Yönlü açı: dönüşün yönü de ölçünün parçasıdır
MEB 11. sınıf · Trigonometri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Yönlü açı nedir, pozitif ve negatif yönlü açı nasıl belirlenir?
Kısa cevap: Başlangıç kenarı ve bitiş kenarı sırayla belirtilen açıya yönlü açı denir. Başlangıç kenarından bitiş kenarına saatin dönme yönünün tersine dönülüyorsa açı pozitif yönlü, saatin dönme yönünde dönülüyorsa negatif yönlüdür. Analitik düzlemde başlangıç kenarı genellikle pozitif x eksenidir; ölçü aynı olsa bile yönü farklı iki açı farklı açılardır.Bir kapı kolunu sağa da çevirebilirsin sola da; açı aynı olsa bile hareket farklıdır.
Geometride açı yalnız bir büyüklüktür; trigonometride ise dönmenin yönü de önemlidir. OA ışını başlangıç, OB ışını bitiş kenarıysa OA'dan OB'ye saatin tersine dönülen açı pozitif, saat yönünde dönülen açı negatiftir. Bu yüzden ∡AOB ile ∡BOA zıt işaretlidir. Aynı bitiş kenarına iki yönden de varılabilir: +270° ile −90° aynı yere götürür.
Pozitif x ekseninden başlayan 120°'lik ve −240°'lik yönlü açıların bitiş kenarları aynı mıdır?
- 120° saatin tersine üçte bir turdan biraz azdır; −240° saat yönünde üçte iki turdur.
- Farkları 120° − (−240°) = 360°, bir tam tur.
Cevap: Evet, bitiş kenarları çakışır
Saat 14.00'ten 14.40'a kadar yelkovanın taradığı yönlü açı ile akrebin taradığı yönlü açının toplamı kaç derecedir?
- Yelkovan 60 dakikada 360° döner, dakikada 6°: 40 dakikada 6° · 40 = 240°.
- Akrep 12 saatte 360°, saatte 30°, dakikada 0,5° döner: 40 dakikada 0,5° · 40 = 20°.
- İkisi de saat yönünde döner, yönlü açılar negatiftir: −240° + (−20°) = −260°.
Cevap: −260°
✔ Doğru
- Saatin tersi pozitif yöndür.
- ∡AOB = −∡BOA.
- Farkı 360°'nin katı olan açıların bitiş kenarı aynıdır.
✘ Sık yapılan hata
- Saat yönünü pozitif saymak.
- Saat ibresi sorularında işareti hiç yazmamak.
- Başlangıç ve bitiş kenarının sırasını önemsiz sanmak.
Nasıl sorulurSaat ibresi, çark ya da dönme dolap gibi dönen bir cismin taradığı yönlü açı sorulur.
TuzakTuzak, saat yönündeki dönüşü pozitif almak ve akrep ile yelkovanın hızlarını karıştırmaktır (akrep saatte 30°, yelkovan dakikada 6° döner).
⇄Bilgi eşleştirme yön ve ölçü
?Soru çöz
Bir saatin akrebi 3 saatte kaç derecelik yönlü açı tarar?