Aile hukuku: evlilik, boşanma, mal rejimleri, soybağı ve vesayet

Evliliğin kurulmasından sona ermesine, mal rejimlerinden soybağı ve koruyucu hukuka kadar aile hukukunu süreleriyle ve sık karıştırılan kurallarıyla öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEDENİ HUKUK · KAVRAM

Nişanlanma ve evlenme: 17 yaş, hısımlık engeli ve 300 günlük bekleme süresi

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHak ehliyeti ve fiil ehliyeti nedir? Fiil ehliyetinin şartları ve medeni hukukta ehliyet dereceleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hak ehliyeti her insanda vardır ve haklara ve borçlara sahip olabilmeyi anlatır (m.8). Fiil ehliyeti kişinin kendi fiilleriyle hak edinip borç altına girebilmesidir; şartları ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmamaktır (m.10). Erginlik 18 yaşla ya da evlenmeyle başlar; 15 yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir (m.11–12).

Hak ve fiil ehliyeti, ehliyet dereceleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Nişanlanmanın hukuki sonuçları nelerdir? Evlenme yaşı kaçtır, evlenme engelleri ve kadının bekleme süresi nedir?

Kısa cevap: Nişanlanma evlenme vaadiyle olur ama evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez; nişanın bozulmasından doğan davalar 1 yılda zamanaşımına uğrar (m.119, 123). Kadın ve erkek 17 yaşını doldurmadıkça evlenemez; hâkim olağanüstü durumda ve pek önemli sebeple 16 yaşını dolduranın evlenmesine izin verebilir (m.124). Hısımlık, önceki evlilik ve akıl hastalığı evlenme engelidir.

Nişanlısı düğüne bir ay kala nişanı attı; kız tarafı salon kaporasını, damadın taktığı bileziği ve “bu evliliği yaptırın” diye mahkemeye gitmeyi düşünüyor. Hangisi mümkün?

Nişanlanma (m.118–123)

Nişanlanma, karşılıklı evlenme vaadiyle kurulur; küçük ya da kısıtlıyı yasal temsilcisinin rızası olmadıkça bağlamaz. Nişan evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez; evlenmekten kaçınana karşı kararlaştırılan cayma tazminatı ya da ceza şartı da dava edilemez, ama ödenmişse geri istenemez. Haklı sebep olmadan nişanı bozan ya da bozulmasına sebep olan taraf, evlenme amacıyla yapılan harcamalar için uygun bir maddi tazminat öder; kişilik hakkı zedelenen taraf manevi tazminat da isteyebilir. Nişan evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Bütün bu davalar nişanın sona ermesinden başlayarak 1 yılda zamanaşımına uğrar.

Evlenme ehliyeti (m.124–128)

Evlenmek için kadın da erkek de 17 yaşını doldurmalıdır; hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş olanın evlenmesine izin verebilir. Küçük ve kısıtlı, yasal temsilcisinin izniyle evlenir. Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında evlenmenin kişiyi ergin kıldığını görmüştük: 17 yaşında evlenen kişi bundan sonra tam ehliyetlidir.

Evlenme engelleri (m.129–133)

Hısımlık: üstsoy ile altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında evlenme yasaktır; kuzenler arasında yasak yoktur. Kayın hısımlığında yasak, eşlerden biri ile ötekinin üstsoyu ya da altsoyu arasındadır ve evlilik sona erse de sürer: eski kayınvalideyle evlenilemez, eski eşin kız kardeşiyle evlenilebilir. Evlat edinen ile evlatlık arasında da evlenme yasaktır. Önceki evlilik: yeniden evlenecek kişi önceki evliliğinin bittiğini ispatlar; gaipliğine karar verilen kişinin eşi, evliliğin feshine karar verilmedikçe evlenemez. Akıl hastalığı: evlenmede tıbbi sakınca olmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça akıl hastası evlenemez.

Evliliği sona eren kadın için 300 günlük bekleme süresi vardır (m.132): doğurmakla biter; kadının gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eski eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkeme süreyi kaldırır.

Başvuru ve tören

İdare hukukunun temelleri ve idari teşkilat sayfasında köy muhtarının görevlerini görmüştük; evlendirme memuru da belediye olan yerlerde belediye başkanı ya da görevlendirdiği memur, köylerde muhtardır (m.134). Evlenme izni belgesi verildiği tarihten başlayarak 6 ay geçerlidir. Tören, evlendirme memuru ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık önünde yapılır; evlenme tarafların olumlu sözlü cevabıyla oluşur.

Girişteki aile evliliği dava yoluyla istetemez; tazminat ve bilezik için 1 yıl içinde dava açabilir.

Akılda kalsın: Nişan dava ile evlilik getirmez, 1 yılda davalar düşer. Evlenme yaşı 17, hâkim izniyle 16. Kayın engeli dikeytir (eşin anası, kızı); yatay (eşin kardeşi) engel değildir. Bekleme süresi 300 gün, doğumla biter.
Sınavda

Nasıl sorulurEvlenme engelleri öncüllerle sorulur: hangi hısımlar evlenemez, hangisi butlan sebebidir.

TuzakBoşanılan eşin kız kardeşiyle evlenmenin yasak olduğunu sanmak; kayın engeli yalnız üstsoy ve altsoydadır.

Sınavda işaretlebekleme süresine uymadan yapılan evlilik geçerlidir, butlanı gerektirmez.

✎Boşluk doldurma evlenme sayıları

Hâkim olağanüstü durumda yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. Evliliği sona eren kadın gün geçmedikçe evlenemez. Nişanın sona ermesinden doğan davalar yılda zamanaşımına uğrar.

16300115180

?Soru çöz

TMK'ya göre aşağıdaki kişilerden hangileri arasında evlenme yasaktır?

I. Boşandığı eşinin annesi ile kişi
II. Boşandığı eşinin kız kardeşi ile kişi
III. Dayı ile yeğeni
IV. Amca çocukları (kuzenler)

✓ C. Kayın hısımlığında yasak eşin üstsoyu ve altsoyuyla sınırlıdır ve boşanmadan sonra da sürer (I); dayı ile yeğen arasında da yasak vardır (III). A ve D eski eşin kardeşini (II) yasak sayıyor, oysa yatay kayın hısımlığı engel değildir; B kuzenleri (IV) yasak sanıyor, m.129 kuzen evliliğini yasaklamaz.
MEDENİ HUKUK · KARŞILAŞTIRMA

Batıl evlenmeler: mutlak butlanın dört sebebi, nisbi butlanda 6 ay / 5 yıl

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKan hısımlığı ve kayın hısımlığı nedir, derecesi nasıl hesaplanır? Yerleşim yeri nasıl belirlenir, birden fazla yerleşim yeri olabilir mi?Önceki sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kan hısımlığının derecesi hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belirlenir; biri ötekinden gelenler üstsoy-altsoy, ortak kökten gelenler yansoy hısımıdır (m.17). Eşlerden biri öteki eşin kan hısımlarıyla aynı tür ve derecede kayın hısımı olur ve bu bağ evlilik bitse de sürer (m.18). Yerleşim yeri sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir; aynı anda birden çok olamaz (m.19).

Hısımlık ve yerleşim yeri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Evlenmenin mutlak butlan ve nisbi butlan sebepleri nelerdir? Butlan davasını kimler, hangi sürede açabilir?

Kısa cevap: Evlenme sırasında eşlerden birinin evli olması, sürekli sebeple ayırt etme gücünden yoksunluk, engel derecesinde akıl hastalığı ve yasak hısımlık mutlak butlan sebebidir; dava savcıca re'sen ve her ilgilice açılır (m.145–146). Geçici ayırt etme gücü yokluğu, yanılma, aldatma ve korkutma nisbi butlan sebebidir; eş, öğrenmeden 6 ay ve her hâlde evlenmeden 5 yıl içinde iptal davası açar (m.148–152).

Bir adam, ilk karısından boşanmadan nüfus kaydındaki bir hatadan yararlanıp ikinci kez evlendi. Yıllar sonra durum ortaya çıktı. İkinci evlilik kendiliğinden yok mu sayılır, yoksa biri dava mı açmalı?

Mutlak butlan

Dört sebep evliliği mutlak butlanla batıl kılar (m.145): eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması, sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması, evlenmeye engel derecede akıl hastalığı ve evlenmeye engel derecede hısımlık. Davayı Cumhuriyet savcısı re'sen açar; ilgisi olan herkes de açabilir. Sona ermiş evlilikte savcı re'sen dava açamaz.

Nisbi butlan (iptal edilebilirlik)

Öteki sebeplerde evlilik yalnız korunan eşin isteğiyle iptal edilir: evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksunluk (m.148), kişide ya da önemli bir nitelikte yanılma (m.149), namus ve onur hakkında ya da gizlenen ağır hastalıkla aldatma (m.150) ve kendisinin ya da yakınının hayatına yönelik pek yakın ve ağır tehlikeyle korkutma (m.151). Dava hakkı, sebebin öğrenildiği ya da korkunun etkisinin kalktığı tarihten başlayarak 6 ay ve her hâlde evlenmeden başlayarak 5 yıl geçmekle düşer (m.152); bu süreler hak düşürücüdür.

İzinsiz evlenen küçüğün ya da kısıtlının temsilcisi de iptal davası açabilir; eş sonradan 18 yaşını doldurur, kısıtlılıktan kurtulur ya da kadın gebe kalırsa iptal edilemez (m.153).

Mutlak butlan ile nisbi butlan
Mutlak butlanNisbi butlan
SebeplerEvli olma, sürekli ayırt etme gücü yokluğu, akıl hastalığı, hısımlıkGeçici ayırt etme gücü yokluğu, yanılma, aldatma, korkutma, temsilci izni yokluğu
DavacıSavcı re'sen + her ilgiliYalnız korunan eş (izinsizlikte yasal temsilci)
SüreSüreye bağlı değilÖğrenmeden 6 ay, her hâlde 5 yıl (hak düşürücü)

Butlan kararı ve sonuçları

Batıl evlilik ancak hâkim kararıyla sona erer; mutlak butlanda bile karara kadar geçerli evliliğin sonuçlarını doğurur (m.156). Çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasa bile evlilik içinde doğmuş sayılır (m.157); iyiniyetli eş evlenmeyle kazandığı kişisel durumu korur, mal rejiminin tasfiyesi, tazminat ve nafakada boşanma hükümleri uygulanır (m.158). Bekleme süresine uyulmaması ve yetkili memur önünde yapılan evlilikte öteki şekil eksiklikleri butlan sebebi değildir.

Girişteki ikinci evlilik kendiliğinden yok sayılmaz; savcının ya da bir ilgilinin davasıyla, hâkim kararıyla sona erer.

Akılda kalsın: Mutlak butlanın dört sebebi: evli, sürekli akılsız, akıl hastası, hısım. Nisbi: geçici yoksunluk, yanılma, aldatma, korkutma; süre 6 ay / 5 yıl. Butlan da hâkim kararı ister.
Sınavda

Nasıl sorulurSebepler karışık verilip hangisinin mutlak, hangisinin nisbi butlan olduğu ya da davayı kimin açabileceği sorulur.

TuzakAyırt etme gücü yokluğunu tek başlıkta toplamak; sürekli yoksunluk mutlak, geçici yoksunluk nisbi butlandır.

Sınavda işaretlemutlak butlanlı evlilik de hâkim kararına kadar geçerli evliliğin sonuçlarını doğurur.

⇄Bilgi eşleştirme vaka → butlan

?Soru çöz

Batıl evlenmelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Batıl evlilik ancak hâkim kararıyla sona erer ve mutlak butlanda bile karara kadar geçerli evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (m.156). B m.157'yi, C m.152'deki hak düşürücü süreleri, D m.154'ü doğru verir; üçü de kanunun açık hükmüdür.
MEDENİ HUKUK · SÜRE

Boşanma sebepleri: zinada 6 ay / 5 yıl, terkte 6 ay ve ihtar, anlaşmada 1 yıl

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Boşanma sebepleri nelerdir? Zina ve hayata kastta dava açma süresi, terk sebebiyle boşanma süreci ve anlaşmalı boşanmanın şartları nedir?

Kısa cevap: Özel boşanma sebepleri zina, hayata kast ve pek kötü ya da onur kırıcı davranış, küçük düşürücü suç ve haysiyetsiz hayat, terk ve akıl hastalığıdır; genel sebep evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (m.161–166). Zina ve hayata kastta dava hakkı öğrenmeden 6 ay, her hâlde 5 yıl geçmekle düşer; affeden eş dava açamaz. Anlaşmalı boşanma için evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.

Eşi evi terk edeli üç ay olan bir memur, hemen noterden ihtar çektirip boşanma davası açmak istiyor. Bugün ihtar isteyebilir mi, dava en erken ne zaman açılır?

Özel sebepler (m.161–165)

Özel boşanma sebepleri ve süreleri
SebepDava süresi / şartTMK
ZinaÖğrenmeden 6 ay, her hâlde zinadan 5 yıl; affeden dava açamazm.161
Hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranışÖğrenmeden 6 ay, her hâlde sebebin doğumundan 5 yıl; affeden dava açamazm.162
Küçük düşürücü suç, haysiyetsiz hayatBirlikte yaşama beklenemiyorsa her zamanm.163
TerkAyrılık en az 6 ay, sürüyor ve ihtar sonuçsuzm.164
Akıl hastalığıOrtak hayat çekilmez ve hastalığın geçmeyeceği resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmişm.165

Zina ve hayata kastta süreler hak düşürücüdür. Terk sebebinde, evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla ortak konutu terk eden ya da haklı sebep olmadan dönmeyen eşe, terk edilen eşin istemiyle hâkim ya da noter ihtar yapar: iki ay içinde ortak konuta dönmesini, dönmezse doğacak sonuçları bildirir.

Terkte takvim: 4. ay bitmeden ihtar yok, ihtardan sonra 2 ay geçmeden dava yok.Görsel: Sınav Defteri

Genel sebep: evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166)

Ortak hayatın sürdürülmesi beklenemeyecek derecede sarsılan evlilikte eşlerden her biri dava açabilir. Davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı vardır; itiraz hakkın kötüye kullanılmasıysa ve evliliğin sürmesinde korunmaya değer yarar kalmamışsa yine boşanmaya karar verilebilir. Üç karine bu sebebi kolaylaştırır:

  • Anlaşmalı boşanma: evlilik en az 1 yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması ya da birinin ötekinin davasını kabul etmesi; hâkim tarafları bizzat dinler ve mali sonuçlarla çocukların durumuna ilişkin anlaşmayı uygun bulur.
  • Fiilî ayrılık: herhangi bir sebeple açılan boşanma davası reddedilmiş, ret kesinleşmiş ve kesinleşmeden başlayarak 1 yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir (2024'te 7532 sayılı Kanunla 3 yıldan 1 yıla indi).
  • Ayrılık kararı: eş boşanma yerine 1–3 yıllık ayrılık isteyebilir; süre bitince ortak hayat kurulmamışsa boşanma davası açılır (m.171–172).

Girişteki memur dördüncü ay bitmeden ihtar isteyemez; ihtardan iki ay sonra dava açabilir.

Akılda kalsın: Zina ve hayata kast: 6 ay / 5 yıl, affeden açamaz. Suç ve haysiyetsiz hayat: her zaman. Terk: 6 ay ayrılık, 4. aydan sonra ihtar, 2 ay bekle. Anlaşmalı: 1 yıllık evlilik; reddin kesinleşmesinden sonra 1 yıl ayrı yaşama da boşanma sebebidir.
Sınavda

Nasıl sorulurSebep verilip dava süresi ya da sürenin niteliği sorulur; terk takvimi ve anlaşmalı boşanmanın şartları öncüllere girer.

TuzakFiilî ayrılıkta eski kitaplardaki “3 yıl”ı işaretlemek; 2024 değişikliğiyle süre 1 yıldır.

Sınavda işaretleküçük düşürücü suç ve haysiyetsiz hayat sebebinde süre sınırı yoktur.

↕Sıralama terk süreci

  1. Noter, terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi için ihtar yapar
  2. Eş, yükümlülüklerinden kaçmak için ortak konutu terk eder
  3. İhtardan sonra iki ay geçer, eş dönmez
  4. Ayrılığın dördüncü ayı dolar
  5. Terk edilen eş boşanma davası açar

?Soru çöz

Boşanmaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.163 suç işleme ve haysiyetsiz hayat sebebi için süre koymaz. A süreyi uyduruyor: zinada öğrenmeden 6 ay, her hâlde 5 yıl vardır (m.161). B anlaşmalı boşanmada aranan 1 yılı 3 yıla çıkarıyor (m.166/3). C m.162/3'e aykırı: affeden tarafın dava hakkı yoktur.
MEDENİ HUKUK · KAVRAM

Boşanmanın sonuçları ve aile konutu: tazminat, yoksulluk nafakası, soyadı

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Boşanmanın sonuçları nelerdir? Yoksulluk nafakası ve tazminat şartları, boşanan kadının soyadı ve aile konutu kuralları nedir?

Kısa cevap: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla öteki eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası ister; yükümlünün kusuru aranmaz (m.175). Kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddi, kişilik hakkı zedelenen eş manevi tazminat isteyebilir (m.174). Boşanmadan doğan davalar hükmün kesinleşmesinden 1 yılda zamanaşımına uğrar (m.178). Eş, öteki eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez (m.194).

Yirmi yıllık evliliğin sonunda boşanan ev hanımı, eşinden nafaka, tazminat ve evlilik soyadını kullanmayı sürdürmeyi istiyor; eşi ise boşanma davası sürerken üzerine kayıtlı aile evini satmaya kalktı. Kanun ne der?

Tazminat ve nafaka (m.174–178)

Boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş, kusurlu eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir; boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir. Yoksulluk nafakasında ise ölçüt farklıdır: nafaka isteyenin kusuru daha ağır olmamalıdır, nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (m.175). Maddi tazminat ve nafaka toptan ya da irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminat irat biçiminde ödenemez (m.176).

İrat biçimindeki nafaka alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır. Mali durum değişirse nafaka artırılabilir ya da azaltılabilir. Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden başlayarak 1 yılda zamanaşımına uğrar (m.178).

Soyadı, miras ve çocuklar

Boşanan kadın evlenmeyle kazandığı kişisel durumu korur ama evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; kocasının soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa hâkim izin verir (m.173). Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önceki ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları, aksi anlaşılmadıkça kaybeder (m.181); ölen eşin mirasçısı davayı sürdürür ve sağ kalanın kusurunu ispatlarsa da sonuç aynıdır. Sağ kalan eşin miras payını Miras hukuku sayfasında göreceğiz. Hâkim velayeti düzenler; velayet verilmeyen ana ya da baba çocukla kişisel ilişki kurar ve bakım giderlerine gücü oranında katılır (m.182).

Evlilik sürerken: temsil ve aile konutu

Eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder ve bu işlemlerden eşler müteselsilen sorumludur (m.188–189). Eşler meslek seçiminde birbirinin iznini almak zorunda değildir (m.192). En önemli sınırlama aile konutudur (m.194): eşlerden biri, ötekinin açık rızası olmadan aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez, üzerindeki hakları sınırlayamaz. Malik olmayan eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir; kirayla oturuluyorsa kiralayana bildirimle sözleşmenin tarafı olur.

Girişteki kadın kusuru daha ağır değilse yoksulluk nafakası, daha az kusurluysa tazminat ister; soyadı için menfaatini ispatlamalıdır. Eşi aile evini onun açık rızası olmadan satamaz.

Akılda kalsın: Tazminat: daha az kusurlu ister. Nafaka: isteyenin kusuru daha ağır olmasın, verenin kusuru aranmaz. Manevi tazminat irat olmaz. Evlenme ve ölüm nafakayı kendiliğinden, fiilî birliktelik mahkeme kararıyla kaldırır. Aile konutu: açık rıza.
Sınavda

Nasıl sorulurNafaka ve tazminatın şartları ile nafakanın kendiliğinden mi mahkeme kararıyla mı kalktığı sorulur; aile konutunun devri ve şerhi öncüllere girer.

TuzakYoksulluk nafakası için yükümlünün kusurlu olması gerektiğini sanmak.

Sınavda işaretleboşanmadan doğan davaların zamanaşımı hükmün kesinleşmesinden 1 yıldır.

⇄Bilgi eşleştirme durum → sonuç

?Soru çöz

Boşanmanın sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. m.175/2 açıkça “nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” der; yalnız isteyenin kusurunun daha ağır olmaması gerekir. A m.176/2'yi, C m.181'i, D m.173'ü doğru verir.
MEDENİ HUKUK · TÜR

Mal rejimleri: edinilmiş mallara katılma, kişisel mal ve artık değerin yarısı

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Türk Medeni Kanunu'na göre yasal mal rejimi nedir? Edinilmiş mal ve kişisel mal nelerdir, katılma alacağı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (m.202); eşler mal rejimi sözleşmesiyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığını seçebilir. Edinilmiş mal, rejim sürerken karşılığı verilerek edinilen değerlerdir; mevcut mallar, miras ve bağış kişisel maldır. Rejim sona erince her eş ya da mirasçısı öteki eşin artık değerinin yarısını alır (m.236).

Evlilik boyunca maaşıyla daire alan koca ile babasından tarla miras kalan karı boşanıyor. Daire mi paylaşılır, tarla mı, ikisi birden mi?

Rejim seçimi

Sözleşme yapmayan eşler kendiliğinden edinilmiş mallara katılma rejimindedir (m.202). Başka bir rejim, evlenmeden önce ya da sonra yapılacak mal rejimi sözleşmesiyle seçilir; sözleşme noterde düzenleme ya da onaylama biçiminde yapılır, ama eşler evlenme başvurusu sırasında seçtikleri rejimi yazılı olarak da bildirebilir (m.205). Seçimlik rejimler üçtür: mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığı. Haklı sebep varsa hâkim bir eşin istemiyle olağanüstü rejim olarak mal ayrılığına geçilmesine karar verir (m.206).

Edinilmiş mal ve kişisel mal

Edinilmiş mallar (m.219) ve kişisel mallar (m.220)
Edinilmiş malKişisel mal
Çalışmanın karşılığı olan edinimler (maaş, ücret, kazanç)Yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya
Sosyal güvenlik ve yardım kurumlarının ödemeleriRejimin başında eşe ait olan mallar
Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlarSonradan miras ya da bağış gibi karşılıksız yolla edinilen değerler
Kişisel malların gelirleri (miras dairenin kirası)Manevi tazminat alacakları
Edinilmiş malların yerine geçen değerlerKişisel malların yerine geçen değerler

İspatta iki karine vardır (m.222): bir malın hangi eşe ait olduğu ispatlanamazsa paylı mülkiyette sayılır; bir eşin bütün malları, aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal kabul edilir.

Sona erme ve tasfiye

Rejim ölümle ya da başka rejimin kabulüyle sona erer; boşanma, iptal ya da mahkemece mal ayrılığına geçişte ise dava tarihinden geçerli olarak sona erer (m.225). Her eş öteki eşte bulunan mallarını geri alır; sonra her eşin artık değeri hesaplanır: edinilmiş malların toplamından bu mallara ilişkin borçlar düşülür (m.231). Her eş ya da mirasçısı, öteki eşin artık değerinin yarısını alır; alacaklar takas edilir (m.236). Zina ya da hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim kusurlu eşin payını hakkaniyete göre azaltabilir ya da kaldırabilir.

Örnek: Kocanın edinilmiş malları 900 bin TL, bunlara ilişkin borcu 100 bin TL, artık değeri 800 bin TL; karının edinilmiş malları 300 bin TL, borcu yok. Karı kocadan 400 bin, koca karıdan 150 bin alacaklıdır; takas sonucu koca karıya 250 bin TL öder. Girişteki maaşla alınan daire edinilmiş mal olarak hesaba girer; miras tarla kişisel maldır, ama kiraya verilmişse kira gelirleri edinilmiş maldır.

Akılda kalsın: Yasal rejim edinilmiş mallara katılma. Emekle gelen edinilmiş, miras ve bağışla gelen kişisel; ama kişisel malın geliri edinilmiştir. Paylaşılan şey artık değerin yarısı; boşanmada rejim dava tarihinde biter.
Sınavda

Nasıl sorulurYasal rejimin adı, bir malın edinilmiş mi kişisel mi olduğu ve katılma alacağı hesabı sorulur.

TuzakMiras kalan malın gelirini de kişisel mal saymak; gelir m.219 gereği edinilmiş maldır.

Sınavda işaretleboşanmada rejim karar tarihinde değil dava tarihinde sona erer.

✎Boşluk doldurma katılma alacağı (bin TL)

Kocanın edinilmiş malları 900, bunlara ilişkin borcu 100 olduğuna göre artık değeri olur. Karının bu artık değer üzerindeki katılma alacağı eder. Karının artık değeri 300 olduğundan, takastan sonra koca karıya öder.

800400250450900

?Soru çöz

Edinilmiş mallara katılma rejiminde aşağıdakilerden hangileri kanun gereği kişisel maldır?

I. Evlilik sırasında eşe kalan miras
II. Eşin evlilik sırasında aldığı maaşla biriktirdiği para
III. Eşe ödenen manevi tazminat alacağı
IV. Miras kalan dairenin evlilik sırasında elde edilen kira geliri

✓ C. Miras (I) ve manevi tazminat alacağı (III) m.220 gereği kişisel maldır. A maaş birikimini (II) kişisel sanıyor, oysa çalışmanın karşılığı edinilmiş maldır; B kişisel malın kira gelirini (IV) kişisel sayıyor, m.219/4 bunu edinilmiş mal yapar; D tam tersine yalnız edinilmiş malları seçiyor.
MEDENİ HUKUK · SÜRE

Soybağı ve evlat edinme: 300 günlük karine, 1 yıllık davalar, 30 yaş ve 18 yaş farkı

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKişilik ne zaman başlar ve sona erer? Ceninin hakları, ölüm karinesi ile gaiplik kararı arasındaki fark ve gaiplik süreleri nelerdir?Önceki sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kişilik çocuğun sağ ve tam doğduğu anda başlar, ölümle biter; cenin sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan hak ehliyeti kazanır (m.28). Ölümüne kesin gözle bakılan durumda kaybolan kişi ölmüş sayılır (m.31). Ölüm tehlikesinden en az 1 yıl ya da son haberden en az 5 yıl sonra mahkeme, en az 6 aylık ilanın ardından gaiplik kararı verebilir (m.32–35).

Kişilik: doğum, ölüm, gaiplik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Soybağı nasıl kurulur? Babalık karinesi, soybağının reddi davası süreleri, tanıma, babalık davası ve evlat edinme şartları nelerdir?

Kısa cevap: Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla; baba ile ana ile evlilik, tanıma ya da hâkim hükmüyle kurulur; evlat edinme de soybağı kurar (m.282). Evlilik sürerken ya da sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (m.285). Koca, ana ya da çocuk soybağının reddi davası açabilir; koca öğrenmeden, ana doğumdan, çocuk erginlikten başlayarak 1 yıl içinde açar.

Boşanmadan dört ay sonra doğan bir çocuk, nüfusa eski kocanın çocuğu olarak yazıldı; anne gerçek babanın başkası olduğunu söylüyor. Bu kaydı kim, ne zamana kadar değiştirebilir?

Babalık karinesi ve soybağının reddi

Evlilik sürerken ya da sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (m.285). Ana bu sürede yeniden evlenmişse ikinci koca baba sayılır (m.290).

Karine soybağının reddi davasıyla çürütülür; 2024'te 7531 sayılı Kanunla ana da davacı oldu: dava koca, ana ya da çocuk tarafından açılabilir (m.286). Süreler hak düşürücüdür (m.289): koca doğumu ve baba olmadığını öğrenmesinden başlayarak 1 yıl; ana doğumdan başlayarak 1 yıl; çocuk ergin olmasından başlayarak 1 yıl içinde açar. Evlenmeden en az 180 gün sonra ve evlilik bittikten en çok 300 gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır (m.287).

Tanıma ve babalık davası

Tanıma, babanın nüfus memuruna ya da mahkemeye yazılı başvurusu, resmî senet ya da vasiyetnamedeki beyanıyla olur; başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, o bağ kaldırılmadıkça tanınamaz (m.295). Tanıyan, irade bozukluğu sebebiyle tanımanın iptalini 1 yıl / 5 yıl içinde dava edebilir (m.300). Babalık davasını ana ve çocuk açar. Ananın dava hakkı doğumdan başlayarak 1 yılda düşer (m.303); çocuk için süre Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

Evlat edinme (m.305–308)

Küçüğün evlat edinilmesinde şartlar
ŞartDeğerTMK
Ön bakımEvlat edinenin küçüğe 1 yıl bakmış ve eğitmiş olmasım.305
Eşlerin birlikte evlat edinmesiEn az 5 yıllık evlilik ya da eşlerin 30 yaşını doldurması; evli olmayanlar birlikte evlat edinemezm.306/1–2
Eşin çocuğunu evlat edinmeEn az 2 yıllık evlilik ya da kendisinin 30 yaşını doldurmasım.306/3
Tek başına evlat edinmeEvli olmayan, 30 yaşını doldurmuş kişim.307
Yaş farkıEvlatlık, evlat edinenden en az 18 yaş küçükm.308
RızaAyırt etme gücü olan küçüğün ve ana-babanın rızası; ana-baba rızası doğumdan 6 hafta geçmeden verilemezm.308–310

Girişteki kaydı eski koca öğrenmeden, anne doğumdan, çocuk erginlikten başlayarak 1 yıl içinde açacağı soybağının reddi davasıyla değiştirebilir.

Akılda kalsın: Babalık karinesi 300 gün; evlilik içinde gebe kalma 180–300. Soybağının reddi: koca öğrenmeden, ana doğumdan, çocuk erginlikten — hepsi 1 yıl. Evlat edinme: 1 yıl bakım, 30 yaş ya da 5 yıl evlilik, 18 yaş fark.
Sınavda

Nasıl sorulurSoybağının reddi davasını kimlerin hangi süreyle açabileceği, tanımanın biçimleri ve evlat edinme yaşları sorulur.

TuzakSoybağının reddi davasını yalnız koca ve çocuğun açabileceğini sanmak; 2024'ten beri ana da doğumdan 1 yıl içinde açabilir.

Sınavda işaretleeşler ancak birlikte evlat edinebilir; evli olmayan iki kişi birlikte evlat edinemez.

✎Boşluk doldurma soybağı süreleri

Evliliğin sona ermesinden başlayarak gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Ana soybağının reddi davasını başlayarak 1 yıl içinde açar. Evlatlık, evlat edinenden en az yaş küçük olmalıdır.

300doğumdan18180erginlikten

?Soru çöz

Soybağı ve evlat edinmeye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. 7531 sayılı Kanunla değişen m.289/2'ye göre ana doğumdan başlayarak en geç bir yıl içinde dava açar. B m.306/1'e aykırı: evli olmayanlar birlikte evlat edinemez. C m.295/3'ü atlıyor: mevcut soybağı kaldırılmadıkça çocuk tanınamaz. D m.310'u atlıyor: rıza doğumdan 6 hafta geçmeden verilemez.
MEDENİ HUKUK · KURUM

Velayet, yardım nafakası ve vesayet: kısıtlama sebepleri, vasi, kayyım, yasal danışman

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTCK'ya göre yaş küçüklüğü ceza sorumluluğunu nasıl etkiler? 12, 15 ve 18 yaş sınırları, akıl hastalığı ve sağır-dilsizlik hükümleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Suç teorisi ve yaptırımlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TCK'ya göre fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur ve hakkında kovuşturma yapılamaz (m.31). 12–15 yaş arasındaki çocuk, fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa cezalandırılmaz; algılıyorsa indirimli ceza alır. 15–18 yaş arasındakilerin cezası da indirilir. Akıl hastalığı nedeniyle algılama ya da yönlendirme yeteneği olmayan ya da önemli ölçüde azalan kişiye ceza verilmez, güvenlik tedbiri uygulanır (m.32). İradi olarak alınan alkol veya uyuşturucu ceza sorumluluğunu etkilemez (m.34).

Kusur yeteneği: yaş, akıl hastalığı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Velayet kime aittir? Yardım nafakası kimden istenir? Vesayet altına alınma sebepleri, vasi, kayyım ve yasal danışman arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Ergin olmayan çocuk ana ve babasının velayeti altındadır; evli değillerse velayet anaya aittir (m.335–337). Velayet altında olmayan küçük ile akıl hastalığı, savurganlık, bağımlılık, hapis cezası ya da istek sebebiyle kısıtlanan ergin vesayet altına alınır (m.404–408). Vesayet makamı sulh hukuk, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir.

Kumar borcu yüzünden ailesini yoksulluğa sürükleyen bir adam ile altı yıl hapis cezası alan bir hükümlü: ikisi de kısıtlanır mı?

Velayet ve yardım nafakası

Ergin olmayan çocuk ana ve babasının velayeti altındadır; ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir (m.335–337). Yardım nafakası: herkes yoksulluğa düşecek üstsoyuna, altsoyuna ve kardeşlerine nafaka verir; kardeşlerin yükümlülüğü refah içinde olmalarına bağlıdır (m.364).

Vesayet organları ve kısıtlama sebepleri

Kamu vesayetinde vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (m.397). Erginler için dört kısıtlama sebebi vardır:

Kısıtlama sebepleri
SebepŞart ve usulTMK
Akıl hastalığı, akıl zayıflığıİşlerini göremiyor ya da tehlikeli; resmî sağlık kurulu raporu şartm.405, 409
Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama, kötü yönetimAilesini yoksulluğa düşürme tehlikesi; dinlenmeden kısıtlanamazm.406, 409
Hapis cezasıİnfaz kurumundaki hükümlü isteğiyle kısıtlanır ya da kayyım atanır; toplam 5 yıl ve üzeri hapiste istek olmasa da gerekli görülürse kısıtlanabilir (takdirî)m.407
Kendi isteğiYaşlılık, engellilik, deneyimsizlik ya da ağır hastalıkm.408

Suç teorisi ve yaptırımlar sayfasında hapis cezalarını görmüştük; Mart 2024'e (7499) kadar bir yıl ve daha uzun hapis cezası alan her ergin kısıtlanıyordu. Bugün m.407 iki ayrı kural koyar: hükümlü isterse kısıtlanır ya da kendisine kayyım atanır; isteği yoksa ancak toplam 5 yıl ve üzeri hapis için infaz kurumundaysa ve kişiliğinin ya da malvarlığının korunması gerekli görülürse kısıtlanabilir. Bu ikinci kararda vesayet makamı takdir yetkisi kullanır ve önce hükümlüyü dinler. Kısıtlama ilan edilir ve ilandan önce iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemez (m.410).

Vasi, kayyım, yasal danışman

Vasi, küçüğü ya da kısıtlıyı kişiliği ve malvarlığıyla ilgili bütün işlerde temsil eder; atanan kişi tebliğden 10 gün içinde vasilikten kaçınabilir (m.422). Kayyım belirli iş için atanır: temsil kayyımı menfaat çatışmasında ya da ivedi işte, yönetim kayyımı bulunamayan kişinin ya da sahipsiz terekenin malları için (m.426–427). Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz sınırlı ehliyetli kişi ise yasal danışman alandır: dava açma, taşınmaz satımı, bağışlama, kefalet gibi işlerde görüşü alınır (m.429).

Bu sayfanın süreleri, yaşları ve sayıları (toplu)
KonuSüre / sayıDayanak
Nişandan / boşanmadan doğan davalarSona ermeden / kesinleşmeden 1 yıl (zamanaşımı)TMK m.123, 178
Evlenme yaşı / bekleme süresi17, hâkim izniyle 16 / 300 günTMK m.124, 132
Nisbi butlan, zina, hayata kast davasıÖğrenmeden 6 ay, her hâlde 5 yıl (hak düşürücü)TMK m.152, 161, 162
Terk6 ay ayrılık; ihtar 4. aydan sonraTMK m.164
Anlaşmalı boşanma / fiilî ayrılıkEn az 1 yıllık evlilik / reddin kesinleşmesinden 1 yılTMK m.166
Babalık karinesi / soybağının reddi300 gün / 1 yıl (koca öğrenmeden, ana doğumdan, çocuk erginlikten)TMK m.285, 289
İstek olmadan kısıtlanabilme / vasilikten kaçınmaToplam 5 yıl ve üzeri hapis, gerekli görülürse / tebliğden 10 günTMK m.407, 422

Girişteki iki kişi de kısıtlanabilir: kumarbaz dinlendikten sonra m.406'ya göre; altı yıllık hükümlü ise isteği olmasa da, korunması gerekli görülürse m.407'ye göre. Hükümlüde karar kendiliğinden değil, vesayet makamının takdirindedir.

Akılda kalsın: Vesayet sulhte, denetim asliyede. Vasi her işte, kayyım belirli işte, yasal danışman görüşle. Hapiste kısıtlama istekle (ya da kayyım); istek yoksa 5 yıl ve üzeri hapiste kısıtlanabilir (takdirî). Kardeşe nafaka refah varsa.
Sınavda

Nasıl sorulurKısıtlama sebepleri, vesayet makamı ve vasi-kayyım-danışman ayrımı sorulur.

TuzakBir yıl hapsin kendiliğinden kısıtlama sebebi olduğunu sanmak; kural 2024'te değişti.

Sınavda işaretlekısıtlama ilandan önce iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemez.

⇄Bilgi eşleştirme durum → koruyucu

?Soru çöz

Vesayet ve nafakaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kardeşlerin yardım nafakası yükümlülüğü, refah içinde bulunmalarına bağlıdır.
II. Bir yıl hapis cezasına mahkûm olan her ergin kendiliğinden kısıtlanır.
III. Kısıtlama kararı, ilan edilmeden önce iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemez.

✓ D. I m.364/2'ye, III m.410/2'ye uygundur. II eski metindir: 2024'ten beri hükümlü isteğiyle kısıtlanır ya da kayyım atanır; isteği yoksa ancak toplam 5 yıl ve üzeri hapiste, korunması gerekli görülürse kısıtlanabilir (m.407). A III'ü atlıyor; B ve C eski kuralı (II) doğru sanıyor.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Hısımlık ve yerleşim yerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ C. m.21/2 vesayet altındakilerin yerleşim yerini vesayet makamının bulunduğu yere bağlar. A derece hesabında yanılıyor: kişi ile kuzeni arasında dört doğum vardır (sen, baba, dede, amca, kuzen). B m.18/2'yi atlıyor; kayın hısımlığı evliliğin sona ermesiyle kalkmaz. D m.22'ye aykırı: ceza kurumunda bulunmak yeni yerleşim yeri doğurmaz.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Hısımlık ve yerleşim yeri

?Soru 2

Kişiliğin başlangıcı ve sonuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Gaiplik kararı ölüm tehlikesinin gerçekleştiği ya da son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur (m.35/2). A ceninin şartlı hak ehliyetini (m.28/2), B birlikte ölüm karinesini (m.29/2), C ölüm karinesini (m.31) doğru verir; üçü de kanunun kendi kuralıdır.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Kişilik: doğum, ölüm, gaiplik

?Soru 3

TCK'ya göre aşağıdaki suçlardan hangisinde zincirleme suç hükümleri uygulanabilir?

✓ B. Hırsızlık, zincirleme yasağı getirilen suçlar arasında değildir; aynı karar kapsamında aynı kişiye karşı tekrarlanırsa tek ceza artırılarak verilir. A, C ve D m.43/3'teki dört istisnadandır: kasten öldürme ve yaralama, işkence ve yağmada her fiil ayrı cezalandırılır.Kaynak: Suç teorisi ve yaptırımlar · Suçların içtimaı

?Soru 4

Daha önce hiç hapis cezası almamış 40 yaşındaki bir sanığa kasıtlı bir suçtan 25 gün hapis cezası verilmiştir. TCK'ya göre bu ceza için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Daha önce hapis almamış kişinin 30 gün ve daha az hapsi seçenek yaptırıma çevrilmek zorundadır (m.50/3). A 25 günün kısa süreli hapis olduğunu atlar (≤1 yıl); B genel kuralı (çevrilebilir) zorunlu hâle uygular; C 65 yaş kuralını 1 yıla kadar cezalar için olan ayrı zorunluluk hâliyle karıştırır.Kaynak: Suç teorisi ve yaptırımlar · Yaptırımlar: cezalar ve güvenlik tedbirleri

?Soru 5

TCK'daki iştirak hükümlerine göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Azmettiren, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
II. Özgü suçlarda özel faillik niteliği taşımayan kişi, bu suçun müşterek faili olabilir.
III. Suça iştirakten sorumluluk için suçun en azından teşebbüs aşamasına varması gerekir.

✓ C. I azmettirenin cezasını (m.38/1), III iştirak için gereken asgari aşamayı (m.40/3) doğru verir. II yanlıştır: özgü suçta sıfatı olmayan kişi fail olamaz, azmettiren ya da yardım eden olur (m.40/2). A III'ü eksik bırakır; B ve D yanlış olan II'yi içerir.Kaynak: Suç teorisi ve yaptırımlar · Suça iştirak

?Soru 6

CMK'ya göre aşağıdakilerden hangisinde, şüpheli ya da sanığın istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi zorunlu değildir?

✓ C. Zorunlu müdafilikte ölçü suçun alt sınırının 5 yıldan fazla hapis olmasıdır (m.150/3); alt sınırı 1 yıl olan suçta bu şart yoktur. A çocuk olduğu, B sağır ve dilsiz olduğu için (m.150/2), D alt sınır 5 yılı aştığı için müdafi zorunludur; bu şıklar zorunlu hâlleri doğru sayar.Kaynak: Ceza muhakemesi hukuku · Evreler, ilkeler ve süjeler

?Soru 7

TMK'ya göre aşağıdakilerden hangileri kişilik hakkına yapılan saldırıyı hukuka uygun kılan sebeplerdendir?

I. Kişilik hakkı zedelenen kişinin rızası
II. Üstün nitelikte özel veya kamusal yarar
III. Saldırıda bulunanın kusursuz olması
IV. Kanunun verdiği yetkinin kullanılması

✓ D. m.24/2 üç sebep sayar: rıza (I), üstün özel ya da kamusal yarar (II) ve kanunun verdiği yetki (IV). A kanunun verdiği yetkiyi unutuyor; B ve C kusursuzluğu (III) hukuka uygunluk sebebi sanıyor, oysa kusur yalnız tazminatın şartıdır ve önleme, durdurma, tespit davalarında hiç aranmaz.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Kişiliğin korunması ve ad hakkı

?Soru 8

On altı yaşında, ayırt etme gücüne sahip Ece, anne babasının rızası olmadan aşağıdaki işlemleri yapmıştır:

I. Teyzesinin kendisine bağışladığı arsayı kabul etmek
II. Bir galeriden taksitle motosiklet satın almak
III. Hakkında hakaret içeren paylaşım yapan kişiye karşı kişilik hakkının korunması için dava açmak

Bu işlemlerden hangileri yasal temsilcinin rızası olmadan geçerlidir?

✓ A. Ece ayırt etme gücüne sahip bir küçük, yani sınırlı ehliyetsizdir: karşılıksız kazanmada (I) ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada (III) rıza gerekmez (m.16/1). B kişiye sıkı bağlı hakların istisnasını atlıyor; C ve D taksitli satışı (II) geçerli sayıyor, oysa borç doğuran işlem yasal temsilcinin rızası olmadıkça küçüğü bağlamaz.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Hak ve fiil ehliyeti, ehliyet dereceleri

?Soru 9

Gecikmesinde sakınca bulunan bir hâlde savcının yazılı emriyle bir şüphelinin aracına el konulmuştur. CMK'ya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma 24 saatte onaya sunulur ve 48 saatte karar verilmezse kalkar (m.127/3). A sonraki hâkim denetimini atlar; B iki süreyi yer değiştirir; D soruşturmada bu kararın sulh ceza hâkimliğine ait olduğunu unutur.Kaynak: Ceza muhakemesi hukuku · Arama, el koyma, iletişimin denetlenmesi

?Soru 10

Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına kim karar verir?

✓ A. Soruşturma evresinde tutuklamaya savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi karar verir (CMK m.101/1). B savcının gözaltı yetkisini tutuklamayla karıştırır; tutuklama yalnız hâkim kararıdır. C kovuşturma evresindeki mercii anlatır; D kolluğa hiçbir hâlde tutuklama yetkisi verilmemiştir.Kaynak: Ceza muhakemesi hukuku · Görev, yetki ve hâkimin reddi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →