Sinüs ve kosinüs teoremi: üçgende kenar, açı ve alan hesabı

Dik olmayan üçgende kenar ve açı bulmanın iki anahtarını öğreniyoruz: alan formülünden sinüs teoremine, Pisagor'dan kosinüs teoremine.

6 durakAYT · 11. sınıf
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KURAL · ALAN

Üçgenin alanı: iki kenar, aradaki açının sinüsü ve bir yarım

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla30°, 45° ve 60° açılarının sinüs, kosinüs ve tanjant değerleri nelerdir, nereden gelir?Bağlantılı konudan (Trigonometrik özdeşlikler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Eşkenar üçgenin yarısından 30°-60°-90° üçgeni, ikizkenar dik üçgenden 45°-45°-90° üçgeni elde edilir. Bu üçgenlerden sin 30° = cos 60° = 1/2, sin 60° = cos 30° = √3/2, sin 45° = cos 45° = √2/2, tan 30° = √3/3, tan 45° = 1 ve tan 60° = √3 bulunur.

Özel açıların değerleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgenin alanı iki kenar ve aradaki açı ile nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Bir üçgenin iki kenarı ve bu kenarlar arasındaki açı biliniyorsa alanı A = ½ · a · b · sin C formülüyle bulunur. Formül, taban çarpı yükseklik bölü iki kuralından gelir: b kenarının ucundan tabana inen yükseklik h = b · sin C'dir. Aynı formül paralelkenarda yarımsız kullanılır: alan = a · b · sin α.

Yüksekliği ölçülemeyen bir arsanın alanını, iki kenarı ve köşedeki açıyı ölçerek bulabilirsin.

Alan için taban ve yükseklik gerekir; ama yükseklik çoğu zaman verilmez. A köşesinden tabana inen yüksekliği düşün: AC kenarı b, AB ile yaptığı açı A ise oluşan küçük dik üçgende h = b · sin A olur. Taban c olduğundan alan ½ · c · b · sin A'dır. Hangi köşeyi seçersen seç, kural aynıdır: iki kenar ve onların arasındaki açı. Açı geniş olsa da formül çalışır, çünkü Trigonometrik özdeşlikler sayfasında gördüğümüz gibi sin(180° − x) = sin x'tir.

AHC dik üçgeninde h = b · sin A. Taban c ile çarpılıp ikiye bölününce alan ½ · b · c · sin A olur.Görsel: Sınav Defteri
A(ABC) = ½ · b · c · sin A = ½ · a · c · sin B = ½ · a · b · sin C
Çözümlü örnek

İki kenarı 6 cm ve 8 cm, bu kenarlar arasındaki açısı 30° olan üçgenin alanı kaç cm²'dir?

  1. ½ · 6 · 8 · sin 30°.
  2. 24 · ½ = 12.

Cevap: 12 cm²

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde |AB| = 10, |AC| = 12 ve alan 30√3 birimkaredir. A açısının ölçüsü kaç derece olabilir?

  1. ½ · 10 · 12 · sin A = 30√3 → sin A = √3/2.
  2. Sinüsü √3/2 olan iki açı vardır: 60° ve 180° − 60° = 120°.

Cevap: 60° ya da 120°

✔ Doğru

  • Açı, kullanılan iki kenarın arasındaki açıdır.
  • sin A = √3/2 ise A = 60° ya da 120°.
  • Paralelkenarın alanı a · b · sin α.

✘ Sık yapılan hata

  • ½'yi unutmak.
  • Kenarların arasında olmayan bir açıyı formüle koymak.
  • Sinüsten açı bulurken geniş açı seçeneğini atmak.
Akılda kalsın: “İki kenar, aradaki açı, bir yarım.” Formül, yüksekliği b · sin A olarak yazan taban × yükseklik / 2 kuralıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurİki kenar ve aradaki açıdan alan, ya da alandan açı. Eşkenar üçgen alanı (a²√3/4) bu formülün özel hâlidir.

TuzakTuzak, sinüsten açı bulurken yalnız dar açıyı yazmak ve iki kenarın arasında olmayan açıyı kullanmaktır.

▭Sen çöz alan

a = 4, b = 5 ve C = 150° olan üçgenin alanı birimkaredir. Kenarları 6 ve 10, aralarındaki açı 45° olan paralelkenarın alanı √2 birimkaredir.

5301015

?Soru çöz

Bir kenarı 6 cm olan eşkenar üçgenin alanı kaç cm²'dir?

✓ A. ½ · 6 · 6 · sin 60° = 18 · √3/2 = 9√3. B, ½'yi unutmaktan; C, sin 60° yerine sin 30° (1/2) almaktan; D, hem ½'yi unutup hem sin 60°'yi 1/2 almaktan çıkar.
TEOREM · SİNÜS

Sinüs teoremi: her kenar, karşısındaki açının sinüsüyle orantılı

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTemel trigonometrik özdeşlikler nelerdir, sin²x + cos²x = 1 nereden gelir?Bağlantılı konudan (Trigonometrik özdeşlikler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Birim çemberdeki P(cos x, sin x) noktası için Pisagor bağıntısından sin²x + cos²x = 1 elde edilir. Ayrıca tan x = sin x / cos x, cot x = cos x / sin x ve tan x · cot x = 1'dir. İlk özdeşlik cos²x'e bölünürse 1 + tan²x = 1/cos²x, sin²x'e bölünürse 1 + cot²x = 1/sin²x bulunur.

Temel özdeşlikler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sinüs teoremi nedir, nasıl elde edilir?

Kısa cevap: Bir ABC üçgeninde kenar uzunlukları karşılarındaki açıların sinüsleriyle orantılıdır: a / sin A = b / sin B = c / sin C. Teorem, alan formülünün üç farklı köşeye göre yazılıp eşitlenmesiyle elde edilir. İki açı ve bir kenar biliniyorsa diğer kenarlar bu oranla bulunur.

Bir üçgende büyük açının karşısında uzun kenar olduğunu sezersin; sinüs teoremi bu sezgiyi tam bir orantıya çevirir.

Bir önceki konudaki alan formülü üç köşe için de yazılabilir ve üçü de aynı alanı verir: ½bc sin A = ½ac sin B = ½ab sin C. Her tarafı ½abc'ye bölünce sin A/a = sin B/b = sin C/c çıkar; terslerini almak teoremi verir. Kuralın özü: bir kenar ve karşısındaki açı bir çift oluşturur ve her çiftin oranı aynıdır.

Her kenar, köşesine değmediği açının karşısındadır. Sinüs teoremi bu karşılıklı çiftlerin oranını eşitler.Görsel: Sınav Defteri
asin A = bsin B = csin CBu ortak oran, üçgenin çevrel çemberinin çapına (2R) eşittir; Geometri serisindeki çember ve daire sayfasında bu bağlantı kullanılır.
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde A = 45°, B = 60° ve a = 4√2 olduğuna göre b kaçtır?

  1. b = a · sin B / sin A.
  2. 4√2 · (√3/2) / (√2/2) = 4√2 · √3/√2 = 4√3.

Cevap: 4√3

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde sin A : sin B : sin C = 2 : 3 : 4 ve üçgenin çevresi 36 cm'dir. En uzun kenar kaç cm'dir?

  1. Sinüs teoremine göre kenarlar da aynı oranda: a : b : c = 2 : 3 : 4.
  2. a = 2k, b = 3k, c = 4k; 9k = 36 → k = 4.
  3. En uzun kenar c = 16.

Cevap: 16 cm

✔ Doğru

  • Kenar, karşısındaki açıyla eşlenir.
  • Sinüsler oranı = kenarlar oranı.
  • Teorem dik olmayan üçgenlerde de geçerlidir.

✘ Sık yapılan hata

  • Kenarı komşu açısıyla eşlemek.
  • Oranı açıların kendisiyle kurmak: a/A = b/B.
  • b'yi bulurken sin A ile sin B'nin yerini değiştirmek.
Akılda kalsın: Kenar ve karşı açısı bir çifttir. Bir çiftin ikisi de biliniyorsa oran bellidir; başka bir çiftin bir elemanı verilince öteki bulunur.
Sınavda

Nasıl sorulurİki açı ve bir kenardan diğer kenar; sinüslerin oranından kenarların oranı.

TuzakKenarı komşu açısıyla eşlemek ve sinüs yerine açının kendisini orana koymaktır.

▭Sen çöz ortak oran

ABC üçgeninde B = 30°, C = 45° ve c = 6√2'dir. Ortak oran c / sin C = ve b = olur.

126324

?Soru çöz

ABC üçgeninde a = 6, A = 30° ve B = 45° olduğuna göre b kaçtır?

✓ B. b = a · sin B / sin A = 6 · (√2/2)/(1/2) = 6√2. A, oranı ters kurup a · sin A / sin B almaktan; C, ortak oranı (a / sin A = 12) b sanmaktan; D, sin 45° yerine sin 60° kullanmaktan çıkar.
YÖNTEM · SİNÜS TEOREMİ

Sinüs teoremi uygulamaları: oranlar, büyük açı-uzun kenar

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTrigonometrik değerler hesaplanmadan nasıl sıralanır?Bağlantılı konudan (Trigonometrik özdeşlikler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

0° ile 90° arasında açı büyüdükçe sinüs ve tanjant artar, kosinüs ve kotanjant azalır. 45°'de sinüs ile kosinüs eşittir; 45°'den küçük dar açılarda kosinüs, büyüklerde sinüs daha büyüktür. Dar açıda tanjant sinüsten büyüktür. Farklı bölgelerdeki değerler önce işaretlerine, sonra dar açıya indirgenmiş hâllerine göre sıralanır.

Trigonometrik değerlerin sıralanması

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sinüs teoremiyle kenar ve açılar arasındaki ilişkiler nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Sinüs teoremine göre bir üçgende kenarların oranı karşı açıların sinüslerinin oranına eşittir; bu yüzden büyük açının karşısında uzun kenar bulunur. Sinüsler arasında bir bağıntı verilirse aynı bağıntı kenarlar arasında da kurulur: 3 sin A = 2 sin B ise 3a = 2b'dir. Açılar toplamı 180° bilgisi eksik açıyı tamamlar.

Bir üçgenin açılarını bilen, kenarlarının ölçüsünü bilmese de hangisinin en uzun olduğunu söyleyebilir.

Dar açılarda sinüs artan olduğu için büyük açının sinüsü de büyüktür; geniş açı da üçgenin en büyük açısıdır ve karşısında en uzun kenar bulunur. Böylece açı sırası kenar sırasını verir. Sinüsler arasındaki her eşitlik, teorem sayesinde kenarlar arasına taşınabilir. Soruda iki açı verilmişse üçüncüsü 180°'den çıkarılarak bulunur ve hangi çiftin tam bilindiğine bakılır.

Sinüsler arasındaki bağıntı kenarlara aynen geçer
VerilenKenarlar için sonuç
m(A) < m(B) < m(C)a < b < c (büyük açının karşısında uzun kenar)
sin A : sin B : sin C = 2 : 3 : 4a : b : c = 2 : 3 : 4
3 sin A = 2 sin B3a = 2b
C geniş açıc en uzun kenar
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde A = 120°, B = 30° ve b = 4 olduğuna göre a kaçtır?

  1. C = 180° − 150° = 30°: üçgen ikizkenar, c = b = 4.
  2. a = b · sin 120° / sin 30° = 4 · (√3/2) / (1/2) = 4√3.

Cevap: 4√3

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde 3 sin A = 2 sin B ve a = 6 olduğuna göre b kaçtır? Bu iki açıdan hangisi büyüktür?

  1. Sinüs teoremi: sin A/sin B = a/b. 3 sin A = 2 sin B → sin A/sin B = 2/3.
  2. 6/b = 2/3 → b = 9.
  3. b > a olduğundan B > A.

Cevap: b = 9, B açısı büyüktür

✔ Doğru

  • a < b < c ⇔ A < B < C.
  • 3 sin A = 2 sin B ⇒ 3a = 2b.
  • İki açı varsa üçüncüsü 180°'den.

✘ Sık yapılan hata

  • 3 sin A = 2 sin B'den a/b = 3/2 çıkarmak (oran ters döner).
  • Açılar toplamını kullanmadan eksik çifti aramak.
  • Açıların oranını kenarların oranı sanmak (sinüsler oranı olmalı).
Akılda kalsın: Büyük açı uzun kenara bakar. Sinüsler arasındaki eşitliği kenarlar arasına aynen taşı: “sin” sözcüklerini silip harfleri küçült.
Sınavda

Nasıl sorulurSinüsler arası bağıntıdan kenar, açılar verilip kenarların sıralaması ya da ikizkenar üçgen sonucu.

TuzakTuzak, 3 sin A = 2 sin B eşitliğinden oranı ters kurmak ve açıların oranını (A : B) kenarların oranı sanmaktır.

↕A = 50°, B = 70°, C = 60° olan üçgende sırala

  1. sin B
  2. sin A
  3. 1
  4. sin C

?Soru çöz

ABC üçgeninde sin A = 2 sin C ve c = 5 olduğuna göre a kaçtır?

✓ C. a/c = sin A/sin C = 2 → a = 10. A, oranı ters kurup a = c/2 yazmaktan; B, katsayıyı iki kez uygulamaktan (2 · 2 · 5); D, sinüsler farklıyken kenarları eşit sanmaktan çıkar.
TEOREM · KOSİNÜS

Kosinüs teoremi: dik olmayan üçgenin Pisagor'u

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlakπ/2 ± θ biçimindeki açıların trigonometrik değerleri dar açı cinsinden nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Trigonometrik özdeşlikler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

kπ/2 ± θ açısında k çift ise (π ± θ, 2π − θ) fonksiyonun adı değişmez; k tek ise (π/2 ± θ, 3π/2 ± θ) sinüs kosinüse, tanjant kotanjanta dönüşür. İşaret ise θ dar açı kabul edilip kπ/2 ± θ'nın bulunduğu bölgede baştaki fonksiyonun işaretine bakılarak konur.

kπ/2 ± θ indirgemesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kosinüs teoremi nedir, Pisagor teoreminden nasıl elde edilir?

Kısa cevap: Bir ABC üçgeninde a² = b² + c² − 2bc · cos A'dır; benzer biçimde b² = a² + c² − 2ac · cos B ve c² = a² + b² − 2ab · cos C yazılır. Teorem, yükseklikle oluşan iki dik üçgende Pisagor teoremi uygulanarak elde edilir. İki kenar ve aradaki açı biliniyorsa üçüncü kenar bu formülle bulunur.

Pisagor yalnız dik üçgende çalışır; açı 90° değilse formüle küçük bir düzeltme terimi eklenir: −2bc · cos A.

C köşesinden AB'ye yükseklik indir; ayak H olsun. AHC dik üçgeninde |AH| = b cos A ve |CH| = b sin A'dır, öyleyse |HB| = c − b cos A. CHB dik üçgeninde Pisagor: a2 = (b sin A)2 + (c − b cos A)2. Açıp Trigonometrik özdeşlikler sayfasındaki sin²A + cos²A = 1'i kullanınca a² = b² + c² − 2bc cos A kalır. A = 90° olursa cos A = 0 ve formül Pisagor'a döner.

Yükseklik tabanı b cos A ve c − b cos A diye böler; sağdaki dik üçgende Pisagor a²'yi verir.Görsel: Sınav Defteri
a2 = b2 + c2 − 2bc · cos AAçı geniş olunca cos A negatif olur ve son terim toplanır: a² Pisagor'dan büyük çıkar.
Çözümlü örnek

ABC üçgeninde b = 5, c = 8 ve A = 60° olduğuna göre a kaçtır?

  1. a2 = 25 + 64 − 2 · 5 · 8 · ½.
  2. 89 − 40 = 49 → a = 7.

Cevap: 7

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABC üçgeninde b = 3, c = 5 ve A = 120° olduğuna göre a kaçtır?

  1. cos 120° = −cos 60° = −1/2.
  2. a2 = 9 + 25 − 2 · 3 · 5 · (−½) = 34 + 15 = 49.
  3. a = 7; geniş açının karşısındaki kenar en uzundur.

Cevap: 7

✔ Doğru

  • Formüldeki açı, b ile c'nin arasındaki A açısıdır.
  • Geniş açıda −2bc cos A pozitif olur.
  • A = 90° → Pisagor.

✘ Sık yapılan hata

  • cos 120°'yi +1/2 almak.
  • 2'yi unutup −bc cos A yazmak.
  • Açıyı istenen kenarın karşısındaki yerine başka bir açı seçmek.
Akılda kalsın: Pisagor + düzeltme: a² = b² + c² − 2bc cos A. Açı 90°'den küçükse düzeltme eksi (kenar kısalır), büyükse artı (kenar uzar).
Sınavda

Nasıl sorulurİki kenar ve aradaki açıdan üçüncü kenar; çoğu zaman 60° ya da 120°'lik açıyla.

TuzakTuzak, cos 120° = −1/2 işaretini kaçırmak ve formüldeki 2 katsayısını unutmaktır; şıklarda bu iki hatanın sonucu durur.

▭Sen çöz kosinüs teoremi

b = 4, c = 6 ve A = 60° ise a² = ; A = 90° olsaydı a² = olurdu.

28527624

?Soru çöz

ABC üçgeninde |AB| = 2, |AC| = 3 ve m(BAC) = 120° olduğuna göre |BC| kaçtır?

✓ B. |BC|² = 4 + 9 − 2 · 2 · 3 · (−½) = 13 + 6 = 19. A √7, cos 120°'yi +1/2 alıp 13 − 6 yazmaktan; C √13, açıyı yok sayıp Pisagor uygulamaktan; D 5, kenarları düz toplamaktan çıkar.
YÖNTEM · KOSİNÜS TEOREMİ

Kosinüs teoremiyle açı bulma: dar mı, dik mi, geniş mi?

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaNegatif açıların ve 360°'den büyük açıların trigonometrik değerleri nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Trigonometrik özdeşlikler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Negatif açılarda cos(−x) = cos x, sin(−x) = −sin x, tan(−x) = −tan x ve cot(−x) = −cot x'tir; kosinüs çift, diğerleri tek fonksiyondur. 360°'den büyük ya da negatif açılarda önce esas ölçü bulunur, sonra indirgeme ile dar açıya geçilir ve işaret bölgeden okunur.

Negatif ve büyük açılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üç kenarı bilinen üçgende açı nasıl bulunur, açının dar mı geniş mi olduğu nasıl anlaşılır?

Kısa cevap: Üç kenarı bilinen üçgende açı, kosinüs teoreminin düzenlenmiş hâliyle bulunur: cos A = (b² + c² − a²) / (2bc). Pay pozitifse A dar, sıfırsa dik, negatifse geniş açıdır. Yani a² değeri b² + c² toplamından küçükse A dar, bu toplama eşitse dik, büyükse geniş açıdır; bunu anlamak için açıyı hesaplamaya gerek yoktur.

Bir üçgenin en uzun kenarına bakıp “bu üçgen geniş açılı mı?” sorusunu tek bir karşılaştırmayla cevaplayabilirsin.

Kosinüs teoreminde cos A'yı yalnız bırakınca payda 2bc her zaman pozitiftir; bu yüzden cos A'nın işaretini pay belirler. Kosinüs dar açıda pozitif, geniş açıda negatiftir. Böylece a² ile b² + c²'yi karşılaştırmak A açısının türünü söyler. Üçgenin geniş açılı olup olmadığını anlamak için yalnız en uzun kenara bakmak yeter, çünkü geniş açı varsa en uzun kenarın karşısındadır.

cos A = b2 + c2 − a22bc
En uzun kenar a için açı türü
Karşılaştırmacos AA açısı
a² < b² + c²pozitifdar (üçgen dar açılı)
a² = b² + c²0dik
a² > b² + c²negatifgeniş
Çözümlü örnek

Kenarları a = 7, b = 3, c = 5 olan üçgende A açısı kaç derecedir?

  1. cos A = (9 + 25 − 49)/(2 · 3 · 5) = −15/30 = −1/2.
  2. Kosinüsü −1/2 olan üçgen açısı 120°'dir.

Cevap: 120°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Kenarları 4, 5 ve x olan bir üçgen geniş açılıdır ve en uzun kenarı x'tir. x'in alabileceği kaç tam sayı değeri vardır?

  1. Üçgen eşitsizliği: x < 4 + 5 = 9.
  2. x'in karşısındaki açı geniş: x2 > 16 + 25 = 41 → x > √41 ≈ 6,4.
  3. 6,4 < x < 9: x = 7 ya da 8.

Cevap: 2

✔ Doğru

  • Geniş açı en uzun kenarın karşısındadır.
  • Payda 2bc hep pozitif.
  • Açı türü sorularında üçgen eşitsizliği de yazılır.

✘ Sık yapılan hata

  • cos A formülünde payı a² + b² − c² diye yanlış harfle kurmak.
  • Geniş açılı üçgen sorusunda üçgen eşitsizliğini unutmak.
  • En büyük açıyı en kısa kenarın karşısında aramak.
Akılda kalsın: En uzun kenarın karesi, diğer ikisinin kareleri toplamıyla yarışır: küçükse dar, eşitse dik, büyükse geniş.
Sınavda

Nasıl sorulurÜç kenarı verilen üçgende bir açının kosinüsü ya da ölçüsü; parametreli kenarla dar/geniş açılı olma şartı.

TuzakTuzak, yanlış açıyı hesaplamak (en büyük açı en uzun kenarın karşısındadır) ve üçgen eşitsizliğini unutup fazla değer saymaktır.

⇄Bilgi eşleştirme açı türü

?Soru çöz

Kenarları 5, 6 ve 7 cm olan bir üçgenin en büyük açısının kosinüsü kaçtır?

✓ A. En büyük açı 7'nin karşısında: cos = (25 + 36 − 49)/(2 · 5 · 6) = 12/60 = 1/5. B, payda işaret karıştırıp a² − b² − c² yazmaktan; C, 5'in karşısındaki açıyı (en küçük açı) hesaplamaktan; D, paydadaki 2'yi unutup 12/30 yazmaktan çıkar.
PROBLEM · KARAR

Hangi teorem, ne zaman? Gerçek hayattan üçgen problemleri

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSinüs teoremiyle kenar ve açılar arasındaki ilişkiler nasıl kullanılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sinüs teoremine göre bir üçgende kenarların oranı karşı açıların sinüslerinin oranına eşittir; bu yüzden büyük açının karşısında uzun kenar bulunur. Sinüsler arasında bir bağıntı verilirse aynı bağıntı kenarlar arasında da kurulur: 3 sin A = 2 sin B ise 3a = 2b'dir. Açılar toplamı 180° bilgisi eksik açıyı tamamlar.

Sinüs teoremi uygulamaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bir üçgen probleminde sinüs teoremi mi kosinüs teoremi mi kullanılacağına nasıl karar verilir?

Kısa cevap: Bilinenlere göre teorem seçilir: iki açı ve bir kenar ya da iki kenar ve birinin karşısındaki açı biliniyorsa sinüs teoremi; iki kenar ve aradaki açı ya da üç kenar biliniyorsa kosinüs teoremi kullanılır. Alan için iki kenar ve aradaki açı yeter. Gerçek hayat problemlerinde durum önce bir üçgene çevrilir.

Karşı kıyıya geçmeden bir nehrin genişliğini ölçmek, trigonometrinin binlerce yıldır yaptığı iştir.

Karar için tek bir soru sor: bir kenar ve karşısındaki açı birlikte biliniyor mu? Biliniyorsa sinüs teoremi bir oran sunar. Bilinmiyorsa ve iki kenarla aradaki açı varsa kosinüs teoremi üçüncü kenarı verir. Üç kenar biliniyorsa kosinüs teoremi açıyı verir. Gemi, kule, nehir problemlerinde önce noktaları adlandır, bilinen uzunluk ve açıları üçgenin üzerine yaz; sonra karar tablosuna bak.

Bilinene göre karar
BilinenKullanBulunan
İki açı + bir kenarSinüs teoremi (önce üçüncü açı)Diğer kenarlar
İki kenar + birinin karşı açısıSinüs teoremiÖteki kenarın karşı açısı
İki kenar + aradaki açıKosinüs teoremiÜçüncü kenar
Üç kenarKosinüs teoremiAçılar
İki kenar + aradaki açı½ab sin CAlan
İki kenar (8 ve 5 mil) ve aradaki açı (60°) bilindiği için kosinüs teoremi seçilir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Limandan aynı anda çıkan iki gemiden biri 8 mil, diğeri 5 mil yol almıştır. Rotaları arasındaki açı 60° olduğuna göre gemiler arasındaki uzaklık kaç mildir?

  1. İki kenar + aradaki açı: kosinüs teoremi.
  2. d2 = 64 + 25 − 2 · 8 · 5 · ½ = 49.

Cevap: 7 mil

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir nehrin kıyısındaki A ve B noktaları arası 40 m'dir. Karşı kıyıdaki bir ağaç T için m(TAB) = 30° ve m(TBA) = 120° ölçülüyor. |AT| kaç metredir?

  1. Üçüncü açı: m(ATB) = 180° − 150° = 30°. İki açı + bir kenar: sinüs teoremi.
  2. |AB| = 40, karşısındaki açı T = 30°; |AT|'nin karşısındaki açı B = 120°.
  3. |AT| = 40 · sin 120° / sin 30° = 40 · (√3/2)/(1/2) = 40√3.

Cevap: 40√3 m

✔ Doğru

  • Karşılıklı çift varsa sinüs, yoksa kosinüs.
  • İki açı verilince önce üçüncüsü bulunur.
  • Ölçüleri şeklin üzerine yaz.

✘ Sık yapılan hata

  • İki kenar ve aradaki açıda sinüs teoremini denemek (karşılıklı çift yok).
  • Kenarı yanlış açıyla eşlemek.
  • Dik olmayan üçgene Pisagor uygulamak.
Akılda kalsın: Karşılıklı çift (kenar + karşı açısı) varsa sinüs, yoksa kosinüs. İkisinden önce açılar toplamı 180° ile eksik açıyı tamamla.
Sınavda

Nasıl sorulurGemi, kule, nehir, park gibi bağlamlarda şekilli problem; ölçüler metinde ya da şekilde verilir.

TuzakTuzak, yanlış teoremi seçip denklem kuramamak ve dik olmayan üçgende Pisagor uygulamaktır; şıklarda Pisagor sonucu çoğu zaman bulunur.

⇄Bilgi eşleştirme teorem seçimi

?Soru çöz

Bir parktaki A, B, C noktaları için |AB| = 3 m, |AC| = 8 m ve m(BAC) = 60°'dir. B ile C arasındaki uzaklık kaç metredir?

✓ D. İki kenar ve aradaki açı: |BC|² = 9 + 64 − 2 · 3 · 8 · ½ = 49, |BC| = 7. A √73, açıyı dik sanıp Pisagor uygulamaktan; B 5, kenarların farkını almaktan; C √97, cos 60°'yi −1/2 alıp düzeltmeyi eklemekten çıkar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

cos 210° · tan 135° işleminin sonucu kaçtır?

✓ C. cos 210° = −cos 30° = −√3/2 (III. bölge); tan 135° = −tan 45° = −1 (II. bölge); çarpım √3/2. A, iki işaretten birini kaçırmaktan; B ve D, cos 30° yerine cos 60° (1/2) almaktan, D ayrıca bir işareti kaçırmaktan çıkar.Kaynak: Trigonometrik özdeşlikler · kπ/2 ± θ indirgemesi

?Soru 2

x'in bitiş kenarı III. bölgede ve cos x = −4/5 olduğuna göre tan x kaçtır?

✓ B. Üçgen 3-4-5; III. bölgede sin x = −3/5, cos x = −4/5, tan x = (−3/5)/(−4/5) = 3/4. A, III. bölgede tanjantı negatif sanmaktan; C, cot x'i hesaplamaktan; D, tan yerine sin x'i yazmaktan çıkar.Kaynak: Trigonometrik özdeşlikler · Temel özdeşlikler

?Soru 3

7π/9 radyanlık açı kaç derecedir?

✓ C. π yerine 180°: 7 · 180/9 = 7 · 20 = 140°. A 126°, 180/9'u 18 diye yanlış bölmekten; B 70°, π'yi 90° almaktan; D 252°, tam turu (360°) π sanıp 7 · 360/10 gibi işlem yapmaktan çıkar.Kaynak: Yönlü açılar ve birim çember · Derece ve radyan

?Soru 4

y = f(x) grafiği A(2, 5) noktasından geçmektedir. Buna göre y = −f(−x) grafiği aşağıdaki noktalardan hangisinden kesinlikle geçer?

✓ D. x = −2 için −f(−(−2)) = −f(2) = −5: (−2, −5), orijine göre yansıma. A, yalnız dışarıdaki eksiyi uygulamaktan (−f(x)); B, yalnız içerideki eksiyi uygulamaktan (f(−x)); C, yansımayı ters fonksiyon gibi koordinatları yer değiştirmek sanmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · Yansıma ve simetri

?Soru 5

a = sin 160°, b = cos 250° ve c = tan 300° olduğuna göre a, b ve c'nin işaretleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. 160° II. bölge: sin +; 250° III. bölge: cos −; 300° IV. bölge: tan −. B, III. bölgede cos'u pozitif sanmaktan; C, II. bölgede sinüsü negatif, IV'te tanjantı pozitif almaktan; D, IV. bölgede tanjantı kosinüsle aynı işaretli sanmaktan çıkar.Kaynak: Yönlü açılar ve birim çember · Bölgelere göre işaretler

?Soru 6

tan(−405°) + cos 1080° kaçtır?

✓ B. tan(−405°) = −tan 405° = −tan 45° = −1; 1080° = 3 · 360°, cos 1080° = cos 0° = 1; toplam 0. A, tanjantta eksiyi yutup tan(−405°) = 1 almaktan; C, cos 1080°'yi cos 180° gibi −1 sanmaktan; D, tanjantı tanımsız sayıp yalnız 1'i yazmaktan çıkar.Kaynak: Trigonometrik özdeşlikler · Negatif ve büyük açılar

?Soru 7

y = x2 − 6x + 5 parabolü önce 2 birim sola, sonra 3 birim yukarı ötelenirse yeni parabolün tepe noktası ne olur?

✓ C. Tepe (3, −4); 2 birim sola (1, −4), 3 birim yukarı (1, −1). A, sola yerine sağa kaydırmaktan; B, yukarı yerine aşağı kaydırmaktan; D, iki yönü de ters çevirmekten çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · Öteleme dönüşümleri

?Soru 8

x dar açı ve tan x = 2 olduğuna göre cos x kaçtır?

✓ D. Karşı 2, komşu 1, hipotenüs √5; cos x = 1/√5 = √5/5. A 2√5/5, sin x'i hesaplamaktan; B 1/2, cot x'i (komşu/karşı) cos sanmaktan; C √5, hipotenüsün kendisini yazmaktan çıkar.Kaynak: Yönlü açılar ve birim çember · Tanjant ve kotanjant

?Soru 9

f(x) = x2 − 2x fonksiyonunun [1, 4] aralığındaki ortalama değişim hızı kaçtır?

✓ B. f(4) = 8, f(1) = −1; (8 − (−1))/(4 − 1) = 9/3 = 3. A 9, değer farkını x farkına bölmemekten; C 1/3, oranı ters kurmaktan; D 2, yalnız f(4)'ü 4'e bölüp başlangıcı unutmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · Ortalama değişim hızı

?Soru 10

a = cos 100°, b = sin 100° ve c = tan 100° olduğuna göre aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğrudur?

✓ D. a = −cos 80° (küçük bir negatif), b = sin 80° (1'e yakın pozitif), c = −tan 80° (büyük bir negatif): c < a < b. A, −tan 80°'nin −cos 80°'den küçük olduğunu görmemekten; B, II. bölgede tanjantı pozitif sanmaktan; C, sinüsü negatif, kosinüsü pozitif almaktan çıkar.Kaynak: Trigonometrik özdeşlikler · Trigonometrik değerlerin sıralanması
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?AYT Matematik soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →