Ticaret şirketleri: şahıs şirketleri, anonim ve limited şirket, kooperatif

Şirket türlerini ortakların sorumluluğu, asgari sermaye, organlar ve nisaplarla karşılaştırarak; anonim ve limited şirkette sınavın sevdiği sayıları öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
TİCARET HUKUKU · TÜR

Ticaret şirketleri: beş tür, şahıs ve sermaye şirketi, sermaye koyma, birleşme ve bölünme

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTicaret unvanı nasıl oluşturulur? Gerçek kişi tacirin, kollektif, komandit, anonim ve limited şirketin unvanında neler bulunmalıdır, unvan devredilebilir mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Ticari işletme ve tacir). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tacir işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapar ve işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün içinde unvanını tescil ve ilan ettirir (m.39–40). Gerçek kişinin unvanı kısaltılmadan yazılan adı ve soyadıdır (m.41); anonim, limited ve kooperatif şirketler işletme konusunu ve türünü göstermek şartıyla unvanı serbestçe seçer (m.43). Unvan işletmeden ayrı devredilemez (m.49).

Ticaret unvanı ve işletme adı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ticaret şirketleri nelerdir, şahıs şirketi ile sermaye şirketi arasındaki fark nedir? Şirkete sermaye olarak neler konabilir, şirketler nasıl birleşir ve bölünür?

Kısa cevap: Ticaret şirketleri kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir (TTK m.124). Kollektif ve komandit şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit sermaye şirketidir. Hepsi tüzel kişidir (m.125). Para, alacak, taşınır ve taşınmaz, fikrî haklar, emek, ticari itibar ve işletme sermaye olabilir (m.127); şirketler birleşebilir, bölünebilir ve tür değiştirebilir (m.136, 159, 180).

Üç arkadaş bir yazılım işi kuracak: biri para, biri ofis olacak dairesini, üçüncüsü yalnız emeğini koymak istiyor; hiçbiri şirket borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmak istemiyor. Hangi şirket türünü seçmeliler?

Sınırlı sayı ve iki aile

Ticaret şirketleri kanunda sınırlı sayıdadır (m.124/1); taraflar yeni bir tür yaratamaz. Kollektif ve komandit şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit sermaye şirketidir (m.124/2); kooperatif kendi kanunuyla (1163) düzenlenir. Ticaret şirketleri tüzel kişidir (m.125); Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz tüzel kişilere ilişkin genel hükümler, burada hüküm yoksa TBK'nın adi ortaklık hükümleri onlara da uygulanır (m.126). Tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık ise ticaret şirketi değildir. Ticari işletme ve tacir sayfasında ticaret şirketlerinin tacir olduğunu gördük.

Şahıs şirketi ile sermaye şirketi
Şahıs şirketiSermaye şirketi
TürlerKollektif, komanditAnonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit
Öne çıkanOrtağın kişiliği ve güveniKonulan sermaye
Ortağın sorumluluğuSınırsız (komanditer sınırlı)Yalnız taahhüt ettiği sermaye
Emek ve ticari itibarSermaye olabilir (komanditer hariç)Sermaye olamaz

Sermaye koyma

Kanunda aksine hüküm yoksa para, alacak, kıymetli evrak, paylar, fikrî mülkiyet hakları, taşınır ve taşınmazlar, bunların kullanma hakları, kişisel emek, ticari itibar, ticari işletmeler ve devredilebilen her değer sermaye olabilir (m.127). Ama anonim ve limited şirkette hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacak sermaye olamaz (m.342, 581); komanditer de emeğini ve itibarını koyamaz (m.307). Eşya hukuku sayfasında gördüğümüz tescil ilkesi burada da işler: taşınmazı sermaye olarak koyma borcu resmî şekil olmadan geçerlidir, ama şirketin taşınmaz üzerinde tasarruf edebilmesi için tapuya tescil gerekir (m.128).

Birleşme, bölünme, tür değiştirme

Birleşme, bir şirketin diğerini devralmasıyla ya da yeni bir şirkette bir araya gelinmesiyle olur; devrolunan şirket sona erer, sicilden silinir ve malvarlığı bütün olarak devralana geçer (m.136). Tam bölünmede bütün malvarlığı diğer şirketlere geçer ve şirket sona erer; kısmi bölünmede şirket varlığını sürdürür (m.159). Tür değiştirmede yeni türdeki şirket eskisinin devamıdır (m.180). Birleşmenin iktisadi türleri İşletme (KPSS A) serisindeki İşletmenin temel kavramları sayfasında anlatılıyor.

Girişteki arkadaşlar sınırsız sorumluluk istemediklerinden limited ya da anonim şirket seçmelidir; ama orada emek sermaye olamaz, üçüncü arkadaş başka bir değer koymalıdır. Daire, bilirkişi değeriyle ayni sermaye olabilir.

Akılda kalsın: Beş tür, sınırlı sayı. Kollektif ve komandit şahıs, AŞ ve limited sermaye şirketi. Emek ve itibar şahıs şirketinde sermaye olur, sermaye şirketinde olmaz. Birleşmede devrolunan silinir, tür değiştiren devam eder.
Sınavda

Nasıl sorulurŞirket türlerinin sınıflandırılması, sermaye olarak konabilecek değerler ve birleşme, bölünme, tür değiştirmenin sonuçları sorulur.

TuzakSermayesi paylara bölünmüş komandit şirketi şahıs şirketi saymak; TTK onu sermaye şirketi sayar.

Sınavda işaretlekişisel emek ve ticari itibar anonim ve limited şirkette sermaye olamaz.

⇄Bilgi eşleştirme şirket ya da işlem → nitelik

?Soru çöz

Ticaret şirketlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. m.581 limited şirkette hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacağın sermaye olamayacağını açıkça söyler. A m.125'i, B m.124/2'yi, C m.180'i doğru aktarır.
TİCARET HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Şahıs şirketleri: kollektifte sınırsız ama ikincil sorumluluk, komanditte iki tür ortak

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Kollektif şirket nedir, ortaklar şirket borçlarından nasıl sorumludur? Komandit şirkette komandite ve komanditer ortak arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Kollektif şirket, ticari işletme işletmek için gerçek kişiler arasında kurulan ve hiçbir ortağın sorumluluğu sınırlanmamış şirkettir (m.211). Ortaklar şirket borçlarından müteselsilen ve bütün malvarlığıyla sorumludur, ama önce şirkete başvurulur (m.236–237). Komandit şirkette en az bir ortak (komandite) sınırsız, diğerleri (komanditer) koydukları sermayeyle sınırlı sorumludur; komandite gerçek kişi olmalıdır (m.304).

Bir kollektif şirket tedarikçisine 2 milyon TL borçlu. Tedarikçi doğrudan en zengin ortağın evini haczettirebilir mi? Şirkete geçen ay giren ortak bu eski borçtan sorumlu mu?

Kollektif şirket

Kollektif şirket yalnız gerçek kişiler arasında kurulur (m.211). Sözleşme yazılıdır; imzalar noterce onaylanır ya da sözleşme sicil müdürü veya yardımcısı huzurunda imzalanır (m.212). Kanuni şekle uyulmamış ya da zorunlu kayıtları eksik şirket adi şirket hükmündedir (m.214); tescilden önce şirket adına işe girişen ortaklar müteselsilen sorumludur (m.216). Her ortak şirketi yönetme hakkına ve görevine sahiptir; sözleşme ya da ortakların çoğunluğu yönetimi bir ya da birkaç ortağa bırakabilir (m.218). Ortak, izin almadan şirketin işleri türünden iş yapamaz (m.230).

Ortaklar şirket borçlarından müteselsilen ve bütün malvarlığıyla sorumludur; yeni giren ortak girişinden önce doğan borçlardan da sorumludur ve aykırı şartlar üçüncü kişilere karşı geçersizdir (m.236). Borcun ifası ve sona ermesi sayfasında gördüğümüz teselsüle burada bir sıra eklenir: birinci derecede şirket sorumludur; ortağa ancak şirkete karşı takip sonuçsuz kalmışsa ya da şirket sona ermişse gidilir, ama ortağın mallarına ihtiyati haciz konabilir (m.237). Şirketin iflası ortakların iflasını gerektirmez (m.240). Şirket iflas, sermayenin tamamının ya da üçte ikisinin kaybı, birleşme ya da bir ortağın iflasıyla sona erer (m.243).

Komandit şirket

Sorumluluğu sınırsız ortağa komandite, koyduğu ya da taahhüt ettiği sermayeyle sınırlı olana komanditer denir; tüzel kişi ancak komanditer olabilir (m.304). Komanditer emeğini ve ticari itibarını sermaye olarak koyamaz (m.307), şirketi ortak sıfatıyla temsil edemez (m.318) ve sermayesini geri alamaz (m.323). Adı unvanda bulunan komanditer, üçüncü kişilere karşı komandite gibi sorumludur (m.320).

Şirket türüne göre ortağın şirket borçlarından sorumluluğu.Görsel: Sınav Defteri
Şahıs şirketlerinde ortaklar
Kollektif ortakKomanditeKomanditer
Kim olabilir?Gerçek kişiGerçek kişiGerçek ya da tüzel kişi
SorumlulukSınırsız, müteselsil, şirketten sonraSınırsızSermayesiyle sınırlı (m.319)
Yönetim, temsilHer ortak yönetir (m.218)Kural olarak temsil eder (m.318)Ortak sıfatıyla temsil edemez

Girişteki tedarikçi önce şirkete gitmelidir; takip sonuçsuz kalırsa ortaklara başvurur, bu arada ortağın evine ihtiyati haciz koydurabilir. Yeni ortak eski borçtan da sorumludur.

Akılda kalsın: Kollektif: yalnız gerçek kişi, herkes sınırsız, ama önce şirket. Yeni ortak eski borca da girer. Komandit: komandite sınırsız ve gerçek kişi, komanditer sınırlı; adı unvandaysa komandite gibi sorumlu.
Sınavda

Nasıl sorulurKollektif ortağın sorumluluğunun niteliği, yeni ortağın eski borçlara katılması ve komanditerin sınırları öncüllerle sorulur.

TuzakKollektif şirket alacaklısının doğrudan ortağa gidebileceğini sanmak; ortak ikinci derecede sorumludur, önce şirket takip edilir.

Sınavda işaretletüzel kişi kollektif şirkete ve komandite olarak ortak olamaz, yalnız komanditer olabilir.

⇄Bilgi eşleştirme ortak → sorumluluk

?Soru çöz

Kollektif şirkete ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Ortakları yalnız gerçek kişiler olabilir.
II. Şirkete yeni giren ortak, girişinden önce doğan şirket borçlarından da sorumludur.
III. Şirketin iflası, ortakların da iflasını kendiliğinden gerektirir.

✓ B. m.211 kollektif şirketi gerçek kişilere ayırır (I); m.236/2 yeni ortağı önceki borçlardan da sorumlu tutar (II). A yeni ortağın sorumluluğunu atlıyor; C ve D iflası ortaklara yayıyor, oysa m.240 şirketin iflasının ortakların iflasını gerektirmediğini söyler (III).
TİCARET HUKUKU · SÜRE

Anonim şirket: tek kurucu, 250.000 TL esas sermaye, %25 ön ödeme ve tescille tüzel kişilik

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Anonim şirket nasıl kurulur, en az kaç kurucu gerekir? Anonim şirketin asgari sermayesi ne kadardır, sermayenin ne kadarı tescilden önce ödenir?

Kısa cevap: Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş, borçlarından yalnız malvarlığıyla sorumlu şirkettir; pay sahibi yalnız taahhüt ettiği payla ve şirkete karşı sorumludur (m.329). Bir kurucu yeter (m.338). Esas sermaye en az 250.000 TL, kayıtlı sermayeli halka açık olmayan şirkette başlangıç sermayesi en az 500.000 TL'dir (m.332; 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Nakdi payların en az %25'i tescilden önce, kalanı 24 ay içinde ödenir (m.344).

Bir mühendis tek başına anonim şirket kurmak istiyor; elinde 100.000 TL var. Bu parayla kurabilir mi, şirket kurulmadan imzaladığı ofis kirasından kim sorumlu olur?

Tanım ve kuruluş

Anonim şirket kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç için kurulabilir (m.331). Pay sahibi olan bir ya da daha fazla kurucu yeter (m.338); pay sahibi sayısı bire düşerse durum 7 gün içinde yönetim kuruluna bildirilir, kurul da 7 gün içinde şirketin tek pay sahipli olduğunu tescil ve ilan ettirir. Esas sözleşme yazılıdır; kurucuların imzaları noterce onaylanır ya da sözleşme sicil müdürü veya yardımcısı huzurunda imzalanır (m.339). Kuruluş kural olarak hiçbir makamın iznine bağlı değildir; yalnız Ticaret Bakanlığının tebliğle belirlediği alanlardaki şirketler Bakanlık izniyle kurulur (m.333).

Anonim şirkette sermaye sayıları
KalemTutar / oranDayanak
Esas sermaye (en az)250.000 TLm.332 + 7887 s. CK (2023)
Kayıtlı sermayede başlangıç sermayesi500.000 TLm.332 + 7887 s. CK
Nakdi payların tescilden önce ödenecek kısmıEn az %25; kalanı 24 ay içindem.344
Kayıtlı sermayede yönetim kuruluna yetkiEn çok 5 yılm.460

Kanun metnindeki 50.000 TL ve 100.000 TL, m.332'nin verdiği yetkiyle 2023'te yükseltildi; eski kaynaklardaki rakamlar artık geçerli değildir. Sermayesi bu tutarların altında kalan şirketler 31/12/2026'ya kadar sermayelerini yükseltmezse infisah etmiş sayılır; Bakanlık bu süreyi birer yıl olmak üzere en çok iki kez uzatabilir (geçici m.15). Kayıtlı sermaye sisteminde esas sözleşme, yönetim kuruluna belirli bir tavana kadar genel kurul kararı olmadan sermaye artırma yetkisi verir (m.460).

Tescil ve tüzel kişilik

Şirket ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır (m.355). Tescilden önce şirket adına işlem yapanlar şahsen ve müteselsilen sorumludur; ama işlemin kurulacak şirket adına yapıldığı açıkça bildirilmiş ve şirket tescilden sonra 3 ay içinde taahhüdü kabul etmişse yalnız şirket sorumlu olur. Kabul edilmeyen kuruluş giderlerini kurucular karşılar.

Girişteki mühendis tek başına anonim şirket kurabilir, ama 100.000 TL yetmez; en az 250.000 TL taahhüt edip nakdi kısmın en az %25'ini tescilden önce ödemelidir. Kiradan kendisi sorumludur; şirket tescilden sonra 3 ay içinde kabul ederse sorumluluk şirkete geçer.

Akılda kalsın: AŞ: tek kurucu yeter, 250 bin esas, 500 bin kayıtlı. %25 tescilden önce, kalanı 24 ay. Tescil = tüzel kişilik; öncesindeki taahhüdü şirket 3 ayda üstlenebilir.
Sınavda

Nasıl sorulurAsgari sermaye tutarları, kurucu sayısı, tescilden önce ödenecek oran ve tüzel kişiliğin kazanıldığı an sayı ya da öncüllerle sorulur.

TuzakEski kaynaklardaki 50.000 TL'yi işaretlemek; 2023'ten beri en az esas sermaye 250.000 TL'dir.

Sınavda işaretleanonim şirket tek pay sahibiyle kurulabilir.

✎Boşluk doldurma anonim şirket sermayesi

Anonim şirkette en az esas sermaye TL'dir. Nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az yüzde kadarı tescilden önce ödenir. Kalanı tescili izleyen ay içinde ödenir.

250.000252450.00012

?Soru çöz

Anonim şirketlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ C. m.329/2 pay sahibinin yalnız taahhüt ettiği sermaye payıyla ve şirkete karşı sorumlu olduğunu söyler. A eski kurucu sayısını hatırlatıyor, oysa m.338'e göre bir kurucu yeter; B tüzel kişiliğin anını karıştırıyor: tescille kazanılır (m.355); D istisnayı kural yapıyor: izin yalnız tebliğde sayılan alanlarda aranır (m.333).
TİCARET HUKUKU · KAVRAM

Pay ve imtiyaz: nama ve hamiline pay, oyda imtiyazda 15 oy sınırı ve kanuni yedek akçe

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSağ kalan eşin miras payı ne kadardır? Eş çocuklarla, anne-babayla birlikte ne alır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Miras hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sağ kalan eşin payı birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, ana-baba zümresiyle yarısı, büyük ana-büyük baba zümresiyle dörtte üçü; bunlar da yoksa tamamı (TMK m.499). Eş, birlikte yaşadıkları konut ve ev eşyası üzerinde miras payına mahsuben mülkiyet hakkı isteyebilir (m.652). Mirastan önce mal rejimi tasfiye edilir.

Sağ kalan eşin miras payı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Anonim şirkette imtiyazlı pay nedir, bir paya en çok kaç oy hakkı tanınabilir? Oyda imtiyaz hangi kararlarda kullanılamaz, kanuni yedek akçe nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Bazı paylara ilk esas sözleşmeyle ya da esas sözleşme değiştirilerek kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkında imtiyaz tanınabilir (m.478). Oyda imtiyazda bir paya en çok 15 oy hakkı verilebilir; esas sözleşme değişikliği, ibra ve sorumluluk davası açılması kararlarında oyda imtiyaz kullanılamaz (m.479). Her pay en az bir oy verir (m.434); yıllık kârın %5'i ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşana kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır (m.519).

Bir aile şirketinde kurucu anne, kendi paylarına “her pay 20 oy” imtiyazı tanınmasını istiyor. Bu mümkün mü, bu oylarla esas sözleşmeyi tek başına değiştirebilir mi?

Pay ve pay senedi

Payın itibari değeri en az 1 kuruştur (m.476). Pay senetleri nama ya da hamiline yazılı olur; bedeli tamamen ödenmemiş paylar için hamiline senet çıkarılamaz (m.484). Hamiline pay senedinin devri, şirket ve üçüncü kişiler bakımından ancak devralanın Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirimiyle hüküm doğurur (m.489). Nama paylar, kanun ya da esas sözleşme aksini öngörmedikçe serbestçe devredilir (m.490). Pay sahibine pay bedeli dışında borç yüklenemez ve pay sahibi koyduğu sermayeyi geri isteyemez (m.480). Miras hukuku sayfasında gördüğümüz gibi miras bütün olarak geçtiğinden paylar da mirasçılara geçer.

İmtiyaz ve oy

İmtiyaz; kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkı gibi haklarda paya tanınan üstün bir hak ya da kanunda öngörülmemiş yeni bir pay sahipliği hakkıdır (m.478). Oyda imtiyaz, eşit itibari değerdeki paylara farklı sayıda oy verilerek kurulur; bir paya en çok 15 oy tanınabilir, kurumlaşma ya da haklı sebep ispatlanırsa asliye ticaret mahkemesi bu sınırdan istisna edebilir (m.479/2). Bu sayı 2025 sınavında doğrudan soruldu. Oyda imtiyaz esas sözleşme değişikliğinde ve ibra ile sorumluluk davası açılması kararlarında kullanılamaz (m.479/3). Yönetim kurulunda temsil hakkı tanınan paylar da imtiyazlı sayılır (m.360). Pay sahibi oyunu payının itibari değeriyle orantılı kullanır; tek paya sahip olanın da en az bir oyu vardır (m.434).

Pay ve kâr sayıları
KonuKuralTTK
Payın itibari değeriEn az 1 kuruşm.476
Bir paya en çok oy15 (mahkeme istisnası hariç)m.479/2
Oyda imtiyazın kullanılamadığı kararlarEsas sözleşme değişikliği, ibra, sorumluluk davasım.479/3
Genel kanuni yedek akçeYıllık kârın %5'i, ödenmiş sermayenin %20'sine kadarm.519

Girişteki anne her paya en çok 15 oy tanıtabilir; 20 oy için mahkemenin istisna kararı gerekir. Esas sözleşme değişikliğinde oyda imtiyaz kullanılamaz, orada her pay itibari değeriyle oy verir.

Akılda kalsın: Oyda imtiyaz en çok 15; esas sözleşme değişikliği, ibra, sorumluluk davasında kullanılmaz. Pay en az 1 kuruş, her pay en az 1 oy. Yedek akçe: %5, %20'ye kadar. Bedeli ödenmemiş paya hamiline senet yok.
Sınavda

Nasıl sorulurOyda imtiyazın üst sınırı, kullanılamayacağı kararlar, imtiyaz türleri ve yedek akçe oranları sayı ya da öncüllerle sorulur.

TuzakOyda imtiyazın her genel kurul kararında kullanılabileceğini sanmak; esas sözleşme değişikliği, ibra ve sorumluluk davası kararlarında kullanılamaz.

Sınavda işaretlebir paya tanınabilecek oy en çok 15'tir, istisnası ancak mahkeme kararıyla olur.

⇄Bilgi eşleştirme konu → sayı ya da kural

?Soru çöz

Anonim şirkette oyda imtiyaza ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.479/3 esas sözleşme değişikliği ile ibra ve sorumluluk davası kararlarında oyda imtiyazı yasaklar. B sınırı yanlış veriyor: en çok 15 oy (m.479/2); C organı karıştırıyor: imtiyaz esas sözleşmeyle tanınır (m.478/1); D tanımı ters çeviriyor: eşit itibari değerdeki paylara farklı sayıda oy verilir (m.479/1).
TİCARET HUKUKU · KURUM

Anonim şirketin organları: genel kurul nisapları, yönetim kurulu, denetçi ve azlık hakları

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Anonim şirketin organları nelerdir? Genel kurul ne zaman toplanır, toplantı ve karar nisapları nedir; yönetim kurulu üyeleri kaç yıl için seçilir?

Kısa cevap: Genel kurul olağan olarak faaliyet döneminin bitiminden itibaren 3 ay içinde toplanır (m.409); kural olarak sermayenin en az dörtte biriyle toplanır ve mevcut oyların çoğunluğuyla karar alır (m.418). Yönetim kurulu bir ya da daha fazla kişiden oluşur, üyeler en çok 3 yıl için seçilir (m.359, 362). Sermayenin onda biri (halka açıkta yirmide biri) genel kurulu toplantıya çağırabilir (m.411); kararlara karşı iptal davası 3 ay içinde açılır (m.445).

Bir anonim şirketin ilk genel kurulunda sermayenin yalnız beşte biri temsil edildi; ikinci toplantıda ise yüzde onu. İkinci toplantıda olağan kararlar alınabilir mi? Şirket merkezini yurt dışına taşımak için ne gerekir?

Genel kurul

Esas sözleşmenin değiştirilmesi, yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve ibrası, denetçinin seçimi, finansal tablolar ve kâr dağıtımı, şirketin feshi ve önemli miktarda varlığın toptan satışı genel kurulun devredilemez yetkileridir (m.408). Olağan toplantı her faaliyet dönemi sonundan itibaren 3 ay içinde yapılır (m.409).

Genel kurul nisapları
KararGereken nisapTTK
Olağan kararlarSermayenin en az 1/4'ü (ikinci toplantıda aranmaz); mevcut oyların çoğunluğum.418
Esas sözleşme değişikliğiSermayenin en az 1/2'si, ikinci toplantıda 1/3'ü; mevcut oyların çoğunluğum.421/1
İşletme konusunun tamamen değişmesi, imtiyazlı pay, nama payların devrinin sınırlanmasıSermayenin en az %75'inin olumlu oyum.421/3
Merkezin yurt dışına taşınması, bilanço zararı için yükümlülükBütün sermayenin oybirliğim.421/2

Yönetim kurulu ve denetçi

Yönetim kurulu esas sözleşmeyle atanan ya da genel kurulca seçilen bir ya da daha fazla kişiden oluşur; tüzel kişi üye seçilirse onun adına bir gerçek kişi tescil edilir, üyeler tam ehliyetli olmalıdır (m.359). Üyeler en çok 3 yıl için seçilir, yeniden seçilebilir (m.362) ve genel kurulca her zaman görevden alınabilir (m.364). Kurul üye tam sayısının çoğunluğuyla toplanır, hazır bulunanların çoğunluğuyla karar alır; üyeler birbirini temsilen oy veremez; oylar eşitse konu sonraki toplantıya kalır, yine eşitlikte öneri reddedilmiş sayılır (m.390). Denetçiyi genel kurul seçer (m.399).

Azlık ve iptal davası

Sermayenin en az onda birini, halka açık şirkette yirmide birini oluşturan pay sahipleri genel kurulu toplantıya çağırabilir ya da gündeme madde koydurabilir (m.411). Kanuna, esas sözleşmeye ve dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı karar tarihinden itibaren 3 ay içinde iptal davası açılır (m.445); pay sahibinin vazgeçilemez haklarını kaldıran ya da şirketin temel yapısını bozan kararlar ise batıldır (m.447).

Girişteki ikinci toplantıda nisap aranmaz, karar alınır. Merkezi yurt dışına taşımak oybirliği ister.

Akılda kalsın: Genel kurul 3 ayda; olağan nisap 1/4 (ikinci toplantıda yok), esas sözleşme 1/2, sonra 1/3, konu ve imtiyaz %75, yurt dışı oybirliği. Yönetim kurulu en az 1 kişi, en çok 3 yıl. Azlık 1/10, iptal 3 ay.
Sınavda

Nasıl sorulurKarar türü verilip gereken nisap, yönetim kurulunun üye sayısı ve süresi, azlık oranı ve iptal davası süresi sorulur.

TuzakYönetim kurulunun en az üç kişiden oluşması gerektiğini sanmak; 6102 sayılı Kanunla tek kişilik yönetim kurulu mümkündür.

Sınavda işaretleimtiyazlı pay oluşturma kararı sermayenin en az %75'ini oluşturan payların olumlu oyunu ister.

⇄Bilgi eşleştirme karar → nisap

?Soru çöz

Anonim şirkete ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Yönetim kurulu üyeleri en çok üç yıl için seçilebilir.
II. Genel kurul kararlarına karşı iptal davası, karar tarihinden itibaren bir ay içinde açılır.
III. Yönetim kurulunda oylar ikinci toplantıda da eşit çıkarsa öneri reddedilmiş sayılır.

✓ B. m.362 üyeleri en çok 3 yıl için seçtirir (I); m.390/3 ikinci toplantıda da eşitlik olursa öneriyi reddedilmiş sayar (III). A eşitlik kuralını atlıyor; C ve D iptal davası süresini bir ay sanıyor, oysa m.445 süreyi karar tarihinden 3 ay olarak koyar (II).
TİCARET HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Limited şirket: 1–50 ortak, 50.000 TL sermaye, noter onaylı pay devri ve amme borcu sorumluluğu

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Limited şirket nasıl kurulur, en çok kaç ortağı olabilir ve asgari sermayesi ne kadardır? Limited şirkette pay devri nasıl yapılır, ortaklar şirket borçlarından sorumlu mudur?

Kısa cevap: Limited şirket bir ya da daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulur, ortak sayısı 50'yi aşamaz (m.573–574). Esas sermaye en az 50.000 TL'dir (m.580; 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı), esas sermaye payı en az 25 TL ve katlarıdır (m.583). Pay devri yazılı yapılır, imzalar noterce onaylanır ve kural olarak genel kurul onayıyla geçerli olur (m.595). Ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir (m.573/2).

Bir limited şirket ortağı payını arkadaşına sattı; sözleşmeyi yazılı yaptılar ama imzaları noterde onaylatmadılar. Devir geçerli mi? Şirketin ödenmemiş vergi borcu için ortaklara gidilebilir mi?

Kuruluş ve sermaye

Sözleşme yazılı yapılır ve kurucular onu ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalar (m.575). Anonim şirketten farklı olarak nakdi payların %25'inin tescilden önce ödenmesi şartı limitedde uygulanmaz (m.585). Esas sermaye payının itibari değeri en az 25 TL ve katlarıdır (m.583). Ortak sayısı bire düşerse 7 gün içinde müdürlere bildirilir, müdürler de 7 gün içinde tescil ettirir (m.574).

Pay devri ve genel kurul

Esas sermaye payının devri yazılı yapılır ve tarafların imzaları noterce onaylanır; sözleşmede aksi yoksa devir genel kurul onayıyla geçerli olur, genel kurul sebep göstermeden reddedebilir, sözleşme devri yasaklayabilir; o zaman ortağın haklı sebeple çıkma hakkı saklıdır (m.595). Olağan genel kurul hesap döneminin bitiminden itibaren 3 ay içinde, en az 15 gün önceden yapılan çağrıyla toplanır (m.617); her 25 TL bir oy verir (m.618). Kararlar temsil edilen oyların salt çoğunluğuyla alınır (m.620); işletme konusunun değiştirilmesi, sermaye artırımı, merkezin değiştirilmesi ve fesih gibi önemli kararlar temsil edilen oyların üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunu ister (m.621).

Müdürler ve sorumluluk

Yönetim ve temsil sözleşmeyle bir ya da daha çok müdüre verilir; en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisi bulunmalıdır (m.623). Müdürler çoğunlukla karar alır, eşitlikte başkanın oyu üstündür (m.624). Ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir (m.573/2); ama şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur, payı devreden ve devralan devir öncesi borçtan müteselsilen sorumludur (6183 sayılı Kanun m.35).

Anonim şirket ile limited şirket
AnonimLimited
Kurucu / ortak sayısıEn az 1, üst sınır yok1–50
En az sermaye250.000 TL50.000 TL
Pay itibari değeriEn az 1 kuruşEn az 25 TL ve katları
Sözleşmenin imzasıNoter onayı ya da sicil müdürü huzuruSicil müdürlüğü personeli huzuru
YönetimYönetim kuruluMüdür; en az bir ortak yetkili
Pay devriNama pay kural olarak serbest (m.490)Yazılı + noter onayı + genel kurul onayı

Girişteki devir, imzalar noterce onaylanmadığı için geçersizdir. Vergi borcu şirketten alınamazsa ortaklar payları oranında sorumludur.

Akılda kalsın: Limited: 1–50 ortak, 50 bin TL, pay 25 TL. Devir: yazılı + noter + genel kurul onayı. Önemli karar 2/3 + sermayenin salt çoğunluğu. Ortak şirket borcundan sorumlu değil, ama amme alacağında payı oranında sorumlu.
Sınavda

Nasıl sorulurOrtak sayısı, asgari sermaye, pay devrinin şekli ve ortakların sorumluluğu anonim şirketle karşılaştırmalı sorulur.

TuzakLimited ortağının hiçbir şirket borcundan sorumlu olmadığını mutlak sanmak; tahsil edilemeyen amme alacağında sermaye payı oranında sorumludur.

Sınavda işaretlelimited şirket sözleşmesi noterde değil, ticaret sicili müdürlüğünde imzalanır.

✎Boşluk doldurma limited şirket

Limited şirkette ortak sayısı kişiyi aşamaz. En az esas sermaye TL'dir. Esas sermaye payının devrinde tarafların imzaları onaylanır.

5050.000noterce250.0007

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi limited şirket için doğru değildir?

✓ D. m.585 bu ön ödeme şartının limited şirkete uygulanmadığını açıkça söyler; kural anonim şirkete aittir (m.344). A m.573/1'i (bir ya da daha çok gerçek veya tüzel kişi), B m.583'ü, C m.623/1'i doğru aktarır.
TİCARET HUKUKU · KURUM

Kooperatif: 7 ortak, değişir sermaye, her ortağa bir oy; şirket türlerinin toplu karşılaştırması

Hukuk · Ticaret Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTüzel kişiler nelerdir? Dernek ve vakıf nasıl kurulur, organları nelerdir ve tüzel kişiliği ne zaman kazanırlar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tüzel kişiler kişi toplulukları ve bir amaca özgülenmiş mal toplulukları olarak ikiye ayrılır (m.47); TMK'da ilkinin örneği dernek, ikincisinin vakıftır. Dernek en az yedi gerçek ya da tüzel kişiyle izinsiz kurulur ve kuruluş bildirimini mülki amire verdiği anda tüzel kişilik kazanır (m.56–59). Vakıf resmî senet ya da ölüme bağlı tasarrufla kurulur, mahkeme siciline tescille kişilik kazanır (m.102).

Tüzel kişiler: dernek ve vakıf

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kooperatif nedir, en az kaç ortakla kurulur? Kooperatifte oy hakkı nasıldır, genel kurul kararları hangi çoğunlukla alınır ve kooperatif nasıl dağılır?

Kısa cevap: Kooperatif, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet yoluyla sağlamak için gerçek ve tüzel kişilerce kurulan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli tüzel kişidir (1163 m.1). En az 7 ortakla kurulur (m.2), tescille tüzel kişilik kazanır (m.7). Genel kurulda her ortağın bir oyu vardır (m.48); dağılma, birleşme ve ana sözleşme değişikliği fiilen kullanılan oyların üçte ikisini ister (m.51).

Bir köyde 9 süt üreticisi ortak bir soğutma tankı almak için kooperatif kuruyor. En çok payı alan üretici “benim oyum daha çok sayılsın” diyor. Haklı mı?

Kuruluş ve organlar

Kooperatif en az 7 ortağın imzaladığı ana sözleşmeyle kurulur; imzalar ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda atılır ve sermaye sınırlandırılarak kooperatif kurulamaz (m.2). Ana sözleşme ilgili Bakanlığa verilir, izin çıkarsa sicile tescil ve ilan edilir (m.3); kooperatif tescille tüzel kişilik kazanır, öncesinde onun adına işlem yapanlar şahsen ve zincirleme sorumludur (m.7). Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz dernek de en az 7 kişiyle kurulur, ama kazanç paylaşmaz ve kuruluş bildirimiyle tüzel kişilik kazanır. Bir ortaklık payı 100 TL'dir (m.19).

Pay sayısı ne olursa olsun genel kurulda her ortağın bir oyu vardır (m.48). Kararlar oyların yarıdan bir fazlasıyla, dağılma, birleşme ve ana sözleşme değişikliği fiilen kullanılan oyların üçte ikisiyle alınır (m.51). Yönetim kurulu en az 3 ortaktan oluşur ve üyeler Türk vatandaşı olmalıdır (m.55–56); denetçi en çok 4 yıl için seçilir (m.65). Kooperatif; ana sözleşme, genel kurul kararı, iflas, birleşme ya da 3 yıl olağan genel kurulunu yapmama gibi sebeplerle dağılır (m.81).

Beş şirket türü yan yana
TürOrtakEn az sermayeOrtağın sorumluluğu
KollektifYalnız gerçek kişilerKanunda yokSınırsız, müteselsil, şirketten sonra
KomanditKomandite gerçek kişi; komanditer gerçek ya da tüzelKanunda yokKomandite sınırsız, komanditer sınırlı
AnonimEn az 1250.000 TLYalnız taahhüt ettiği pay
Limited1–5050.000 TLTaahhüdü; amme alacağında pay oranında
KooperatifEn az 7Değişir sermaye, sınırlanamazAna sözleşmeye göre; ek ödeme konabilir
Bu sayfanın süreleri ve sayıları (toplu)
KonuSüre / sayıDayanak
AŞ nakdi pay ödemesi%25 tescilden önce, kalanı 24 ayTTK m.344
Tescil öncesi taahhüdün şirketçe kabulü3 ayTTK m.355
Kayıtlı sermaye yetkisi / oyda imtiyazEn çok 5 yıl / en çok 15 oyTTK m.460, 479
Olağan genel kurul (AŞ, limited)Dönem sonundan 3 ayTTK m.409, 617
YK üyeliği / iptal davası (AŞ)En çok 3 yıl / 3 ayTTK m.362, 445
Tek pay sahibine düşme bildirimi7 gün + 7 günTTK m.338, 574
Kooperatif dağılma kararı / genel kurulsuz süre2/3 / 3 yıl1163 m.51, 81

Girişteki üretici haklı değildir: kooperatifte pay sayısı ne olursa olsun her ortağın bir oyu vardır.

Akılda kalsın: Kooperatif: en az 7 ortak, değişir ortak ve sermaye, her ortağa 1 oy, ana sözleşme değişikliği 2/3. Yönetim kurulu en az 3 ortak. AŞ ve limited tek ortakla, kooperatif yediyle.
Sınavda

Nasıl sorulurKooperatifin kurucu sayısı, oy hakkı ve karar çoğunlukları ile şirket türlerinin ortak sayısı, sermaye ve sorumluluk bakımından karşılaştırması sorulur.

TuzakKooperatifte oy hakkının pay sayısına göre arttığını sanmak; her ortağın tek oyu vardır.

Sınavda işaretleanonim ve limited şirket tek ortakla, kooperatif en az 7 ortakla kurulur.

↕Sıralama kooperatifin kuruluşu

  1. Bakanlık kuruluşa izin verir
  2. En az yedi ortak ana sözleşmeyi sicil müdürlüğünde yetkili personel huzurunda imzalar
  3. Kooperatif ticaret siciline tescil edilir ve tüzel kişilik kazanır
  4. Ana sözleşme ilgili Bakanlığa verilir

?Soru çöz

Kuruluş için gereken en az kurucu ya da ortak sayısı bakımından aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. m.573/1 limited şirketin bir ya da daha çok kişiyle kurulabileceğini söyler; tek ortak yeter. B m.338'i, C 1163 m.2'yi, D Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz dernek kuruluşunu (TMK m.56, en az 7 kişi) doğru verir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Borcun ifasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. m.96 borçluya erken ifa hakkı verir, ama kanun, sözleşme ya da âdet yoksa indirim hakkı vermez. A m.90'ı, B m.84'ü, D m.91'i doğru aktarır.Kaynak: Borcun ifası ve sona ermesi · İfa: kim, nerede, ne zaman

?Soru 2

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangileri, gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir?

I. Çalışanının iş sırasında verdiği zarardan sorumlu olan adam çalıştıran
II. Binasının bakımsız balkonu çöken yapı maliki
III. Bakımını üstlendiği köpeği bir yoldan geçeni ısıran kişi

✓ D. Adam çalıştıran (m.66/2) ve hayvan bulunduran (m.67/2) gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek kurtulabilir. II'de yapı malikine kurtuluş kanıtı tanınmamıştır (m.69). A hayvan bulunduranı atlar; B ve C yapı malikini özen ispatıyla kurtulabilen sorumlular arasına koyar.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · Kusursuz sorumluluk hâlleri

?Soru 3

Haksız fiil ile sebepsiz zenginleşme karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Sebepsiz zenginleşmede zenginleşenin kusuru aranmaz.
II. Her ikisinde de istem, öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; haksız fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.
III. Sebepsiz zenginleşmede iade, zarar görenin malvarlığındaki azalmayla ölçülür.

✓ B. I m.77'nin kusur aramadığını, II m.72 ve 82'deki süreleri doğru verir. III yanlıştır: sebepsiz zenginleşmede ölçü zenginleşenin elindeki zenginleşmedir; zarar ölçüsü haksız fiile aittir (m.79). A II'yi atlar; C ve D iki kaynağın ölçüsünü karıştırır.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · İade kapsamı, zamanaşımı, karşılaştırma

?Soru 4

Aşağıdaki alacaklardan hangileri alacaklının rızası olmadan takas edilemez?

I. Nafaka alacağı
II. Kendisine tevdi edilen eşyanın geri verilmesine ilişkin alacak
III. Satış bedelinden doğan muaccel para alacağı

✓ D. m.144 nafaka gibi bakım için zorunlu alacakları (I) ve tevdi edilen eşyanın geri verilmesine ilişkin alacakları (II) ancak alacaklının rızasıyla takasa açar. A tevdi alacağını atlıyor; B ve C sıradan satış bedelini rızaya bağlıyor, oysa muaccel para borcu bildirimle takas edilir (m.139, 143).Kaynak: Borcun ifası ve sona ermesi · Sona erme: ibra, yenileme, takas, imkânsızlık

?Soru 5

2019'da bir kazada yaralanan kişi, zararını ve tazminat yükümlüsünü Mart 2024'te öğrendi. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç değildir. Tazminat istemi en geç ne zaman zamanaşımına uğrar?

✓ A. Öğrenmeden başlayan 2 yıl Mart 2026'da, fiilden başlayan 10 yıl 2029'da dolar; önce dolan süre uygulanır (m.72). B yalnız 10 yıllık mutlak süreyi hesaba katar; C 10 yılı öğrenmeden başlatır; D geç öğrenmenin yalnız 2 yıllık sürenin başlangıcını etkilediğini atlar.Kaynak: Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme · Müteselsil sorumluluk ve zamanaşımı

?Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi tacir olmanın sonuçlarından biri değildir?

✓ C. m.22 tacir borçlunun aşırı ceza ya da ücret iddiasıyla indirim istemesini engeller; hâkimin aşırı cezayı indirmesi (TBK m.182) tacir olmayan borçluyu korur. A ve B m.18'i, D m.20'yi doğru verir.Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Tacir olmanın sonuçları

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi TTK'ya göre ticari işletmenin unsurlarından biri değildir?

✓ B. m.11/1 ticari işletmeyi gelir hedefi, devamlılık ve bağımsızlıkla tanımlar; sicile tescil işletmenin unsuru değil, tacir olmanın sonucudur (m.18). A devamlılığı, C bağımsızlığı, D esnaf sınırını aşan gelir hedefini doğru sayar.Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Ticari işletme ve esnaf işletmesi

?Soru 8

Ticaret unvanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.49/1 unvanın işletmeden ayrı devrini yasaklar. B kuralı tersine çeviriyor: unvanda komandite adı bulunur, komanditer adı bulunamaz (m.42/2); C m.46/2'ye aykırı: şirket izlenimi veren ek yapılamaz; D yetkiyi karıştırıyor: bu kelimeler ancak Cumhurbaşkanı kararıyla konur (m.46/3).Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Ticaret unvanı ve işletme adı

?Soru 9

Ticari işlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. m.89/2 cari hesap sözleşmesini yazılı şekle bağlar; sözlü sözleşme geçersizdir. A m.19/2'yi, B m.5/1'i, C m.7'deki teselsül karinesini doğru aktarır.Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Ticari işler, ticari davalar, faiz, cari hesap

?Soru 10

Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede temerrüde düşen borçlu, kendisine verilen uygun sürede de borcunu ifa etmemiştir. Alacaklının bu aşamadaki haklarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.125/2 ifa ve gecikme tazminatından vazgeçtiğini hemen bildiren alacaklıya ifa edilmemeden doğan zararı isteme hakkı verir. B dönmenin sonucunu ters veriyor: edimler geri istenir, zarar menfidir; C gecikme tazminatını dönmeye bağlıyor, oysa ifayla birlikte istenir; D sürekli edimlide dönme değil fesih olduğunu atlıyor (m.126).Kaynak: Borcun ifası ve sona ermesi · Borçlu ve alacaklı temerrüdü
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →