Ticaret şirketleri: beş tür, şahıs ve sermaye şirketi, sermaye koyma, birleşme ve bölünme
Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTicaret unvanı nasıl oluşturulur? Gerçek kişi tacirin, kollektif, komandit, anonim ve limited şirketin unvanında neler bulunmalıdır, unvan devredilebilir mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Ticari işletme ve tacir). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Tacir işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapar ve işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün içinde unvanını tescil ve ilan ettirir (m.39–40). Gerçek kişinin unvanı kısaltılmadan yazılan adı ve soyadıdır (m.41); anonim, limited ve kooperatif şirketler işletme konusunu ve türünü göstermek şartıyla unvanı serbestçe seçer (m.43). Unvan işletmeden ayrı devredilemez (m.49).
✎Konu anlatımı
Ticaret şirketleri nelerdir, şahıs şirketi ile sermaye şirketi arasındaki fark nedir? Şirkete sermaye olarak neler konabilir, şirketler nasıl birleşir ve bölünür?
Kısa cevap: Ticaret şirketleri kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir (TTK m.124). Kollektif ve komandit şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit sermaye şirketidir. Hepsi tüzel kişidir (m.125). Para, alacak, taşınır ve taşınmaz, fikrî haklar, emek, ticari itibar ve işletme sermaye olabilir (m.127); şirketler birleşebilir, bölünebilir ve tür değiştirebilir (m.136, 159, 180).Üç arkadaş bir yazılım işi kuracak: biri para, biri ofis olacak dairesini, üçüncüsü yalnız emeğini koymak istiyor; hiçbiri şirket borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmak istemiyor. Hangi şirket türünü seçmeliler?
Sınırlı sayı ve iki aile
Ticaret şirketleri kanunda sınırlı sayıdadır (m.124/1); taraflar yeni bir tür yaratamaz. Kollektif ve komandit şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit sermaye şirketidir (m.124/2); kooperatif kendi kanunuyla (1163) düzenlenir. Ticaret şirketleri tüzel kişidir (m.125); Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz tüzel kişilere ilişkin genel hükümler, burada hüküm yoksa TBK'nın adi ortaklık hükümleri onlara da uygulanır (m.126). Tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık ise ticaret şirketi değildir. Ticari işletme ve tacir sayfasında ticaret şirketlerinin tacir olduğunu gördük.
| Şahıs şirketi | Sermaye şirketi | |
|---|---|---|
| Türler | Kollektif, komandit | Anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit |
| Öne çıkan | Ortağın kişiliği ve güveni | Konulan sermaye |
| Ortağın sorumluluğu | Sınırsız (komanditer sınırlı) | Yalnız taahhüt ettiği sermaye |
| Emek ve ticari itibar | Sermaye olabilir (komanditer hariç) | Sermaye olamaz |
Sermaye koyma
Kanunda aksine hüküm yoksa para, alacak, kıymetli evrak, paylar, fikrî mülkiyet hakları, taşınır ve taşınmazlar, bunların kullanma hakları, kişisel emek, ticari itibar, ticari işletmeler ve devredilebilen her değer sermaye olabilir (m.127). Ama anonim ve limited şirkette hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacak sermaye olamaz (m.342, 581); komanditer de emeğini ve itibarını koyamaz (m.307). Eşya hukuku sayfasında gördüğümüz tescil ilkesi burada da işler: taşınmazı sermaye olarak koyma borcu resmî şekil olmadan geçerlidir, ama şirketin taşınmaz üzerinde tasarruf edebilmesi için tapuya tescil gerekir (m.128).
Birleşme, bölünme, tür değiştirme
Birleşme, bir şirketin diğerini devralmasıyla ya da yeni bir şirkette bir araya gelinmesiyle olur; devrolunan şirket sona erer, sicilden silinir ve malvarlığı bütün olarak devralana geçer (m.136). Tam bölünmede bütün malvarlığı diğer şirketlere geçer ve şirket sona erer; kısmi bölünmede şirket varlığını sürdürür (m.159). Tür değiştirmede yeni türdeki şirket eskisinin devamıdır (m.180). Birleşmenin iktisadi türleri İşletme (KPSS A) serisindeki İşletmenin temel kavramları sayfasında anlatılıyor.
Girişteki arkadaşlar sınırsız sorumluluk istemediklerinden limited ya da anonim şirket seçmelidir; ama orada emek sermaye olamaz, üçüncü arkadaş başka bir değer koymalıdır. Daire, bilirkişi değeriyle ayni sermaye olabilir.
Nasıl sorulurŞirket türlerinin sınıflandırılması, sermaye olarak konabilecek değerler ve birleşme, bölünme, tür değiştirmenin sonuçları sorulur.
TuzakSermayesi paylara bölünmüş komandit şirketi şahıs şirketi saymak; TTK onu sermaye şirketi sayar.
Sınavda işaretlekişisel emek ve ticari itibar anonim ve limited şirkette sermaye olamaz.
⇄Bilgi eşleştirme şirket ya da işlem → nitelik
?Soru çöz
Ticaret şirketlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?