Haciz: ne zaman istenir, neye konamaz, maaşın ne kadarı alınır?
Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKamu malları nelerdir, türleri nelerdir? Kamu mallarının devredilemezlik, haczedilemezlik ve zamanaşımıyla kazanılamazlık özellikleri ne anlama gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kamu malları, halkın doğrudan yararlanmasına ya da bir kamu hizmetine ayrılmış, kamu hukukuna tabi mallardır. Türleri orta malları (yol, meydan, park), hizmet malları (okul, hastane, kışla binası) ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki sahipsiz mallardır (dağ, tepe, kıyı). Kamu malları devredilemez, haczedilemez ve zamanaşımıyla kazanılamaz. İdarenin özel malları ise özel hukuka tabidir.
✎Konu anlatımı
Haciz ne zaman istenir? Hangi mallar haczedilemez, maaşın ne kadarı haczedilebilir?
Kısa cevap: Ödeme emrindeki süre geçtikten, itiraz varsa kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz isteyebilir; bu hak ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yılda düşer (İİK m.78). Devlet malları, borçlunun mesleği için gerekli eşya, değerli şeyler dışındaki ev eşyası, haline uygun evi ve öğrenci bursu gibi mallar haczedilemez (m.82). Maaş ve ücretin, borçlu ve ailesinin geçimi için gereken kısım düşüldükten sonra en az dörtte biri haczedilir (m.83).Bir mimar, ödenmeyen kredi borcu için takip edildi. İcra memuru evine gelip çizim masasını, bilgisayarını ve duvardaki tabloyu haczetmek istiyor. Hangisini alabilir?
İcra hukuku ve takip yolları sayfasında gördüğümüz takip kesinleşince sıra hacze gelir. Alacaklı mal beyanını beklemeden haciz ister; dilerse Ulusal Yargı Ağı üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayıp elektronik haciz de yaptırabilir (m.78). İcra dairesi hacizi talepten en geç 3 gün içinde yapar; tapu ya da araç sicili gibi resmî sicile kayıtlı mallar kaydına işlenerek haczedilir (m.79). Yeterlik ilkesi gereği ana para, faiz ve masrafları karşılayacak kadar mal haczedilir, fazlası haczedilemez; paraya çevirme masrafını bile karşılamayacak mal hiç haczedilmez (m.85).
Haczedilemeyen mallar
Kanun borçlunun ve ailesinin insanca yaşamasını korur. Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları sayfasında gördüğümüz kamu mallarının haczedilememesi de bu listenin ilk satırıdır. Haczedilemeyenlerin başlıcaları (m.82): Devlet malları; ekonomik faaliyeti sermayeden çok bedenî çalışmaya dayanan borçlunun mesleği için gerekli eşya; para, kıymetli evrak, altın, antika ve süs eşyası dışındaki kişisel ve ortak ev eşyası; iki aylık yiyecek ve yakacak; vücut ve sağlık zararı için ödenen tazminat; borçlunun haline uygun evi; öğrenci bursları.
İki ayrıntı sınavda belirleyicidir. Meslek eşyası, ev ve tarım araçları gibi bazı istisnalar borç tam da o malın bedelinden doğmuşsa uygulanmaz. Değeri fazla olan meslek eşyası ya da ev ise satılır, bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak kısım ona bırakılır. Önceden yapılan "haczedilebilir" anlaşması geçersizdir (m.83/a). Girişteki memur tabloyu haczedebilir; çizim masası ve bilgisayar mimarın mesleği için gerekliyse kanun onları korur. Maaş, emekli aylığı gibi gelirler ise ancak geçim payı düşüldükten sonra ve en az dörtte bir oranında haczedilir; birden çok haciz varsa sıraya girer (m.83).
Nasıl sorulurVerilen mallardan hangisinin haczedilebileceği ya da maaş haczinin oranı sorulur.
TuzakEv eşyasının hiçbir durumda haczedilemeyeceğini sanmak; para, altın, antika ve süs eşyası istisnaya girmez.
Sınavda işaretlehaczedilemezliği ortadan kaldıran önceden yapılmış anlaşma geçersizdir.
⇄Bilgi eşleştirme mal → haciz
?Soru çöz
İcra ve İflas Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi kural olarak haczedilebilir?