 70 − 60 = 50°. En büyük açı A (70°), karşısı BD: BD > AD > AB.
- BCD üçgeni: m(BDC) = 180 − 40 − 75 = 65°. En büyük açı C (75°), karşısı yine BD: BD > BC > CD.
- İki sıralamada da en uzun BD. (AD ile BC'yi karşılaştıracak bilgi yok; soru “en kısa” deseydi cevap belirlenemezdi.)
Cevap: [BD]
✔ Doğru
- Kenarı, karşısındaki açıyla eşleştir: a ↔ A.
- İki ayrı üçgenin sıralamasını yalnız ortak kenar üzerinden birleştir.
✘ Sık yapılan hata
- Kenarı, uçlarındaki açılarla eşleştirmek (BC'yi B ya da C ile).
- İki üçgende ortak kenar olmayan parçaları birbiriyle kıyaslamak.
Nasıl sorulurŞekilde birden çok üçgen varsa her üçgende ayrı sıralama yazılır ve sıralamalar ortak kenar üzerinden birleştirilir; “en uzun hangisidir?” çoğu zaman cevaplanabilir, “en kısa” bazen belirlenemez.
TuzakKenarı yanındaki açıyla eşleştirmektir: BC kenarı B'nin değil A'nın karşısındadır.
?Soru çöz
ABC üçgeninde m(A) = 50° ve m(B) = 65° olduğuna göre kenar uzunlukları için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
↕Kısadan uzuna sırala m(A) = 72°, m(B) = 48°, m(C) = 60°
- |AB|, C'nin karşısındaki kenar
- |BC|, A'nın karşısındaki kenar
- |AC|, B'nin karşısındaki kenar