Yönlü açılar ve birim çember: radyan, esas ölçü ve trigonometrik fonksiyonlar

Açıyı yönüyle ölçmeyi, derece ile radyan arasında geçmeyi ve esas ölçüyü bulmayı öğreniyor; birim çemberde sinüs, kosinüs, tanjant ve kotanjantı tanımlayıp işaretlerini çıkarıyoruz.

6 durakAYT · 11. sınıf
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · YÖNLÜ AÇI

Yönlü açı: dönüşün yönü de ölçünün parçasıdır

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Yönlü açı nedir, pozitif ve negatif yönlü açı nasıl belirlenir?

Kısa cevap: Başlangıç kenarı ve bitiş kenarı sırayla belirtilen açıya yönlü açı denir. Başlangıç kenarından bitiş kenarına saatin dönme yönünün tersine dönülüyorsa açı pozitif yönlü, saatin dönme yönünde dönülüyorsa negatif yönlüdür. Analitik düzlemde başlangıç kenarı genellikle pozitif x eksenidir; ölçü aynı olsa bile yönü farklı iki açı farklı açılardır.

Bir kapı kolunu sağa da çevirebilirsin sola da; açı aynı olsa bile hareket farklıdır.

Geometride açı yalnız bir büyüklüktür; trigonometride ise dönmenin yönü de önemlidir. OA ışını başlangıç, OB ışını bitiş kenarıysa OA'dan OB'ye saatin tersine dönülen açı pozitif, saat yönünde dönülen açı negatiftir. Bu yüzden ∡AOB ile ∡BOA zıt işaretlidir. Aynı bitiş kenarına iki yönden de varılabilir: +270° ile −90° aynı yere götürür.

Aynı büyüklükte iki dönüş: saatin tersine +60°, saat yönünde −60°. Bitiş kenarları x eksenine göre simetriktir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Pozitif x ekseninden başlayan 120°'lik ve −240°'lik yönlü açıların bitiş kenarları aynı mıdır?

  1. 120° saatin tersine üçte bir turdan biraz azdır; −240° saat yönünde üçte iki turdur.
  2. Farkları 120° − (−240°) = 360°, bir tam tur.

Cevap: Evet, bitiş kenarları çakışır

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Saat 14.00'ten 14.40'a kadar yelkovanın taradığı yönlü açı ile akrebin taradığı yönlü açının toplamı kaç derecedir?

  1. Yelkovan 60 dakikada 360° döner, dakikada 6°: 40 dakikada 6° · 40 = 240°.
  2. Akrep 12 saatte 360°, saatte 30°, dakikada 0,5° döner: 40 dakikada 0,5° · 40 = 20°.
  3. İkisi de saat yönünde döner, yönlü açılar negatiftir: −240° + (−20°) = −260°.

Cevap: −260°

✔ Doğru

  • Saatin tersi pozitif yöndür.
  • ∡AOB = −∡BOA.
  • Farkı 360°'nin katı olan açıların bitiş kenarı aynıdır.

✘ Sık yapılan hata

  • Saat yönünü pozitif saymak.
  • Saat ibresi sorularında işareti hiç yazmamak.
  • Başlangıç ve bitiş kenarının sırasını önemsiz sanmak.
Akılda kalsın: Matematikte pozitif yön saatin tersidir: pozitif x ekseninden pozitif y eksenine doğru dönmek +90°'dir. Saatler “eksi” yönde çalışır.
Sınavda

Nasıl sorulurSaat ibresi, çark ya da dönme dolap gibi dönen bir cismin taradığı yönlü açı sorulur.

TuzakTuzak, saat yönündeki dönüşü pozitif almak ve akrep ile yelkovanın hızlarını karıştırmaktır (akrep saatte 30°, yelkovan dakikada 6° döner).

⇄Bilgi eşleştirme yön ve ölçü

?Soru çöz

Bir saatin akrebi 3 saatte kaç derecelik yönlü açı tarar?

✓ B. Akrep 12 saatte 360°, yani saatte 30° döner: 3 saatte 90°, saat yönünde olduğu için −90°. A, büyüklüğü doğru bulup yönü unutmaktan; C, akrebin 3 saatte tamamladığı açı yerine kalan açıyı (270°) almaktan; D, akrebi yelkovan gibi saatte bir tur döndürmekten çıkar.
KURAL · DERECE-RADYAN

Derece, dakika, saniye ve radyan: açıyı ölçmenin iki dili

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Derece ile radyan arasındaki ilişki nedir, açı birimleri birbirine nasıl çevrilir?

Kısa cevap: Bir tam dönme 360 derecedir; 1 derece 60 dakika (60′), 1 dakika 60 saniyedir (60″). Radyan, çemberde yarıçap uzunluğundaki yayı gören merkez açının ölçüsüdür; tam dönme 2π radyandır. Bu yüzden 180° = π radyan olur ve dönüşüm D/180 = R/π orantısıyla yapılır.

Uzunluğu metre ya da inçle ölçebildiğin gibi açıyı da derece ya da radyanla ölçebilirsin; ikisi aynı büyüklüğün iki dilidir.

Derece insan yapımı bir bölmedir: tam tur 360 eşit parçaya ayrılmıştır. Radyan ise çemberin kendisinden gelir: yarıçap kadar uzunluktaki bir yay, merkezde 1 radyanlık açı görür. Çemberin çevresi 2πr olduğu için çevreye 2π tane yarıçap sığar; tam tur 2π radyandır. 1 radyan yaklaşık 57,3°'dir. Derecenin alt birimleri saat gibi 60'lık sayılır: 30′ yarım derecedir, 0,30° değil.

Yay uzunluğu yarıçapa eşit olunca merkez açı 1 radyandır (yaklaşık 57,3°).Görsel: Sınav Defteri
D180 = Rπ 1° = 60′, 1′ = 60″Dereceden radyana π/180 ile, radyandan dereceye 180/π ile çarpılır.
Sık kullanılan açılar
Derece30°45°60°90°180°270°360°
Radyanπ/6π/4π/3π/2π3π/22π
Çözümlü örnek

150°'yi radyana, 7π/4 radyanı dereceye çeviriniz.

  1. 150 · π/180 = 5π/6.
  2. 7π/4 · 180/π = 7 · 45 = 315°.

Cevap: 5π/6 rad ve 315°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir ikizkenar üçgenin tepe açısı π/8 radyandır. Taban açılarından biri kaç derece kaç dakikadır?

  1. Dereceye çevir: π/8 = 180°/8 = 22,5°; 0,5° = 30′ olduğundan 22°30′.
  2. İki taban açısının toplamı: 180° − 22°30′ = 157°30′.
  3. Taban açıları eşittir: 157°30′ = 156°90′ yazıp ikiye böl: 78°45′.

Cevap: 78°45′

✔ Doğru

  • π radyan = 180°; π sayısı ise yaklaşık 3,14'tür.
  • 1 radyan ≈ 57,3°.
  • 76′ = 1°16′.

✘ Sık yapılan hata

  • Dakikaları 100'lük sayıp 123°76′'yı olduğu gibi bırakmak.
  • “π = 180” yazıp açı olmayan yerde de kullanmak.
  • Dönüşümde π/180 ile 180/π'yi karıştırmak.
Akılda kalsın: π radyan = 180°. Radyandaki ifadede π yerine 180° yazmak çoğu zaman yeter: 7π/4 → 7·180/4 = 315°.
Sınavda

Nasıl sorulurBirim dönüşümü ya da derece-dakika işlemi, çoğu zaman bir üçgen ya da saat bağlamında. Grad birimi bu düzeyde kullanılmaz.

TuzakTuzak, dakikayı ondalık gibi toplamak ve π radyanı 180 sayısıyla karıştırmaktır.

▭Sen çöz dönüşüm

π/6 radyan = derecedir; 240° = π/3 radyandır.

304603

?Soru çöz

7π/9 radyanlık açı kaç derecedir?

✓ C. π yerine 180°: 7 · 180/9 = 7 · 20 = 140°. A 126°, 180/9'u 18 diye yanlış bölmekten; B 70°, π'yi 90° almaktan; D 252°, tam turu (360°) π sanıp 7 · 360/10 gibi işlem yapmaktan çıkar.
KURAL · ESAS ÖLÇÜ

Esas ölçü: tam turları atıp açının gerçek konumunu bulmak

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPolinomlarda bölme işlemi nasıl yapılır, bölüm ve kalanın derecesi ne olur?Bağlantılı konudan (Polinomlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

P(x) polinomu B(x) ile bölündüğünde P(x) = B(x)·Q(x) + K(x) yazılır; Q(x) bölüm, K(x) kalandır. Kalanın derecesi bölenin derecesinden küçüktür, bölümün derecesi der P − der B'dir. Bölme, sayılardaki uzun bölme gibi her adımda en büyük dereceli terimlere bakılarak yapılır. Kalan sıfırsa bölme tam bölmedir.

Polinom bölmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bir açının esas ölçüsü nedir, derece ve radyanda nasıl bulunur?

Kısa cevap: Bitiş kenarı aynı olan açılar arasındaki fark 360°'nin (2π'nin) tam katıdır. Bir açının [0°, 360°) aralığındaki ölçüsüne esas ölçü denir; açıdan 360°'nin uygun katı çıkarılarak ya da eklenerek bulunur. Radyanda kπ/n biçimindeki açı için k sayısı 2n'ye bölünür ve kalan alınır.

Bir dönme dolap üç tur atıp duruyorsa, sonuçta bulunduğun kabin yalnız son turun nerede bittiğine bağlıdır.

Tam tur bitiş kenarını değiştirmez; bu yüzden 30°, 390° ve 750° aynı yeri gösterir. Esas ölçü bu ailenin [0°, 360°) aralığındaki temsilcisidir. Pozitif açıda 360'a bölüp kalanı al; negatif açıda pozitif olana kadar 360 ekle. Radyanda tam tur 2π'dir: kπ/n'de k'yi 2n'ye bölüp kalanı pay olarak yaz. Trigonometrik değerler esas ölçüye göre hesaplanır, çünkü aynı bitiş kenarı aynı noktayı verir.

α = θ + k · 360° α = θ + k · 2π (k ∈ Z)θ esas ölçü, 0 ≤ θ < 360°.
Tam turlar bitiş kenarını değiştirmez; açıdan 360°’nin katlarını atınca geriye esas ölçü kalır.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

1110° ve −500° açılarının esas ölçülerini bulunuz.

  1. 1110 = 3 · 360 + 30 → esas ölçü 30°.
  2. −500 + 2 · 360 = 220 → esas ölçü 220°.

Cevap: 30° ve 220°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

47π/6 ve −29π/4 radyanlık açıların esas ölçülerini bulunuz.

  1. 47π/6: 2n = 12; 47 = 3 · 12 + 11 → 11π/6.
  2. −29π/4: 2n = 8; 8π = 32π/4 ekle: −29π/4 + 32π/4 = 3π/4.

Cevap: 11π/6 ve 3π/4

✔ Doğru

  • Esas ölçü 0 ile 360° arasında, 360° hariç.
  • Negatif açıya 360°'nin katı eklenir.
  • Radyanda pay, paydanın iki katına bölünür.

✘ Sık yapılan hata

  • −500°'nin esas ölçüsünü 140° yazmak (yalnız işareti atmak).
  • 47π/6'da 47'yi 6'ya bölüp kalan 5 ile 5π/6 yazmak.
  • Esas ölçüyü negatif bırakmak.
Akılda kalsın: Derecede 360'a böl, radyanda payı paydanın iki katına böl, kalanı al. Negatifse pozitif olana kadar tam tur ekle; işareti silmek esas ölçü değildir.
Sınavda

Nasıl sorulurBüyük ya da negatif bir açının esas ölçüsü, çoğu zaman ardından trigonometrik değeri sorulur: sin 1110° = sin 30°.

TuzakTuzak, negatif açıda işareti silmek ve radyanda payı paydanın kendisine bölmektir.

↕Esas ölçülerine göre küçükten büyüğe sırala

  1. 1200°
  2. 750°
  3. −45°
  4. −300°

▭Sen çöz esas ölçü

−1000°'nin esas ölçüsü °, 25π/3 radyanın esas ölçüsü °'dir.

8060280120
KAVRAM · BİRİM ÇEMBER

Birim çember: sinüs ve kosinüs bir noktanın koordinatlarıdır

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYönlü açı nedir, pozitif ve negatif yönlü açı nasıl belirlenir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Başlangıç kenarı ve bitiş kenarı sırayla belirtilen açıya yönlü açı denir. Başlangıç kenarından bitiş kenarına saatin dönme yönünün tersine dönülüyorsa açı pozitif yönlü, saatin dönme yönünde dönülüyorsa negatif yönlüdür. Analitik düzlemde başlangıç kenarı genellikle pozitif x eksenidir; ölçü aynı olsa bile yönü farklı iki açı farklı açılardır.

Yönlü açı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Birim çember nedir, sinüs ve kosinüs birim çemberde nasıl tanımlanır?

Kısa cevap: Merkezi orijin, yarıçapı 1 birim olan çembere birim çember denir. Pozitif x ekseniyle θ açısı yapan yarıçapın çemberi kestiği P noktasının apsisi cos θ, ordinatı sin θ'dır: P(cos θ, sin θ). Bu yüzden her θ için sinüs ve kosinüs −1 ile 1 arasındadır.

Dönme dolabın kabini döndükçe yerden yüksekliği ve merkeze göre yatay uzaklığı sürekli değişir; sinüs ve kosinüs bu iki uzaklığın adıdır.

Dik üçgende dar açının sinüsünü “karşı dik kenar / hipotenüs” diye tanımlamıştın. Hipotenüsü 1 alırsan sinüs doğrudan karşı dik kenarın uzunluğu, kosinüs de komşu dik kenarın uzunluğu olur. Birim çember bu fikri her açıya genişletir: P noktası hangi bölgede olursa olsun (cos θ, sin θ) = (x, y). Koordinatlar −1 ile 1 arasında kaldığı için sinüs ve kosinüsün değer aralığı [−1, 1]'dir. Her açıya tek bir değer karşılık geldiği için ikisi de Fonksiyonlar sayfasında gördüğümüz anlamda birer fonksiyondur.

P'nin x eksenine izdüşümü cos θ, y eksenine izdüşümü sin θ'dır. Eksenlerdeki dört nokta özel açıların değerlerini verir.Görsel: Sınav Defteri
Eksenler üzerindeki açılar
θ0°90°180°270°
cos θ10−10
sin θ010−1
Çözümlü örnek

cos 180° + sin 270° − sin 90° · cos 0° işleminin sonucu kaçtır?

  1. 180°'de P(−1, 0): cos 180° = −1. 270°'de P(0, −1): sin 270° = −1.
  2. 90°'de P(0, 1): sin 90° = 1; 0°'da P(1, 0): cos 0° = 1.
  3. −1 + (−1) − 1 · 1 = −3.

Cevap: −3

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

sin x = 2m − 3 eşitliğini sağlayan bir x gerçek sayısı varsa m hangi aralıktadır? f(x) = 3 − 2 sin x fonksiyonunun en büyük değeri kaçtır?

  1. −1 ≤ 2m − 3 ≤ 1 → 2 ≤ 2m ≤ 4 → 1 ≤ m ≤ 2.
  2. f'de sin x çıkarılıyor: en büyük değer sin x en küçükken, sin x = −1: 3 + 2 = 5.

Cevap: [1, 2]; 5

✔ Doğru

  • P(cos θ, sin θ): önce kosinüs (x), sonra sinüs (y).
  • −1 ≤ sin θ ≤ 1, −1 ≤ cos θ ≤ 1.
  • sin²θ + cos²θ = 1 (P çember üzerinde).

✘ Sık yapılan hata

  • Sinüsü x, kosinüsü y koordinatı sanmak.
  • sin x = 2 gibi bir eşitliğin çözümü olabileceğini sanmak.
  • 3 − 2 sin x'in en büyük değerini sin x = 1'de aramak.
Akılda kalsın: (cos, sin) = (x, y). Yatayda ne kadar gittin? Kosinüs. Ne kadar yükseldin? Sinüs. Yarıçap 1 olduğu için ikisi de 1'i aşamaz.
Sınavda

Nasıl sorulur“sin x = (a − 1)/3 eşitliğini sağlayan a'nın alabileceği tam sayı değerleri” ya da “a + b sin x'in en büyük-en küçük değeri”.

TuzakTuzak, eksi katsayılı ifadede en büyük değeri sin x = 1'de aramak ve sınırları eşitsizlikle çözerken bütün terimleri aynı işlemle dönüştürmemektir.

▭Sen çöz eksen açıları

cos 180° = , sin 90° = olur.

−110

?Soru çöz

sin x = (3m − 1)/2 eşitliğini sağlayan bir x gerçek sayısı olduğuna göre m'nin alabileceği tam sayı değerlerinin toplamı kaçtır?

✓ A. −1 ≤ (3m − 1)/2 ≤ 1 → −2 ≤ 3m − 1 ≤ 2 → −1/3 ≤ m ≤ 1; m ∈ {0, 1}, toplam 1. B 0, 2 ile çarpmayı unutup −1 ≤ 3m − 1 ≤ 1 yazmaktan (yalnız m = 0); C 2, toplam yerine değer sayısını yazmaktan; D 3, üst sınırı m ≤ 2 sanıp 0 + 1 + 2 almaktan çıkar.
KAVRAM · TANJANT

Tanjant ve kotanjant: birim çemberin teğet doğruları

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaFonksiyon nedir, tanım kümesi, değer kümesi ve görüntü kümesi neyi ifade eder?Bağlantılı konudan (Fonksiyonlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

A ve B boş olmayan iki küme olmak üzere A'nın her elemanını B'nin yalnız bir elemanıyla eşleyen bağıntıya A'dan B'ye fonksiyon denir ve f: A → B ile gösterilir. A tanım kümesi, B değer kümesidir. A'daki elemanların eşlendiği elemanların oluşturduğu f(A) kümesine görüntü kümesi denir ve f(A) ⊆ B'dir.

Fonksiyon, tanım ve görüntü kümesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tanjant ve kotanjant nedir, birim çemberde nasıl gösterilir ve nerede tanımsızdır?

Kısa cevap: cos θ ≠ 0 için tan θ = sin θ / cos θ, sin θ ≠ 0 için cot θ = cos θ / sin θ'dır. Birim çemberde tan θ, OP ışınının x = 1 teğet doğrusunu kestiği noktanın ordinatıdır; cot θ ise y = 1 doğrusunu kestiği noktanın apsisidir. tan θ, θ = 90° + k·180° için; cot θ, θ = k·180° için tanımsızdır.

Bir rampanın dikliği, yatayda bir metre gidince kaç metre yükseldiğinle ölçülür; tanjant tam olarak budur.

OP ışını orijinden geçen bir doğrudur ve eğimi sin θ / cos θ'dır; bu sayıya tanjant denir; Fonksiyonlar sayfasında doğrusal fonksiyonun eğimi olarak tanıdığımız oranın aynısıdır. Işını uzatıp birim çembere (1, 0)'da teğet olan x = 1 doğrusuyla kesiştirirsen, kesim noktasının yüksekliği tan θ olur. Kotanjant tanjantın çarpmaya göre tersidir: tan θ · cot θ = 1. θ = 90°'de ışın dikleşir, x = 1 doğrusunu hiç kesmez: tan 90° tanımsızdır, cot 90° = 0'dır.

θ = 50° için ışın x = 1'i yaklaşık (1; 1,19)'da, y = 1'i (0,84; 1)'de keser: tan 50° ≈ 1,19, cot 50° ≈ 0,84.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

tan 45°, tan 0°, cot 90° ve tan 90° değerlerini bulunuz.

  1. 45°'de sin = cos olduğundan tan 45° = 1. 0°'da sin 0° = 0: tan 0° = 0.
  2. 90°'de cos 90° = 0: cot 90° = 0/1 = 0, tan 90° = 1/0 tanımsız.

Cevap: 1, 0, 0, tanımsız

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

x dar açı ve tan x = 3 olduğuna göre sin x · cos x kaçtır?

  1. Dik üçgen kur: karşı dik kenar 3, komşu dik kenar 1, hipotenüs √(9 + 1) = √10.
  2. sin x = 3/√10, cos x = 1/√10.
  3. Çarpım: 3/10.

Cevap: 3/10

✔ Doğru

  • tan θ · cot θ = 1.
  • tan θ = OP ışınının eğimi.
  • tan 90° tanımsız, cot 90° = 0.

✘ Sık yapılan hata

  • tan 90° = 0 yazmak.
  • cot θ'yı 1/sin θ sanmak (doğrusu cos θ / sin θ).
  • tan x = 3 görünce hipotenüsü 3 almak.
Akılda kalsın: Tanjant, OP ışınının eğimidir: 45°'de eğim 1, ışın dikleştikçe eğim büyür, 90°'de dik ışının eğimi tanımsızdır.
Sınavda

Nasıl sorulurtan ya da cot değeri verilip sin, cos ya da bunlardan kurulu bir ifade sorulur; dik üçgen kurmak en kısa yoldur.

TuzakTuzak, tan 90° ile cot 90°'ı karıştırmak ve tanımsız olduğu açılarda ifadeye değer vermektir.

⇄Bilgi eşleştirme değerler

?Soru çöz

x dar açı ve tan x = 2 olduğuna göre cos x kaçtır?

✓ D. Karşı 2, komşu 1, hipotenüs √5; cos x = 1/√5 = √5/5. A 2√5/5, sin x'i hesaplamaktan; B 1/2, cot x'i (komşu/karşı) cos sanmaktan; C √5, hipotenüsün kendisini yazmaktan çıkar.
KURAL · İŞARET

Bölgelere göre işaretler: hangi bölgede kim pozitif?

MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBir açının esas ölçüsü nedir, derece ve radyanda nasıl bulunur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bitiş kenarı aynı olan açılar arasındaki fark 360°'nin (2π'nin) tam katıdır. Bir açının [0°, 360°) aralığındaki ölçüsüne esas ölçü denir; açıdan 360°'nin uygun katı çıkarılarak ya da eklenerek bulunur. Radyanda kπ/n biçimindeki açı için k sayısı 2n'ye bölünür ve kalan alınır.

Esas ölçü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Trigonometrik fonksiyonların işaretleri bölgelere göre nasıl değişir?

Kısa cevap: Birim çemberde P(cos θ, sin θ) noktasının bulunduğu bölge işaretleri belirler. I. bölgede hepsi pozitif; II. bölgede yalnız sinüs pozitif; III. bölgede yalnız tanjant ve kotanjant pozitif; IV. bölgede yalnız kosinüs pozitiftir. tan ve cot, sin ile cos'un bölümü olduğundan bu ikisi aynı işaretliyse pozitif, zıt işaretliyse negatiftir.

Analitik düzlemin dört bölgesi, dört farklı işaret takımı demektir; bir noktanın adresi onun x ve y'sinin işaretini söyler.

cos θ = x ve sin θ = y olduğu için işaretler doğrudan koordinatlardan gelir. II. bölgede x negatif, y pozitiftir: kosinüs negatif, sinüs pozitif, bölümleri negatif. III. bölgede ikisi de negatiftir, bölümleri pozitif olur: tanjant ve kotanjant pozitif. Eksenlerin üzerindeki açılar (0°, 90°, 180°, 270°) hiçbir bölgeye ait değildir; değerleri ayrı okunur.

Parantezler (cos, sin) yani (x, y) işaretleridir; tan ve cot bunların bölümünün işaretini taşır.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

sin 200°, cos 300° ve tan 100° değerlerinin işaretlerini bulunuz.

  1. 200° III. bölgede: sin negatif.
  2. 300° IV. bölgede: cos pozitif.
  3. 100° II. bölgede: tan negatif.

Cevap: −, +, −

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

sin x · cos x < 0 ve tan x · sin x > 0 olduğuna göre x'in bitiş kenarı hangi bölgededir?

  1. sin ile cos zıt işaretli: II. ya da IV. bölge.
  2. tan x · sin x = sin2x / cos x; pay pozitif, öyleyse cos x > 0.
  3. II ve IV'ten cos'un pozitif olduğu IV.

Cevap: IV. bölge

✔ Doğru

  • tan ve cot her bölgede aynı işaretlidir.
  • II. bölgede cos negatiftir.
  • Eksen açıları bölgeye ait değildir.

✘ Sık yapılan hata

  • III. bölgede tanjantı negatif sanmak (iki negatifin bölümü pozitif).
  • II. bölgede kosinüsü pozitif almak.
  • 180°'yi II. ya da III. bölgeye koymak.
Akılda kalsın: I'den IV'e saatin tersine “hepsi, sinüs, tanjant, kosinüs”: her bölgede bu sıradaki fonksiyon (ve tan ile birlikte cot) pozitiftir, kalanlar negatiftir.
Sınavda

Nasıl sorulura = sin 160°, b = cos 250°, c = tan 300° gibi değerlerin işaretleri ya da çarpım işaretlerinden bölge bulma.

TuzakTuzak, III. bölgede tanjantın pozitif olduğunu unutmak ve eksen üzerindeki açıları bir bölgeye koymaktır.

⇄Bilgi eşleştirme pozitif olanlar

?Soru çöz

a = sin 160°, b = cos 250° ve c = tan 300° olduğuna göre a, b ve c'nin işaretleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. 160° II. bölge: sin +; 250° III. bölge: cos −; 300° IV. bölge: tan −. B, III. bölgede cos'u pozitif sanmaktan; C, II. bölgede sinüsü negatif, IV'te tanjantı pozitif almaktan; D, IV. bölgede tanjantı kosinüsle aynı işaretli sanmaktan çıkar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

f tek, g çift fonksiyon; f(2) = 3 ve g(2) = 5 olduğuna göre f(−2) · g(−2) + g(−2) kaçtır?

✓ B. f tek: f(−2) = −3; g çift: g(−2) = 5. (−3)·5 + 5 = −10. A 20, f(−2)'yi de 3 alıp tek fonksiyonu çift gibi okumaktan; C −20, g(−2)'nin ikinci geçişini −5 almaktan; D 10, g'yi tek sanıp g(−2) = −5 yazmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyonlar · Tek ve çift fonksiyonlar

?Soru 2

f(x) = 3x − 2 ve g(x) = x + 4 olduğuna göre (f ∘ g)⁻¹(13) kaçtır?

✓ A. (f ∘ g)(x) = 3x + 10; 3a + 10 = 13 → a = 1. B 49, tersi yerine (f ∘ g)(13)'ü hesaplamaktan; C 11/3, sırayı karıştırıp f⁻¹(g⁻¹(13)) almaktan; D 5, yalnız f⁻¹(13)'ü bulup g'yi unutmaktan çıkar.Kaynak: Bileşke ve ters fonksiyon · Ters grafiği ve bileşkeyle ters

?Soru 3

f'nin grafiği (6, 4) noktasından geçtiğine göre y = f(3x) − 2 grafiği aşağıdaki noktalardan hangisinden geçer?

✓ B. 3x = 6 → x = 2; y = f(6) − 2 = 2. A, x'i 3'e bölmek yerine 3 ile çarpmaktan; C, −2'yi +2 gibi yukarı ötelemekten; D, yatay ölçeklemeyi hiç uygulamamaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · k·f(x), f(kx) ve birleşik dönüşüm

?Soru 4

f(x) = x + 4 (x < 0 için) ve f(x) = x² − 1 (x ≥ 0 için) olduğuna göre f(x) = 3 denkleminin köklerinin toplamı kaçtır?

✓ C. x + 4 = 3 → x = −1 (< 0, geçerli); x² − 1 = 3 → x = ±2, yalnız 2 ≥ 0. Kökler −1 ve 2, toplam 1. A, −2'yi aralık şartına bakmadan almaktan; B, birinci parçayı unutmaktan; D, −1 kökünü işaretsiz 1 yazmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyonlar · Parçalı tanımlı fonksiyonlar

?Soru 5

f(x) = x2 − 2x fonksiyonunun [1, 4] aralığındaki ortalama değişim hızı kaçtır?

✓ B. f(4) = 8, f(1) = −1; (8 − (−1))/(4 − 1) = 9/3 = 3. A 9, değer farkını x farkına bölmemekten; C 1/3, oranı ters kurmaktan; D 2, yalnız f(4)'ü 4'e bölüp başlangıcı unutmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · Ortalama değişim hızı

?Soru 6

Gerçek sayılarda tanımlı ve değerli aşağıdaki fonksiyonlardan hangisi bire bir ve örtendir?

✓ B. Eğimi sıfırdan farklı doğrusal fonksiyon her y'yi tam bir kez alır. A, f(−1) = f(1) olduğu ve 1'den küçükleri almadığı için ne bire bir ne örtendir; C, |−2| = |2| olduğu ve negatifleri almadığı için; D, sabit fonksiyon her x'i 3'e götürdüğü için elenir.Kaynak: Bileşke ve ters fonksiyon · Bire bir ve örtenliği sınama

?Soru 7

y = f(x) grafiği A(2, 5) noktasından geçmektedir. Buna göre y = −f(−x) grafiği aşağıdaki noktalardan hangisinden kesinlikle geçer?

✓ D. x = −2 için −f(−(−2)) = −f(2) = −5: (−2, −5), orijine göre yansıma. A, yalnız dışarıdaki eksiyi uygulamaktan (−f(x)); B, yalnız içerideki eksiyi uygulamaktan (f(−x)); C, yansımayı ters fonksiyon gibi koordinatları yer değiştirmek sanmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · Yansıma ve simetri

?Soru 8

y = x2 − 6x + 5 parabolü önce 2 birim sola, sonra 3 birim yukarı ötelenirse yeni parabolün tepe noktası ne olur?

✓ C. Tepe (3, −4); 2 birim sola (1, −4), 3 birim yukarı (1, −1). A, sola yerine sağa kaydırmaktan; B, yukarı yerine aşağı kaydırmaktan; D, iki yönü de ters çevirmekten çıkar.Kaynak: Fonksiyon grafikleri · Öteleme dönüşümleri

?Soru 9

f doğrusal bir fonksiyon, f(2) = 7 ve f(5) = 16 olduğuna göre f(0) kaçtır?

✓ A. a = (16 − 7)/(5 − 2) = 3; 3·2 + b = 7 → b = 1 = f(0). B 3, eğimi y kesimi sanmaktan; C 9, değer farkını x farkına bölmeden eğim almaktan; D 4, b'yi f(1) gibi 7 − 3 diye bulmaktan çıkar.Kaynak: Fonksiyonlar · Birim, sabit ve doğrusal fonksiyon

?Soru 10

f(x) = x2 − 1 ve g(x) = 2x + 3 olduğuna göre (f ∘ g)(x) aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. f(2x + 3) = (2x + 3)² − 1 = 4x² + 12x + 8. A, sırayı ters çevirip g(f(x)) hesaplamaktan; C, bileşke yerine f(x)·g(x) çarpımını almaktan; D, (2x + 3)²'yi açarken ortadaki 12x'i unutmaktan çıkar.Kaynak: Bileşke ve ters fonksiyon · Bileşke fonksiyon
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?AYT Matematik soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →